1450000132 khoa AVPP thích quảng thuận lịch sử phật giáo ấn độ

HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM TẠI TP HCM KHOA ANH VĂN PHẬT PHÁP MÔN LỊCH SỬ PHẬT GIÁO ẤN ĐỘ TIỂU LUẬN GIỮA HỌC KÌ II ĐỀ TÀI CUỘC ĐỜI TÔN GIẢ MAHĀ KASSAPA QUA KINH TẠNG PALI Giáo thọ hướng dẫn TT TS THÍCH CHƠN MINH Tăng sinh Thích Quảng Thuận Thế danh Trần Quốc Thái MSSV 1450000132 – Khoá XIV TP Hồ Chí Minh tháng 102020 ĐIỂM NHẬN XÉT CỦA GIÁO THỌ HƯỚNG DẪN 1 Trong bốn mươi lăm năm thuyết pháp độ sinh, Thế Tôn đã đem ngọn đèn chánh pháp chiếu sáng nhân gian, Ngài đã hoá độ rất nhiều đệ tử xuất gia.

HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM TẠI TP HCM

KHOA ANH VĂN PHẬT PHÁP MÔN: LỊCH SỬ PHẬT GIÁO ẤN ĐỘ

TIỂU LUẬN GIỮA HỌC KÌ II

ĐỀ TÀI:

CUỘC ĐỜI TÔN GIẢ MAHĀ KASSAPA

QUA KINH TẠNG PALI

Giáo thọ hướng dẫn : TT.TS THÍCH CHƠN MINH

TP Hồ Chí Minh tháng 10/2020

ĐIỂM NHẬN XÉT CỦA GIÁO THỌ HƯỚNG DẪN

….………

…….………

……….………

………….………

……….………

….………

…….………

……….………

………….………

……….………

….………

…….………

……….………

………….………

……….………

1

Trong bốn mươi lăm năm thuyết pháp độ sinh, Thế Tôn đã đem ngọn đèn chánh pháp chiếu sáng nhân gian, Ngài đã hoá độ rất nhiều đệ tử xuất gia thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, từ các hàng vua quan, trưởng giả đến những người thuộc giai cấp cùng khổ như Upāli, Sunīta…, ngay cả những người có tín tâm sâu sắc với Phật cho đến hàng Bà-la-môn ngoại đạo như ba anh em Kassapa, Sāriputta…

Trong các Thánh đệ tử Phật, Tôn giả Mahā Kassapa được xếp vào hàng thập đại

đệ tử với công hạnh đầu đà đệ nhất Sau khi Thế Tôn nhập Niết-bàn, Tôn giả đã có vai trò rất quan trọng trong việc giữ gìn lời dạy của Đức Phật, ngài đã đứng ra tổ chức và chủ trì Đại hội Phật giáo lần thứ nhất gồm năm trăm vị A-la-hán tại Sattapanniguhā (hang Thất Diệp) để kiết tập lại tất cả những lời dạy của Thế Tôn

Qua đề tài khảo luận “Cuộc đời Tôn giả Mahā Kassapa qua kinh tạng Pali” với

nguồn tư liệu chính từ kinh tạng Nikāya, người viết muốn tìm hiểu về cuộc đời, công hạnh của ngài để lấy đó làm nguồn động lực cảnh sách cho chính bản thân cần nỗ lực nhiều hơn trên con đường tu tập, tiếp nối gương xưa, nhất là trong thời buổi hiện đại ngày nay, đời sống hưởng thụ trên giá trị vật chất trở thành sự cám dỗ không nhỏ đối với người xuất gia trẻ

1 Thời niên thiếu của Tôn giả Mahā Kassapa

Theo “Trưởng Lão Tăng Kệ” 1, Tôn giả Mahā Kassapa có tên Pippali-mānava, con trai của Bà-la-môn Kapila tại làng Bà-la-môn Mahātittha ở Rājagaha, không có bất cứ tài liệu nào trong Nikāya giải thích vì sao ngài có tên gọi Kassapa chỉ biết do trong Tăng đoàn của Thế Tôn có nhiều vị tên Kassapa nên người đương thời gọi ngài là Mahā Kassapa để phân biệt với những tôn giả Kassapa khác

Sinh ra và lớn lên trong gia đình Bà-la-môn quyền quý, tuy được bảo bọc, nuông chìu với cuộc sống giàu sang tột bực nhưng Pippali-mānava không ham thích cuộc sống hưởng thụ sung túc và các thú vui của người giàu có, chàng không chịu lập gia đình, xin

ở nhà để hầu hạ mẹ cha, ấp ủ chí nguyện xuất gia, sống đời ẩn sĩ sau khi cha mẹ qua đời Năm hai mươi tuổi, chàng bị mẹ mình, bà Sumanādevī, ép phải lập gia đình Biết không thể thay đổi ý định của thân mẫu, Pippali-mānava đành thoả hiệp bằng cách ra điều kiện chỉ cưới cô gái nào thoả mãn những yêu cầu rất cao của chàng Để hiện thực hoá những tiêu chuẩn của mình, chàng cho mời thợ khéo dùng vàng đúc bức tượng chân dung một người con gái trẻ đẹp, mặc áo đỏ và đeo đồ trang sức rồi đưa cho cha mẹ để làm tiêu chuẩn Bà Sumanādevī đã tìm đến những vị Bà-la-môn thông thái, nhờ họ mang bức tượng đi khắp nơi tìm người con gái “môn đăng hộ đối” và xinh đẹp như bức tượng để hỏi cưới về làm vợ cho con trai mình

Nhóm Bà-la-môn đi khắp các nơi, từ thôn làng này qua thành thị nọ, khi đến kinh thành Sāgala, thuộc nước Madda, họ tìm được cô gái Bhaddākāpilānī, mười sáu tuổi,

1 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tiểu Bộ, tập III, chương XVIII, phẩm Bốn mươi kệ, Mahā-Kassapa, tr.469

2

con của một vị Bà-la-môn giàu có của dòng tộc Kosiya, nhan sắc của nàng còn rạng ngời hơn cả bức tượng Họ tìm đến gia đình nàng, trình bày việc hỏi cưới nàng cho con trai của ông đại bá hộ Kapila, cha nàng biết gia đình của Pippali-mānava còn giàu hơn mình gấp vài lần nên tiếp nhận pho tượng và đồng ý hôn sự.2

Tuy nhiên, cũng như Pippali-mānava, Bhaddākāpilānī ưa thích sự tu hành, không màng dục lạc trần thế Họ đã viết thư trình bày nguyện vọng của nhau và gửi cho đối phương nhưng hai người đưa thư gặp nhau giữa đường, họ bị lừa đánh tráo bức thư thành hai bức thư tình, bày tỏ sự ái mộ đối với nhau, do đó hôn lễ vẫn diễn ra Đêm tân hôn, hai người nói rõ chí nguyện của nhau và thoả thuận sẽ giữ gìn lối sống thanh tịnh, tương kính xem nhau như bạn đạo để chờ duyên xuất gia

Sau khi song thân qua đời, hai vợ chồng kế thừa gia sản khổng lồ và phải lo giữ gìn chúng, nhưng chí hướng xuất gia ngày nào của Pippali-mānava và vợ vẫn không bị thối chuyển Một hôm, trong lúc coi việc đồng áng, chàng thấy những người nông phu làm việc cho mình đang cày xới đất và chim chóc lao xuống bắt những con giun bị lộ ra

từ những rãnh cày, chàng xúc động và chợt nhận ra tài sản của mình có được đều liên

hệ đến nỗi thống khổ của chúng sanh nên quyết tâm xuất gia tu học

Người viết nhận thấy nhân duyên đánh thức đạo tâm của Tôn giả có nhiều nét tương đồng với sự kiện Lễ hạ điền khi Đức Phật còn là thái tử, cả hai đều có tâm từ bi lớn và trí tuệ sâu sắc, đều có sự giác ngộ khi nhìn thấy bản chất đau khổ của cuộc đời, khởi lên lòng thương cảm đối với muôn loài chúng sanh từ công việc đồng áng bình thường, từ những đường cày của người nông dân trên đồng Sự kiện này đã thôi thúc chí nguyện xuất gia tu học ngày nào của Pippali-mānava trở lại một cách mạnh mẽ và dứt

khoát hơn:“Chật hẹp thay đời sống tại gia, đầy những bụi đời! Còn xuất gia như đời sống ngoài trời Thật không dễ dàng ở trong gia đình có thể sống Phạm hạnh, hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp

áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình” 3

Pippali-mānava nói với vợ mình và cả hai cùng đồng ý, quyết định xuất gia Họ chia hết tài sản cho người làm và người nghèo xung quanh rồi tự cắt tóc, mặc y vàng, mang bình bát, sống cuộc đời của hành giả không nhà Lúc đầu, họ cùng đi với nhau, sau thấy bất tiện nên từ giã nhau, mỗi người đi một hướng, Pippali-mānava rẽ theo con đường phía bên phải và Bhaddā đi đường bên trái Sự kiện này xảy ra sau khi Đức Phật thành đạo và đang chuyển pháp luân tại Rājagaha

2 Tôn giả Mahā Kassapa gặp Đức Phật

Trưởng lão Tăng kệ ghi lại, sự kiện thanh niên Pippali-mānava cùng vợ giữ gìn giới hạnh thanh tịnh trong nhiều năm sống chung và chí nguyện xuất gia của hai người

2 Mingun Sayadaw, Tỳ khưu Minh Huệ (dịch), Đại Phật Sử, tập 6.A, tr.81

3 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tương Ưng Bộ, tập I, chương V: Tương Ưng Kassapa, tr.562.

3

khiến đại địa chấn động, Thế Tôn biết việc đó nên Ngài ngồi giữa đường từ Rājagaha đến Nālandā như có ý đợi Pippali-mānava Khi thanh niên Pippali-mānava thấy Phật,

chàng suy nghĩ như sau: “Ôi thật thế chăng, ta có thể thấy bậc Đạo Sư, tức là có thể thấy bậc Thế Tôn! Ôi thật thế chăng, ta có thể thấy bậc Thiện Thệ, tức là có thể thấy bậc Thế Tôn! Ôi thật thế chăng, ta có thể thấy bậc Chánh Đẳng Giác, tức là có thể thấy bậc Thế Tôn?” rồi ngay lúc ấy, chàng cúi đầu đảnh lễ tự nhận mình là đệ tử và tôn xưng

Đức Phật là thầy Sau khi nhận Pippali-mānava làm đệ tử, Thế Tôn đã có lời giáo giới:

“Phàm pháp gì tôi nghe, liên hệ đến thiện, sau khi đặc biệt chú ý, tác ý, tập trung tất cả tâm (lực),… Phàm niệm gì thuộc về thân hành, câu hữu với hỷ, ta sẽ không bỏ niệm ấy Này Kassapa, Ông phải học tập như vậy”. 4 Tôn giả lãnh thọ pháp từ Thế Tôn và tinh cần thực hành 13 hạnh đầu đà trong bảy ngày, đến ngày thứ tám chánh trí khởi lên, ngài chứng Thánh quả A-la-hán

Có một điều đáng chú ý ở đây là trong Tương ưng Bộ kinh, chương V: Tương Ưng Kassapa, có câu chuyện xảy ra khi Tôn giả Ānanda cùng đi với hội chúng gồm 30 Tỷ-kheo đệ tử là những thiếu niên trẻ tuổi, từ bỏ sự tu học, sống nếp sống thế tục đã bị Mahā Kassapa quở trách như một đứa trẻ Lúc đó Tỷ-kheo-ni Thullatissā thốt ra những lời

không hài lòng: “Sao Tôn giả Mahā Kassapa, trước kia là người theo ngoại đạo, lại nghĩ có thể không hài lòng và gọi Tôn giả Ānanda, bậc Thánh Vedeha là đứa trẻ?” 5

Cũng trong Tương Ưng Kassapa, một lần Đức Phật có lời khuyên Tôn giả về việc nên từ bỏ hạnh đầu đà, Ngài nói:“Này Kassapa, Ông đã già rồi Đã cũ nát là những vải gai thô phấn tảo này của Ông đáng được quăng bỏ Vậy này Kassapa, hãy mang những

y áo do các gia chủ cúng, thọ dụng các món ăn được mời và ở gần bên Ta.” 6

Theo chú giải Tăng Chi Bộ kinh, khi Đại hội Phật giáo lần thứ nhất diễn ra, ngài Mahā Kassapa đã 120 tuổi,7 điều này có nghĩa ngài lớn hơn Đức Phật 40 tuổi

Qua các dẫn chứng từ các nguồn tư liệu được nêu trên đã cung cấp cho chúng ta hai điều về Tôn giả Mahā Kassapa Thứ nhất, thời gian Tôn giả xuất gia được ghi lại là sau khi Đức Phật thành đạo, Ngài đang giáo hoá tại Rājagaha, thời điểm này Mahā Kassapa phải hơn 75 tuổi Đây là độ tuổi không còn trẻ và không thể được gọi là “thanh niên” như Tiểu bộ kinh và các truyền thuyết ghi chép Thứ hai, trước khi xuất gia Mahā Kassapa đã từng có thời gian tu tập theo ngoại đạo chứ không phải vừa quyết định xuất gia đã gặp ngay Đức Phật là bậc thầy đầu tiên Bên cạnh đó, chi tiết Tôn giả sau khi nghe Đức Phật giáo giới đã thực hành hạnh đầu đà một cách miên mật dù trong lời dạy của Thế Tôn không hề khuyến khích Tôn giả tu tập khổ hạnh và ngài được công nhận

4 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tương Ưng Bộ, tập I, chương V: Tương Ưng Kassapa, tr.563.

5 SĐD, tr.562

6 SĐD, tr.349

7 G P Malalasekera, Dictionary of Pāli Proper Names, vol-2, pg.482: He was one hundred and twenty at the time

of the First Recital (SA.ii.130)

4

là đệ nhất đầu đà, điều này cũng có thể chứng minh việc ngài ưa thích tu theo hạnh đầu

đà là bị ảnh hưởng từ thời gian tu tập theo giáo phái cũ

3 Đức Phật trao y cho Mahā Kassapa

Khi nhắc đến Tôn giả Mahā Kassapa, có một sự kiện rất đặc biệt trong lịch sử Phật giáo gắn liền với ngài, Tôn giả là Thánh đệ tử duy nhất được Đức Phật tặng y mà ngài đang dùng Câu chuyện do ngài kể lại cho Tôn giả Ānanda, được ghi lại trong Nikāya: Một hôm Thế Tôn từ trên đường bước xuống và đi đến một gốc cây, Tôn giả Mahā Kassapa đã xấp tư tấm y Tăng-già-lê làm bằng vải cắt, rồi thỉnh Thế Tôn ngồi xuống

Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn nói với Tôn giả: “Thật là mềm dịu, này Kassapa, là tấm y Tăng-già-lê này làm bằng vải cắt của Ông” Nhân đó, Tôn giả bạch cúng dường Thế

Tôn tấm y của mình Thế Tôn đã hỏi Kassapa:

 Này Kassapa, Ông có dùng tấm y phấn tảo làm bằng vải gai thô, đáng được

quăng bỏ của Ta không?

 Con sẽ dùng, bạch Thế Tôn, tấm y phấn tảo làm bằng vải gai thô, đáng

được quăng bỏ của Thế Tôn

Như vậy, Tôn giả Mahā Kassapa cúng cho Thế Tôn tấm y Tăng-già-lê làm bằng vải cắt; còn ngài dùng tấm y phấn tảo của Thế Tôn.8

Hoà thượng Thích Trung Hậu khi viết về Tôn giả Mahā Kassapa đã cho rằng ý định của Thế Tôn trong việc hỏi Tôn giả có dùng tấm y phấn tảo làm bằng vải gai thô, đáng quăng bỏ của Ngài không, ngụ ý hỏi xem Tôn giả có thể giữ vững đầy đủ các pháp

tu khổ hạnh hay không Hoà thượng cũng cho rằng nguyên nhân Tôn giả thực hành đầu

đà là từ lúc nhận y của Thế Tôn, “Mahā Kassapa đã tự hứa với lòng sẽ duy trì đời sống khổ hạnh.”9 Người viết nghĩ rằng lý do này không hợp lý, vì ngay từ khi quy y làm đệ

tử Phật, quá trình tu tập trong 7 ngày để đạt được Thánh Quả, ngài đã hành pháp tu khổ hạnh Hơn nữa, chính Đức Phật lại là người khuyên Tôn giả nên từ bỏ khổ hạnh, điều

đó có nghĩa Ngài không khuyến khích hay mong muốn Kassapa thực hành khổ hạnh ở

độ tuổi khá cao của mình Trong kinh tạng có ghi lại sự kiện Tôn giả ưa thích và tinh cần thực hành hạnh đầu đà đến mức khi ngài lớn tuổi, Đức Phật khuyên ngài nên thọ dụng y áo, thức ăn được mời và ở gần bên Thế Tôn nhưng ngài đã từ chối Khi Thế Tôn hỏi lí do, Tôn giả trình bày như sau:

Con thấy tự mình được hiện tại an lạc trú và vì lòng từ mẫn đối với chúng sanh sắp đến, mong rằng các chúng sanh sắp đến sẽ bắt chước (ditthanugatim): “Đối với các

đệ tử Phật và tùy Phật (Buddhànubuddhasàvakà), mong họ trong một thời gian dài trở thành những vị sống ở rừng và tán thán hạnh ở rừng những vị đi khất thực những vị mang y phấn tảo những vị mang ba y những vị thiểu dục những vị tri túc những

8 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tương Ưng Bộ, tập I, chương V: Tương Ưng Kassapa, tr.564

9 Lệ Như Thích Trung Hậu, Tôn giả Mahā Kassapa (Đại Ca-diếp), tr.52-54

5

vị viễn ly những vị không giao thiệp những vị tinh cần và tán thán hạnh tinh cần

họ sẽ thực hành như vậy, và như vậy trong một thời gian dài họ sống hạnh phúc an lạc”.10

Như vậy việc thực hành hạnh đầu đà của ngài vì để tránh xa sự tham đắm nơi dục lạc và vì lòng từ bi muốn người đến sau trong Tăng đoàn thấy được sự lợi lạc của hạnh đầu đà nên ngài vẫn thân giáo bằng cách nghiêm trì hạnh này dù lớn tuổi

Qua đó, chúng ta thấy, tuy Thế Tôn vẫn nêu cao lập trường Trung đạo nhưng Ngài cũng không cấm việc thực hành hạnh đầu đà Trong Tăng đoàn, Đức Phật vẫn cho phép thực hành mười ba pháp khổ hạnh sau đây: mặc y phấn tảo; chỉ mặc ba y; sống bằng khất thực; khất thực theo thứ lớp; nhất tọa thực; chỉ ăn một bát; không ăn đồ dư tàn; ở rừng; ở gốc cây; ở giữa trời; ở nghĩa địa; nghỉ chỗ nào cũng được và hạnh ngồi không nằm.11 Đối với những vị hành hạnh đầu đà để sống đời sống thiểu dục tri túc, diệt trừ tham ái và có được sự an lạc trong việc thực hành Đức Phật chẳng những cho phép mà ngài còn khen ngợi, như trường hợp của Tôn giả Mahā Kassapa, Thế Tôn từng tuyên

bố: “Trong các vị thuyết về hạnh đầu đà tối thắng là Mahā Kassapa.”12

4 Hạnh khất thực nhà nghèo của Tôn giả Mahā Kassapa

Lòng từ bi của Tôn giả Mahā Kassapa rất lớn, ngài không chỉ thân giáo về hạnh đầu đà cho hậu lai trong Tăng đoàn khi tuổi cao mà còn mở lòng từ của mình đến những người kém phước, cố gắng tạo duyên lành cho họ được làm phước thông qua việc bố thí thức ăn cho ngài Do đó khi khất thực ngài thường chọn những khu dân cư nghèo khó,

ưu tiên cho những người kém phước hơn, để họ có cơ hội cúng dường, để có được phước đức từ sự bố thí mà thoát khỏi quả báo nghèo khổ như đời sống hiện tại Trong Nikāya

có ghi lại câu chuyện ngài đã từ chối thức ăn cúng dường thượng hạng của thiên chủ

Sakka để nhận sự cúng dường của cô gái ăn xin với suy nghĩ: “Khi ta đến gần, nữ nhân này sẽ cho ta cơm cháy mà nàng nhận được cho phần mình, và do chính hành động ấy nàng sẽ được tái sanh vào Hóa Lạc thiên giới Khi ta đã giải thoát cho nàng khỏi tái sinh vào địa ngục như vậy, chắc chắn ta sẽ tạo hạnh phúc thiên giới cho nàng”13

Như vậy, ngài khất thực vì lòng từ bi muốn chúng sanh gieo phước điền, muốn cứu giúp cái khổ của chúng sanh chứ không phải vì tìm cầu lợi dưỡng, ngài hoan hỷ thọ nhận thức ăn từ những người bệnh, người già yếu, tật nguyền, thậm chí có lúc thức ăn

đã ôi thiu, của người nghèo hiến cúng, nhưng ngài không chê và hoan hỷ thọ nhận với lòng kính trọng và biết ơn người thí chủ Chính Tôn giả cũng nói về câu chuyện mình nhận cúng dường từ một người cùi qua kệ ngôn trong Trưởng lão Tăng kệ:

10 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tương Ưng Bộ, tập I, chương V: Tương Ưng Kassapa, tr.548

11 Thích Phước Sơn, Thanh tịnh đạo luận toản yếu, tr.31-32

12 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tăng Chi Bộ, tập I, chương I Một Pháp XIV Phẩm Người Tối Thắng, tr.49

13 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tiểu Bộ, tập II, phẩm II Cittalatà - Chuyện thứ ba: Lâu Đài Người Cho Cơm

Cháy, tr.114

6

Từ trú xứ bước xuống,

Ta vào thành khất thực,

Ta cẩn thận đến gần, Một người cùi đang ăn Với bàn tay lở loét,

Nó bỏ vào một muỗng, Khi bỏ vào muỗng ấy, Ngón tay rời rơi vào tường Dựa một chân vào tường

Ta ăn miếng ăn ấy Đang ăn và ăn xong

Ta không cảm ghê tởm 14

Thông qua những lời tự thuật của Tôn giả Mahā Kassapa có thể thấy rằng ngài chẳng những có lòng từ bi lớn mà sự tu tập thành tựu định lực của ngài cũng rất sâu sắc và mạnh

mẽ Ngài thọ dụng thức ăn từ một người cùi, một trong những bệnh truyền nhiễm nan y

thời bấy giờ, với tâm bình thản không có chút gì dao động “Ta không cảm ghê tởm” định

lực của ngài lớn đến mức giúp thân tứ đại vượt qua sự nguy hại của bệnh cùi, ngài thọ dụng

mà vẫn an nhiên

5 Niêm hoa vi tiếu

Theo truyền thuyết, vào mùa an cư thứ 19 tại Griddhakuta (núi Linh Thứu), một hôm, Đức Phật từ trong trong tịnh thất đi ra, trên tay cầm cành hoa sen vàng, bước lên giảng tòa ngồi và đưa cành sen lên Bấy giờ cả đại chúng ngơ ngác nhìn nhau, duy chỉ

có Ca-diếp mỉm cười nhìn Phật Ngay đó, Đức Phật dạy: “Như Lai có chánh pháp nhãn tạng, Niết-bàn diệu tâm thật tướng vô tướng, vi diệu pháp môn Hôm nay trao cho Thầy Ca-diếp.”15

Theo Phật Tổ Đạo Ảnh kinh16 ghi chép: Đức Phật lại trao y tăng-già-lê bằng kim tuyến cho ngài và dặn sau này trao cho Từ Thị, vị Phật trong tương lai Ca-diếp đảnh

lễ vâng lời Phật dạy Về sau, ngài phó chúc giáo pháp lại cho tôn giả A-nan, rồi mang

y tăng-già-lê vào núi Kê túc nhập định, chờ đức Từ Thị hạ sanh.17

Theo người viết, giai thoại này chỉ là truyền ngôn không có cơ sở vì trong kinh tạng của Đại Thừa lẫn Nguyên Thủy, chúng ta không tìm ra được câu chuyện niêm hoa

vi tiếu Hơn nữa, trước khi nhập Niết-bàn, chính Đức Phật đã dạy: “Này Ānanda, Pháp

14 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Tiểu Bộ, tập III, chương XVIII, phẩm Bốn mươi kệ, Mahā-Kassapa, tr.469

15 Thích Trung Hậu – Thích Hải Ấn, Đức Phật Thích Ca Đã Xuất Hiện Như Thế, tr.460

16

Xuất hiện vào triều đại nhà Minh (1368-1662) do những vị cao tăng và Phật tử nổi tiếng thời đó vẽ lại tôn dung của chư Tổ Ấn-Hoa

17 Đại sư Hư Vân, Ban phiên dịch Huệ Quang (dịch), Phật Tổ Đạo Ảnh - Quyển 1, tr 9

7

và Luật, Ta đã giảng dạy và trình bày, sau khi Ta diệt độ, chính Pháp và Luật ấy sẽ là Đạo Sư của các Ngươi.” Đức Phật cũng nói “ Này Ānanda, hãy tự mình là ngọn đèn cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính mình, chớ nương tựa một gì khác Dùng Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa, chớ nương tựa một

gì khác.” 18

Qua đó người viết nhận thấy nếu thật sự chỉ có Tôn giả Mahā Kassapa là người được Phật phó chúc, chắc chắn với trí tuệ và lòng từ bi của mình, Thế Tôn đã dạy đại chúng phải nương tựa vào Mahā Kassapa làm bậc Đạo Sư, thay Ngài quản lý tăng đoàn, trông coi đồ chúng Nhưng Ngài đã khuyên các đệ tử hãy nương tựa vào Pháp và Luật như một vị thầy dẫn đạo và bản thân Đức Phật cũng nói Ngài chưa bao giờ coi mình như một người lãnh đạo, cầm đầu chúng Tỷ-kheo:

Này Ānanda, những ai nghĩ rằng: “Như Lai là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo”; hay

“chúng Tỷ-kheo chịu sự giáo huấn của Như Lai” thời này Ānanda, người ấy sẽ có lời

di giáo cho chúng Tỷ-kheo Này Ānanda, Như Lai không nghĩ rằng: “Ta là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo”; hay “chúng Tỷ-kheo chịu sự giáo huấn của Ta” thời này Ānanda, làm sao Như Lai lại có lời di giáo cho chúng Tỷ-kheo.19

Như vậy sự kiện “Niêm hoa vi tiếu” mà Thiền tông Trung Hoa thường y cứ để tôn ngài làm sơ Tổ của thiền tông Ấn Hoa là tác phẩm do những nhà hoằng pháp đời sau dựng nên, họ muốn thuyết phục với mọi người chỉ có dòng thiền của mình hoằng dương mới đúng thật chính gốc từ Đức Phật, các tông phái khác không chính gốc (vì ngoài sơ

Tổ của họ không ai hiểu và được Phật “truyền tâm ấn” cùng chánh pháp nhãn tạng)

6 Vai trò của Tôn giả Mahā Kassapa sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn

Trong Nikāya ghi lại khi Thế Tôn nhập Niết-bàn, Tôn giả cùng khoảng năm trăm

vị Tỷ-kheo đang trên đường từ Pāvā đến Kusināra, ngài thấy ngoại đạo Ājīvāka đang cầm một bông mandārava, sau khi hỏi ngài biết Thế Tôn đã nhập Niết-bàn cách đó một tuần Lúc ấy, những Tỷ-kheo chưa giải thoát tham ái đều khóc than rầu buồn, duy chỉ

có ông Subhadda vui mừng: “Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc than Chúng ta đã được thoát khỏi hoàn toàn vị Đại Sa-môn ấy, chúng ta đã bị phiền nhiễu quấy rầy với những lời: “Làm như thế này không hợp với các Ngươi Làm như thế này hợp với các Ngươi” Nay những gì chúng ta muốn, chúng ta làm, những gì chúng ta không muốn, chúng ta không làm.”

Tôn giả Mahā Kassapa nghe thấy nhưng ngài dùng thần lực chặn đứng sóng âm lại không cho lan xa rồi động viên mọi người và nhanh chóng trở về đảnh lễ nhục thân của Thế Tôn lần cuối Do ý định của chư Thiên nên tại Kusināra không ai có thể châm

18 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Trường Bộ, tập I, 16 Kinh Đại Bát Niết Bàn, tr.663

19 SĐD, tr.583

8

giàn hoả Thế Tôn mà phải chờ đến khi ngài về tới, chân Thế Tôn tự đưa ra cho ngài đảnh lễ xong, lễ trà tỳ mới diễn ra và hoàn mãn.20

Nhớ lại lời của Subhadda, Mahā Kassapa lòng lo lắng cho tương lai của Phật pháp,

e ngại sau khi Thế Tôn nhập diệt, giới luật sẽ bị thả lỏng hoặc coi thường, diệu pháp của Như Lai sẽ bị huỷ diệt Do đó ngài đã triệu tập năm trăm vị A-la-hán để tiến hành kiết tập kinh điển Dưới sự bảo trợ của vua Ajātasattu, ba tháng sau khi Đức Phật nhập diệt, Đại hội Phật giáo lần thứ nhất đã diễn ra tại Sattapanniguhā, bên ngoài Rājagaha, có năm trăm vị A-la-hán tham dự dưới sự chủ trì của Tôn giả Mahā Kassapa Kết quả cuộc kiết tập: Giáo pháp của Phật do Ānanda trùng tuyên thành tạng kinh Nguyên thuỷ, các điều luật do Upāli tụng lặp đi lặp lại đến 80 lần tạo thành bộ Bát Thập Tụng Luật Trong các tài liệu chính sử không đề cập đến thời gian và địa điểm Tôn giả Mahā Kassapa nhập Niết-bàn Tuy nhiên theo sử Trung Quốc ghi lại, sau khi Đại hội Phật giáo lần thứ nhất kết thúc, ngài đi đến Kukkutapāda Giri (núi Kê Túc) ở phía Tây Nam thành Rājagaha nhập định Tương truyền, núi Kukkutapāda tự nhiên nứt ra, Tôn giả lấy chiếu

cỏ trải ngồi, dùng y phấn tảo che lên thân, rồi đỉnh núi khép lại, giữ gìn và che giấu thân thể của Mahā Kassapa Cho đến 5600 triệu năm sau, khi Bồ Tát Di Lặc hạ sinh, thành Phật, ngài mới xuất định và sẽ giúp đỡ Phật Di Lặc giáo hoá chúng sinh.21

Qua bài khảo luận, người viết thấy cuộc đời Tôn giả Mahā Kassapa quả thật là tấm gương sáng về một Thánh Tăng hết sức nghiêm mật tu hành, giữ gìn phạm hạnh và hết lòng vì chánh pháp Không giống như “Tướng quân chánh pháp – Sāriputta” hay

“Thuyết pháp đệ nhất – Puṇṇa Mantānīputta” thường rộng tuyên giáo pháp của Thế Tôn

ở các nơi hội chúng lớn, Mahā Kassapa dùng cả đời mình để tận tuỵ thân giáo cho hàng hậu bối

Theo người viết, trong thời đại mà khoa học kỹ thuật phát triển nhanh chóng, chủ nghĩa hưởng thụ vật chất đang trở thành xu hướng như hiện nay, người xuất gia trẻ phải noi theo tấm gương của Tôn giả Mahā Kassapa thực hành sống thiểu dục tri túc, phải an bần thủ đạo và hết mình vì Phật pháp, vì lợi ích của chúng sanh Có như vậy chúng ta mới có thể góp phần giữ gìn mạng mạch Phật pháp, có sự an lạc – hạnh phúc trong tu tập tự thân và trở thành ruộng phước cho tha nhân

20 Thích Minh Châu (dịch), Kinh Trường Bộ, tập I, 16 Kinh Đại Bát Niết Bàn, tr.676-679

21 Vu Lăng Ba, Thích Hạnh Bình – Phương Anh (dịch), Đức Phật Thích Ca trong Phật giáo Nguyên Thuỷ, tr

407-408