PHÂN TÍCH tâm lý LÃNH đạo của NHÂN vật dì GHẺ TRONG TRUYỆN cổ TÍCH tấm cám

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT MÔN HỌC TÂM LÝ VÀ NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO Đề tài: PHÂN TÍCH TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NHÂN VẬT DÌ GHẺ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TẤM C

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

MÔN HỌC TÂM LÝ VÀ NGHỆ THUẬT LÃNH ĐẠO

Đề tài:

PHÂN TÍCH TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NHÂN VẬT

DÌ GHẺ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TẤM CÁM

GVHD: TS Huỳnh Thanh Tú Nhóm thực hiện: Nhóm 4 Lớp: QTKD- K15

TP Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 6 năm 2016

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

………, ngày… tháng… năm 2016

DANH SÁCH NHÓM VÀ BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

- Lồng tiếng Clip: Dẫn truyện

- Hậu cần: sân khấu

- Công việc: Hậu cần phụ trách trang điểm, vật dụng và phục trang

- Quay clip máy 2

- Làm Clip hậu cảnh

- Vai diễn tiểu phẩm: Nhân viên tập sự của Mạnh Bà

- Hậu cần buổi diễn: Hóa trang và các phụ kiện nam, nữ

- Công việc: Hậu cần phụ trách trang phục, công cụ và thủ quỹ

- Vai diễn clip: Cám

- Vai diễn tiểu phẩm:

Ma Cám

- Hậu cần buổi diễn: sân khấu, địa điểm quay clip, trang phục nữ

5 DƯƠNG NGỌC BĂNG TÂM 401021543

- Vai diễn clip: Tấm

- Nội dung bài Word chương 1 và phần mởđầu, kết thúc

- Nội dung: PPT chương 1

- Lồng tiếng nhân vật

- Hậu cần buổi diễn: sân khấu

- Vai diễn Clip: Mẹ Cám

- Phụ trách chính phần làm Clip minh họa

- Hậu cần buổi diễn:

âm thanh, sân khấu

- Nội dung PPT chương 1

- Lồng tiếng nhân vật

- Hậu cần buổi diễn:

dự bị

9 TRƯƠNG THỊ THU HIỀN 401021513 - Hậu cần clip: trang

điểm, ăn uống

- Vai diễn tiểu phẩm: Ma

mẹ Cám sau khi đi phẫu thuật thẩm mỹ

- Nội dung Word: Chương 2, 3 Trình bày

- PPT: Hình thức và nội dung chương 3,

kết luận

- Kịch bản

- Hậu cần clip: ăn uống

- Vai diễn clip: Công Công

- Nội dung Word: Chương 1, 3 và kết luận

- Phụ trách Clip và lồng tiếng

- Hậu cần buổi diễn: Sân khấu, âm thanh, trang phục nam

MỤC LỤC MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Phạm vi nghiên cứu 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÂM LÝ LÃNH ĐẠO 2

1.1 Các khái niệm 2

1.1.1 Tâm lý học 2

1.1.2 Tâm lý học quản lý 2

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý quản lý 2

1.2.1 Yếu tố bên trong 2

1.2.1.1 Khả năng ý thức về bản thân 2

1.2.1.2 Năng lực 2

1.2.1.3 Tâm lý cá nhân 3

1.2.2 Các yếu tố chủ quan 3

1.2.2.1 Địa vị xã hội 3

1.2.2.2 Giới tính 3

1.2.2.3 Kinh nghiệm sống 3

1.2.2.4 Tuổi tác 3

1.2.3 Các yếu tố khách quan 3

1.2.3.1 Môi trường 3

1.2.3.2 Văn hóa 4

1.3 Các thuộc tính của tâm lý 4

1.3.1 Tính khí 4

1.3.1.1 Người sôi nổi 4

1.3.1.2 Người linh hoạt 4

1.3.1.3 Người điềm tĩnh 5

1.3.1.4 Người ưu tư 5

1.3.2 Tính cách 5

1.3.2.1 Tính tốt 5

1.3.2.2 Tính xấu 5

1.3.2.3 Tính trung lập và tính vừa xấu, vừa tốt 5

1.3.3 Năng lực 6

Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NHÂN VẬT DÌ GHẺ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TẤM CÁM 7

2.1 Thực trạng về tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám 7

2.1.1 Sơ lược về bối cảnh lịch sử và nội dung truyện Tấm Cám 7

2.1.2 Giới thiệu về nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám 8

2.2 Phân tích thực trạng về tâm lý của nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám 9

2.2.1 Những đặc điểm trong tính khí của nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám 9

2.2.1.1 Tính khí nóng 9

2.2.1.2 Tính khí linh hoạt 9

2.2.2 Những đặc điểm trong tính cách của nhân vật Dì ghẻ 10

2.2.3 Những đặc điểm thể hiện năng lực của nhân vật Dì ghẻ 11

2.2.3.1 Năng lực tư duy của nhân vật Dì ghẻ 11

2.2.3.2 Năng lực ngôn ngữ của nhân vật Dì ghẻ 11

2.2.3.3 Năng lực tương tác của nhân vật Dì ghẻ 12

2.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ 12

2.2.4.1 Sự ảnh hưởng của tính khí, tính cách và năng lực với tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ 12

2.2.4.2 Sự ảnh hưởng của yếu tố môi trường và yếu tố văn hóa đến tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ 12

2.3 Đánh giá thực trạng về tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám 13

2.3.1 Ưu điểm trong tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ 13

2.3.1.1 Về tính khí 13

2.3.1.2 Về tính cách 13

2.3.1.3 Về năng lực 13

2.3.2 Nhược điểm trong tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ 13

2.3.2.1 Về tính khí 13

2.3.2.2 Về tính cách 14

2.3.2.3 Về năng lực 14

Chương 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ TÂM LÝ LÃNH ĐẠO CỦA NHÂN VẬT DÌ GHẺ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TẤM CÁM 15

3.1 Mục tiêu của bài học kinh nghiệm 15

3.2 Bài học kinh nghiệm 15

3.2.1 Phát huy ưu điểm 15

3.2.1.1 Về tính khí 15

3.2.1.2 Về tính cách 15

3.2.1.3 Về năng lực 16

3.2.2 Khắc phục nhược điểm 17

3.2.2.1 Về tính khí 17

3.2.2.2 Về tính cách 17

3.2.2.3 Về năng lực 17

KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

Với bộ óc tinh vi, tư duy, sáng tạo, con người luôn giữ vị trí trung tâm trongmọi hoạt động và luôn là chủ thể của thế giới nội tâm đầy phong phú và đa dạng.Bản thân mỗi người sinh ra và lớn lên trong những môi trường khác nha u, tồn tạidưới những thực thể khác nhau nên mang trong người những tính khí, tính cách vànăng lực khác nhau Chính vì vậy tâm lý là một trong những yếu tố đặt biệt quantrọng khi nói đến con người Lãnh đạo thực chất là một nghệ thuật về việc quản lýcon người để đạt mục tiêu đề ra một cách có hiệu quả Ứng dụng tâm lý vào trongcuộc sống hằng ngày, đặc biệt là trong nghệ thuật lãnh đạ o để đạt được những mụcđích mong đợi là hết sức cần thiế t

Vậy những yếu tố tâm lý có tác động gì đến sự thành công c ủa một nhà lãnh

đạo? Để trả lời câu hỏi này, Nhóm 4 tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Phân tích

tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám” từ đó rút ra

được bài học kinh nghiệm góp phần giúp cho các nhà lãnh đạo tự hoà n thiện bảnthân, góp phần tạo nên thành công trong cuộc sống

2 Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian và không gian: Nhóm nghiên cứu chỉ tập trung nghiên cứu tâm

lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ trong truyện Tấm Cám Việc nghiên cứu tâm lý phụthuộc rất nhiều vào hệ quy chiếu c họn để phân tích Để có cái nhìn mới về truyện,nhóm nghiên cứu sẽ phân tích tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ ở góc độ trunglập và góc độ của chính nhân vật Dì ghẻ

Về nội dung nghiên cứu: Nhóm chỉ tập trung nghiên cứu ba thuộc tính của

tâm lý là: tính khí, tính c ách, năng lực và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý lãnh đạo

là môi trường và văn hóa

1.1.2 Tâm lý học quản lý

Tâm lý học quản lý là một chuyên ngành của tâm lý học, nghiên cứu đặcđiểm tâm lý của con người trong hoạt động quản lý, đề ra, kiến nghị và sử dụng cácnhân tố khi xây dựng và điều hành các hệ thống xã hội Tâm lý học quản lý giúpngười lãnh đạo nghiên cứu tâm lý những người dưới quyền, thấy được hành vi củacấp dưới, sắp xếp nhân sự một cách hợp lý, phù hợp với khả năng, biết cách ứng xử,tác động mềm dẻ o nhưng cương quyết với cấp dưới, lãnh đạo được hành vi của họ,đoàn kết thống nhất một tập thể

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý quản lý

1.2.1 Yếu tố bên trong

1.2.1.1 Khả năng ý thức về bản thân

Một cách thức để người lãnh đạo chế ngự á p lực công việc là phát triểnnhững suy nghĩ phóng đại tầm quan trọng của bản thân, tự phóng đại bản thân, đồngthời là nhu cầu được ngưỡng mộ; một cách để họ chế ngự cảm giác mất mát là pháttriển cảm giác về danh vọng, tin tưởng rằng họ xứng đáng với s ự đối xử đặc biệt vàquy tắc, luật lệ chỉ dành cho người khác, cấp dưới Hơn nữa, họ không có các tìnhhuống cần sự cảm thông, thiếu đi sự đồng cảm do đó họ không thể cảm nhận ngườikhác đang nghĩ gì

1.2.1.2 Năng lực

Nhà lãnh đạo giỏi không nhất thiết phải c ó năng lực chuyên môn, mà cầnnắm bắt được “bí quyết” thành công của nhà lãnh đạo Khả năng ra quyết định làmột trong những yếu tố quan trọng khẳng định tố chất của nhà lãnh đạo Tâm lýlãnh đạo quyết định phần lớn đến phong c ách lãnh đạo, khả năng nhận định vấn đềđúng sai một cách công tâm

1.2.1.3 Tâm lý cá nhân

Áp lực tâm lý nhà lãnh đạo thường gặ p là “Sự đơn độc của quyền lực” và

“tham quyền lực” Các quá trình tâm lý này gây ra căng thẳng, lo lắng, trầm cả m,các bệnh lý này tác động trở lại gây ra các hành vi vô trách nhiệm và vô lý ảnhhưởng đến văn hóa tổ chức, quá trình ra quyết định Trong số các áp lực này xuấtphát từ tâm lý cá nhân riêng biệt hoặc cách đối mặt với thái độ quá yêu bản thân

1.2.2.3 Kinh nghiệm sống

Người có kinh nghiệm sống sẽ biết làm như thế nào để dung hòa các mốiquan hệ trong cuộc sống và công việc, biết kiềm chế cảm xúc, c ư xử hợp lý trongcác trường hợp cụ thể để đạt được mục đích cuối cùng Với vốn sống và cách nhìnnhận con người, họ sẽ dễ dàng hiể u và nắm bắt tâm lý cộng sự hay nhân viên củamình Chính vì thế, kinh nghiệm sống tác động đến tâm lý quản lý, giúp người quản

lý ứng xử linh hoạt hơn

1.2.2.4 Tuổi tác

Những nhà lãnh đạo cao tuổi thường khó chấp nhận sự thay đổi, dễ cảm thấy

bị tổn thương, nhưng họ có nhiều trải nghiệm nên thường nhận diện tình hình toàndiện hơn, có cách giải quyết công việc sâu sắc và có phần linh hoạt hơn Vì vậy, khilàm việc với những người nà y cần hiểu rõ tâm lý của họ để ứng xử đúng cách, tạonên môi trường làm việc hiệu quả

1.2.3 Các yếu tố khách quan

1.2.3.1 Môi trường

Có tác động lớn đến việc hình thành tính cách của con người, gồm: môitrường sống, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp Những người nhận được sự giáo dục tốt

từ gia đình, sự yêu thương, kính trọng từ bạn bè và đồng nghiệp sẽ hình thành nên ýthức về lòng tự trọng, khoan dung và họ sẽ có tác động tích cực đến những ngườixung quanh Ngược lại, những người lớn lên trong sự thiếu thốn tình yêu thươngcủa gia đình, bị mọi người xa lánh sẽ tạo nên những con người ích kỷ, tự cao tự đại

1.2.3.2 Văn hóa

Văn hóa quyết định chuẩn mực, tác động đến cách thức quản lý nguồn nhânlực và tâm lý trong lãnh đạo Thông qua quá trình quản lý nguồn nhân lực, văn hóacũng thay đổi Văn hóa Phương Đông đề cao tính tập thể, tinh thần đoàn kết, trọngtình trọng nghĩa, coi trọng đức hơn tài Văn hóa Phương Tây dựa trên giá trị cánhân, nhấn mạnh tính tự chủ trong từng hoàn cảnh Do đó, nhà tâm lý phải biết tựchủ các hành vi của mình, không ngừng rèn luyện tính cách Muốn quản lý đượcnhân viên thì phải quản lý được chính bản thân mình

1.3 Các thuộc tính của tâm lý

1.3.1 Tính khí

Tính khí (khí chất) được xem là các đặc tính của sự biểu hiện nhân cách, phụthuộc vào những đặc điểm bẩm sinh và các đặc điểm cơ thể con người

1.3.1.1 Người sôi nổi

Là người rất hăng hái, nhiệt tình, thẳng thắn, bộc trực, quyết đoán, dám nghĩdám làm, dá m chịu trách nhiệm; say mê công việc, có nghị lực, có thể dùng nhiệttình của mình để lôi cuốn người khác; thường sống thiên về tình cảm, yêu, ghét rõràng, khả năng thích nghi với môi trường cao Tuy nhiên, những người này thường

để tình cảm lấn át lý trí, vội vàng, hấp tấp, nóng nảy, khó hoặc không có khả năng

tự kiềm chế, bảo thủ, hiếu thắng, không kiên trì; khi rơi vào hoàn cảnh khó khănthường không tự chủ được bản thân Người sôi nổi thì có khí chất nóng

1.3.1.2 Người linh hoạt

Là người có tư duy linh hoạt, lạc quan, yêu đời, có tài ngoại giao, nhiều sángkiến, có khả năng tổ chức, dễ dàng chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác.Tuy nhiên, những người này thường vội vàng, hấp tấp, lập trường không vững vàng,rất hay c hủ quan, làm việc nhanh nhưng chất lượng không cao, không thích hợp vớicông việc đơn điệu và thường hiếu danh Người linh hoạt có khí chất linh hoạt

1.3.1.3 Người điềm tĩnh

Là người trầm tĩnh, chắc chắn, cẩn thận, điềm đạm, làm việc có kế hoạch,biết cân nhắc trước hành động, làm c hủ được tình huống và vô cùng kiên định,ngoan cường Tuy nhiên, khả năng tiếp thu cái mới chậm, khá nguyên tắc, cứngnhắc, đôi khi máy móc dễ làm mất thời cơ Người điềm tĩnh có khí chất lì (lạnh haybình thản)

1.3.1.4 Người ưu tư

Là người có tính tự giác cao, kiên trì trong công việc, làm việc cẩn thận, chuđáo, ít làm mất lòng người khác Tuy nhiên, người này có thần kinh nhạy c ảm, haynghĩ, dễ bị tổn thương, hay chịu tác động c ủa môi trường, không chịu được sức épcủa công việc Người ưu tư có khí chất yếu (ưu tư)

1.3.2.2 Tính xấu

Tính xấu thường gây ra những tai hại hay bực bội cho người khác nên bị ghét

và lên án Cũng có vài tính xấu không gây ảnh hưởng đến ai nên không hoàn toàn bịchê trách Mọi tính xấu trên đời đều bắt nguồn từ sự ích kỉ M ột vài tính xấu phổbiến như: ích kỷ, khoe khoang, ba hoa, vụ lợi, thích lợi dụng, gian trá, l ừa lọc, nhẫntâm, ác độc, vô duyên, lố bịch, nhảm nhí

1.3.2.3 Tính trung lập và tính vừa xấu, vừa tốt

Tính vừa xấu, vừa tốt ví dụ như: kiên định (hay bảo thủ), đôi lúc cần giữvững lập trường, đôi lúc phải biết thay đổi nếu thấy mình chưa đúng; thẳng thắn, cónhững điều cần bộc trực mà nói nhưng nhiều khi không thể thẳng thắn mà nói được;

hiền lành, trong trường hợp bình thường nên nhu mì, hiền diệu nhưng khi gặ p người

dữ dằn nên cứng rắn để tránh bị lợi dụng hay ăn hiếp

Tính trung lập: người mang tính này không gây rắc rối gì mà cũng không bị

ai gây rắc rối cho, không xấu cũng không tốt Ví dụ như trầm lặng

1.3.3 Năng lực

Năng lực là tổ hợp những thuộc tính tâ m lý của cá nhân phù hợp với nhữngyêu cầ u đặc trưng của một hoạt động nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt được kếtquả cao Năng lực không phải bẩm sinh, di truyền mà được tích lũy qua học tập vàlàm việc Nhà lãnh đạo cần phải biết phát hiện, bồi dưỡng năng lực của nhân viên,phân công công việc phù hợp và biết khuyến khích để nhân viên bộc lộ năng lực

Có nhiều cách phân loại năng lực Ví dụ: Nế u phân loại năng lực theo trình

độ phát triển thì năng lực chia thành hai loại gồm nă ng lực tái tạo và năng lực sángtạo Mỗi người đều có năng lực trong ở một lĩnh vực nhất định, con người không cónăng lực trong lĩnh vực này sẽ có năng lực trong lĩnh vực khác Một số năng lực củangười lãnh đạo gồm: Năng lực tư duy, năng lực ngôn ngữ, năng lực biểu diễn, nănglực tương tác, nă ng lực âm nhạc, năng lực thị giác, năng lực nội tâm và năng lựcthiên nhiên

Năng lực tư duy: được thể hiện ở khả năng tính toán, phân tích, tổng hợp và

nhận định…Những người có năng lực tư duy tốt thường thích lý luận, có trí nhớ tốt,nhìn nhận vấn đề logic, khoa học…

Năng lực ngôn ngữ: giỏi làm việc với các con chữ, nhạy cảm và thông minh

trong sử dụng từ ngữ, ưa thích sáng tạo các tầng ý nghĩa của câu từ Người c ó nă nglực ngôn ngữ thường có khả năng nói và viết tốt

Năng lực tương tác: Giỏi làm việc với người khác Tinh tế, nhạy cảm trong

nhìn nhận, đánh giá con người và sự việc, nắm bắt cảm xúc c ủa người khác Nhữngngười này thường có đầu óc tổ chức, có khả năng thuyết phục và dễ gây ảnh hưởng.Nhà lãnh đạo có thể có một hoặc một vài năng lực trên Trong phần nghiêncứu của nhóm, do truyện không nhắc đến tuổi tác, bối cảnh, trình độ học vấn củanhân vật nê n nhóm c hỉ tập trung chủ yếu nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến tâm

lý lãnh đạo qua tính khí (tính khí nóng, tính khí linh hoạt), tính cách và ba loại nănglực (tư duy, ngôn ngữ và tương tác) của nhân vật Dì ghẻ trong môi trường chịu ảnhhưởng bởi văn hóa thời kỳ phong kiến

Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ TÂM LÝ LÃNH ĐẠO

CỦA NHÂN VẬT DÌ GHẺ TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH TẤM CÁM 2.1 Thực trạng về tâm lý lãnh đạo của nhân vật Dì ghẻ trong truyện cổ tích Tấm Cám

2.1.1 Sơ lược về bối cảnh lịch sử và nội dung truyện Tấm Cám

Truyện Tấm Cám thuộc loại truyện cổ tích thần kỳ của Việt Nam, nội dungtruyện phản ánh những mâu thuẫn gia đình, cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái áccùng với ước mơ chiến thắng cái ác của người Việt Nam Là một thể loại truyệntruyền miệng, hiện tại vẫn chưa có khảo chứng về nơi bắt nguồn của truyện vàtruyện Tấm Cám có nhiều dị bản với những tình tiết khác nhau

Ở vùng Bắc Ninh, truyện Tấm Cám được truyền tụng như là lịch sử Thái phi

Ỷ Lan Quyển Lý triều đệ tam hoàng hậu sự tích đã chép truyện bà Ỷ Lan gắn liềnvới nhân vật Tấm (khác với một số truyện, ở Lý triều đệ tam hoàng hậu sự tích gọingược lại Tấm là C á m và Cám là Tấm, Ỷ Lan thái phi là Cám) Ở Nam Bộ - Mỹ

Tho năm 1886, G Jeanneau - người sưu tầm sớm nhất đã ghi được một truyện Tấm

Cám có những tình tiết gần giống với những tình tiết của truyện Lý triều đệ tam

hoàng hậu sự tích

Tấm Cám là một trong những loại truyện cổ tích phổ biến Mê-lê-tin-xki(Mélétinski) trong Nhân vật trong truyện cổ tích thần kỳ xuất bản ở Mat-xcơ-vanăm 1958 cho biết, con số dị bản của truyện Tro bếp (tên nhân vật chính của loạitruyện Tấm Cám ở châu Âu) trên thế giới đã lên đế n năm trăm và còn có thể nhiềuhơn nữa Ở Việt Nam có khoảng 31 bản kể về truyện Tấm Cám của các dân tộc

Vì có nhiều dị bản của truyện nên để tiện cho việc phân tích tâm lý nhâ n vật,nhóm thuyết trình xin tóm tắt nội dung truyện mà nhóm chọn Nếu một truyện cổtích có thể phân đoạn được thì truyện Tấm Cám của ta có thể chia làm ba đoạn, mỗiđoạn có một chủ đề với những hình tượng như sau:

Đoạn một chủ yếu nói về mâu thuẫn giữa Dì ghẻ và con chồng tập trungquanh hình tượng chủ yếu là con cá bống và đôi giày