(SKKN 2022) Sử dụng Altat Địa lí Việt Nam trong dạy chủ đề Địa lí dân cư Việt Nam theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT NHƯ XUÂN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG ATLAT ĐỊA LÍ VIỆT NAM TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI” - ĐỊA LÍ 12 THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NHƯ XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG ATLAT ĐỊA LÍ VIỆT NAM TRONG DẠY HỌC CHỦ

ĐỀ “ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI” - ĐỊA LÍ 12 THEO HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT

HỌC SINH

Người thực hiện: Phạm Văn Sáng Chức vụ: Giáo viên, Bí thư đoàn trường Đơn vị công tác: Trường THPT Như Xuân SKKN thuộc môn: Địa lí

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NHƯ XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG ATLAT ĐỊA LÍ VIỆT NAM TRONG DẠY HỌC CHỦ ĐỀ “ĐỊA LÍ DÂN CƯ VIỆT NAM” THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VÀ PHẨM CHẤT HỌC SINH

Người thực hiện: Phạm Văn Sáng Chức vụ: Giáo viên, Bí thư đoàn trường Đơn vị công tác: Trường THPT Như Xuân SKKN thuộc môn: Địa lí

THANH HÓA NĂM 2022

MỤC LỤC

TRANG MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng của đề tài 32.3 Giải pháp giải quyết vấn đề 42.3.1 Các yêu cầu cơ bản khi xây dựng chuyên đề theo định

hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

2.3.4 Xây dựng kế hoạch sử dụng Altat Địa lí Việt Nam trong

dạy chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” theo hướng phát triển

năng lực và phẩm chất học sinh

8

2.3.5 Biên soạn câu hỏi sử dụng Altat Địa lí Việt Nam trong

kiểm tra đánh giá năng lực học sinh thông qua dạy học chủ đề

“Địa lí dân cư Việt Nam” theo hướng phát triển năng lực và

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC SÁNG KIẾN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG NHẬN

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Nhằm đáp ứng với sự chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế đất nướctrong thời đại cách mạng công nghệ 4.0, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hànhChương trình giáo dục phổ thông mới, bao gồm chương trình tổng thể và chươngtrình các môn học cũng như hoạt động giáo dục ở phổ thông Trong chương trìnhgiáo dục phổ thông mới, mục tiêu quan trọng được đặt ra là giúp học sinh pháttriển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, pháttriển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách conngười Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân;chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham giaxây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đề ra, đồng thời nâng cao chất lượnggiáo dục và đào tạo thì giải pháp đổi mới phương pháp dạy học được xem làkhâu vô cùng quan trọng hiện nay ở tất cả các cơ sở giáo dục Đổi mới phươngpháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nộidung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc

HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học

Dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh đã trởthành nhu cầu cấp thiết và bắt buộc đối với các môn học, trong đó có bộ mônĐịa lí Ngoài việc góp phần phát triển các năng lực trên cơ sở phát triển cácphẩm chất yêu thiên nhiên, đất nước, con người, có ý thức và trách nhiệm trongbảo vệ tự nhiên, phát triển đất nước; môn Địa lí còn giúp phát triển các năng lựcđặc thù của môn học như: năng lực nhận thức khoa học địa lí; năng lực tìm hiểuđịa lí; năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học Với đặc trưng là quá trìnhdạy học luôn gắn liền với việc khai thác và sử dụng bản đồ, Atlat Bản đồ, vừa lànguồn cung cấp kiến thức vừa là phương tiện minh hoạ cho các kiến thức trongbài học Vì vậy sử dụng Atlat, bản đồ sẽ góp phần quan trọng giúp giáo viên xâydựng kế hoạch bài dạy theo hướng phát triển năng lực học sinh, đồng thời gópphần quan trọng trong việc hình thành các năng lực, phẩm chất cơ bản chongười học

Việc sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam (Atlat ĐLVN) trong xây dựng kếhoạch bài dạy nói chung, trong chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” nói riêng luônluôn được GV coi trọng Tuy nhiên trong thực tế quá trình giảng dạy còn một bộphận không nhỏ GV chưa nhận thức một cách đầy đủ về tầm quan trọng củaAtlat, đặc biệt là việc hình thành cho HS các năng lực và phẩm chất cơ bảntrong quá trình học tập

Vì vậy bản thân tôi thấy rằng rất cần phải xây dựng một tài liệu cụ thể, chitiết và xây dựng kế hoạch dạy học các chủ đề dạy học gắn với sử dụng

ALĐLVN để tổ chức hoạt động giáo dục cho HS nhằm xây dựng cho các emcác năng lực, phẩm chất cơ bản, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Từ thực tế trên, tôi đã chọn nghiên cứu và trình bày một phần của kĩ năng

sử dụng Atlat trong dạy học với đề tài “ Sử dụng Altat Địa lí Việt Nam trong

dạy chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” theo hướng phát triển năng lực và

phẩm chất học sinh”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Với mục đích chính là nghiện cứu và thử nghiệm để chuyển muchj đíchgiáo dục từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, để từ đó gópphần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Địa lí lớp 12 nói riêng và chươngtrình Địa lí THPT nói chung Đề tài tập trung một số vấn đề:

- Xây dựng mối liên hệ giữa việc sử dụng ALĐLVN với nội dung chủ đề

“Địa lí dân cư Việt Nam” theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

- Sử dụng ALĐLVN trong biên soạn kế hoạch dạy học và xây dựng câuhỏi kiểm tra đánh giá chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” theo hướng phát triểnnăng lực và phẩm chất học sinh

- Giúp HS biết cách sử dụng Atlat ĐLVN kết hợp với SGK để hình thànhnhững năng lực, phẩm chất cơ bản trong học chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam”

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Là giáo viên và học sinh trường THPT Như Huyện Như Tỉnh Thanh Hoá

Xuân Đề tài được tiến hành nghiên cứu và tổ chức thực nghiệm qua quá trìnhgiảng dạy môn Địa lí tại trường THPT Như Xuân trong năm học 2021- 2022

1.4 Phạm vi nghiên cứu

Chương trình sách giáo khoa địa lí lớp 12 trung học phổ thông

1.5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết

- Phương pháp phân tích tổng hợp, tổng hợp các tài liệu tham khảo từSGK, sách giáo viên, các tài liệu tập huấn về xây dựng chuyên đề dạy học theođịnh hướng phát triển năng lực học sinh của của Bộ và Sở GD&ĐT Thanh hoá

- Phương pháp thực nghiệm tại các lớp giảng dạy

- Phương pháp thống kê, thu thập và xử lí thông tin

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Khác với chương trình dạy học theo định hướng nội dung trước đây,chương trình giáo phổ thông năm 2018 chú trọng đến việc dạy học theo dịnhhướng phát triển phẩm chất và năng lực của người học Mục tiêu quan trọngnhất của chương trình dạy học theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất làphải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và pháttriển năng lực tự học (sử dụng SGK, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin ), trên

cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy

Mục đích cuối cùng của việc dạy học theo định hướng phát triển năng lựchọc sinh là giúp HS hình thành và phát triển những kĩ năng, phẩm chất cơ bảntrong quá trình học tập Nó bao gồm các năng lực chung, năng lực chuyên biệttrong môn Địa lí cùng với 6 phẩm chất cơ bản

Các năng lực chung là những năng lực cơ bản, thiết yếu hoặc cốt lõi mànhiều môn học cần hướng tới Trong quá trình dạy học theo hướng phát triểnnăng lực cần hướng tới việc hình thành 9 năng lực, cụ thể là năng lực tự học,năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tự quản lý, năng lực giaotiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin, năng lực sử dụngngôn ngữ và năng lực tính toán

Các năng lực đặc thù trong môn Địa lí những năng lực được hình thành vàphát triển trên cơ sở các năng lực chung theo định hướng chuyên sâu, riêng biệttrong các loại hình hoạt động, công việc hoặc tình huống, môi trường đặc thù,cần thiết cho những hoạt động chuyên biệt, đáp ứng yêu cầu hạn hẹp hơn củamột hoạt động Bao gồm năng lực nhận thức khoa học địa lí (nhận thức được thếgiới theo quan điểm không gian, giải thích được các hiện tượng và quá trình địalí); năng lực tìm hiểu địa lí (sử dụng được các công cụ của địa lí học, tổ chứcđược học tập ở thực địa, khai thác được internet phục vụ môn học); năng lực vậndụng kiến thức, kĩ năng đã học (cập nhật được thông tin và liên hệ thực tế, thựchiện được chủ đề học tập khám phá từ thực tiễn, vận dụng được tri thức địa lívào giải quyết một số vấn đề thực tiễn)

Các phẩm chất cơ bản cần hình thành cho học sinh bao gồm: Yêu giađình, quê hương đất nước; Nhân ái khoan dung; Trung thực, tự trọng, chí công,

vô tư; Tự lập, tự tin, tự chủ; Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước,nhân loại; Nghĩa vụ công dân

2.2 Thực trạng của vấn đề

Các nội dung trong chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” là một nội dung rấtquan trọng trong chương trình địa lí 12 và nó có ảnh hưởng lớn đến sự phát triểnKT-XH của nhiều vùng lãnh thổ và cả nước Nếu các em nắm vững các kiếnthức của bài học sẽ là cơ sở để các em có thể học tập và nghiên cứu các nội dungkhác trong chương trình địa lí 12 đạt kết quả cao nhất

Môn Địa lí là môn học luôn có sự liên hệ chặt chẽ giữa nội dung kiến thứctrong SKG và các bản đồ ở trong Atlat ĐLVN Vì vậy việc sử dụng Atlat ĐLVNtriệt để sẽ góp phần khai thác tối đa các kiến thức địa lí quan trọng, góp phầnhình thành những năng lực chung, năng lực đặc thù của môn Địa lí và phẩm chấtcần thiết cho HS

Atlat ĐLVN là một công cụ quan trọng có thể giúp GV sử dụng vào xâydựng các chủ đề học tập theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất HS Việc

sử dụng Atlat ĐLVN vào xây dựng chủ đề dạy học theo hướng phát triển nănglực và phẩm chất cũng cũng đang được nhiều GV bộ môn Địa lí rất quan tâm.Tuy nhiên, đây vẫn còn là một vấn đề mới và chưa được nhiều GV áp dụng rộngrãi trong quá trình giảng dạy

Đối với các em HS, do trình độ nhận thức, khả năng tiếp thu và vận dụngkiến thức có sự phân hoá Bên cạnh đó, một số HS ý thức học tập chưa cao, haychây lười, chưa tập trung chú ý, chưa chủ động và tích cực trong học Sự hạnchế về kiến thức, sự nghèo nàn trong tư duy và óc sáng tạo nên các em luôn gặpnhiều khó khăn khi muốn thể hiện các năng lực của bản thân

Hiện nay đã có nhiều tài liệu và bài viết nghiên cứu về việc sử dụng AtlatĐLVN, qua đó đã góp phần nâng cao nhận thức của GV và HS về tầm quantrọng của việc sử dụng Atlat ĐLVN trong giảng dạy và học tập môn địa lí Tuynhiên, các tài liệu và bài viết mới chỉ trình bày một cách khái quát mà chưa đisâu vào nghiên cứu cách sử dụng Atlat ĐLVN cho việc xây dựng các chủ đề vàcác bài học cụ thể Đặc biệt là việc sử dụng Atlat ĐLVN như một công cụ quantrọng để tiến hành dạy học theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất đangcòn rất hạn chế

Trước hiện trạng trên, bản thân tôi nhận thấy việc biên soạn tài liệu chitiết cụ thể, kế hoạch sử dụng Atlat ĐLVN trong dạy học cho từng chủ đề và bàihọc ở môn Địa lí theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất là hết sức cầnthiết Từ đó làm tài liệu để các đồng nghiệp tham khảo, vận dụng từng bướcnâng cao hiệu quả giáo dục, phát triển toàn diện phẩm chất người học dần đápứng được nhu cầu phát triển của xã hội trong thời kì mới

2.3 Giải pháp để giải quyết vấn đề

2.3.1 Các yêu cầu cơ bản khi xây dựng chuyên đề theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

Mục tiêu của các chuyên đề dạy học là phải giải quyết trọn vẹn một vấn

đề học tập đã nêu ra Để đạt kết quả cao nhất khi xây dựng chuyên đề cần thựchiện theo các bước sau:

- Xác định các vấn đề cần giải quyết trong xây dựng chuyên đề: tuỳ thuộcvào điều kiện thực tế của địa phương, nhà trường và trình độ nhận thức của HS

mà GV xác định các mức độ của vấn đề cần giải quyết cho phù hợp

- Xây dựng nội dung của chuyên đề: Căn cứ vào mức độ cần đạt trongchuyên đề mà lựa chọn các nhiệm vụ học tập tương ứng với các mức độ cần đạtcủa HS, thông qua đó xác định các nội dung chính để xây dựng chuyên đề

- Xác định mức độ chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chương trình SGKhiện hành Thông qua đó lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học, các phươngpháp phù hợp và dự kiến các năng lực, phẩm chất cần hình thành cho HS

- Xác định kiến thức cần đạt theo 4 mức độ: nhận biết, thông hiểu, vậndụng thấp, vận dụng cao từ đó xây dựng bộ câu hỏi hoặc bài tập vận dụng đểđánh giá kết quả thực hiện chuyên đề

2.3.2 Xác định mối liên hệ giữa Atlat địa lí Việt Nam với nội chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” - Địa lí 12 THPT

- Atlat ĐLVN là một tập bản đồ giáo khoa trong đó bao gồm hệ thống cácbản đồ, tranh ảnh, biểu đồ… nhằm phản ánh các sự vật hiện tượng địa lí tựnhiên, kinh tế - xã hội Việt Nam Các bản đồ, biểu đồ được sắp xếp theo mộttrình tự logic, có hệ thống của các bài học địa lí Việt Nam phù hợp nội dungSGK và chương trình địa lí 12

- Các kiến thức cơ bản của chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” sẽ ảnh hưởngrất lớn đến sự phát triển kinh tế- xã hội của nước ta Vì vậy việc nắm chắc kiếnthức trong chủ đề này sẽ góp ích rất lớn cho các em học sinh trong việc học tậpphần địa lí kinh tế- xã hội Việt Nam

- Nhiều kiến thức trong chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” được tái hiệntrong các trang của Atlat ĐLVN, bao gồm:

+ Đặc điểm dân số và phân bố dân cư (quy mô dân số, gia tăng dân số,thành phần dân tộc, phân bố dân cư….)

+ Cơ cấu nguồn lao động (cơ cấu lao động theo ngành, cơ cấu lao độngtheo thành phần, cơ cấu lao động theo thành thị và nông thôn)

+ Đặc điểm quá trình đô thị hóa và mạng lưới đô thị

+ Sự phân hóa về thu nhập bình quân theo đầu người giữa các vùng

2.3.3 Xác định những công việc chuẩn bị cho phương án tổ chức dạy học chuyên đề “Dân lí dân cư Việt Nam”

* Đối với giáo viên:

Bước 1: Xác định nội dung chủ đề có thể sử dụng Atlat ĐLVN

Dựa trên nội dung chủ đề giáo viên xác định mục, nội dung có thể sửdụng Atlat ĐLVN (bài, mục, tên mục)

Bài 16 Đặc điểm dân số và phân bố dân cư

Nội dung của bài học có sử

dụng Atlat (mục, tên mục)

1 Đông dân, có nhiều thành phần dân tộc

2 Dân số còn tăng nhanh, cơ cấu dân số trẻ

3 Phân bố dân cư chưa hợp lí

Bài 17 Lao động và việc làm Nội dung của bài học có sử

dụng Atlat (mục, tên mục)

2 Cơ cấu lao động

Bài 18 Đô thị hóa

Nội dung của bài học có sử

dụng Atlat (mục, tên mục)

1 Đặc điểm

2 Mạng lưới đô thị

Bài 19 Thực hành: Vẽ biểu đồ và phân tích sự phân hóa về thu nhập bình

quân theo đàu người giữa các vùng Nội dung của bài học có sử

dụng Atlat (mục, tên mục)

2 So sánh và nhận xét về thu nhập bình quântheo đầu người/tháng giữa các vùng,

Bước 2: Lựa chọn các trang Atlat ĐLVN để sử dụng trong chuyên đề

Bài 16 Đặc điểm dân số và phân bố dân cư

Nội dung Atlat được khai thác (số trang) - Bản đồ dân số (15).

- Bản đồ dân tộc 16).

Bài 17 Lao động và việc làm Nội dung Atlat được khai thác (số trang) Bản đồ dân số (15).

Bài 18 Đô thị hóa

Nội dung Atlat được khai thác (số trang) Bản đồ dân số (15).

Bài 19 Thực hành: Vẽ biểu đồ và phân tích sự phân hóa về thu nhập bình

quân theo đầu người giữa các vùng Nội dung Atlat được khai thác (số trang) Bản đồ kinh tế chung (17).

Bước 3: Xác định mục tiêu của việc sử dụng Atlat ĐLVN trong chuyên đề

Bài 16 Đặc điểm dân số và phân bố dân cư

Mục tiêu sử

dụng Atlat

trong mục

bài học

- Chứng minh được nước ta là nước có dân số đông

- Xác định được thành phần 54 dân tộc đang sinh sống trênlãnh thổ nước ta và địa bàn phân bố của các dân tộc đó

- Nhận xét được sự gia tăng dân số của nước ta trong giai đoạn1960- 2007

- Dựa vào tháp dân số để tìm hiểu các đặc điểm về cơ cấu dân

số của nước ta

- Chứng minh được dân cư nước ta phân bố không đồng đều

- Tính được tỉ lệ dân thành thị và nông thôn của nước ta

Bài 17 Lao động và việc làm Mục tiêu sử

Bài 18 Đô thị hóa

- Nhận xét được sự phân bố mạng lưới đô thị của nước ta

- Xác định được một số đô thị ở nước ta dựa vào các cách phânloại khác nhau

Bài 19 Thực hành: Vẽ biểu đồ và phân tích sự phân hóa về thu nhập bình

quân theo đầu người giữa các vùng Mục tiêu sử

Bước 4: Xây dựng hệ thống câu hỏi sử dụng Atlat ĐLVN trong chuyên đề

Bài 16 Đặc điểm dân số và phân bố dân cư

Các câu hỏi sử 1) Dựa vào Atlat trang 15 (phần biểu đồ dân số Việt Nam

dụng Atlat

ĐLVN trong

bài học

qua các năm), Atlat trang 16 (bảng các dân tộc Việt Nam)

và kiến thức trong SGK, hãy chứng minh nước ta là nướcđông dân và có nhiều thành phần dân tộc?

2) Dựa vào Atlat ĐLVN trang 15 và kiến thức trong SGK

để trả lời các câu hỏi:

- Chứng minh dân số nước ta tăng nhanh (dựa vào biểu đồ

dân số trong Atlat trang 15)?

- Dân số tăng nhanh tạo ra thuận lợi và khó khăn gì cho sự

phát triển kinh tế- xã hội của đất nước?

- Nhận xét cơ cấu dân số theo độ tuổi của nước ta (dựa vào

tháp dân số trong AL trang 15)

- So sánh sự khác nhau của tháp dân số năm 1999 và 2007?

- Nhận xét sự phân bố dân cư ở nước ta?

- Tính và nhận xét được sự thay đổi tỉ lệ dân thành thị, nông

thôn của nước ta giai đoạn 1999-2007

Bài 17 Lao động và việc làm Các câu hỏi sử

dụng Atlat

ĐLVN trong

bài học

1) Dựa vào Atlat trang 15 (biểu đồ miền) các em hãy so sánh

và nhận xét sự thay đổi cơ cấu lao động phân theo khu vựckinh tế của nước ta giai đoạn 1995-2007

2) Dựa vào Atlat trang 15 (biểu đồ cột) các em hãy nhận xét

về cơ cấu lao động theo thành thị vfa nông thôn của nước ta

Bài 18 Đô thị hóa

Bài 19 Thực hành: Vẽ biểu đồ và phân tích sự phân hóa về thu nhập bình

quân theo đàu người giữa các vùng Các câu hỏi sử

Bước 5: Xây dựng kế hoạch dạy học

- Soạn kế hoạch bài học (theo chủ đề)

- Chuẩn bị máy chiếu, dụng cụ, phương tiện dạy học

- Lập kế hoạch bài học

* Đối với học sinh:

- Trang bị đầy đủ Atlat ĐLVN

- Chuẩn bị sách vở, bút,…

2.3.4 Xây dựng kế hoạch sử dụng Atlat ĐLVN trong dạy học chủ đề “Địa lí dân cư Việt Nam” theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất HS.

Chủ đề: ĐỊA LÍ DÂN CƯ VIỆT NAM (Thời lượng: 4 tiết)

Nội dung chủ đề gồm các bài sau trong chương trình hiện hành Địa lí 12Ban cơ bản:

- Bài 16: Đặc điểm dân số và phân bố dân cư.

- Bài 17: Lao động và việc làm.

- Bài 18: Đô thị hóa.

- Bài 19: Thực hành: Vẽ biểu đồ và phân tích sự phân hóa về thu nhậpbình quân theo đầu người giữa các vùng

+ Phân tích được nguyên nhân, hậu quả của vấn đề dân số và phân bố dân

cư nước ta

+ Chứng minh được nước ta có nguồn lao động dồi dào, với truyền thống

và kinh nghiệm sản xuất phong phú, chất lượng lao động đã được nâng lên

+ Nêu được thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động ở nước ta

+ Giải thích được tại sao việc làm đang là vấn đề KT - XH lớn đặt ra vớinước ta, tầm quan trọng của việc sử dụng lao động, hướng giải quyết vấn đề việclàm cho người lao động

+ Trình bày được một số đặc điểm của đô thị hoá nước ta

+ Phân tích được ảnh hưởng giữa đô thị hoá và phát triển KT - XH

1.2 Năng lực chung

HS độc lập khai thác thông tin, làm việc với tư liệu học tập và thảo luận

nhóm để giải quyết vấn đề liên quan đến nội dung bài học như “Tại sao dân cư

nước ta phân bố không đồng đều”, “Tại sao việc làm đang là vấn đề KT-XH lớn

ở nước ta hiện nay”, “Tại sao có sự phân hóa thu nhập bình quân theo đầu người giữa các vùng”…

2 Phẩm chất: Góp phần hình thành, phát triển những phẩm chất chủ yếu,

nhất là có trách nhiệm với cộng đồng thông qua việc hiểu rõ ý nghĩa của cácchính sách về dân số và lao động, qua đó thực hiện nghiêm chỉnh các chính sách

về dân số và giải quyết việc làm

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Chuẩn bị của GV: Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập, bản đồ, biểu

đồ, tranh ảnh, video, giấy Ao

2 Chuẩn bị của HS: SGK, Atlat ĐLVN, máy tính cầm tay

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

TIẾT 1 ĐẶC ĐIỂM DÂN SỐ VÀ PHÂN BỐ DÂN CƯ

(THỰC HIỆN TRÊN LỚP)

3.1 Ổn định:

3.2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc hoàn thiện bài thực hành của HS 3.3 Hoạt động học tập:

HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU (KHỞI ĐỘNG)

a) Mục tiêu: HS nhớ lại những kiến thức về đặc điểm dân số và phân bốdân cư nước ta đã được học ở bậc trung học cơ sở

b) Nội dung: HS quan sát máy chiếu, sử dụng SGK.

c) Hình thức : Cả lớp.

d) Sản phẩm: HS nhớ lại kiến thức đã được học và vận dụng kiến thức của

bản thân trả lời câu hỏi GV đưa ra

e) Tổ chức thực hiện:

- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV chiếu hình ảnh bên dưới và đặt

câu hỏi: Hình ảnh gợi cho em những suy nghĩ gì về đặc điểm dân số nước ta?Đặc điểm đó có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình phát triển KT-XH nướcta?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ.

- Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận

xét, bổ sung

- Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở

đó dẫn dắt HS vào bài học mới

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Hoạt động 2.1 Tìm hiểu về đặc điểm dân số và phân bố dân cư

a) Mục tiêu: HS chứng minh và giải thích được những đặc điểm cơ bảncủa dân số và phân bố dân cư nước ta nước ta; Phân tích được nguyên nhân, hậuquả của vấn đề dân số và phân bố dân cư nước ta