(SKKN 2022) phát huy phẩm chất năng lực của học sinh thông qua phương pháp tổ chức trò chơi ở môn GDCD lớp 11 với chủ đề cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa tại trường THPT như xuân II

Từ đó tôi chọn đề tài: “Phát huy phẩm chất và năng lực của học sinh thông qua phương pháp tổ chức trò chơi ở môn GDCD 11 với chủ đề cạnh tranh trog sản xuất và lưu thông hàng hoá tại trư

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NHƯ XUÂN II

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

“PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI Ở MÔN GDCD LỚP 11 VỚI CHỦ ĐỀ CẠNH TRANH TRONG SẢN

XUẤT VÀ LƯU THÔNG HÀNG HOÁ”

TẠI TRƯỜNG THPT NHƯ XUÂN II”

Người thực hiện: Lò Thị Toan Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Giáo dục công dân

THANH HOÁ, NĂM 2021

MỤC LỤC

I/ MỞ ĐẦU……… 1

1.1 Lý do chọn đề tài……… 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu 1

1.5 Những điểm mới của SKKN 2

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2 2.1 Cơ sở lí luận của SKKN 2

2.2 Thực trạng trước khi áp dụng SKKN 2

2.3 Các giải pháp đã sử dụng 2

2.4 Hiệu quả của SKKN 3

3.1 Phương pháp tổ chức trò chơi 4

3.2 Ví dụ minh hoạ……… 4

III/ KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 13

3.1 Kết luận 13

3.2 Kiến nghị 13

3.2.1.Kiến nghị với Bộ giáo dục 13

3.2.2.Kiến nghị với nhà trường

13

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay đất nước ta đang “Đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, tích cực chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa” (NQ – Trung ương khóa IX), cùng với sự kiện trên, hệ thống giáo dục nói chung, từng bậc học nói riêng, ra sức phấn đấu thực hiện có hiệu quả việc đổi mới chương trình sách giáo khoa , đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục theo chủ trương của Đảng

và Nhà nước, nhằm mục đích nâng cao trình độ hiểu biết của học sinh về mọi mặt, đáp ứng “mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện” (Luật -GD) Xác định được nhiệm vụ trên, Bộ môn giáo dục công dân,

ở trường trung học phổ thông có một vị trí, vai trò quan trọng trong việc góp phần trực tiếp đào tạo nhân cách con người, có được phẩm chất đạo đức cần thiết, nhằm giáo dục thế hệ trẻ phát triển toàn diện Thế hệ trẻ không những có năng lực, có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội mà còn có tinh thần tự chủ,

tự tin, năng động sáng tạo, có phẩm chất đạo đức Đây chính là mục tiêu lí tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam Do đó trong giảng dạy làm thế nào tạo được sự hứng thú học tập bộ môn, huy động sự tham gia tích cực của HS, từ đó mới nâng cao chất lượng bộ môn GDCD bậc THPT

Là giáo viên dạy GDCD, được dự các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, nhất là các lớp đổi mới phương pháp giảng dạy, tích hợp bảo vệ môi trường, rèn luyện kĩ năng sống, phòng chống tham nhũng, Bản thân có mong muốn đáp ứng mục tiêu của Đảng và Nhà nước, góp phần đào tạo thế hệ trẻ có nhân cách hoàn chỉnh phù hợp với thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Từ đó tôi chọn đề tài:

“Phát huy phẩm chất và năng lực của học sinh thông qua phương pháp tổ chức trò chơi ở môn GDCD 11 với chủ đề cạnh tranh trog sản xuất và lưu thông hàng hoá tại trường THPT Như Xuân II” Đây là phương pháp có

nhiều ưu điểm, nếu ta thực hiện tốt phương pháp này thì hiệu quả đưa đến rất rõ rệt

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự tin, phản ứng nhanh của học sinh

- Giúp học sinh tự tin và chủ động trong học tập, có chuẩn mực đạo đức tốt, có kỹ năng ứng xử và giao tiếp lễ phép với mọi người xung quanh, biết yêu thương và giúp đỡ mọi người xung quanh, biết cách nhận biết những việc làm có ích hay sai trái , có ý thức chấp hành nghiêm chính sách và pháp luật của nhà nước, lên án những hành vi vi phạm pháp luật

- Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập bộ môn

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Giờ học GDCD 4 lớp của khối 11 trường THPT Như Xuân 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Qua tiết dạy thực tế trên lớp

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp so sánh.

- Phương pháp khảo sát, thống kê, tổng kết kinh nghiệm

1.5 Những điểm mới của SKKN

Tổ chức trò chơi được sử dụng trong nhiều hoạt động tập thể chủ yếu là ngoại khóa nay được sử dụng như một kỳ thuật thường xuyên trong giờ dạy để hình thành thói quen phản xạ tích cực, chủ động cho học sinh

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của SKKN

Đáp ứng yêu cầu mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước: " Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học…”, trong giảng dạy môn GDCD, không chỉ đơn giản truyền thụ tri thức cho học sinh, mà phải tổ chức cho học sinh hoạt động, qua hoạt động hình thành cho các em tình cảm, niềm tin đạo đức và hành vi pháp luât Đặc biệt hình thành thói quen đạo đức, ý thức pháp luật ở mỗi học sinh Cần tránh lối dạy thiên về lí thuyết, truyền thụ một chiều, học sinh ghi bài dài, không khắc sâu kiến thức, khó nhớ Học sinh không vận dụng những điều đã học vào trong thực tế cuộc sống

2.2 Thực trạng trước khi áp dụng SKKN

- Trường THPT Như Xuân 2 là trường vùng sâu, điều kiện dạy và học còn nhiều thiếu thốn, học sinh chủ yếu là dân tộc Thái, Thổ, một số gia đình còn khó khăn nên các em ngoài việc học còn phải dành thời gian phụ gia đình để kiếm tiền trang trải trong cuộc sống nên việc tiếp thu của các em còn khá chậm, một số em không theo kịp bạn bè Do đó đòi hỏi giáo viên phải hướng dẫn học sinh cách học ở nhà sau khi kết thúc tiết dạy Nếu giáo viên không hướng dẫn cách học ở nhà không dặn dò kĩ sau mỗi tiết dạy, thì chắc chắn trong tiết học sau học sinh rất thụ động, chỉ tiếp thu những gì mà giáo viên truyền đạt, không tham gia tích cực trong các hoạt động, không nêu lên được nhận xét, ý kiến của mình

về những vấn đề, những tình huống đã gặp trong thực tế, không đóng góp ý kiến xây dựng bài, dẫn đến tiết học không hứng thú sinh động

- Khi thực hiện phương pháp giảng dạy, theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, cứ sau mỗi tiết học giáo viên cần chú ý khâu hướng dẫn về nhà, theo yêu cầu mỗi bài cần chuẩn bị vấn đề gì cho tiết sau như:

- Học kĩ bài, hướng dẫn HS làm bài tập trong SGK

- Sưu tầm những biểu hiện về những chuẩn mực đạo đức, pháp luật có liên quan đến bài học tiếp theo

2.3 Các giải pháp đã sử dụng

Sau khi được dự các lớp tích hợp bảo vệ môi trường, rèn luyện kĩ năng sống, đổi mới phương pháp giảng dạy… và khi về trường thực hành trên lớp, quả thực bản thân tôi rất lúng túng, bỡ ngỡ, học sinh tiếp thu rất chậm khi sử dụng phương pháp mới (do điều kiện khách quan và chủ quan), nên chưa phát huy nhiều về tính tích cực của học sinh và khâu dặn dò sau mỗi tiết dạy chưa cụ

thể sâu sát Vài năm sau khi áp dụng phương pháp mới, đặc biệt là phương pháp tổ chức trò chơi bản thân là giáo viên môn GDCD đã có sự đầu tư nghiên

cứu, có tích lũy được kinh nghiệm, bài học có nội dung phong phú, phần hướng dẫn dặn dò sâu sát cụ thể hơn, nhắc nhở học sinh những vấn đề nào cần đi sâu, những nội dung nào cần khai thác, xây dựng các hoạt động phù hợp với bản thân học sinh Học sinh tự đặt mình vào vị trí tự học, tự diễn đạt trả lời, phần truyện đọc, tình huống, ở sách giáo khoa, ở phần dặn dò về nhà của giáo viên Khi vào lớp, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh chủ động hoạt động Chính vì vậy, trong những năm gần đây, việc giảng dạy bộ môn GDCD tương đối nhẹ nhàng và thoải mái, tiết dạy không còn nặng nề, gò bó… Như chúng ta biết môn GDCD có nhiều phương pháp, trong đó tổ chức trò chơi cũng là một trong những phương pháp phát huy tính tính cực của học sinh.Tổ chức trò chơi được xen kẽ trong tiết dạy với thời gian ít phút Với phương pháp này có nhiều

ưu điểm giúp các em linh hoạt, mạnh dạn phát biểu trước đám đông, phát huy được vốn kinh nghiệm sống của bản thân… để phân tích, lý giải, tình huống, sự kiện thực tế, từ đó các em rút ra bài học và khắc sâu kiến thức

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

* Kết quả học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng

Lớp

Kỳ I không áp dụng Kỳ II áp dụng

11E

* Mức độ hứng thú và cộng tác trước và sau khi áp dụng

Lớp Kỳ I không áp dụng Kỳ II áp dụng

11A

38 h/s

40% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

65% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

11B

38 h/s

60% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

80% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

11C

38 h/s

50% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

75% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

11D

34h/s

65% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

100% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

11E

34h/s

65% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

100% học sinh có hứng thú và cộng tác trong giờ học

Việc nâng cao chất lượng bộ môn là một trong những vấn đề quan trọng trong nhà trường hiện nay Xác định được nhiệm vụ trên bản thân cố gắng, nổ lực, phấn đấu trong giảng dạy, học hỏi tìm tòi, sáng tạo, qua việc ứng dụng đổi mới phương pháp, tạo được không khí học tập sinh động, thoải mái, nhẹ nhàng, học sinh thích học môn GDCD, nhất là tham các trò chơi, biết tự đặt ra tình huống vấn đề xung quanh cuộc sống, tự học ở nhà, tự giải quyết tình huống …

Học sinh có ý thức tôn trọng kỉ luật, giữ gìn vệ sinh cá nhân Biết làm nhiều việc tốt như nhặt được của rơi trả lại cho người mất, biết đoàn kết tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, giữ gìn vệ sinh chung Nhìn chung so với trước HS đã biết vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống rõ nét hơn…Đa dạng hóa phương pháp trong tiết dạy sẽ làm cho giờ học GDCD đỡ nhàm chán hơn Điều này cũng gây hứng thú với học sinh và làm cho các em tự giác tham gia tích cực vào bài giảng Những hoạt động dạy học mang tính chất “học mà chơi, chơi mà học” sẽ mang lại cho học sinh cảm giác thoải mái tinh thần khi học môn GDCD cũng như giúp các em nắm vững kiến thức hơn để không còn phải than phiền về môn học này nữa

3.1 Phương pháp tổ chức trò chơi:

* Đặc điểm phương pháp tổ chức trò chơi:

Phương pháp tổ chức trò chơi để gây hứng thú, phát huy được tính chủ động tích cực, nâng cao sự chú ý, rèn luyện kĩ năng ứng xử giao tiếp, học sinh

có thể tìm hiểu thêm về biểu hiện của chuẩn mực đạo đức, hay hành vi thực hiện pháp luật hoặc củng cố kiến thức, bày tỏ những ước mơ, tương lai, nguyện vọng của các em…

Căn cứ vào mục tiêu, nội dung bài học giáo viên sáng tạo trò chơi: Chúng ta có nhiều cách tổ chức trò chơi như: “Giải đáp ô chữ”, “Đuổi hình bắt chữ”, “ nhanh tay, nhanh mắt”, “ hái hoa dân chủ”, “ Tiếp sức”, … Nhưng với chuyên đề này tôi giới thiệu 2 trò chơi cơ bản là: “Giải đáp ô chữ ”, “Đuổi hình bắt chữ ” vì trò chơi này có thể áp dụng hầu hết các bài trong môn GDCD lớp

10 phần công dân với đạo đức

* Tác dụng của phương pháp tổ chức trò chơi: Khi sử dụng phương pháp tổ

chức trò chơi trong bộ môn giáo dục công dân, có những tác dụng sau:

- Phương pháp tổ chức trò chơi giúp lớp học sôi nổi, và tạo sự chú ý cho

người học

- Rèn cho học sinh tính mạnh dạn, tự tin của các em khi trình bày vần đề

nào đó

- Giáo viên biết cách điều chỉnh hành vi, suy nghĩ sai lệch, hướng các em

thắp sáng ước mơ

- Giúp học sinh khắc sâu kiến thức và nhớ lại kiến thức đã học, đồng thời

các em tích cực hơn trong học tập

- Tăng cường khả năng giao tiếp giữa học sinh với học sinh và giữa học sinh với mọi người

* Lưu ý: Phương pháp này chúng ta có thể tổ chức xen kẻ nội dung giữa bài

hoặc ở cuối bài ở mục củng cố

3.2 Ví dụ minh hoạ

Bài 4: CẠNH TRANH TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU

THÔNG HÀNG HOÁ

I MỤC TIÊU

2 Hình thành năng lực

a Gop phân hinh thành năng lưc chung:

- Tự chủ

- Tự học,

- Giao tiếp

- Hợp tác

- Giải quyết vấn đề

- Sáng tạo

- Hợp tác

- Đoàn kết

- Đối thoại

b Gop phân hinh thành năng lưc đặc thù:

- Điều chỉnh hành vi của bản thân

- Phát triển bản thân

- Tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội

- Loại bỏ, lựa chọn

- Đấu tranh, tẩy chay

2.Hình thành phẩm chất

- Trách nhiệm: Bảo vệ môi trường, sức khỏe của người tiêu dung

- Yêu nước: Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam

- Trung thực: Không làm hàng giả , hàng nhái, hàng kém chất lượng

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Máy chiếu

Video về cạnh tranh trong sản xuất hàng hóa

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Hoạt động mở đầu

a, Mục đích: Giúp học sinh tạo mối liên tưởng giữa kiến thức đã có với kiến

thức mới Kích thích sự tò mò, mong muốn được tìm hiểu kiến thức mới Giới thiệu được chủ đề tiết học đến với hs

b, Nội dung: 4 nhóm đại chọn đại diện cho các hãng điện thoại để giới thiệu vè

sản phẩm mình (Samsung, Apple, Oppo, Motorala)

c, Sản phẩm: Bài báo cáo ngắn gọn đại diện 4 nhóm về ưu thế sản phẩm của

mình

c,Cách tổ chức: Học sinh đóng vai là những chủ sản xuất và kinh doanh đang

đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường

GV giao nhiệm vụ: Cho HS lựa chọn sản phẩm các hãng điện thoại thông minh

HS thực hiện nhiệm vụ: Nhận sản phẩm và thảo luận báo cáo về ưu thế sản

phẩm của mình

GV tổ chức báo cáo và thảo luận: Quy định thời lượng báo cáo cho HS, mời

đại diện nhóm báo cáo

CÁC BƯỚC HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS

- Gv viết nội dung giao và hướng

Chuyển giao

nhiệm vụ

dẫn cho HS trước (hoặc giao cho học sinh về tự viết sau đó GV duyệt)

- Giao cho HS trước

- Học sinh trong nhóm được phân công lên diễn tiểu phẩm

- Học sinh còn lại theo dõi lắng nghe

- Học sinh diễn

- HS nghe, quan sát

Thực hiện

nhiệm vụ

Nhóm diễn tiểu phẩm chuẩn bị và diễn trong thời gian 1,5 phút

GV hỗ trợ nhóm diễn

GV cho HS xem vi deo về mặt hàng điện thoại hiện nay trên thị trường

GV đặt câu hỏi: Theo em tại sao mặt hàng điện thoại di động này trên thị trường về số lượng nhiều,

đa dạng về kiêu dáng mẫu mã đáp ứng cao nhu cầu thẩm mỹ thị hiếu của khác háng, tính năng ngày càng cao vượt trội

- Học sinh diễn (thuyết trình)

-HS khác nghe và trả lời câu hỏi của gv

-Nêu dự đoán chủ đề bài học

Báo cáo thảo

luận

- Câu trả lời sẽ có trong bài học hôm nay

Sản phẩm mong đợi: HS liên hệ, dự đoán được nội dung từ các vai diễn của bạn

mình, khiến hs muốn được giải đáp những thắc mắc như:

- Các nhà SXKD phải làm gì để có được những sản phẩm hoàn hảo nhất, bán được nhiều nhất và có lợi nhuận cao nhất

- SXKD diễn ra trên thị trường như thế nào có chịu ảnh hưởng bởi nhân tố hay quy luật nào không?

2 Hoạt động : Hình thành kiến thức

Hoạt động 1:

1 Khái niệm cạnh tranh và nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh

a Khái niệm cạnh tranh

b Nguyên nhân dẫn đến sự cạnh tranh

Mục đích: Giúp hs có những hiểu biết cơ bản về cạnh tranh trong SX và lưu

thông hàng hóa Đồng thời thông qua các hoạt động học giúp hs hình thành, rèn luyện kĩ năng tự nghiên cứu, làm việc nhóm, trình bày

Cách tổ chức: HS làm việc nhóm, tự nghiên cứu sau đó trả lời.

Các bước Hoạt động của gv Hoạt động của hs

Chuyển giao

nhiệm vụ

GV đặt câu hỏi cho học sinh dựa trên hoạt động khởi động

- Qua 4 hãng điện thoại đã thể hiện rõ cho chúng ta thấy điều gì?

- Tại sao các nhà SXKD lại phải cạnh tranh lẫn nhau?

-HS ngồi theo nhóm, nhận nhiệm vụ

Thực hiện

nhiệm vụ

GV phát bảng yêu cầu kẻ sẵn trên giấy tôki, phát bút dạ, hướng dẫn hs cách làm

Yêu cầu hs thảo luận, quan sát hs làm việc, hướng dẫn nếu hs chưa hiểu

- HS nghiên cứu sgk, nhớ lại bài thuyết trình của 4 đại diện cho 4 hãng điện thoại phần khởi động

- Thảo luận, cử người viết ra giấy A0 (1/2 tờ giấy cho nội dung này)

- Hoàn thiện bảng trong thời gian sớm nhất (5p)

Báo cáo thảo

luận.

-GV chiếu bảng kết quả đã chuẩn bị sẵn lên bảng Sau đó cùng hs kiểm tra kết của hoạt động của từng nhóm, đánh giá và cho điểm

-Trên cơ sở bảng kết quả đã có, GV giải thích một số ý chưa rõ và bổ sung thêm các kiến thức cần thiết

- Hs dán kết quả hoạt động của nhóm lên bảng

-Theo dõi, chấm điểm cho các nhóm cùng gv -Ghi nhanh kết quả 2 nội dung cần tìm hiểu vào vở

Kết luận - GV chốt kiến thức của nội dung 1

- GV chuyến tiếp sang nội dung mới

- HS ghi chép ý chính vào vở

Sản phầm mong đợi: HS hoàn thành được nhiệm vụ, kiểm tra được thiếu sót

sau khi đối chiếu với bảng kết quả của gv, biết được những nội dung cơ bản của khái niệm cạnh tranh và nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh ghi chép được nội dung chính vào vở

Hoạt động 2

2 Mục đích của cạnh tranh (10p)

Mục đích: Giúp hs tìm hiểu mục đích và biểu hiện của cạnh tranh Đồng thời

rèn luyện một số kĩ năng như: Ứng phó,hợp tác, trình bày, nghiên cứu tài liệu

Cách thức thực hiện: Tổ chức trò chơi mang tên “ĐỐI MẶT”

Các bước Hoạt động của gv Hoạt động của hs

- Giao nội dung cho học sinh về

chuẩn bị (Mục đích của cạnh tranh

Chuyển giao

nhiệm vụ

và các biểu hiện của no).

 Giành nguồn nguyên liệu

 Các nguồn lưc sản xuất khác.

 Giành ưu thế về khoa học và công nghệ.

 Giành thị trường,

 Nơi đâu tư,

 Các hợp đồng

 Đơn đặt hàng

 Giành ưu thế về chất lượng

 Giá cả

 Lắp đặt

 Bảo hành

 Sửa chữa

 Phương thức thanh toán

 Lương thưởng

 Quà các ngày lễ

 Xe đưa đon

 Thăm hỏi

 Tăng lương trước thời hạn

 Thưởng đột xuất, …

- Tổ chức trò chơi cho HS

- Gv phổ biến luật chơi cho học sinh luật chơi

- Giao giấy nhớ để HS ghi tên và gắn lên trước ngực cho GV tiện gọi tên trong suốt trò chơi

HS nhận nhiệm vụ, dụng

cụ nghe hướng dẫn của gv

Thực hiện

nhiệm vụ

- GV trực tiếp tổ chức trò chơi cho

HS -GV quan sát, hướng dẫn hs thực hiện nhiệm vụ, giải đáp nếu có thắc mắc

-HS tìm hiểu chuẩn bị nội dung GV giao và ghi nhớ

đề trả lời

-HS nghiên cứu sgk,và hoàn thành nội dung GV giao

Báo cáo, thảo

luận

- GV cử đại diện của tổ đứng lên tại

tổ để đại diện tham gia dưới sự hỗ trợ của nhóm

- Cho hs xem 1 số hình ảnh minh họa

về mục đích và biểu hiện của cạnh tranh trong SXKD

- HS đại diện cho nhóm tham gia

- HS khác theo dõi hỗ trợ cho bạn mình

Kết luận

GV chốt lại nội dung kiến thức, đồng thời nhấn mạnh mục đích và các biểu

HS ghi chép ý chính vào vở