Đến năm 2007 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiến hành kiểm tra kết quả học tập của học sinh bằng hình thức thi trắc nghiệm đối với một số môn trong các kì thi học kỳ ở trường phổ thông và đặc
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT HOẰNG HÓA 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM TRONG BÀI CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO PHÔI
Người thực hiện : Nguyễn Thị Cấp Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị : Trường THPT Hoằng Hóa 2 SKKN : Môn Công nghệ
Hoằng Hóa, tháng 5 năm 2022
Trang 2MỤC LỤC
3 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 1
4 2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 7
5 2.3 Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài 9
10 Tài liệu tham khảo
Trang 31 MỞ ĐẦU
Để kiểm tra đánh giá chất lượng giáo dục thì có rất nhiều phương pháp Trong giai đoạn hiện nay, đã có nhiều trường học, nhiều cơ sơ giáo dục áp dụng việc kiểm tra đánh giá đối tượng của mình bằng hình thức trắc nghiệm khách quan Với
xu hướng đổi mới hiện nay thì việc áp dụng hình thức kiểm tra đánh giá bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan cần được nghiên cứu nghiêm túc để sử dụng một cách có hiệu quả trong giảng dạy và học tập ở nhà trường
Theo nghị quyết số 40/2000/QH-X (09/12/2000) của quốc hội khóa X về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, sách giáo khoa mới đã được đưa ra thí điểm năm 2003 và thực hiện đại trà năm 2006 Đến năm 2007 Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã tiến hành kiểm tra kết quả học tập của học sinh bằng hình thức thi trắc nghiệm đối với một số môn trong các kì thi học kỳ ở trường phổ thông và đặc biệt là kì thi tuyển sinh đại học trên toàn quốc Vì vậy việc nghiên cứu và tiếp cận trương trình
và hình thức thi trắc nghiệm mới là nhiệm vụ của tất cả giáo viên cũng như học sinh trong trường phổ thông, nhằm trang bị cho mình những kiến thức cơ bản và cần thiết trong giai đoạn đổi mới của nền giáo dục hiện nay
Từ những lí do trên cho thấy việc xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan là vấn đề cần thiết và mang tính cấp thiết Là một giáo viên giảng dạy nhiều năm tôi cảm nhận được điều này là rất cần thiết nên tôi đã tìm hiểu và mạnh dạn
đưa ra đề tài: “Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm bài công nghệ chế tạo phôi ” môn Công nghệ lớp 11.
Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm có học lực tương đương nhau của
lớp và Trường THPT Hoằng Hóa 2 (mỗi nhóm có 10 học sinh, nhóm 1 là nhóm
thực nghiệm, nhóm 2 là nhóm đối chứng) Thực nghiệm được thực hiện giải pháp
thay thế từ tuần đầu học kỳ II đến hết học kỳ II của năm học 2021 - 2022
Qua nghiên cứu và thu thập số liệu, kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh: nhóm thực nghiệm đã đạt kết quả học tập cao hơn so với nhóm đối chứng Điểm bài kiểm tra lần 1 của 2 nhóm có giá trị trung bình là 6,9 và 6,7 Điểm bài kiểm tra lần 2 của 2 nhóm có giá trị trung bình
là 8,2 và 7, 3 Kết quả kiểm chứng cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến việc đánh giá kết quả học tập của học sinh và chất lượng học tập của học sinh đối với môn học Công nghệ đã được nâng lên rõ rệt
Như vậy tôi dùng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá về chất lượng của việc dùng trắc nghiệm vào bài giảng so với cách giảng dạy truyền thống Điều đó chứng minh rằng để kiểm tra đánh giá ta phải thay đổi phương pháp sao cho phù hợp nhằm đánh giá đúng trình độ năng lực của học sinh giúp học sinh yêu thích môn học và nâng cao kết quả học tập
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Chủ đề trọng tâm.
Đặt trọng tâm vào việc: ”Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm bài công nghệ chế tạo phôi” môn Công nghệ lớp 11 để đánh giá được đúng trình độ nhận
Trang 4thức của học sinh hay không, có làm nâng cao chất lượng môn học và làm cho học sinh hứng thú yêu thích môn học công nghệ
2.1.2 Tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu.
Bám sát các kiến thức sách giáo khoa của bộ giáo dục và biến đổi các câu hỏi
tự luận thành câu hỏi trắc nghiệm
2.1.3 Tiến trình thực hiện nghiên cứu.
a Thiết kế
Tôi dùng thiết kế kiểm tra trước và sau tác động với các học sinh của lớp và lớp của Trường THPT Hoằng Hóa 2 Tôi căn cứ vào kết quả học tập của học kỳ 1 năm học 2022 và bài khảo sát môn công nghệ đầu học kỳ 2 năm học
2021-2022 của 2 lớp 11b6 và 11b7, do nhóm công nghệ ra đề và chọn ra 2 nhóm ngẫu nhiên là các học sinh diện trung bình khá thuộc 2 lớp 11b7 và 11b6 là ngang nhau Tôi thực hiện tác động vào nhóm 1 của lớp bằng cách tổ chức các hoạt động dạy như bình thường nhằm giúp học sinh lĩnh hội các kiến thức mới và kiến thức thực
tế Đồng thời sau mỗi bài học tôi đưa ra hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhằm giúp các em củng cố lại kiến thức đã học Do đó đã giúp học sinh yêu thích môn học hơn Qua tác động giải pháp thay thế 12 tuần, tôi tiến hành kiểm tra sau tác động đối với các học sinh của 2 lớp và bằng kết quả điểm kiểm tra bài 15’ thứ
2 của học kì II năm học 2021-2022
Bảng 1 Kiểm chứng trước tác động để xác định các nhóm tương đương
Số HS Điểm TB Kiểm tra
Bảng thiết kế nghiên cứu:
Nhóm KT trước tác động Tác động KT sau tác động
N1: Nhóm thực nghiệm (10 học sinh xếp loại trung bình, khá lớp )
N2: Nhóm thực nghiệm (10 học sinh xếp loại trung bình, khá lớp )
Trang 5b Quy trình nghiên cứu
* Chuẩn bị của giáo viên:
Nghiên cứu kỹ về lý thuyết phần câu hỏi trắc nhiệm khách quan, các nguyên tắc khi biên soạn câu hỏi trắc nhiệm khách quan
Soạn giảng theo hướng đổi mới, thường xuyên kiểm tra nhanh học sinh bằng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan có liên quan tới kiến thức bài học
Sau mỗi bài học giáo viên xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nhiệm khách quan theo chuẩn kiến thức kỹ năng và các kiến thức trong thực tế đời sống sản xuất để củng cố bài cho học sinh
Tập hợp thành ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan phần động cơ đốt trong để tổ nhóm tham khảo đóng góp ý kiến trong các buổi sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn
Xây dựng ma trận đề và sử dụng phần mềm trộn đề trắc nghiệm của Phạm Văn Trung (lấy trên mạng Internet) để biên soạn đề kiểm tra
HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN PHẦN CÔNG
NGHỆ CHẾ TẠO PHÔI Câu 1 Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp hàn có ưu điểm gì?
A Có cơ tính cao
B Tạo được các chi tiết có hình dạng, kết cấu phức tạp
C Dễ tự động hóa, cơ khí hóa
D Tất cả đều đúng
Câu 2 Nhược điểm nào là của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc?
A Không chế tạo được các vật có tính dẻo kém
B Không chế tạo được các vật có hình dạng, kết cấu phức tạp, quá lớn
C Có cơ tính cao
D Tạo ra các khuyết tật như: rỗ khí, rỗ xỉ, lõm co, vật đúc bị nứt…
Câu 3 Quá trình đúc kim loại tuân theo bao nhiêu bước?
A 3 bước
B 4 bước
C 5 bước
D 6 bước
Câu 4 Đặc điểm của phương pháp gia công áp lực là:
A Thành phần vật liệu không đổi
B Khối lượng vật liệu không đổi
C Sản phẩm có hình dạng kích thước của long khuôn đúc
D Đáp án A và B
Câu 5 Bản chất của hàn hồ quang tay là:
A Dùng nhiệt độ cao thông qua các dụng cụ, thiết bị (búa tay, búa máy) làm cho kim loại biến dạng dẻo → tạo ra vật thể có hình dạng, kích thước theo yêu cầu
Trang 6B Dùng nhiệt của ngọn lửa hồ quang làm nóng chảy kim loại chỗ mối hàn và que hàn → tạo ra mối hàn
C Dùng nhiệt phản ứng cháy của khí Axêtilen ( ) với Oxi ( ) làm nóng chảy kim loại chỗ mối hàn và que hàn → tạo thành mối hàn
D Tất cả đều sai
Câu 6 Có mấy phương pháp chế tạo phôi?
A 2
B 3
C 4
D 5
Câu 7 Chế tạo phôi bằng phương pháp?
A Đúc
B Gia công áp lực
C Hàn
D Cả ba đáp án trên
Câu 8 Ưu điểm của phương pháp đúc là?
A Đúc được kim loại và hợp kim
B Đúc vật có kích thước từ nhỏ đến lớn, từ đơn giản đến phức tạp
C Độ chính xác và năng suất cao
D Cả ba đáp án trên đều đúng
Câu 9 Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc gồm mấy bước?
A 2
B 3
C 4
D 5
Câu 10 Ưu điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp gia công áp lực là:
A Có cơ tính cao
B Chế tạo được vật có kích thước từ nhỏ đến lớn
C Chế tạo phôi từ vật có tính dẻo kém
D Chế tạo được vật có kết cấu phức tạp
Câu 11 Hàn là phương pháp nối các chi tiết kim loại với nhau bằng cách:
A Nung nóng chi tiết đến trạng thái chảy
B Nung nóng chỗ nối đến trạng thái chảy
C Làm nóng để chỗ nối biến dạng dẻo
D Làm nóng để chi tiết biến dạng dẻo
Câu 12 Trong chương trình công nghệ 11 trình bày mấy phương pháp hàn?
A 2
B 3
C 4
D 5
Câu 13 Cả hai phương pháp hàn hồ quang tay và hàn hơi đều sử dụng:
Trang 7A Kìm hàn
B Mỏ hàn
C Que hàn
D Ống dẫn khí ôxi
Câu 14 Ưu điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp hàn:
A Mối hàn kém bền
B Mối hàn hở
C Dễ cong vênh
D Tiết kiệm kim loại
Câu 15 Phương pháp gia công áp lực:
A Khối lượng vật liệu thay đổi
B Thành phần vật liệu thay đổi
C Làm kim loại nóng chảy
D Dùng ngoại lực tác dụng thông qua dụng cụ hoặc thiết bị như búa tay, búa máy
Đáp án:
* Tiến hành thực nghiệm:
Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu, lịch báo giảng, kế hoạch cá nhân để đảm bảo tính khách quan
Thực nghiệm được tiến hành tại 2 lớp và Trường THPT Hoằng Hóa 2
Nội dung theo phần chuẩn bị của giáo viên
c Đo lường
Sau khi tiến hành kiểm tra sau tác động kết quả học tập của nhóm thực nghiệm qua bài kiểm tra 15’ lần 2 học kì II và tính kết quả điểm trung bình của bài kiểm tra lần hai của 2 lớp và Đề kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn công nghệ của học sinh được giáo viên tổ chức ra đề và kiểm tra khách quan với tác động thực nghiệm của tôi Sau khi có kết quả kiểm tra đã chấm bài theo đáp án cho sẵn và thống kê kết quả sau tác động của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng
d Trình bày kết quả
Bảng so sánh điểm trung bình sau khi tác động
Số HS Điểm TB Kiểm tra
BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT TRƯỚC VÀ SAU TÁC ĐỘNG
Trang 8Nhóm thực nghiệm (Lớp 11b6)
Stt Họ và tên học sinh 11b6 KT trước tác động Bài KT 15’ KT sau tác động Bài KT 15’
Nhóm đối chứng (Lớp 11b7)
Stt Họ và tên học sinh 11b7 KT trước tác động Bài KT 15’ KT sau tác động Bài KT 15’
e Phân tích dữ liệu
Trang 9- Kết quả kiểm tra sau tác động cho thấy điểm trung bình của nhóm thực
nghiệm là 8,2 cao hơn nhiều so với điểm trung bình kiểm tra trước tác động là 6,9.
Điều này chứng tỏ rằng việc đánh giá chất lượng học tập bài công nghệ chế tạp phôi - môn công nghệ lớp 11 của học sinh 2 lớp và đã được nâng lên đáng kể
SO SÁNH CHẤT LƯỢNG TRƯỚC VÀ SAU TÁC ĐỘNG
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Nhóm
ĐKT lần 1 ĐKT lần 2
Hình 1 Biểu đồ so sánh điểm trung bình kiểm tra trước tác động và sau tác
động của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng
f Ưu điểm
Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm có điểm trung bình
là 8,2, kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng là 7,3 Độ chênh lệch điểm
số giữa hai nhóm là 0.9 điểm; Điều đó cho thấy điểm trung bình của hai nhóm đối chứng và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, nhóm được tác động có điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng rất nhiều
+ Hạn chế: Nghiên cứu này là một giải pháp rất tốt để giúp học sinh nắm
vững kiến thức và yêu thích môn học Nhưng để sử dụng có hiệu quả, người giáo viên cần phải có trình độ về chuyên môn, ham tìm tòi các kiến thức ứng dụng trong thực tế và hiểu biết về công nghệ thông tin, có kĩ năng thiết kế giáo án điện tử, biết khai thác và sử dụng các nguồn thông tin trên mạng Internet, biết thiết kế kế hoạch bài học hợp lí Và đòi hỏi về cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học nhờ ứng dụng của công nghệ thông tin
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Ở nước ta, việc kiểm tra đánh giá học sinh bằng hình thức tự luận như hiện nay thực sự là một rào cản cho việc đổi mới phương pháp dạy học Thi thế nào thì dạy và học thế ấy Việc đánh giá học sinh chỉ nhằm kiểm tra việc ghi nhớ, thuộc bài
mà không chú trọng đến khả năng sáng tạo, không chấp nhận sự khác biệt trong
Trang 10nhận thức Nếu còn tiếp tục hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập như hiện nay thì vẫn còn cách dạy “Thầy giảng - Trò ghi”
Trước đây do chưa nắm vững khoa học đo lường và KT-ĐG kết quả học tập nên phần lớn các đề kiểm tra 15’, 45’, kiểm tra học kỳ chỉ nhằm KT-ĐG học sinh thuộc bài của giáo viên đến mức nào Học sinh chỉ học theo bài giảng; không tham khảo tài liệu liên quan và những kiến thức được ứng dụng trong thực tế đời sống, không học theo lối tư duy sáng tạo, không biết phê phán, không biết “nêu vấn đề”
để có năng lực giải quyết vấn đề Từ đó, chất lượng sản phẩm đào tạo về năng lực ở phổ thông trung học là không đáp ứng được yêu cầu của đào tạo và của xã hội thông tin tri thức
Để khắc phục lối “truyền thụ một chiều” (thầy giảng - trò ghi), phải kiên quyết loại bỏ hình thức kiểm tra theo hình thức “học gì - thi nấy”, sao chép lại mớ kiến thức đã được ghi chép, tiếp thu một cách thụ động Đánh giá kết quả học tập, phải đánh giá cả quá trình học tập, bao gồm cả tinh thần, thái độ học tập,…và đặc biệt phải cải tiến cách thức kiểm tra (thi), đó là: Tăng cường kiểm tra TNKQ, làm bài tập môn học trên tinh thần đảm bảo tính nghiêm túc, khách quan, tránh chạy theo bệnh thành tích, chạy theo chỉ tiêu Kiểm tra kiến thức học sinh bằng phương pháp TNKQ sẽ thúc đẩy học sinh học tập chủ động và tích cực hơn Nên khuyến khích dùng hình thức kiểm tra TNKQ thay thế cho các hình thức cũ Chính vì vậy việc đổi mới KT-ĐG là vấn đề cần thiết hiện nay Vì nó đánh giá được học sinh có thể hiểu và nhớ được những kiến thức cơ bản của môn học, chủ yếu là nhớ ý nghĩa theo hệ thống kiến thức của chương trình Đánh giá được việc áp dụng kiến thức để giải quyết tình huống cụ thể, sự độc lập sáng tạo của học sinh Đánh giá được động
cơ, hứng thú, thái độ học tập của học sinh
Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy nếu tiếp tục việc kiểm tra đánh giá học sinh bằng các hình thức cũ không còn phù hợp Chất lượng học tập môn Công nghệ nhìn chung chưa cao Qua kết quả học tập của các em lớp 11 nhiều năm cho thấy,
đa số học sinh của lớp có điểm khá và trung bình Nhiều học sinh chưa nắm vững kiến thức đã học, cũng như tiếp thu kiến thức mới được cung cấp còn chậm, chưa liên hệ, vận dụng được kiến thức mới vào thực tế Phần lớn học sinh còn chưa yêu thích và hứng thú học tập môn Công nghệ
Đặc biệt đối với trường THPT Hoằng Hóa 2 là một trường nằm trên địa bàn nông nghiệp, là vùng xa của thành phố, học sinh chủ yếu tập trung vào học các môn thi đại học nên việc tiếp thu môn công nghệ còn gặp rất nhiều hạn chế
Để thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu của tôi là ”Xây dựng hệ thống
câu hỏi trắc nghiệm phần công nghệ chế tạo phôi” môn Công nghệ lớp 11
Qua hiện trạng trên, tôi quyết định chọn đề tài ”Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm phần động cơ đốt trong” môn Công nghệ lớp 11, nhằm tìm ra giải
pháp nâng cao chất lượng môn học và làm cho học sinh hứng thú yêu thích môn học
Giáo viên biên soạn tài liệu giảng dạy với những kiến thức căn bản, trọng tâm
mà chương trình sách giáo khoa biên soạn, Đồng thời sau mỗi bài học giáo viên
Trang 11chốt lại các kiến thức trọng tâm, giải đáp các thắc mắc của các em củng cố cho học sinh bằng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan liên quan đến kiến thức của bài học Qua đó biên tập thành ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan phục vụ quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá học sinh vừa sức với trình độ của học sinh giúp các em nắm vững kiến thức, nội dung bài học và củng cố lại kiến thức sách giáo khoa và kiến thức thực tế trong đời sống Ngoài ra còn kết hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm lớp để trao đổi nhắc nhở ý thức học tập của các em Cho các em tự tìm hiểu thêm các kiến thức thực tế của môn học trong đời sống
Xây dựng ma trận đề cho các bài kiểm tra một cách hợp lý với nội dung chương trình
Sử dụng phần mềm trộn đề để các bài kiểm tra có ít nhất là 4 đề, giúp cho học sinh tự giác làm bài trong các giờ kiểm tra
2.3 Một số nghiên cứu gần đây liên quan đến đề tài.
Về vấn đề ”Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm bài công nghệ chế tạo phôi” môn Công nghệ lớp 11 đã có một số bài viết được trình bày trong các hội thảo liên quan:
- Sáng kiến kinh nghiệm: “Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn
công nghệ lớp 11” của chính bản thân đã trình bày năm 2015 và được hội đồng
khoa học của trường THPH Lê Viết Tạo đánh giá cao
Các đề tài này đều đề cập đến những định hướng, tác dụng, kết quả của việc đưa CNTT vào dạy và học
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Việc ”Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm bài công nghệ chế tạo phôi” môn Công nghệ lớp 11 sẽ giúp cho học sinh của Trường THPT Hoằng Hóa 2 và tất
cả học sinh THPT hiểu bài nắm vững kiến thức, làm nâng cao chất lượng môn học Làm cho học sinh hứng thú yêu thích môn học công nghệ và làm quen với phương pháp kiểm tra đánh giá bằng câu hỏi trắc nhiệm khách quan
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1 Kết luận
Việc “Xây dựng hệ thống câu hỏi trắc nhiệm” bài công nghệ chế tạo phôi
trong lớp 11 có mục đích phục vụ cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá học sinh ở trường THPT Hoằng Hóa 2 Qua đó đã làm thay đổi cái nhìn của học sinh về môn học Điều này đã làm cho kết quả học tập, tiếp thu kiến thức môn công nghệ được nâng lên, học sinh tự tin hơn trong học tập, thêm yêu thích môn học và ngày càng thân thiện với trường, lớp hơn
3.2 Kiến nghị.
* Đối với các cấp lãnh đạo: cần quan tâm về cơ sở vật chất như trang thiết bị
máy tính, máy chiếu Projector hoặc màn hình ti vi màn hình rộng có bộ kết nối cho các nhà trường Mở các lớp bồi dưỡng ứng dụng CNTT, khuyến khích và động viên giáo viên áp dụng CNTT vào dạy học
* Đối với giáo viên: Phải không ngừng đầu tư nghiên cứu tìm ra giải pháp
nâng cao chất lượng giáo dục Phải không ngừng tự học, tự bồi dưỡng để hiểu biết
