SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN LĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN LĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC NĂM HỌC 2019 2020 PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN LUYỆN LĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC Giáo viên Số điện thoại Đơn vị Số phách MỤC LỤC 1A ĐẶT VẤN ĐỀ 2B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2I Cơ sở lý luận 2II Cơ sở thực ti.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trang 3MỤC LỤC
A ĐẶT VẤN ĐỀ 1
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2
I Cơ sở lý luận 2
II Cơ sở thực tiễn 2
III Thực trạng 3
1 Thuận lợi 3
2 Khó khăn 4
3 Nguyên nhân của sự hạn chế 6
IV Các biện pháp rèn kĩ năng sốngcho học sinh 7
Biện pháp 1 Tuyên truyền 7
Biện pháp 2 Thực hiện nghiêm túc nội dung giáo dục kĩ năng sống, hoạt động ngoài giờ chính khóa theo quy định của ngành 8
Biện pháp 3 Xây dựng kế hoạch giáo dục kĩ năng sống 8
Biện pháp 4: Xây dựng quy tắc ứng xử có văn hoá trong nhà trường 9
Biện pháp 5: Giáo dục kĩ năng sống thông qua các môn học 10
Biện pháp 6: Tổ chức tốt các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 16
Biện pháp 7 Tổ chức trò chơi dân gian 17
Biện pháp 8 Giáo dục kỹ năng sống thông qua lao động 18
Biện pháp 9 Thực hiện chương trình nêu gương tốt 19
Biện pháp 10: Thực hiện mối liên hệ nhà trường - gia đình chặt chẽ 20
Biện pháp 11: Tăng cường cơ sở vật chất tạo dựng môi trường giáo dục thân thiện 21
V Thực nghiệm 21
VI Kết quả và bài học kinh nghiệm 22
C KẾT LUẬN 23
1 Kết quả đạt được sau khi thực hiện các biện pháp nêu trên 23
2 Bài học kinh nghiệm 24
Trang 4A ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện vềđạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cánhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xãhội chủ nghĩa, xây dựng nhân cách và phát triển công dân; chuẩn bị cho họcsinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc
Bên cạnh đó trong chương trình Giáo dục phổ thông mới năm 2018 đã đềcập đến mục tiêu của chương trình giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hìnhthành và phát triển những yếu tố căn bản đặt nền móng cho sự phát triển hài hòa
về thể chất và tinh thần, phẩm chất và năng lực; định hướng chính vào giáo dục
về giá trị bản thân, gia đình, cộng đồng và những thói quen, nề nếp cần thiếttrong học tập và sinh hoạt
Với vai trò là cấp học nền tảng, giáo dục tiểu học "nhằm giúp học sinhhình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạođức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để giúp học sinh tiểu họctiếp tục học trung học cơ sở" Trong nhà trường Tiểu học, việc giáo dục học sinhđược thực hiện thông qua hai con đường: dạy học các môn học và giáo dục kĩnăng sống Ngoài hoạt động dạy học các môn học, hoạt động giáo dục kĩ năngsống cho học sinh giữ một vai trò hết sức quan trọng Nó góp phần nâng caochất lượng giáo dục toàn diện, rèn luyện thể chất, nâng cao hiểu biết và đặcbiệt hoạt động giáo dục kĩ năng sống là một hoạt động không thể thiếu trongviệc hình thành nhân cách cho học sinh
Đối với học sinh Tiểu học, người ta vẫn thường nói đến mối quan hệ giữahọc và chơi Vì vậy ngoài học tập thì nhu cầu chơi rất nhiều đối với các em
"Học để mà chơi, vui chơi để tiếp thu kiến thức phục vụ học tập" Chơi và họcđan xen một cách hài hòa Sau những giờ học căng thẳng, hoạt động giáo dục kĩnăng sống được các em tiếp nhận một các say sưa, sôi nổi và hứng thú Các emthích được vui chơi, được hát, được múa, thích được tham gia các hoạt độngngoại khóa
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhânlực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; đáp ứng yêu cầuhội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học Giáo dục phổ thông đã vàđang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thựcchất là cách tiếp cận kĩ năng sống; đó là: học để biết, học để làm, học để tựkhẳng định mình và học để chung sống Xuất phát từ thực tế đó tôi quyết định
chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên rèn kĩ năng sống cho học sinh
Tiểu học".
Trang 5B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận
Đặc điểm nhân cách của trẻ Tiểu học gồm có: tính cách, nhu cầu, nhậnthức, tình cảm, sự phát triển của năng khiếu Sự nhận thức của trẻ ảnh hưởng rấtlớn đến phát triển nhân cách, ảnh hưởng đến sự hình thành và rèn luyện kỹ năngsống Sự nhận thức đúng đắn sẽ giúp trẻ có được kiến thức vận dụng trong cuộcsống, sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử phù hợp với yêu cầu chuẩn mực xã hội Tâmhồn các em như một tờ giấy trắng các thầy cô và người lớn vẽ lên đó những gìđều lưu lại trong kí ức của các em và hình thành nhân các của các em sau này.Một đặc điểm quan trọng trong lứa tuổi Tiểu học là tính hay bắt chước Tính bắtchước là con dao "hai lưỡi" Vì trẻ em bắt chước cái tốt cũng nhiều, cái xấu cũnglắm Chính vì vậy, những hành vi, tính cách của những người xung quanh là môitrường ảnh hưởng trực tiếp đến tính cách, hành vi ứng xử của trẻ Ở trường, các
em thường bắt chước những cử chỉ, tác phong của thầy cô giáo mình; trong quátrình giao tiếp xã hội, các em tiếp xúc với bạn bè, tập thể nhóm bạn, tổ, lớp… Vìvậy, hoạt động tập thể cũng ảnh hưởng không ít đến việc hình thành, phát triểnnhân cách, rèn luyện kỹ năng sống của trẻ
Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang hội nhập với các nước trên thếgiới từng bước phát triển vươn lên Những mặt tốt của xã hội được phát huymạnh mẽ, song những vấn đề mặt trái của xã hội cũng xuất hiện nhiều ảnhhưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách con người, trong đó có một bộphận là học sinh tiểu học Theo guồng quay của xã hội, ở một số gia đình bố mẹchỉ mải lo đến làm kinh tế, quên mất chức năng giáo dục của gia đình mà phómặc việc dạy dỗ trẻ cho nhà trường hoặc người giúp việc Cũng có nhiều giađình có điều kiện kinh tế, quá chiều chuộng con dẫn đến trẻ thiếu sự sáng tạo,luôn ỷ lại, phụ thuộc vào người lớn, sống ích kỉ không biết quan tâm chia sẻ vớimọi người trong gia đình cũng như bạn bè; mỗi khi gặp tình huống trong thực tếlúng túng không biết xử lý thế nào, hạn chế trong việc tự bảo vệ bản thân mình.Trong các nhà trường ít nhiều vẫn còn hiện tượng học sinh cãi nhau, chửi nhau,đánh nhau, chưa lễ phép, gây mất đoàn kết trong lớp
Bên cạnh việc học các môn văn hóa, nếu trẻ được chú ý giáo dục đạo đức,được rèn kỹ năng sống, biết phân biệt cái tốt, cái xấu, biết từ chối cám dỗ, biếtứng xử, biết tự quyết định đúng trong một số tình huống thì chính trẻ sẽ là ngườitác động tốt đến gia đình và xã hội Các nhà trường đã có tổ chức giáo dục kĩnăng sốngcho học sinh dưới nhiều hình thức nhưng còn chung chung, chưa đisâu, đi sát với thực tế và chưa thể hiện thường xuyên rõ nét
II Cơ sở thực tiễn
Trong quá trình tìm hiểu thực trạng của trường, giáo viên và gia đình đãgiáo dục kỹ năng sống cho trẻ, tôi nhận thấy yếu điểm xuất phát từ yếu tố kinh
Trang 6tế, xã hội, gia đình và nguyên nhân chủ yếu là do các bậc cha mẹ thiếu kinhnghiệm trong quản lí gia đình, ít gần gũi với con cái hoặc nuông chiều trẻ quámức gây tác động đến kỹ năng ứng xử của trẻ như: Trẻ không biết chào hỏi khikhách đến nhà hoặc đi về nhà không thưa người lớn trong gia đình…
Trường tôi đóng trên địa bàn khó khăn nên hầu hết các cháu là con emtrong gia đình có bố mẹ là lao động tự do nên việc quan tâm đến con em cònnhiều hạn chế Bên cạnh đó còn có các cháu gia đình luôn nuông chiều thái quá.Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho con
em ở lứa tuổi tiểu học, nên thường phó mặc cho giáo viên Trong thực tế thờigian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, ra vào lớp tự nhiên, hay nói leo, trả lờikhông trọn câu hay một số cháu rất ít nói và rụt rè trong giao tiếp bởi vậy, môitrường sống của trẻ ở gia đình và môi trường sống, học tập vui chơi của trẻ ởtrường là hai nơi mà trẻ luôn được tiếp cận
Trong thực tế hiện nay việc rèn kĩ năng sống của các em ở trường tiểu họccòn nhiều hạn chế Việc rèn kĩ năng sốngcho học sinh chưa có nét chuyển biến,nguyên do chính là trong tư tưởng giáo viên, phụ huynh chỉ chú trọng đến việcdạy kiến thức, việc rèn kĩ năng sốngcho học sinh còn chiếu lệ, giáo viên luônchú trọng đến việc đọc tốt, làm tính tốt… còn các kĩ năng tự lập, biết bảo vệ bảnthân, kĩ năng ứng xử diễn ra hàng ngày xung quanh các em thì chưa được quantâm nhiều
Ở Việt Nam, từ năm học 2008-2009, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát độngphong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, với yêu cầutăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt độnggiáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ýthức sáng tạo Trong năm nội dung thực hiện có nội dung tổ chức trò chơi dângian cho học sinh đó cũng chính là rèn luyện kĩ năng sốngcho học sinh Đối vớigiáo viên tiểu học thường tập trung lo lắng cho những em có những vấn đề vềhành vi và khả năng tập trung trong những lớp đầu tiên (lớp 1) trẻ đến trường.Đơn giản là vì những học sinh này thường không có khả năng chờ đến lượt,không biết chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điều này làm cho HS khôngthể tập trung lĩnh hội những điều giáo viên dạy Vì vậy, giáo viên phải tốn rấtnhiều thời gian đầu tư để giúp HS có được những kĩ năng sống cơ bản ở trườngTiểu học Trong quá trình rèn kĩ năng sống cho trẻ nhằm thực hiện nội dungphong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”
III Thực trạng
1 Thuận lợi
Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường họcthân thiện - học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đếnđịa phương, Phòng Giáo dục - Đào tạo cũng đã có kế hoạch từng năm học vớinhững biện pháp cụ thể để rèn kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhất
Trang 7cho các bậc học, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như:Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen
và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệsức khỏe, kĩ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạnthương tích khác; rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình,
phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội
Được sự quan tâm lãnh chỉ đạo trực tiếp của Phòng Giáo dục, Đảng ủy,chính quyền địa phương và các ban ngành đoàn thể tại địa phương Trường nằm
ở vị trí trung tâm của xã, cơ sở vật chất khá khang trang, môi trường sư phạmxanh, sạch, đẹp và trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và giáo dục cơ bản đápứng được nhu cầu dạy học 2b/ngày Nhà trường đảm bảo sử dụng có hiệu quả cơ
sở vật chất được trang bị
Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn tỉ lệ 100% có nhận thức đầy đủ vai trò, tráchnhiệm của mình trước sự biến chuyển của sự nghiệp giáo dục, có tinh thần tựgiác, ý thức trách nhiệm, hầu hết các đồng chí có nhiều kinh nghiệm trong côngtác nên tạo được uy tín trong phụ huynh Đồng chí Tổng phụ trách Đội đã làmnhiều năm nên có kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động
Toàn thể cán bộ, nhân dân đồng thuận ủng hộ, chăm lo hơn cho sự nghiệpgiáo dục Các phong trào thi đua yêu nước trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xãhội, quốc phòng an ninh của xã và huyện được khơi dậy chắc chắn sẽ tạo đà đểchất lượng giáo toàn diện được nâng cao
Được sự động viên hỗ trợ tích cực tinh thần cũng như vật chất của BanĐại diện cha mẹ học sinh và các bậc phụ huynh học sinh Đại đa số người dân
có nhận thức đúng đắn về vai trò và trách nhiệm của gia đình đối với sự nghiệpgiáo dục, vì thế đã quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho con em mình học tập
Đa số học sinh ngoan, hiền, thực hiện tốt nội quy nhà trường
2 Khó khăn
* Đối với nhà trường:
Cơ sở vật chất các phòng chức năng đang trên đà xuống cấp trầm trọng.Trong điều kiện kinh tế phường cũng như đại bộ phận nhân dân vẫn còn cónhiều khó khăn nên việc đóng góp, đầu tư cho công tác giáo dục còn hạn chế.Tuy nhiên, do kinh phí hạn hẹp nên chưa đủ điều kiện đầu tư cơ sở vật chất,trang thiết bị hiện đại phục vụ các hoạt động giảng dạy, giáo dục chưa đáp ứngnhu cầu dạy và học trong giai đoạn phát triển giáo dục hiện nay Hệ thống cơ sởvật chất, trang thiết bị dạy học còn chưa đồng bộ, phòng học còn thiếu để thựchiện dạy học 2 buổi /ngày Nhà trường phải thực hiện dạy học luân phiên từ thứhai đến thứ bảy Cảnh quan nhà trường tuy đã khang trang hơn trước nhưng sânchơi bãi tập hẹp, nhà đa chức năng chưa có, các phòng dạy học phát triển năngkhiếu còn thiếu nên chưa đảm bảo để học sinh học tập, vui chơi tốt nhất Tài liệugiáo dục kỹ năng sống trong các môn học mới chỉ là định hướng nên việc lựa
Trang 8chọn nội dung, phương pháp và kĩ thuật dạy học đối với giáo viên còn gặp nhiềukhó khăn
* Đối với Giáo Viên:
Trình độ tay nghề của giáo viên chưa đồng đều Một số giáo viên chưa có
ý thức tự học, tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ và còn hạn chế việc cậpnhật công nghệ thông tin nên chưa đổi mới về phương pháp dạy học dẫn đếnchất lượng dạy học chưa đáp ứng với yêu cầu của phụ huynh học sinh.Trongthực tế, với yêu cầu sử dụng công nghệ thông tin đổi mới hình thức phươngpháp dạy học, giáo viên thường lãng quên các trò chơi dân gian, ngại đưa vào kếhoạch, thậm chí không có thời gian cho trẻ vui chơi
Một số giáo viên tuổi cao nên việc vận dụng công nghệ thông tin, đổi mớiphương pháp còn gặp nhiều khó khăn, trong dạy học chỉ chú trọng về dạy kiếnthức, ít quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sống dẫn đến một bộ phận học sinhthiếu hụt hiểu biết về môi trường xung quanh và cách ứng xử cần thiết trongcuộc sống…
Một số giáo viên tuổi đời còn ít, kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh còn hạn chế Trong quá trình dạy, nhiều giáo viên rất nhiệt tình nhưngchưa thực sự sáng tạo và linh hoạt mà chỉ biết làm máy móc theo đề cươnghướng dẫn: cũng hỏi đáp, hát hò mà không có sự thay đổi sâu sắc
* Đối với phụ huynh:
Là địa bàn có vùng dân cư phức tạp, dân cư chủ yếu là làm nôngnghiệp, buôn bán nhỏ lẻ từ nơi khác về thuê trọ, một số ít là dân chài lưới trênsông không có chỗ ở nhất định đời sống kinh tế khó khăn; trình độ dân tríthấp, nhận thức về xã hội hạn chế nên chất lượng đầu vào thấp, sự quan tâmđến việc học tập của con em cũng như sự vận động đầu tư đóng góp xây dựngtrường và tổ chức các hoạt động giáo dục, hoạt động ngoài giờ chính khóagặp nhiều khó khăn
Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng vội trong việc dạy con; họ chỉchú trọng đến việc con mình biết đọc, viết chữ, làm toán coi nhẹ việc giáo dục kĩnăng sống Đồng thời lại chiều chuộng, cung phụng con cái khiến trẻ không có
kĩ năng tự phục vụ, chỉ chú ý đến khâu dạy, không chú ý đến con mình ăn, uốngnhư thế nào, trẻ có biết sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống haykhông? Và vì sao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng đó
để làm gì?
* Đối với học sinh:
Số học sinh con hộ nghèo, hoàn cảnh khó khăn chiếm một tỉ lệ khá cao,học sinh khuyết tật học hòa nhập tại trường đông (12 cháu) phần nào ảnh hưởngtới chất lượng giảng dạy của các lớp Địa bàn phường rộng, học sinh đi học xa,lại ở những vùng thấp trũng nên mùa mưa lũ học sinh đi lại khó khăn vì thế nên
Trang 9có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đào tạo của nhà trường.
Với trên 90% học sinh là con em các hộ gia đình buôn bán nhỏ và làmnông nghiệp, ít được tham gia các hoạt động văn hoá xã hội, chưa ý thức đượcgiá trị bản thân trong việc làm; chưa có thói quen ứng xử phù hợp, chưa mạnhdạn, thiếu tự tin trong giao tiếp, chưa biết thể hiện sự chia sẻ, cảm thông và quantâm gần gũi với những người cần sự giúp đỡ; tinh thần lao động và quý trọngsản phẩm do lao động của các em còn chưa rõ nét
Tình trạng học sinh vi phạm một số nội quy, quy định của trường, lớp vẫncòn Cách xưng hô với bạn bè chưa phù hợp, nhiều em khi được hỏi chưa mạnhdạn trả lời, còn rụt rè, nói còn nhỏ, chưa đủ câu Kĩ năng hợp tác với bạn cònhạn chế, hiện tượng học sinh không hứng thú học tập còn phổ biến
Từ thực tế đó, khi dự giờ, tôi đã tiến hành khảo sát qua việc quan sát họcsinh thực hành thảo luận nhóm cũng như quan sát các em chơi trò chơi ở họcsinh khối lớp 3 và 5 thu được kết quả như sau:
Tổng số học sinh được khảo sát: 35 em
Kĩ năng giao tiếp 5 14,3 10 28,6 12 34,2 8 22,9
Kĩ năng làm việc và sinh
3 Nguyên nhân của sự hạn chế
Một bộ phận giáo viên cho rằng giáo dục kỹ năng sống không phải làtrọng tâm trong quá trình dạy học nên chưa chú trọng đầu tư cho nội dung này
mà mới dừng lại ở hình thức, chưa chú trọng việc kiểm tra, việc thực hiện
Thói quen xưng hô, ứng xử từ trong gia đình của một bộ phận học sinhchưa chuẩn mực và không được quan tâm uốn nắn
Nhiều gia đình chưa quan tâm thực sự đến việc giáo dục con em nên còn
Trang 10phó mặc cho nhà trường và xã hội.
Tóm lại: Công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tại trường TH
trong những năm qua còn gặp khó khăn về nhiều mặt, đòi hỏi nhà trường phải
có biện pháp và bước đi thích hợp trong công tác chỉ đạo, quản lý và điều hànhcác hoạt động giáo dục để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phát huy hiệu quảtốt nhất
Từ cơ sở và thực tiễn trong quá trình giảng dạy giáo dục rèn kĩ năngsốngcho học sinh bậc tiểu học tôi luôn trăn trở và đã tìm ra một số biện pháp rèn
kĩ năng sốngcho học sinh tiểu học có tính khả thi nhất
IV Các biện pháp rèn kĩ năng sốngcho học sinh
Biện pháp 1 Tuyên truyền
a Mục đích
Tuyên truyền đến toàn thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh và cha
mẹ học sinh về ý nghĩa, lợi ích và tầm quan trọng của giáo dục phổ thông là giúphọc sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹnăng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thànhnhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhân cách và pháttriển công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống laođộng, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
b Các biện pháp cụ thể
- Tuyên truyền đầy đủ đến các giáo viên bằng các văn bản, hướng dẫn củaphòng Giáo dục có nội dung tích hợp giáo dục kĩ năng sống Chú trọng nội dungchuyên đề hướng dẫn giáo dục kĩ năng sống được phòng giáo dục triển khai nămhọc 2019 - 2020
- Thông qua các buổi họp phụ huynh, sinh hoạt chuyên môn nhấn mạnhtầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thể hiện ở các nộidung sau:
+/ Kĩ năng sống thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội
+/ Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ
+/ Giáo dục kĩ năng sống nhằm thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổthông
+/ Đội ngũ giáo viên là bộ phận không thể thiếu trong quá trình giáo dục
và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
- Ngay từ đầu năm học, dựa vào kế hoạch của phòng Giáo dục, dựa vàotình hình thực tế của nhà trường để lập kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dụcngoài giờ chính khóa trong nhà trường Tổ chức cho phụ huynh đăng kí cáckhóa học sau đó lập danh sách phân lớp và tổ chức dạy học (Poki, võ vivonam,
Trang 11bóng rổ, nhảy dance ) theo thời khóa biểu.
- Tham mưu với cấp ủy Đảng, đoàn thể, chính quyền về ý nghĩa, mụcđích, giải pháp thực hiện giáo dục kĩ năng sống, trải nghiệm cho học sinh
- Thường xuyên tổ chức tuyên truyền, giáo dục học sinh thực hiện côngviệc thường ngày trở thành nền nếp, thực hiện nội quy, quy định chung của nhàtrường, của tập thể; chấp hành pháp luật, chấp hành luật giao thông
Biện pháp 2 Thực hiện nghiêm túc nội dung giáo dục kĩ năng sống, hoạt động ngoài giờ chính khóa theo quy định của ngành
a Mục đích
Việc thực hiện nghiêm túc nội dung giáo dục kĩ năng sống, hoạt độngngoài giờ chính khóa theo quy định của ngành nhằm nâng cao chất lượng giáodục kĩ năng sống và rèn luyện cho học sinh:
+ Những kỹ năng cơ bản, cần thiết, hướng tới hình thành những thói quentốt giúp học sinh thành công trong hoạt động học tập cũng như cuộc sống
+ Những kỹ năng đã được học ở các cấp dưới, tập trung hình thành chohọc sinh kỹ năng giao tiếp với cha mẹ, thầy cô, bạn bè; kỹ năng xây dựng tìnhbạn đẹp; kỹ năng kiên trì trong học tập; kỹ năng đúng giờ và làm việc theo yêucầu, kỹ năng đồng cảm, tạo tiền đề cho sự phát triển hài hòa về thể chất và tinhthần, phẩm chất, học vấn và năng lực của học sinh
b Các biện pháp cụ thể
- Cần xác định điểm yếu, hạn chế lớn nhất về kỹ năng sống của học sinh
là thiếu ý thức tinh thần tập thể, thiếu những hiểu biết, kỹ năng cơ bản về đờithường, đó là căn cứ xây dựng kế hoạch giáo dục cho nhà trường
- Tham gia học tập đầy đủ các chuyên đề “Giáo dục kĩ năng sống thôngqua hoạt động ngoài giờ lên lớp” ngay từ đầu năm học
- Giáo viên lập kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng thường xuyên về nội dunggiáo dục kĩ năng sống như học tập môđun TH 42 (Thực hành giáo dục kĩ năngsống trong một số hoạt động ngoại khóa ở tiểu học); môđun TH 39 (Giáo dục kĩnăng sống cho học sinh Tiểu học qua các môn học) nhằm nâng cao năng lựcgiáo dục kĩ năng sống cho giáo viên
- Rèn luyện Kĩ năng sống phải chú trọng bồi dưỡng, giáo dục cho họcsinh tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc để giúp các em phát triểnmột cách toàn diện
Biện pháp 3 Xây dựng kế hoạch giáo dục kĩ năng sống
a Mục đích
Đẩy mạnh hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh theo định hướngphát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của học sinh Giúp giáo viên chủ
Trang 12động, tích cực trong việc tự bồi dưỡng kỹ năng sống cho bản thân và giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh
Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội, tạo môitrường thuận lợi để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
b Các biện pháp cụ thể
- Ngay từ đầu năm học sau khi học tập nhiệm vụ năm học và học tậpchuyên đề “Giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” dophòng giáo dục tổ chức và dựa trên kế hoạch của nhà trường, tôi đã kết hợp vớigiáo viên tổng phụ trách đội xây dựng kế hoạch giáo dục kĩ năng sống dạy lồngghép trong các tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp
- Lập kế hoạch giáo dục kĩ năng sống dạy lồng ghép trong các tiết hoạtđộng ngoài giờ lên lớp dựa trên kế hoạch của nhà trường và dựa vào đặc thù củatừng khối lớp phù hợp với chủ điểm từng tháng
- Thực hiện lập kế hoạch phải căn cứ vào điều kiện địa phương, nhàtrường; phù hợp với đối tượng học sinh từng khối lớp; đảm bảo hiệu quả
Biện pháp 4: Xây dựng quy tắc ứng xử có văn hoá trong nhà trường
a Mục đích
Xây dựng văn hóa ứng xử trong các trường học là một hoạt động giáo dục
hệ giá trị, các chuẩn mực văn hoá giúp cho các thành viên trong nhà trường cónhận thức đúng, suy nghĩ, tình cảm, hành vi tốt đẹp, thực hiện văn hóa ứng xửlành mạnh, xây dựng cơ sở để đảm bảo chất lượng giáo dục kĩ năng sống củanhà trường, rèn luyện nhân cách và giáo dục các thế hệ học sinh
b Các biện pháp cụ thể
- Để xác lập quy tắc, quy định hành vi ứng xử trong nhà trường, thiết lậpmối quan hệ Thầy - Thầy; Thầy - Trò; Trò - Trò; Giáo viên - Phụ huynh thânthiện, gần gũi Các giáo viên cần xác định quy tắc ứng xử, xưng hô có văn hoátrong nhà trường là một phần của “lễ” (Tiên học lễ, hậu học văn) Muốn hành lễphải có những quy tắc, phép tắc ứng xử phù hợp Để làm được điều này, vai tròcủa giáo viên rất quan trọng Chính giáo viên sẽ quyết định vấn đề này Chàonhư thế nào? thưa như thế nào? xưng hô ra sao? giáo viên sẽ lựa chọn và quyđịnh dựa trên những chuẩn mực chung về đạo đức của xã hội
- Muốn học sinh giao tiếp và ứng xử có văn hoá, trước hết thầy cô giáophải gương mẫu, phải chuẩn mực trong từng lời nói, cử chỉ trước học sinh.Tronggiao tiếp với mọi người phải gần gũi, thân thiện vì mỗi lời thầy cô giáo có tácđộng trực tiếp đến học sinh nhất là học sinh tiểu học các em rất dễ bắt chước làmtheo Việc xây dựng chuẩn mực về lời nói, hành vi trong giao tiếp, ứng xử mộtcách mẫu mực trong trường học được giáo viên coi trọng và quy định như sau:
* Xưng hô giữa các đồng nghiệp trong nhà trường: Giáo viên đến trường,
Trang 13làm việc trong giao tiếp xưng hô: thầy/cô + tên; khi cần phải giới thiệu: thầy / cô+ tên + chức danh.
* Xưng hô giữa giáo viên với học sinh: Dùng cách xưng hô phổ biến nhấtbiểu hiện mối quan hệ xã hội giữa hai chủ thể giao tiếp trong quá trình dạy họclà: “Thầy”, “Cô” - “Em”
* Xưng hô giữa học sinh với học sinh: Do đặc điểm học sinh trường tiểuhọc nơi tôi làm việc chủ yếu là con của các gia đình buôn bán nhỏ, sống nhờ vàochợ búa nên trong giao tiếp thường ngày các em còn chịu ảnh hưởng của ngônngữ “kẻ chợ” của người lớn trong gia đình và cộng đồng lối xóm Vì vậy, trongcách xưng hô với nhau còn tuỳ tiện, chưa phân biệt rõ ràng theo lứa tuổi Đểkhắc phục hiện tượng trên, ngay tuần đầu của năm học, chúng tôi cho học sinhhọc tập nội quy trường, lớp trong đó có nội dung quy định xưng hô trong giaotiếp giữa học sinh với nhau như sau: học sinh học lớp lớn xưng với các em lớpnhỏ hơn mình là anh/chị Nếu cùng khối lớp xưng là bạn/ mình/ hoặc gọi tên.Nếu lớp nhỏ hơn thì xưng bằng em.Trong giao tiếp phải luôn có cử chỉ thânthiện, sử dụng “Lời hay, ý đẹp”, không nói tục, chửi bậy Phải đoàn kết bạn bè,quan tâm giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, giữ bình tĩnh trong giao tiếp, khi có vướngmắc, thấy những biểu hiện khác thường phải thưa với thầy/ cô để giải quyết
- Tham mưu cho nhà trường để thực hiện nghiêm cấm mọi hành vi trêuchọc, gây gỗ, đánh nhau làm mất đoàn kết trong và ngoài nhà trường
- Xem việc giao nhiệm vụ rèn luyện cách xưng hô, ứng xử văn minh, lịch
sự trong giao tiếp đối với học sinh là một nhiệm vụ của mỗi giáo viên, đặc biệt
là giáo viên chủ nhiệm Điều này không tách rời bài giảng, bởi khi dạy học, giáoviên không chỉ dạy kiến thức mà còn phải giáo dục nhân cách cho học sinhnhằm đảm bảo mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ thành những con người giỏi về nănglực, tốt về đạo đức
- Phối hợp, phát động các tổ chức đoàn thể như đoàn thanh niên, côngđoàn, Đội thiếu niên thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử văn minh, lịch sựtrong nhà trường Thực hiện phong trào “Nói lời hay, làm việc tốt” trong họcsinh
Tóm lại: Để học sinh thực hiện tốt các quy tắc ứng xử, trước hết đội ngũ
giáo viên phải nhận thức đúng và thực hiện tốt, phải là tấm gương sáng cho học
sinh noi theo
Biện pháp 5: Giáo dục kĩ năng sống thông qua các môn học
