BỘ GIÁO dục và đào tạo bộ xây DỰNG

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ Quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường ven biển thành phố Nha Trang, đoạn từ cầu Trần Phú đến Cảng Cầu Đá của thành phố Nha Trang, tỉnh Khá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

(ĐOẠN TỪ CẦU TRẦN PHÚ ĐẾN CẢNG CẦU ĐÁ)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

- -

TRẦN MINH ĐỨC KHÓA: 2019-2021

QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG VEN BIỂN TRẦN PHÚ TẠI THÀNH PHỐ

NHA TRANG

(ĐOẠN TỪ CẦU TRẦN PHÚ ĐẾN CẢNG CẦU ĐÁ)

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 8.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS TS KTS NGUYỄN TUẤN ANH

Hà Nội – 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

- -

TRẦN MINH ĐỨC KHÓA: 2019-2021

QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG VEN BIỂN TRẦN PHÚ TẠI THÀNH PHỐ

NHA TRANG

(ĐOẠN TỪ CẦU TRẦN PHÚ ĐẾN CẢNG CẦU ĐÁ)

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 8.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS TS KTS NGUYỄN TUẤN ANH

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2021

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến PGS.TS.KTS Nguyễn Tuấn Anh, người giảng viên đã dành rất nhiều thời gian và công sức hướng dẫn cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Khoa sau Đại học, Ban giám hiệu nhà trường cùng các thầy, cô giáo Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã quan tâm, giảng dạy và giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình học tập

Cuối cùng tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn đến các cơ quan, đồng nghiệp, bạn

bè và người thân đã tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tôi trong công việc, cung cấp tài liệu, khích lệ và trao đổi ý kiến trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng……năm 2021

Tác giả Luận văn

Trần Minh Đức

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ Quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường ven biển thành phố Nha Trang, đoạn từ cầu Trần Phú đến Cảng Cầu Đá của thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả Luận văn

Trần Minh Đức

MỤC LỤC:

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các hình vẽ

Danh mục các sơ đồ, bảng, biểu

MỞ ĐẦU 1

* Lý do chọn đề tài: 1

* Mục đích nghiên cứu: 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 2

* Phương pháp nghiên cứu: 3

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: 4

* Khái niệm thuật ngữ sử dụng trong luận văn: 4

* Cấu trúc luận văn: 5

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC ĐƯỜNG TỪ CẦU TRẦN PHÚ ĐẾN CẢNG CẦU ĐÁ 7

1.1 Khái quát về trục đường Trần Phú: 7

1.1.1 Giới thiệu sơ bộ 7

1.1.2 Giới thiệu trục đường từ cầu Trần Phú đến Cảng Cầu Đá 9

1.2 Thực trạng kiến trúc cảnh quan trục đường từ cầu Trần Phú đến Cảng Cầu Đá 10

1.2.1 Hiện trạng: 10

1.2.2 Hình thái kiến trúc và công trình kiến trúc: 12

1.2.3 Hiện trạng cây xanh và kiến trúc cảnh quan: 13

1.2.4 Tổng hợp đánh giá hiện trạng 30

1.3 Thực trạng quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường Trần Phú (đoạn từ cầu Trần Phú đến Cảng Cầu đá): 32

1.3.1 Cơ chế chính sách quản lý 33

1.3.2 Tổ chức bộ máy: 35

1.3.3 Thực trạng quản lý kiến trúc cảnh quan 37

1.3.4 Thực trạng của sự tham gia cộng đồng: 37

1.4 Những vấn đề tồn tại cần nghiên cứu: 39

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN TRỤC ĐƯỜNG TRẦN PHÚ ĐOẠN TỪ CẦU TRẦN PHÚ ĐẾN CẢNG CẦU ĐÁ 40

2.1 Cơ sở lý thuyết: 40

2.1.1 Xu hướng về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan trên thế giới 40

2.1.2 Các Lý thuyết về kiến trúc cảnh quan 40

2.1.3 Quản lý quy hoạch đô thị có sự tham gia của cộng đồng 43

2.2 Cơ sở pháp lý 47

2.2.1 Hệ thống văn bản Pháp luật của Việt Nam: 47

2.2.2 Các văn bản dưới luật: 48

2.2.3 Các tiêu chuẩn, quy phạm: 51

2.2.4 Văn bản pháp lý của địa phương 51

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng 52

2.3.1 Đặc điểm điều kiện Tự nhiên 52

2.3.2 Điều kiện Kinh tế - Văn hóa – Xã hội 53

2.3.3 Điều kiện Khoa học kỹ thuật – Công nghệ 56

2.4 Kinh nghiệm quốc tế và trong nước 57

2.4.1 Kinh nghiệm Quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường biển ở nước ngoài 57

2.4.2 Kinh nghiệm Quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường biển ở trong nước 60

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TRỤC

ĐƯỜNG TRẦN PHÚ TỪ CẦU TRẦN PHÚ ĐẾN CẢNG CẦU ĐÁ 62

3.1 Quan điểm, mục tiêu và nguyên tắc: 62

3.1.1 Quan điểm 62

3.1.2 Mục tiêu 63

3.1.3 Nguyên tắc 63

3.2 Giải pháp quy định quản lý kiến trúc cảnh quan 64

3.2.1 Phân vùng quản lý kiến trúc cảnh quan 64

3.2.2 Quản lý các công trình kiến trúc 68

3.2.4 Quản lý hạ tầng kỹ thuật liên quan: 72

3.2.5 Quản lý không gian ngầm 75

3.3 Giải pháp về bộ máy quản lý: 76

3.3.1 Thành phần bộ máy quản lý 77

3.3.2 Nhiệm vụ, cơ cấu chức năng của bộ máy quản lý 78

3.3.3 Nội dung quản lý 81

3.3.4 Kinh phí hoạt động: 82

3.4 Giải pháp về cơ chế chính sách: 82

3.4.1 Giải pháp về cải cách hành chính 82

3.4.2 Giải pháp huy động kinh phí 85

3.5 Giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường Trần Phú có sự tham gia của cộng đồng: 86

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 88

* Kết luận 88

* Kiến nghị 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ

Cầu Đá - Thuộc thành phố Nha Trang 9 Hình 1.3 Sơ đồ trục đường nghiên cứu ven biển của thành phố

Hình 1.4 Hiện trạng sử dụng đất 11 Hình 1.5 Trục đường nghiên cứu 13 Hình 1.6 Vị trí nghiên cứu chia thành 4 khu vực 14 Hình 1.7 Trục đường từ cầu Trần Phú đến đường Yersin 15 Hình 1.8a

Công viên Yến Phi Nha Trang và UBND tỉnh Khánh Hòa từ Cầu Trần Phú đến đường Yersin thành phố Nha Trang

16

Hình 1.8b Viện Pasteur và Bảo tàng Khánh Hòa từ Cầu Trần

Phú đến đường Yersin thành phố Nha Trang 16 Hình 1.8c Khu vực lấn chiếm vỉa hè từ Cầu Trần Phú đến đường

Yersin thành phố Nha Trang 16 Hình 1.8d Khu vực chắn tầm nhìn hướng biển từ Cầu Trần Phú

đến đường Yersin thành phố Nha Trang 17 Hình 1.8e

Khu vực tập thể dục, lấn chiếm để xe trên đường đi bộ

từ Cầu Trần Phú đến đường Yersin thành phố Nha Trang

20

Hình 1.10d Khách sạn Sheraton và Khách sạn Havana từ đoạn

đường Yersin đến đường Trần Quang Khải 20 Hình 1.11 Trục đường từ Trần Quang Khải đến đường Dã Tượng 21

Hình 1.13b Lối đi trong công viên và Hình thức ghế đá ở công

Hình 1.13c Gạch lát nền bong chóc, hồ tạo cảnh không có nước ở

Hình 1.14 Thực trạng một số khách sạn tư nhân 23 Hình 1.15 Thực trạng ùn tắc giao thông 24 Hình 1.16 Thực trạng công trình che chắn tầm nhìn hướng biển 24 Hình 1.17 Trục đường từ Dã Tượng đến Cảng Cầu Đá 25 Hình 1.18a Trực trạng Viện Hải Dương Học Và Khu di tích Bảo

Hình 1.18h Thực trạng Các công trình lấn chiếm vỉa hè 28 Hình 1.18i Thực trạng Các Công trình chắn tầm nhìn hướng biển 28 Hình 1.18j Thực trạng Cây xanh trồng vỉa hè không đồng đều và

trạm điện chắn lối đi gây nguy hiểm 28 Hình 1.18k Thực trạng Lối đi bong chóc và Mương thoát nước

Hình 1.18l Thực trạng Mương thoát nước gây nguy hiểm và Bồn

hoa cây xanh hoang tàng 29 Hình 1.18m Thực trạng Vị trí thoát nước thải và Hướng thoát thải

Số hiệu

Hình 1.18n Thực trạng Nhà ở ven biển củ

a Làng chài Vĩnh Nguyên 30 Hình 1.19 Mặt cắt hiện trạng đường Trần Phú 31 Hình 1.20 Mặt bằng vị trí cửa xả 32 Hình 2.1 Lý thuyết Kevin Lynch ( tuyến ) 41 Hình 2.2 Sự tham gia của cộng đồng trong công tác QLĐT 44 Hình 2.3a Một số hình ảnh về hoạt động văn hóa truyền thống

ven biển thành phố Nha Trang 55 Hình 2.3b Danh thắng tháp Bà Ponagar, Viện Pasteur Nha

Hình 2.3c Bãi biển Nha Trang, Lầu Bảo Đại, di tích lịch sử văn

hoá ở thành phố Nha Trang 56

Hình 2.4a

Mật độ xây dựng thấp và công trình tạo điểm nhấn cao 80 tầng - Thuộc trục đường ven biển ở thành phố Gold Coast – Australia

58

Hình 2.4b Khoảng lùi cho công trình và chỗ đỗ xe ven trục

đường biển ở thành phố Gold Coast – Australia 59 Hình 2.4c

Khu phố đi bộ mua sắm tiên nghi và sạch sẽ - Thuộc trục đường ven biển ở thành phố Gold Coast – Australia

59

Hình 2.5a Cầu quay Sông Hàn làm điểm nhấn chính của KTCQ

của trục đường - Thuộc thành phố Đà Nẵng 60

Hình 2.5b Trang trí thiết bị hiện đại và không gian tổ chức lễ hội

trục đường ven sông Bạch Đằng, thành phố Đà Nẵng 60 Hình 3.1 Sơ đồ phân vùng quản lý kiến trúc 64 Hình 3.1a Quản lý khống chế chiều cao công trình do tác giả đề

Hình 3.2 Qui định trồng cây hè phố 71 Hình 3.3 Mô tả hình thức bố trí góc cây 72 Hình 3.4 Đề xuất hình thức đen đường cao áp 74 Hình 3.5 Minh họa giải pháp chiếu sáng nơi đô thị 74 Hình 3.6 Minh họa cải tạo vỉa hè và bồn cây 75

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1.1 Thực trạng cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường Trần Phú (đoạn từ Cầu Trần Phú đến

và quốc tế; đến năm 2003 Câu lạc bộ các vịnh đẹp trên thế giới đã công nhận Nha Trang là thành viên thứ 29 của các vịnh đẹp nhất thế giới; đặc biệt vào tháng 4 năm

2009 thành phố Nha Trang được Chính Phủ công nhận là đô thị loại 1

Như vậy, thành phố Nha Trang có một quá trình phát triển không ngừng từ thấp đến cao, giai đoạn phát triển nhanh nhất kể từ năm 1999 đến 2009, thể hiện sự

nổ lực phấn đấu không ngừng của Chính quyền và nhân dân địa phương, trên cơ sở khai thác các tiềm năng của vùng đất được thiên nhiên ưu đãi; Đến nay, Nha Trang không chỉ là trung tâm kinh tế - văn hóa xã hội và an ninh quốc phòng của tỉnh Khánh Hòa mà với vị thế mới - đô thị loại 1 [39], thành phố Nha Trang trở thành một trong những trung tâm du lịch, dịch vụ, thương mại, văn hóa, giáo dục đào tạo

và nghiên cứu khoa học công nghệ của Miền Trung và Tây Nguyên

Một trong những yếu tố làm cho tầm vóc, diện mạo của thành phố Nha Trang trong thời gian đến, phát triển theo hướng văn minh, hiện đại nhằm tạo sức hấp dẫn ngày càng cao đối với các nhà đầu tư cũng như du khách trong và ngoài nước, đó là đầu tư cho con đường ven biển, hiện nay được đánh giá là “con đường vàng” ôm theo địa hình tự nhiên của vịnh, hội đủ các yếu tố giá trị về cảnh quan, biển, sông, núi với hệ sinh thái đa dạng; đặc biệt trên trục đường này còn tồn tại những di sản khoa học, văn hóa, lịch sử quý giá như: Viện Hải Dương học, Viện Pasteur, tháp Bà Ponaga, các danh thắng như hòn Chồng, hòn Đỏ Trong những năm qua, Chính quyền địa phương đã có sự quan tâm, định hướng phát triển du lịch sinh thái vốn có, trên cơ sở khai thác các lợi thế về điều kiện cảnh quan, và bảo vệ môi trường tự nhiên

2

Tuy nhiên, những dự án liên quan đến tổ chức kiến trúc cảnh quan ven biển như: quy hoạch các công trình phía Tây đường Trần Phú, quy hoạch vịnh Nha Trang, quy hoạch cảnh quan phố đi bộ, đồ án trồng cây xanh vì những lý do khách quan và chủ quan nên vẫn chưa thực hiện được; nhìn chung công tác quy hoạch, cải tạo, xây dựng và phát triển đô thị hiện nay vẫn còn nhiều bất cập và thách thức Bộ máy quản lý đô thị còn chưa thống nhất, chồng chéo, thiếu sự điều phối kết hợp trong công tác, cơ quan chức năng làm công tác quản lý kiến trúc, xây dựng, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật gần như độc lập với nhau và chưa có quy chế nào để liên kết Ngoài ra, một số công cụ quản lý như hệ thống văn bản, công cụ quản lý kiến trúc quy hoạch tại trục đường Trần Phú chưa được đồng bộ, chưa gắn liền với thực tiễn

Trong bối cảnh và các luận điểm nêu trên, đề tài: “Quản lý kiến trúc cảnh

quan trục đường ven biển Trần Phú, thành phố Nha Trang (đoạn từ cầu Trần Phú đến Cảng Cầu đá)” là cần thiết và cấp bách nhằm đáp ứng yêu cầu chung của

thành phố Nha Trang với yêu cầu quản lý hiệu quả có tính kế thừa, đổi mới và tuân thủ định hướng đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2012, đồng thời sẽ làm rõ được đặc thù về Quản lý kiến trúc cảnh quan của trục đường Trần Phú, từ đó dẫn đến việc nghiên cứu giải pháp xử lý về kiến trúc cảnh quan phù hợp với yêu cầu phát triển

* Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp Quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường ven biển Trần Phú, bảo đảm, giữ gìn không gian, kiến trúc cảnh quan đặc trưng của

khu vực vịnh Nha Trang, của thành phố biển

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý kiến trúc cảnh quan hai bên trục đường từ cầu Trần Phú đến cảng Cầu Đá, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa

Phạm vi nghiên cứu: Trục đường từ cầu Trần Phú đến cảng Cầu Đá

3

* Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp điều tra, khảo sát, nghiên cứu thực địa: Phương pháp này trình bày các thành phần chủ yếu, các bước thực hiện bắt đầu bằng việc thảo luận mục đích điều tra, nêu rõ thành phần và mẫu nghiên cứu, các công cụ điều tra được sử dụng, mối quan hệ giữa các biến số, các câu hỏi nghiên cứu, các khoản mục điều tra

cụ thể và các bước thực hiện trong phân tích số liệu điều tra

Phương pháp phân tích xử lý, đánh giá tổng hợp: Quá trình này bao gồm từ việc phân tích các yếu tố, tìm ra các luận điểm cần nghiên cứu và rút ra điểm chung, riêng của các yếu tố đó Công tác quản lý đô thị nói chung và quản lý kiến trúc cảnh quang (KTCQ) trục đường Trần Phú cũng vậy, đòi hỏi việc phân tích các yếu tố tạo nên hình ảnh đô thị, những đặc điểm của khu vực nghiên cứu, từ đó xác định phương pháp quản lý cho từng khu vực trên cơ sở sự liên quan với toàn tuyến

Phương pháp so sánh đối chiếu, vận dụng có tính kế thừa: Sáng tạo các kinh nghiệm ở một số đô thị trong và ngoài nước Công việc này yêu cầu các đối tượng nghiên cứu phải được xem xét dựa trên mối tương quan của chúng với nhau, với các thành tố bên ngoài

Phương pháp thống kê các giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan: Công tác nghiên cứu bao gồm việc phân tích những tồn tại dựa trên việc khảo sát, điều tra kết hợp phân tích tổng hợp Đề xuất các giải pháp cho khu vực nghiên cứu trên cơ sở giải quyết những tồn tại đó Phạm vi nghiên cứu có giới hạn, tập trung vào việc đưa

ra giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan cho tuyến đường, kết hợp quá trình nghiên cứu cộng đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý: Phương pháp này đòi hỏi cộng đồng tham gia vừa mang tính chất chiều rộng: Đa dạng về cách tiếp cận, các vấn đề

đô thị gặp phải; tính chất chiều sâu: Thể hiện việc “cộng đồng” được hiểu bao gồm không chỉ dân cư khu vực mà còn cả các tổ chức trong, tổ chức lân cận khu vực cần tham vấn, các chuyên gia, các thành phần lứa tuổi khác nhau, từ đó cùng có nhiều cách tiếp cận một vấn đề

4

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

Ý nghĩa khoa học: Góp phần hoàn thiện lý luận về Quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị nói chung; Là tài liệu tham khảo cho công tác Quản lý kiến trúc cảnh quan trục đường Trần Phú và trục đường khác của thành phố Nha Trang nói chung

Ý nghĩa thực tiễn: Đề xuất các giải pháp Quản lý kiến trúc cảnh quan tuyến đường góp phần nâng cao hiệu quả quản lý cho trục đường Trần Phú và tham khảo các trục đường tương tự trên địa bàn thành phố Nha Trang; Làm cơ sở tham khảo để quản lý các dự án đầu tư, Quản lý kiến trúc cảnh quan trên trục đường từ cầu Trần Phú đến cảng Cầu Đá

* Khái niệm thuật ngữ sử dụng trong luận văn:

Kiến trúc đô thị: Là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị [22]

Cảnh quan đô thị: Là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở trong đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố, hè, đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất, đảo, cù lao, triền đất

tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ, mặt sông, kênh, rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị [22]

Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan đô thị Mặc dù chưa có một khái niệm

cụ thể cho công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan đô thị, một khu vực đặc thù đô thị, tuy nhiên, một trong những nội dung trong quản lý không gian kiến trúc cảnh quan, cảnh quan đô thị được đề cập đến “Đảm bảo tính thống nhất trong việc quản lý từ không gian tổng thể đô thị đến không gian cụ thể thuộc đô thị; phải có tính kế thừa không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị và phù hợp với điều kiện, đặc điểm tự nhiên, đồng thời tôn trọng tập quán, văn hóa địa phương; phát huy các giá trị truyền thống để gìn giữ bản sắc của từng vùng, miền trong không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị”, với đối tượng bao gồm về không gian đô thị: Khu vực hiện hữu

đô thị, khu vực mới phát triển, khu vực bảo tồn, khu vực giáp ranh và khu vực khác;