ảnh hưởng của sự kết hợp các loại kích thích tố đến sự sinh sản cá sặc rằn (trichogaster pectoralis, regan 1910)

TÓM TẮT Cá Sặc Rằn một loài cá quen thuộc của ĐBSCL với phẩm chất thịt thơm ngon, khả năng chịu đựng tốt với các điều kiện môi trường nên được chú ý và ngày càng được nuôi rộng rãi Đề tà

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA THỦY SẢN

Bộ môn: Kỹ Thuật Nuôi Thuỷ Sản Nước Ngọt

PHAN VĂN THÁI

ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ KẾT HỢP CÁC LOẠI KÍCH THÍCH

Em xin gởi lời cảm ơn chân thành đến tất cả các cán bộ, công chức thuộc khoa Thuỷ Sản và bộ môn Kỹ Thuật Nuôi Thuỷ Nước Ngọt đã tạo điều kiện để luận văn được hoàn thành

Xin gởi lời cảm ơn đến thầy Dương Nhựt Long và quí thầy cô trong Khoa Thủy Sản - Trường ĐHCT đã tận tình chỉ dạy em trong suốt quá trình học tập

Em xin gởi lời cảm ơn đến cố vấn học tập cô Lam Mỹ Lan đã rất nhiệt tình chỉ dạy, quan tâm tới tập thể lớp trong suốt quá trình học tập và thực hiện

TÓM TẮT

Cá Sặc Rằn một loài cá quen thuộc của ĐBSCL với phẩm chất thịt thơm ngon, khả năng chịu đựng tốt với các điều kiện môi trường nên được chú

ý và ngày càng được nuôi rộng rãi

Đề tài tiến hành kích thích cá Sặc Rằn sinh sản được thực hiện ở trung tâm Hoà An và Khoa Thuỷ Sản ĐHCT Ở Trung Tâm Hòa An cho cá sinh sản được hai đợt ( với liều lượng kích thích tố là 3300UI HCG + 1.5mg Não Thùy

đã cho kết quả tốt nhất ) kết quả thu được tỷ lệ cá đẻ 70 %, sức sinh sản thực

tế 316012 tứng/ kg và cac chỉ tiêu như tỷ lệ thụ tinh 79,6% , tỷ lệ nở là 94,7 %

Đối với các nghiên cứu ở ĐHCT đã thực hiện hiện kích thích cá Sặc Rằn sinh sản với các tố hợp chất kích thích tố Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra: nếu dùng LRH-a + DOM với liều lượng thấp hơn 150µg LRH-a + 10mg DOM thì cá sặc Rằn không đẻ Trong khi đó ở các tố hợp chất kích thích khác đều có tác dụng kích thích cá sặc Rằn đẻ trứng nhưng tổ hợp chất kích thích có hiệu quả nhất là 100µg LRH-a + 5mg DOM + 2mg Não, 1500UI HCG + 50µg LRH-a + 5mg DOM, 50µg LRH-a + 5mg DOM + 3mg Não + 1000UI HCG

MỤC LỤC

LỜI CẢM TẠ 1

TÓM TẮT 2

GIỚI THIỆU 3

Mục tiêu đề tài: 3

Nội dung của đề tài 3

LƯỢC THẢO TÀI LIỆU 4

2.1 Sơ lược về đặc điểm sinh học cá Sặc Rằn (Trichoraster pectoralis, Regan 1910)4 2.1.1 Đặc điểm phân loại 4

2.1 2 Đặc điểm phân bố 4

2.1.3 Đặc điểm môi trường sống 5

2.1.4 Đặc điểm sinh trưởng 5

2.1.5 Đặc điểm dinh dưỡng 5

2.1.6 Đặc điểm sinh sản 5

2.2 Cho Cá Sặc Rằn Sinh Sản 6

2.2.1Biện pháp cổ truyền 6

2.2.2 Biện pháp sinh sản nhân tạo 7

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 10

3.1 Vật liệu và địa điểm thí nghiệm 10

3.1.1 Vật liệu thí nghiệm……… ……… 10

3.1.2 Thời gian và địa điểm thực hiện đề tài 10

3.2 Phương pháp nghiên cứu 10

3.2.1Nội dung Thực Hiện Ở Hoà An 10

III.2.2 Nội Dung Thực Hiện Ở Khoa Thuỷ Sản ĐHCT 11

III.2.3 Phương pháp xử lý số liệu 12

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 13

4.1 Kết quả 13

4.1.1 Kết Quả Thực Hiện Ở Trung Tâm Hoà An 13

4.1.2 Kết Quả Thực Hiện Ở Khoa Thuỷ Sản Trường ĐHCT 16

4.1.2.1 Thí Nghiệm 1 Kích thích cá sinh sản bằng kích thích tố LRH-a + DOM 16

4.1.2.2 Thí Nghiệm 2 Sử dụng kích thích tố là LRH-a + DOM + Não Thuỳ 17

4.1.2.3 Thí Nghiệm 3 Kết quả sử dụng tổ hợp HCG + LRH-a + DOM kích thích cá Sặc Rằn sinh sản 19

4.1.2.4 Thí Nghiệm 4 Kích thích cá Sặc rằn sinh sản với tổ hợp HCG + Não thuỳ + LRH-a + DOM……… 22

So sánh kết quả trung bình giữa các thí nghiệm 26

4.2 Thảo Luận 29

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT 31

5.1 KẾT LUẬN 31

5.2 Đề Xuất 31

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

PHẦN I GIỚI THIỆU

Hiện nay ngành nuôi trồng thủy sản (NTTS) thế giới nói chung và ngành NTTS nước ta nói riêng đã và đang rất phát triển Mặc dù thị trường giá

cả thủy sản thế giới cũng như trong nước có nhiều biến động nhưng sản lượng trong các lĩnh vực khai thác, đặc biệt là nuôi trồng không ngừng tăng lên Chính sự phát triển quá ồ ạt và sự kiểm soát của nhà quản lý vẫn chưa được tốt lắm Nên sản lượng giống loài thủy sản ngoài tự nhiên đã suy giảm đáng kể

mà nhu cầu nuôi của người dân ngày càng tăng Do đó lượng giống ngoài tự nhiên không thể đáp ứng được nhu cầu chủ động và chất lượng không được tốt Nên việc cho sinh sản nhân tạo các loài cá nuôi đặc biệt là những loài có giá trị kinh tế, gần gũi với người dân ta đã làm tốt được vấn đề này

Trong những loài cá nuôi phổ biến ở nước ta đặc biệt ở Đồng Bằng Sông Cửa Long (ĐBSCL) hiện nay cá Sặc Rằn cũng là một đối tượng đáng được chú ý Cá Sặc Rằn là loài cá có phẩm chất thịt thơm ngon được nhiều người dân ưa thích cá có khả chịu đựng tốt với điều kiện môi trường nên thường được nhiều người dân chọn nuôi trong các mô hình như: VAC, Heo-

Cá, Cá- Vịt…do nhu cầu phát triển của nghề nuôi mà ngoài tự nhiên lượng con giống cũng không còn đảm bảo nên việc cho sinh sản nhân tạo cá Sặc Rằn

đã ra đời và đã thành công: Sau đó qui trình này được nhiều tác giả nghiên cứu

và chuyến giao cho người dân và cho đến nay đã được khẳng định Mặc dù qui trình đã thành công nhưng để góp phần năng cao thêm chất lượng và hoàn thiện qui trình cho sinh sản nhân tạo cá sặc rằn, khoa Thủy Sản trường Đại

Học Cần Thơ (ĐHCT) đã phân công tôi thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của sự kết hợp các loại kích thích tố đến sự sinh sản cá Sặc Rằn”

PHẦN II LƯỢC THẢO TÀI LIỆU

2.1 Sơ lược về đặc điểm sinh học cá Sặc Rằn (Trichoraster pectoralis,

Regan 1910)

Hình 2.1 Cá Sặc Rằn đực Hình 2.2 Cá Sặc Rằn cái 2.1.1 Đặc điểm phân loại

Theo Trương Thủ Khoa và Trần Thị Thu Hương ( 1993 ) cá Sặc Rằn có

hệ thống phân loại như sau

Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) cá sặc rằn phân bố tự nhiên ở các thủy vực vùng Đông Nam Á và Nam Việt Nam Cá sinh sản tự nhiên trong ao, mương, kênh, rạch, rừng Tràm và ruộng lúa… Cá thích sống ở những thủy vực có nhiều cây cỏ thủy sinh với nhiều chất hữu cơ Ngoài ra cá có thể sống được trong môi trường nước lợ có nồng độ muối 6-7‰

2.1.3 Đặc điểm môi trường sống

Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) cá sặc rằn cũng có khả năng chịu đựng được môi trường nước bẩn, hàm lượng hữu cơ cao cũng như môi trường có độ

pH thấp (pH = 4 - 4,5) nhiệt độ thích hợp cho cá sinh trưởng và phát triển là từ 24-300c, nhiệt độ thích ứng của ca là 11 - 39oc

2.1.4 Đặc điểm sinh trưởng

Theo Nguyễn Văn Kiểm (1999) trích dẫn bởi Huỳnh Thanh Lắm (2000) trong điều kiện nhiệt độ nước từ 27- 29ºC thì trứng sẽ nở sau 20 -23 giờ Cá sau khi nở dinh dưỡng bằng noãn hoàng trong 2-3 ngày Sau khi tiêu hết noãn hoàng, cá con di chuyển xuống lớp nước dưới để tìm mồi

Cá sặc rằn thuộc loài cá có tốc độ sinh trưởng chậm, sau 7-10 tháng nuôi, trung bình cá đạt trọng lượng 50-100g/con Trường hợp cá biệt người ta đã tìm thấy chiều dài tối đa của cá đạt khoảng 25cm Cá cái thường có trọng lượng lớn hơn cá đực và thường lớn nhanh hơn cá đực

2.1.5 Đặc điểm dinh dưỡng

Cũng như nhiều loài cá khác, ở thời kỳ đầu sau khi nở, cá dinh dưỡng bằng noãn hoàng Sau khi hết noãn hoàng cá bắt đầu ăn thức ăn ngoài, thức ăn cho cá con ban đầu là động vật phiêu sinh nhỏ như luân trùng, các chất hữu cơ

lơ lửng trong nước, tảo phù du Đến khi trưởng thành, cấu tạo bộ máy tiêu hóa của cá phát triển đầy đủ hơn, phù hợp với tính năng của loài hơn Cá lớn sử dụng nhiều loại thức ăn hơn và ăn thiên về thực vật

Ngoài ra cá cũng sử dụng được nhiều loại thức ăn do con người cung cấp như: các loại bột ngũ cốc, xác bã động vật, bột cá…Khi thiếu thức ăn, chúng

Nguyễn Văn Kiểm ( 2004 ) thì cá đẻ quanh năm nhưng tập trung vẫn là vào tháng mùa mưa từ tháng 4-10 Đối với một số loài cá ở ĐBSCL thì cá cũng tập trung sinh sản vào những tháng mùa mưa như theo Ngô Thị Hạnh ( 2001 ) thì

cá Lóc Đen sinh sản quanh năm nhưng thường tập trung từ tháng 5 -7 dương lịch và đẻ rộ sau những cơn mưa lớn

Khi trưởng thành và ở giai đoạn thành thục ta cũng có thể dễ dàng phân biệt được cá đực và cá cái Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) có thể phân biệt cá đực là có vây lưng dài và nhọn, thân hình thon, bụng nhỏ, màu sắc cá đực cũng sặc sỡ hơn cá cái Ngược lại cá cái có vây lưng tròn và ngắn, thường không vượt qua cuốn vây đuôi Cá cái thành thục bụng cá cái mang trứng căng tròn

Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) trong tự nhiên cá đẻ trong ruộng lúa, ao nuôi, nơi có nhiều cây cỏ thủy sinh Khi sinh sản, cá đực và cá cái bắt cặp tìm nơi có nhiều cây cỏ thủy sinh, ven bờ và kín đáo Cá đực làm tổ bằng nước bọt dưới những tán hay lùm của cây cỏ Sau đó cá đực đưa cá cái đến gần tổ và cong mình ép cá cái đẻ trứng vào trong tổ Trứng cá sặc rằn thuộc loại trứng nổi do có giọt dầu lớn, và màu vàng nhạt Những trứng rơi vảy ra ngoài được

cá đực gom lại và đưa vào tổ Sau khi cá đẻ xong, cá đực bảo vệ trứng chống lại những cá khác xâm nhập vào tổ, ngay cả cá cái

Theo Nguyễn Văn Bình (2000) kể từ khi trứng được thụ tinh trong điều kiện nhiệt độ nước từ 27-29OC thì trứng sẻ sau 20-23giờ

Theo Phạm Văn Khánh (2005) sức sinh sản của cá khoảng 300.000 trứng/kg cá cái, thời gian tái phát dục 25-30 ngày, cá có thể đẻ 3-4 lần trên năm

200.000-2.2 Cho Cá Sặc Rằn Sinh Sản

2.2.1Biện pháp cổ truyền

Theo Lê Như Xuân (1997) trích dẫn bởi Nguyễn Văn Bình (2000) thì vùng phân bố tập trung của cá Sặc Rằn ở ĐBSCL là U Minh Thượng thuộc hai tỉnh là Cà Mau và Kiên Giang Đặc điểm chung của hai vùng đất này là đất phèn trung bình và nhẹ, nhiểm mặn vào mùa khô, hoạt động nuôi cá có quan

hệ chặc chẻ với hoạt động sản xuất nông nghiệp mà trong đó sự biến động mực nước trên ruộng quyết định hiệu quả sản xuất cá

Vào mùa mưa nhiệt độ hạ thấp, mức nước tăng dần làm thay tính chất của môi trường nước kích thích sự phát triển của thức ăn tự nhiên đã thúc đẩy

cá tìm nơi thích hợp để sinh sản Việc nuôi cá và cho cá Sặc Rằn đẻ theo

phương pháp cổ truyền đã có từ lâu ở một số gia đình rừng U Minh thượng thuộc tỉnh Cà Mau và Kiên Giang Song sự phát triển rộng thành phong trào nuôi mới bắt đầu từ năm 1980 khi sản lượng cá tự nhiên giảm súc đáng kể Thực chất của hình thức nuôi ở đây là giữ cá nhỏ lại trong ao mương vào mùa khô để thả lên ruộng vào mùa cấy kế tiếp Cá bố mẹ đuợc giữ làm giống cũng được giữ lại trong ao vào mùa khô, cho đến thời điểm cuối mùa khô theo tập quán cổ truyền làm lúa trong v ùng rơm rạ trên ruộng được đốt thành tro để làm giảm bớt độ phèn và tăng them phân cho lúa Khi mùa mưa tới nược được tích dần tới khi mực nước trên ruộng cao khoảng 10-12cm (vào tháng năm đến tháng sáu) đây là thời điểm tốt nhâđể thả cá lên ruộng Sau 5-7 ngày thả cá lên ruộng cá đẻ rộ Cá con sinh ra và lớn lên trong ruộng lúa với nguồn thức ăn tự nhiên Mức nước trong ruộng tăng dần và đạt khoảng 40-50cm vào tháng 9-

10 Đến tháng 12 nước rút cạn cá dồn xuống chổ chũng rồi trở về ao hoặc mương, cá sống ở đây thêm 1-2 tháng nửa cho tới thu hoạch rồi sau đó lại tiếp tục một chu kỳ nuôi mới

2.2.2 Biện pháp sinh sản nhân tạo

Việc cho cá sinh sản tự nhiên theo phương pháp cổ truyền đã không mang lại hiệu quả kinh tế cao và không chủ động nguồn con giống do nhu cầu nuôi ngày càng tăng Theo Phạm Văn Khánh (2005) thì cá sặc rằn là loài cá bản địa của ĐBSCL Từ những năm 1985-1990 cá sặc rằn là đối tượng nuôi trong cơ cấu đàn cá của một số tỉnh ĐBSCL Con giống thả nuôi được đánh bắt chủ yếu ngoài tự nhiên

Theo Phạm Văn Khánh (2005) thì từ những năm 2000 được sự hỗ trợ của dực án khuyến ngư, cá sặc rằn đã được nghiêm cứu về sinh học và đã cho

đẻ nhân tạo thành công tại Tiền Giang Do đó việc cho cá sinh sản nhân tạo đã được nghiên cứu và mang lại những thành công nhất định và được chuyển giao cho nhiều người dân

Để nâng cao hiệu quả sinh sản cá, con người đã dùng nhiều phương pháp tác động đến quá trình sinh sản bằng cách gây ra những tác động bên ngoài và bên trong cơ thể cá Nhưng phổ biến nhất là dùng kích thích tố để kích thích cho cá sinh sản, kích thích tố thường dùng là: HCG, LRH-a, não thuỳ cá… Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) khi kích thích thích cho cá sinh sản có thể sử dụng kết hợp nhiều loại kích thích tố khi cho cá đẻ để phát huy tính cộng hưởng tác dụng của kích thích tố, từ đó có thể nâng cao được hiệu quả sinh sản Mục đích của sự kết hợp này làm tăng hoạt tính và bổ sung sự khiếm khuyết một yếu tố nào đó của kích thích tố Từ đó sẽ làm tăng khả năng rụng

trứng và đẻ trứng của cá Ngoài ra sự kết hợp kích thích tố cũng có khả năng tiết kiệm một loại kích thích tố nào đó

 HCG

HCG là kích dục tố màng đệm hoặc kích dục tố nhau thai được Zondec

và Aschaein phát hiện năm 1927 trong nước tiểu của phụ nữ có thai

Vào năm 1936 Morozova đã thành công khi dùng nước tiểu của phụ nữ

có thai để gây rụng trứng cho Perca pluviatihs và có thể nói đây là công trình đầu tiên về việc sử dụng HCG cho cá sinh sản

Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) cho thấy ở đầu vụ sinh sản, do tính nhạy cảm của nang trứng chưa cao đặc biệt là sự tiếp nhận của nang trứng đối với yếu tố gây chín và rụng trứng Do đó ở đầu mùa sinh sản nếu chỉ sử dụng HCG đơn thuần thì tỷ lệ cá đẻ thường thấp ( do HCG không tham gia vào quá trình thành thục của trứng ), trong khi đó nếu kết hợp thì tỷ lệ cá rung trứng và

đẻ trứng có thể tăng thêm 10-15% ( do trong não thuỳ có yếu tố thúc đầy cá thành thục thêm một bước là FSH ) Tỷ lệ não thuỳ là 30% so với tổng liều lượng

HCG là loại kích dục tố được dùng có hiệu quả cho nhiều loài cá Ngoài các loài cá Mè, cá Trê, cá Sặc… ở nước ngoài còn dùng cho cá Chình, cá Vược Vằn, cá Bơn theo Nguyễn Tường Anh (1999) trích dẫn bởi Trần Thị Trang (2001)

Theo Nguyễn Văn Kiểm (1999) trích dẫn bởi Trần Thị Trang (2001) liều lượng HCG sử dụng cho cá phụ thuộc vào độ tinh khiết của chế phẩm và sự thành thục của cá

 Não Thuỳ Cá

Theo Nguyễn Tường Anh (1999) trích dẫn bởi Trần Thị Trang (2001) não thuỳ cá thường dùng ở hai dạng tươi và khô, đây là loại kích dục tố khi tiêm ít xảy ra phản ứng phụ Liều lượng thay đổi theo sự thành thục của cá cho

và cá nhận não, đơn vị tính là mg/kg cá cái

Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) thì não thuỳ là loại kích thích tố có thể thúc đẩy trứng thành thục thêm một bước ( phản ứng 1) và gây ra phản ứng chín và rụng trứng ở cá

Người ta thường lấy não thuỳ từ những cá thuộc các loài cá Chép, Trắm,

Mè, Trê đã thành thục và còn sống vì cá chết sau vài giờ hoạt tính kích dục tố chỉ còn khoảng 50%(Marces, 1980) Cá có hệ số thành thục càng cao, càng gần với thời điểm sinh sản thì hoạt tính kích dục tố càng cao

Việc định liều lượng não cho cá bố mẹ các loài phụ thuộc vào nhiều yếu

tố như : chất lượng hoạt tính của não thuỳ, tình trạng thành thục của cá bố mẹ( mức độ thành thục, hệ số thành thục, các điều kiện môi trường…theo Nguyễn Tường Anh(1999) trích dẫn bởi Trần Thị Trang (2001)

 LRH-a ( Lutienizing Releasing Hormon)

LRH-a là một dạng của GnRH-a_Hormon phóng kích dục tố

LRH-a thường được sử dụng kèm với các chất kháng Dopamin ( chất gây ức chế sự tiết kích dục tố ) Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) chất kháng dopamin hiện nay sử dụng kết hợp với GnRHa domperidin hoặc pimozide Motilium là một trong những sản phẩm thương mại của domperidone GnRHa được sử dụng rộng rãi trên thế giới hiện nay vì có một số ưu điểm

+GnRH có thể tổng hợp được nên hoạt tính luôn ổn định

+Tránh được sự lan truyền của bệnh ( vấn đề thường gặp khi sử dụng não thuỳ )

+ Sử dụng được trên nhiều loại cá khác nhau

Theo Nguyễn Văn Kiểm (2004) thì LRH-a là loại kích thích cá tiết

GtH-I, GtH-II điều khiển phản ứng 1 và 2 Đây là loại kích dục tố đạt hiệu quả cao khi kích thích nhiều loài cá sinh sản

Tuy nhiên theo Nguyễn Thị Ngọc Thuý ( 1998 ) khi sử dụng hormone kích thích cá sing sản cần chú ý tới các yếu tố sau:

PHẨN III VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Vật liệu và địa điểm thí nghiệm

 Xô nhựa, thau nhựa

 Ống tiêm, kim tiêm

3.2 Phương pháp nghiên cứu

3.2.1Nội dung Thực Hiện Ở Hoà An

+ Cá cái: tia vây lưng không kéo dài tới gốc vi đuôi, màu sắc nhạt hơn

cá đực, bụng to, mềm đều, lỗ sinh dục lồi, màu hồng

Kích thích cho cá sinh sản

Kích thích tố sử dụng để kích thích cho cá sinh sản là HCG + Não thùy

Cá đực được tiêm bằng 1/3 liều lượng của cá cái

Bảng 3.1 Kích thích tố sử dụng cho cá cái sinh sản

Cá chích xong được bố trí vào xô Mỗi xô chứa 2 cặp cá bố mẹ Dùng

lá môn úp lên trên mặt nước mỗi xô Sau khoảng thời gian hiệu ứng thuốc cá bắt đầu sinh sản Sau khi cá sinh sản xong tiến hành thu trứng, xác định số trứng thu được, tỉ lệ cá đẻ Sau đó đem trứng đi ấp và xác định tỉ lệ thụ tinh và

tỉ lệ nở Cá đẻ xong sau khoảng 1 ngày, cá bột được thả xuống ao để ương

III.2.2 Nội Dung Thực Hiện Ở Khoa Thuỷ Sản ĐHCT

Cá bố mẹ sử dụng cho thí nghiệm được mua từ người dân Cá bố mẹ mua về được trữ lại trong bể một đêm mới tiến hành cho sinh sản Thí nghiệm tiến hành kích thích cho cá cái sinh sản với các loại kích dục tố với các liều lượng khác nhau Riêng ở cá đực sử dụng một loại kích htích tố là LRH-a + DOM với liều lượng là 50µg LRH-a + 50mg DOM Số lượng cá bố mẹ tham gia mỗi thí nghiệm là 9 cặp, trung bình mỗi cá cái có trọng lượng khoảng 100gram và cá đực khoảng 70gram

Bảng 3.2 Các Loại Kích Thích Tố Và Liều Lượng Sử Dụng

100µg LRH-a + 5mg DOM + 2mg Não 3 cặp 150µg LRH-a + 5mg DOM + 2mg Não 3 cặp Thí nghiệm 3

HCG + LRH-a +

DOM

1000UI HCG + 50µg LRH-a + 5mg DOM 3 cặp 1500UI HCG + 50µg LRH-a + 5mg DOM 3 cặp 2000UI HCG + 50µg LRH-a + 5mg DOM 3 cặp Thí nghiệm 4

LRH-a + DOM +

50µg LRH-a + 5mg DOM + 1mg Não + 1000UI HCG 3 cặp 50µg LRH-a + 5mg DOM + 2mg Não + 1000UI HCG 3 cặp

III.2.3 Phương pháp xử lý số liệu

Ghi nhận các chỉ tiêu trong quá trình kích thích cho cá sinh sản Sau đó

số liệu được xử lý chủ yếu bằng chương trình SPSS 10.0

Một số chỉ tiêu được ghi nhận

+ Thời gian hiệu ứng thuốc: được tính từ khi tiêm liều quyết định đến khi

Phần IV KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 4.1 Kết Quả

4.1.1 Kết Quả Thực Hiện Ở Trung Tâm Hoà An

Cá bố mẹ được bắt lên từ ao nuôi vỗ và được tiến hành kích thích cho sinh sản bằng kích thích thích tố là HCG + Não Thuỳ Kết quả được trình bày

ở bảng 4.1

Bảng 4.1 Kết quả sử dụng kích thích cá sinh sản ở Hoà An

Chỉ tiêu so sánh

Liều lượng kích thích tố 4000UI HCG +

Đợt 1 4000UI HCG + 2mg Não Thùy được tiến hành vào 27/03/2009

Đợt 2 3300UI HCG + 1,5mg Não Thùy được tiến hành vào 17/04/2009

Qua bảng kết quả ta nhận xét là thời gian hiệu ứng thuốc của của hai đợt sản không có sự khác biệt nhau nhiều Mặt dù liều lượng kích thích tố ở đợt 1 có cao hơn đợt 2 Bởi vì thời gian hiệu ứng thuốc ngoài ảnh hưởng của liều lượng kích thích tố còn bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ môi trường và sự thành thục của cá

Sở dĩ liều lượng kích thích tố tiêm cho cá Sặc Rằn đợt 1 cao hơn ở đợt

2 đó là do ở đầu mùa sinh sản đa số noãn bào chưa sẳng sàng cho sự sinh sản ( đặc biệt trong điều kiện sinh sản nhân tạo những điều kiện sinh thái không phù hợp ) thì việc tiêm cho cá một liều lượng kích thích tố cao hơn so với chính vụ

sẽ có tác dụng tốt hơn cho quá trình chín và rụng trứng của cá

Hình 4.1: Tỷ lệ cá đẻ thí nghiệm ở Hoà An Khi so sánh tỷ lệ cá đẻ ở hai đợt sản xuất thấy rằng tỷ lệ cá đẻ ở đợt 2 cao hơn ở đợt 1 Điều này có thể do trong quá trình đánh bắt ảnh hưởng đến sức khoẻ của cá Nhưng nguyên nhân cơ bản có thể do thời điểm cho cá đẻ ở đợt 1 còn sớm so với mùa vụ sinh sản tự nhiên của cá ở ĐBSCL Trong khi đợt cho cá đẻ lần hai ( tháng 4/2009 ) là thời điểm vào mùa sinh vụ sinh sản của đa số các loài cá ĐBSCL trong đó có cá Sặc Rằn

Hình 4.2 Sức sinh sản thí nghiệm ở Hoà An Sức sinh sản của cá ở đợt đẻ lần thứ 2 cao hơn lần đẻ thứ nhất có thể do

ở lần đẻ thứ nhất được tiến hành vào tháng 3 trước khi bước vào mùa vụ sinh sản chính của cá nên sự thành thục của cá chưa tốt Bởi vì theo Nguyễn Văn Kiểm ( 2004 ) thì mùa vụ sinh sản chính của cá Sặc Rằn vào khoảng từ tháng

4 đến tháng 6 Trong khi ở lần đẻ thứ hai được tiến hành vào khoảng giữa tháng 4 ( bắt đầu bước vào mùa vụ sinh sản của cá nên sự thành thục của cá tốt

Sức sinh sản

244978

316012

0 100000 200000 300000 400000

Đợt sản xuất

Số trứng/kg

Tỷ lệ cá đẻ

61.8

70

56 58 60 62 64 66 68 70 72

Đợt Sản XuấtPhần trăm

hơn ) Vì thế, liều lượng kích thích tố cao đã không ảnh hưởng rỏ ràng tới sức sinh sản của cá khi tuyến sinh dục của cá chưa ở trạng thái sẳn sàng sinh sản

Hình 4.3 Tỷ lệ thụ tinh thí nghiệm ở Hoà An

Tỷ lệ thụ tinh của hai đợt nhìn chung không được cao, nhưng tỷ lệ thụ tinh của trứng ở hai đợt cao hơn 70 % Nếu so với kết quả nghiên cứu của một

số tác giả trước đây trên cá Sặc Rằn thì tỷ lệ thụ tinh của trứng ở nghiên cứu này thì chấp nhận được

Hình 4.4 Tỷ lệ nở thí nghiệm ở Hoà An

Tỷ lệ nở của trứng cả 2 đợt sản xuất nhìn chung khá cao và không có sự chênh lệch nhau nhiều Tỷ lệ nở của trứng cao hay thấp phần lớn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường nước và sự chăm sóc trứng trong quá trình ấp

Như vậy qua hai lần cho cá Sặc Rằn sinh sản tại Trung Tâm Hoà An có

Tỷ lệ nở

90.3

94.7

8890929496

Đợt sản xuất

Phần trăm

Tỷ lệ thụ tinh

72.3

79.6

68 70 72 74 76 78 80 82

Đợt sản xuấtPhần trăm