Kỹ năng chuyên sâu của thẩm phán trong giải quyết vụ, việc dân sự

HỌC VIỆN TƯ PHÁP KHOA ĐÀO TẠO CHUNG NGUỒN CHUYÊN ĐỀ Kỹ năng chuyên sâu của Thẩm phán trong giải quyết vụ, việc dân sự Học viên Ngày sinh Số báo danh Lớp ĐTC Hà Nội, tháng năm 2022 I 1 ĐỀ BÀI Bài 1 AnhChị hãy xác định tính hợp pháp của quan hệ hôn nhân trong giải quyết vụ án ly hôn BÀI LÀM Trước tiên, chúng ta cần phải nêu rõ các trường hợp được công nhận là hôn nhân hợp pháp theo quy định của Pháp luật Việt Nam Cụ thể như sau Phải đảm bảo điều kiện kết hôn được quy định tại Điều 81 Luật hôn nhâ.

HỌC VIỆN TƯ PHÁP

KHOA ĐÀO TẠO CHUNG NGUỒN

CHUYÊN ĐỀ:

KỸ NĂNG CHUYÊN SÂU CỦA THẨM PHÁN TRONG GIẢI QUYẾT VỤ,

VIỆC DÂN SỰ

Học viên:

Ngày sinh:

Số báo danh:

Lớp: ĐTC

Hà Nội, tháng năm 2022

I.

ĐỀ BÀI Bài 1: Anh/Chị hãy xác định tính hợp pháp của quan hệ hôn nhân trong giải

quyết vụ án ly hôn

BÀI LÀM

Trước tiên, chúng ta cần phải nêu rõ các trường hợp được công nhận là hôn nhân hợp pháp theo quy định của Pháp luật Việt Nam Cụ thể như sau:

- Phải đảm bảo điều kiện kết hôn được quy định tại Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình, bao gồm:

+ Nam từ đủ 20 tuổi trở lên và nữ từ đủ 18 tuổi trở lên

+ Việc kết hôn do nam, nữ tự nguyện quyết định

+ Không bị mất năng lực hành vi dân sự

+ Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn Bao gồm: Kết hôn giả tạo, ly hôn gỉa tạo; Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn; Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ; Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;

- Phải đăng ký kết hôn và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định pháp luật

- Hôn nhân nhiều vợ nhiều chồng được công nhận là hợp pháp Trong những trường hợp sau:

+ Trường hợp kết hôn trước khi Luật hôn nhân và gia đình năm 1959 có hiệu lực từ ngày 13/01/1960 Bởi, bắt đầu khi xuất hiện luật này thì mới có quy định về trường hợp kết hôn mà vi phạm nguyên tắc một vợ một chồng thì được coi là không hợp pháp Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng Nghị quyết 76/CP năm 1977 thì Luật hôn nhân và gia đình năm 1959 được áp dụng từ ngày 25/3/1977, cho nên những quan

hệ hôn nhân nhiều vợ, nhiều chồng được xác lập trước ngày 25/3/1977 vẫn được công nhận là hợp pháp

+ Trường hợp bộ đội, cán bộ có vợ, có chồng ở miền Nam tập kết ra miền Bắc, lấy vợ, chồng khác Theo Thông tư số 60/TATC ngày 22/2/1978 của Toà án nhân dân tối cao thì nay nếu người vợ hoặc người chồng ở miền Nam vẫn không có quan hệ hôn nhân mới và muốn duy trì quan hệ hôn nhân trước đây thì công nhận cả hôn nhân mới

và hôn nhân trước đây Tuy nhiên, Thông tư này chỉ được áp dụng trong khoảng thời gian từ sau ngày ký hiệp định Giơ – ne – vơ đến ngày Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tuyên bố thống nhất đất nước và Luật hôn nhân và gia đình 1959

về nguyên tắc được áp dụng

Khi thụ lý giải quyết vụ án ly hôn, Thẩm phán ngoài việc cần xem xét đến điều kiện khởi kiện và thụ lý vụ án nói chung thì cần phải xác định rõ được những đặc thù của vụ án về hôn nhân và gia đình Trong đó, vấn đề quan trọng nhất cần xác định là quan hệ pháp luật tranh chấp

Hiện nay, có rất nhiều trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn hoặc trường hợp nam, nữ có đăng ký kết hôn nhưng việc đăng ký kết hôn tại thời điểm nam, nữ không đáp ứng được một trog các điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật Những trường hợp này khi nộp đơn khởi kiện ra toà

án yêu cầu giải quyết tranh chấp về ly hôn thì chắc chắn sẽ không được Thẩm phán thụ

lý, bởi lẽ mối quan hệ hôn nhân này không hợp pháp vậy nên không thể giải quyết ly hôn theo đúng quy định của pháp luật mà Thẩm phán sẽ thụ lý vụ án tranh chấp về quyền nuôi con, chia tài sản của nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn hoặc khi huỷ kết hôn trái pháp luật Thực tế, việc thụ lý và giải quyết đối với những vụ án như trên không quá khó khăn khi việc xác định tính hợp pháp hay không hợp pháp của quan hệ hôn nhân khá dễ dàng, Thẩm phán có thể căn cứ vào những tài liệu, chứng cứ mà các đương sự cung cấp để nhanh chóng đưa ra quyết định thụ lý vụ án ly hôn hay không

Tuy nhiên, hiện trạng xét xử tại Toà án vẫn còn gặp một số tồn tại, khó khăn trong việc áp dụng luật đối với những vụ án có những tình tiết phức tạp, ví dụ đối với

một số vụ án ly hôn mà hôn nhân nhiều vợ nhiều chồng “Ông A sống chung với bà B trước ngày 03/01/1987 nhưng không đăng ký kết hôn Ông A sống chung với bà B đến

năm 1995 thì ông A đi nơi khác sinh sống và đăng ký kết hôn với bà C Ông A với bà C sống với nhau đến hiện tại.” Trong mối quan hệ như thế này, Thẩm phán phải xác

định rõ được từng mối quan hệ giữa ông A với bà B và bà C, mối quan hệ nào mới là hôn nhân hợp pháp Bởi lẽ, việc xác định rõ quan hệ pháp luật trong trường hợp này sẽ dẫn đến việc xác định được những quan hệ tranh chấp khác, ví dụ như tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân, những người thuộc hàng thừa kế,… Để xác định được có hay không tính hợp pháp của quan hệ hôn nhân trong trường hợp này thì ngoài việc phải xem xét kỹ đến những tài liệu bao gồm giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, thì Thẩm phán cần phải xem xét đến thực tế chung sống vợ chồng của những người trên như thế nào qua lời khai của các đương sự, những người có liên quan và người làm chứng là hàng xóm, anh em, bạn bè,…

Quá trình này vô cùng quan trọng để Thẩm phán có thể đưa ra quyết định chính xác cho việc thụ lý vụ án, xác định đúng quan hệ tranh chấp dẫn đến xác định đúng phạm vi xét xử và việc áp dụng pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án sau này