(SKKN 2022) Vận dụng một số hình thức hoạt động trải nghiệm để giảng dạy các tiết thực hành ngoại khoá GDCD lớp 11 THPT

Theo dự thảo đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dụcphổ thông sau 2018 đã nêu: “Hoạt động trải nghiệm” HĐTN bản chất là nhữnghoạt động giáo dục HĐGD nhằm hình thành và phát

MỤC LỤC -*** -

3 Quy trình và kế hoạch tổ chức trải nghiệm 8

6 Hiệu quả kinh tế, xã hội của sáng kiến 19

1 Lí do chọn đề tài

Những năm gần đây, Giáo dục Việt Nam đang chuyển dần từ tiếp cận nộidung sang tiếp cận hình thành và phát triển năng lực, nghĩa là từ chỗ quan tâmđến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái

gì qua việc học

Nghị quyết số 29-NQ/TW(2013) của Ban chấp hành Trung ương Đảng(khóa XI) nêu rõ: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theohướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Theo dự thảo đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dụcphổ thông sau 2018 đã nêu: “Hoạt động trải nghiệm” (HĐTN) bản chất là nhữnghoạt động giáo dục (HĐGD) nhằm hình thành và phát triển cho học sinh nhữngphẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kĩ năng sống và những năng lực cần

có của con người trong xã hội hiện đại Nội dung của HĐTN được thiết kế theohướng tích hợp thành nhiều lĩnh vực, môn học thành các chủ điểm mang tínhchất mở Hình thức và phương pháp đa dạng và phong phú, mềm dẻo, linh hoạt,

mở về thời gian, qui mô, đối tượng và số lượng để học sinh có nhiều cơ hộitrải nghiệm

Trung bình môn GDCD 11 chỉ 1tiết/tuần và theo phân phối chương trìnhtrong 35 tiết của một năm học các em được học 3 tiết “Thực hành ngoại khóa”(THNK) Điều đó cho thấy tầm quan trọng của vấn đề này trong kế hoạch dạyhọc ở trường phổ thông Đặc biệt, ở các tiết THNK trong chương trình GDCDTHPT, nội dung của các tiết thực hành ngoại khóa gắn liền chặt chẽ với thựctiễn của cuộc sống, của địa phương, do đó việc tổ chức các HĐTN trong các tiếtTHNK môn GDCD là rất cần thiết

Bản thân GV khi tiếp cận các tiết “Thực hành ngoại khóa” GDCD 11 cũng

cảm thấy lúng túng GV đã dạy thử ở một số lớp với nhiều cách dạy khác nhau

và nhờ các GV trong nhóm đến dự giờ, góp ý kiến, bổ sung và rút kinh nghiệmcho bài dạy hoàn thiện hơn Cuối cùng đã tìm ra hướng đi phù hợp đó là tổ chứccho các em các HĐTN, tiết học đã tạo ra được nhiều hứng thú cho các em và đạtđược nhiều hiệu quả cao

Nhận thức được tầm quan trọng của HĐTN trong các tiết “Thực hành ngoại

khóa” tôi đã chọ đề tài: “Vận dụng một số hình thức hoạt động trải nghiệm để giảng dạy các tiết thực hành ngoại khoá GDCD lớp 11 THPT” Đây là một số

kinh nghiệm của bản thân đang bước đầu thực hiện, vì vậy sẽ không tránh khỏinhững thiếu sót, kính mong được sự giúp đỡ từ đồng nghiệp

2 Mục đích của đề tài

Đề tài nhằm mục đích cung cấp một số cơ sở lí luận về đổi mới phươngpháp dạy học, kỉ thuật dạy học cho việc vận dụng các hình thức trải nghiệm đểgiảng dạy một số tiết thực hành ngoại khóa GDCD lớp 11 Đồng thời cung cấpmột số kinh nghiệm của bản thân trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệmthông qua bài học.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

- Nghiên cứu một số tiết thực hành ngoại khóa GDCD lớp 11

- Thực nghiệm tại trường THPT Hoằng Hóa 2, Hoằng Hóa, Thanh Hóa

- Thời gian thực hiện: Năm học 2021 - 2022

4 Phương pháp nghiên cứu

- Khảo sát, thống kê, điều tra

- Phân tích, tổng hợp, quy nạp

- Thực nghiệm sư phạm

5 Những điểm mới của đề tài.

Đề tài này lần đầu tiên được áp dụng tại trường THPT Hoằng Hóa 2 Tên

đề tài có thể không mới hoặc đã có những tác giả đã từng khai thác, nhưng vấn

đề tôi nêu ra đây hoàn toàn là những kinh nghiệm, tâm huyết mà bản thân tôi đãđúc kết trong quá trình giảng dạy tại đơn vị của mình Nội dung đề tài xuất phát

và gắn liền với không gian sống, học tập của các em

PHẦN II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận của đề tài.

1.1 Những vấn đề lí luận chung về hoạt động trải nghiệm.

Trong nhữ năm gần đây, các nhà giáo dục và nghiên cứu về giáo dục rấtquan tâm đến việc học tập thông qua trải nghiệm, nhằm chuyển đổi hình thứcdạy học từ chú trọng cung cấp tri thức cho người học sang dạy học phát triểnnăng lực Tổ chức HĐTN đã trở thành xu hướng tất yếu trong nhiều môn học vàmôn GDCD cũng không ngoại lệ Để thực hiện tốt vai trò của mình, mỗi GVGDCD phải tích cực vận dụng phương pháp dạy học mới, đa dạng hóa các hìnhthức tổ chức, tạo điều kiện để HS phát huy khả năng sáng tạo trong quá trìnhhọc tập, hình thành và phát triển các năng lực cá nhân

HĐTN trong trường trung học phổ thông có hình thức tổ chức đa dạng,phong phú Cùng một chủ đề, một nội dung giáo dục nhưng hoạt động trảinghiệm sáng tạo có thể tổ chức theo nhiều hình thức, hoạt động khác nhau, tùytheo lứa tuổi và nhu cầu của học sinh, tùy theo điều kiện cụ thể của từng lớp,

từng trường, từng địa phương Nhờ các hình thức tổ chức đa dạng, phong phú

mà việc giáo dục học sinh được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, nhẹnhàng, hấp dẫn, không gò bó và khô cứng, phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lícũng như nhu cầu, nguyện vọng của học sinh

Tóm lại, HĐTN là hoạt động mà người dạy tổ chức, điều kiển, hỗ trợ quátrình nhận thức của người học bằng cách đưa họ thực hiện các hoạt động tươngtác với đối tượng học tập để chiếm lĩnh tri thức, hình thành và phát triển phẩmchất, năng lực chung và năng lực đặc thù

1.2 Các hình thức hoạt động trải nghiêm trong chương trình THPT.

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau nhưhoạt động câu lạc bộ, tổ chức trò chơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan

dã ngoại, các hội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt động tìnhnguyện, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao động công ích, sân khấu hóa(kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm, kịch tham gia,…), thể dục thể thao, tổ chứccác ngày hội,… Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhấtđịnh

1.3 Các phẩm chất, năng lực được hình thành qua hoạt động trải nghiệm 1.3.1 Các phẩm chất được hình thành qua hoạt động trải nghiệm.

- Trách nhiệm: Xây dựng được các hình ảnh cá nhân khỏe mạnh về cả thể chất

và tinh thần; Có ý thức trách nhiệm trong học tập và rèn luyện; Chủ động, tichcực tham gia và vận động người khác tham gia lao động công ích, tham gia cáchoạt động tuyên truyền chăm sóc, bảo vệ thiên nhiên

- Trung thực: Tự tin trình bày, chia sẻ quan điểm cá nhân trước mọi người

trong quá trình hoạt động và cuộc sống; thành thật với bản thân; sẵn sàng đấutranh bảo vệ lẽ phải

- Chăm chỉ: Ý thức hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao; Luôn tìm kiếm sách

báo, tư liệu và các nguồn khác nhau để mở rộng hiểu biết và thực hiện cácnhiệm vụ được giao; Tham gia công việc trong gia đình, lao động sản xuất theoyêu cầu thực tế phù hợp với khả năng và điều kiện của bản thân

- Nhân ái: Thể hiện sự quan tâm chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần

không chỉ cho bản thân, người thân mà còn cho cả cộng đồng; Tích cực, chủđộng vận động người khác tham gia phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi bạo lực,hành vi phi đạo đức, hành vi thiếu ý thức

- Yêu nước: Rung cảm và thể hiện thái độ yêu thương, niền tự hào đối với cảnh

quan thiên nhiên, di tích, truyền thống của địa phương, đất nước ; Thể hiện tái

độ kính trọng, biết ơn người lao động, người có công với nước; Tích cực chủ

động vận động người khác tham gia bảo vệ thiên nhiên, phát huy các giá trị vănhóa của quê hương, đất nước

1.3.2 Các năng lực cơ bản được hình thành thông qua hoạt động trải nghiệm.

- Năng lực tự chủ: Chủ động, tích cực tham gia các hoạt động ở lớp, ở trường,

cộng đồng Phân tích được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân và biết tự điềuchỉnh bản thân, vận dụng được hiểu biết về quyền và nhu cầu chính đáng của cá

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích được tình huống nẩy

sinh vấn đề, hình thành những câu hỏi có tính khám phá cái mới trong vấn đề.Thực hiện được giải pháp giải quyết vấn đề và nhận ra sự phù hợp hay khôngphù hợp của giải pháp thực hiện Chỉ ra được những ý tưởng khác lạ trong cuộcsống xung quanh và thể hiện được sự hứng thú bền vững đối với các hoạt độngkhám phá trong lĩnh vực nhất định, đưa ra được một số ý tưởng mới, độc đáo đốivới bản thân và người xung quanh

2 Cơ sở thực tiễn của đề tài.

2.1 Thực trạng vận dụng các hình thức dạy học trải nghiệm cho học sinh tại trường THPT hiện nay

Những năm gần đây, HĐTN được nhà trường tạo điều kiện cả về vật chất

và tinh thần nhằm đưa HS đến gần với thực tiễn cuộc sống Mỗi HĐTN sẽ giúpcho các em có được những bài học vô cùng sinh động và phong phú để thêm yêucuộc sống và giúp ích cho công việc học tập

Trong hoạt động trải nghiệm thì trải nghiệm truyền thống được ưu tiên tổchức, chủ yếu vào đầu năm học để HS tìm hiểu về truyền thống nhà trường.Hiện nay, trải nghiệm truyền thống gắn với trải nghiệm tại chỗ sẽ giúp các hoạtđộng sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn Nhờ đó,đoàn trường đã lên lịch cho HS trảinghiệm ngay tại phòng truyền thống nhà trường, tổ chức cho HS đạt giải tỉnh đitham quan các khu di tích lịch sử (Quê Bác, khu di tích Lam Kinh, đền Bà Triệu,đền thờ Triệu Việt Vương…), qua đó góp phần giáo dục lịch sử địa phương vànhân lên niềm tự hào dân tộc, giáo dục tình yêu quê hương đất nước cho họcsinh

Mặc dù nhà trường rất tạo điều kiện cho GV, nhưng nhìn chung GV rấtngại vận dụng tổ chức cho HS học tập bằng các hình thức trải nghiệm hoặc

trong quá trình tổ chức GV chỉ vận dụng được một số hình thức đơn giản phùhợp kinh phí của nhà trường, địa điểm Năm học 2021-2022, do sự chi phối củađại dịch COVID đã hạn chế rất nhiều việc tổ chức HĐTN cho HS.

Để khách quan tôi đã tiến hành khảo sát việc vận dụng các hình thức trảinghiệm vào giảng dạy của 68 giáo viên ở trường THPT Hoằng Hóa 2, huyệnHoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa Kết quả như sau:

58,8%35,2%6%

2 Thầy cô đã vận dụng được những hình thức trải nghiệm

khi:

- Tổ chức chuyên đề

- Tổ chức thường ngày

5018

73,5%27,5%

3 Thầy cô đã vận dụng được những hình thức trải nghiệm:

- Hoạt động nhóm

- Giao lưu, học hỏi

- Tham quan, dã ngoại

- Tổ chức trò chơi

- Ý kiến khác

30155153

44,1%22,1%7,3%22,1%4,4%

4 Việc vận dụng những hình thức trải nghiệm đem lại hiệu

73,5%22,1%4,4%

Mặc dù, các GV đều cho rằng việc dạy học trải nghiệm lầ rất cần thiết, manglại hiệu quả cao, nhưng GV chỉ tổ chức dạy học trải nghiệm trong việc tổ chức

các chuyên đề, dạy minh họa Khi tiến hành tổ chức dạy học trải nghiệm, giáoviên cũng gặp nhiều khó khăn như năng lực học sinh không đồng đều, kinh phí

Về phía nhà trường: Tạo điều kiện cho giáo viên thực hiện tốt các hình

thức tổ chức dạy học theo phương pháp mới; các thiết bị dạy học ngày càngđược đầu tư; phòng máy được tăng thêm, xây dựng các phòng chuyên môn

Về phía GV bộ môn: Trong những năm gần đây, 100% GV bộ môn GDCD

đều tích cực đổi mới PPDH nhằm phát huy năng lực và phẩm chất của ngườihọc Trường THPT Hoằng Hóa 2 nhờ sự quan tâm, hỗ trợ từ ban giám hiệu,nhóm đã kết hợp với nhóm Lịch sử, Địa lí, Sinh học tổ chức cho HS tham giamột số buổi trải nghiệm tìm hiểu về Bác Hồ, về an toàn giao thông, tuyên truyềnphòng chống ma túy, sức khỏe sinh sản vị thành niên, hoạt động chiến dịchtuyên truyền phòng chống đại dịch Covid - 19, Với mục đích giúp các em cónhững hoạt động trải nghiệm thú vị và mang lại những bài học bổ ích

Về phía HS: Đa số HS của trường là con em thuần nông ngoan, ý thức kỉ

luật tốt, ham học hỏi, rất thuận lợi cho GV tổ chức các hoạt động trải nghiệm

2.2.2 Khó khăn.

Hoạt động trải nghiệm môn GDCD vẫn còn găp những khó khăn và bấtcập Kiến thức bộ môn GDCD nặng về lí thuyết nên học sinh không hứng thúvới môn học này Khó khăn về thời gian tổ chức, việc xây dựng kế hoạch,chương tình dạy học hiện nay khá kín về thời lượng Để đạt được mục đích, yêucầu và hiểu quả của HĐTN phải đổi mới phương pháp giáo dục, mỗi nhà trườngcần đưa ra chương trình, kế hoạch giảng dạy phù hợp Khi xây dựng chươngtrình cần chú ý đến hoạt động này, cần tổ chức sắp xếp hợp lí và hiệu quả, làmtốt công tác phối hợp với hội cha mẹ học sinh, đoàn thanh niên và các địaphương trong khi tổ chức

3 Quy trình và kế hoạch tổ chức trải nghiệm.

3.1 Quy trình thực hiện hoạt động trải nghiệm.

Trong quy trình thiết kế hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn GDCDnói chung và các tiết THNK nói riêng cần thực hiện các bước sạu:

- Bước 1: Lập hế hoạch trải nghiệm: Công việc này thường thực hiện vào đầu

năm học hoặc đầu học kì Căn cứ vào mục tiêu môn học, nội dung SGK, PPCT,

ưu thế của địa phương, nhu cầu, hứng thú của HS mà GV xác định chủ đề trảinghiệm cho phù hợp với đối tượng và khả năng nhận thức

- Bước 2: Thiết kế hoạt động trải nghiệm (Xác định chủ đề, mục tiêu, địa điểm.,

thời gian, công tác chuẩn bị và các hoạt động)

- Bước 3: Tổ chức hoạt động trải nghiệm Đây là việc biến ý tưởng trên văn bản,

giáo án thành hiện thực, nhằm kiểm nghiệm tính hiệu quả và khả thi của kếhoạch trải nghiệm do GV đề xuất Để thực hiện thành công buổi trải nghiệm cần

có sự phối hợp chặt chẽ giữa GV trực tiếp phụ trách với HS và lực lượng thamgia hỗ trợ (ban chủ nhiệm hợp tác xã, ban lao động, y tế ) Trước khi tiến hànhhoạt động trải nghiệm, giáo viên cần nêu rõ nhiệm vụ học tập cho HS và hướngdẫn HS hoàn thành nhiệm vụ theo kịch bản đã chuẩn bị trước

- Bước 4: Đánh giá hoạt động trải nghiệm Đây là cơ sở để rút ra bài học kinh

nghiệm cho lần hoạt động sau

Để hoạt động trải nghiệm đạt hiểu quả, học sinh tích cực, hứng thú tronghọc tập, GV cần lưu ý như sau:

Đối với của giáo viên:

Trước buổi trải nghiệm một tuần, GV cần liên liên hệ các lực lượng thamgia hỗ trợ, trình bày mục đích của mình, đề xuất được tạo điều kiện giúp đỡtrong quá trình triển khai hoạt động trải nghiệm

Giao nhiệm vụ cho HS: GV nêu rõ nhiệm vụ, phân nhóm cụ thể Thường sĩ

số lớp học 43 đến 45 học sinh, giáo viên chia thành 4 nhóm, đặt tên nhóm, chú ýcân bằng giữa các nhóm về giới tính, năng lực và đặc biệt là các hạt nhân nổibật GV yêu cầu thời gian hoàn thành, công bố địa điểm, thời gian dự kiến báocáo sản phẩm Để thực hiện hiểu quả các nhiệm vụ, GV cần chỉ ra các phươngtiện mà các em phải chuẩn bị Về phía GV chuẩn bị nội dung câu hỏi bài thuhoạch, phiếu điều tra sau khi kết thúc học tập

Hướng dẫn cho HS nhiệm vụ học tập: theo dõi các em trong quá trình hoạtđộng nhằm điều chỉnh kỹ năng hoạt động nhóm, kỹ năng thu thập và xử lí thôngtin, xây dựng đề cương thực hiện sản phẩm, xem xét giúp đỡ, chỉnh sửa cho các

em viết bài thu hoạch để sản phẩm có chất lượng và hiệu quả

Thực hiện nhiệm vụ đánh giá: Đây là khâu thẩm định sản phẩm của các em.Thông qua đó, GV đưa ra những nhận xét về các phương diện kiến thức, kĩ năng

và năng lực của HS trong quá trình trải nghiệm

Đối với học sinh:

Học sinh là chủ thể của hoạt động học tập Các em phải trải nghiệm trongthực tiễn bằng nhiều hình thức khác nhau (tham quan, học tập, lao động côngích, giao lưu học hỏi ), thu thập thông tin từ nhiều kênh (đời sống, sách vở, báochí, intent ) kết hợp với kinh nghiệm của bản thân để giải quyết nhiệm vụ đượcgiao.

Thông qua quá trình hoạt động, các em được rèn luyện nhiều kỹ năng cơbản như kĩ năng quan sát, kỹ năng hợp tác, kỹ năng thuyết trình , từ đó HS sẽ

tự đánh giá được các năng lực, kiến thức của bản thân và bạn mình thu thậpđược sau khi kết thúc hoạt động

3.2 Kế hoạch thực hiện.

Theo PPCT môn GDCD lớp 11 năm học 2021 – 2022, tiết THNK bao gồm

3 tiết Dưới đây là chủ đề và thời gian thể nghiệm các tiết THNK trong chươngtrình GDCD 11 theo hình thức trải nghiệm

1 18 Tìm hiểu về vai trò của lao động Tháng 1 năm 2021

2 34,35 Tìm hiểu về việc thực hiện một số chính

sách ở địa phương

Tháng 4 năm 2022

3.3 Kế hoạch tổ chức hoạt động trải nghiệm một số tiết thực hành ngoại khóa GDCD lớp 11.

Với tiết PPCT 18: Tìm hiểu về vai trò của lao động, tôi đã tiến hành vận

dụng hình thức trải nghiệm lao động

Dưới đây là kế hoạch cụ thể:

Bước 1: Xác định chủ đề, địa điểm, nội dung trải nghiệm lao động.

+ Xin ý kiến ban giám hiệu.

+ Phối hợp, liên hệ với GVCN, nhân viên y tế và

GV phụ trách công tác vệ sinh trường học

phương, tôi đã tiến hành vận dụng hình thức trải nghiệm chia sẻ cộng đồng.

Dưới đây là kế hoạch cụ thể:

Bước 1: Xác định chủ đề, địa điểm, nội dung trải nghiệm cộng động.

hai + Tập làm nhiếp ảnh gia, người dẫn chương trình.

+ Xin ý kiến ban giám hiệu

+ Phối hợp, liên hệ với GVCN, hội cha mẹ học sinh,chủ hộ sẽ đến thăm

+ GV giới thiệu chương trình trải nghiệm

+ GV quán triệt tinh thần trải nghiệm: Nghiêm túc,tuân thủ an toàn giao thông

GV cùng lớp trưởng quan sát, hướng dẫn quá trìnhhoạt động cho các nhóm

Cuối buổi GV nhận xét, đánh giá những ưu điểm,tồn tại trong quá trình trải nghiệm

- Hướng dẫn cho HS viết báo cáo và bài thu hoạch

4 Thực nghiệm sư phạm.

4.1 Kế hoạch thực nghiệm

hiện

2 34,35 Tìm hiểu về việc thực hiện một số

chính sách ở địa phương.

Tháng 4 năm 2022

4.2 Mục tiêu chủ đề.

- Xây dựng hoạt động trải nghiệm để dạy học theo định hướng hình thành

và phát triển năng lực, phẩm chất cho HS

- Áp dụng hoạt động trải nghiệm trong học tập vừa là một hoạt động giải trívừa là một phương pháp giáo dục

- Hoạt động trải nghiệm sẽ làm thay đổi không khí căng thẳng trong các giờhọc, tăng thêm hứng thú cho người học, học sinh sẽ chú ý hơn, chủ động hơntrong chuẩn bị, mạnh dạn hơn trong đề xuất ý kiến của mình, phát huy tư duysáng tạo, Hứng thú và chủ động trong học tập là sự khởi đầu tốt cho việc nắmbắt kiến thức, hình thành kĩ năng và phát triển nhân cách ở người học

- Hoạt động trải nghiệm trong những giờ học không chỉ làm cho giờ học trởnên sinh động mà còn giúp học sinh lĩnh hội, củng cố kiến thức bằng con đườngngắn nhất và tự tin nhất

4.3 Tổ chức thực nghiệm.

Lớp 11B4, PPCT tiết 18, Chủ đề: Tìm hiểu về vai trò của lao động.

Lớp 11B3, PPCT tiết 34,35, Chủ đề: Tìm hiểu về việc thực hiện một số chính sách ở địa phương.

Dưới đây là giáo án thực nghiệm tiết 18, PPCT:

Tiết 18 PPCT: Thực hành ngoại khóa

Chủ đề: Tìm hiểu về vai trò của lao động.

Giáo dục

môi trường

1 Kiến thức

- Góp phần xây dụng môi trường xanh, sạch, đẹp

- Hình thành cho

HS tình yêu lao động, biết làm những công việc phù hợp với khả năng của mình

1 Phẩm chất

- Chăm chỉ: Hoàn thành nhiệm vụ được giao phù hợp với khả năng và năng lực của bản thân

- Trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm trong học tập

- Chủ động, tich cực

- Làm việcnhóm, cánhân

- Phươngpháp thuyếtphục, điềutra, khảosát

HS mượncông cụ,phươngtiện họctập tại cán

bộ phụtrách laođộng:

- Cuốc,

xô, chổi