SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THCS&THPT THỐNG NHẤT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI HƯỚNG DẪN HỌC SINH SỬ DỤNG PHÍM, TỔ HỢP PHÍM ĐỂ SOẠN THẢO VÀ ĐỊNH DẠNG NHANH VĂN BẢN TRÊN MỌI P
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THCS&THPT THỐNG NHẤT
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI HƯỚNG DẪN HỌC SINH SỬ DỤNG PHÍM, TỔ HỢP PHÍM
ĐỂ SOẠN THẢO VÀ ĐỊNH DẠNG NHANH VĂN BẢN TRÊN MỌI PHIÊN BẢN MICROSOFT WORD TRONG DẠY CHƯƠNG
III TIN HỌC 10
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hợi Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tin học
Trang 2MỤC LỤC
PHẦN I MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 1
3 Đối tượng nghiên 2
4 Phương pháp nghiên cứu 2
PHẦN II NỘI DUNG SKKN 3
I Cơ sở lí luận của vấn đề 3
II Thực trạng của vấn đề 3
III Những giải pháp chủ yếu để giải quyết vấn đề 4
1 Danh mục, chức năng của phím tắt, tổ hợp phím thường sử dụng 4
2 Sử dụng phím tắt để thao tác với văn bản 5
3 Sử dụng phím tắt để định dạng văn bản 6
4 Tiến trình dạy thực nghiệm 9
IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 12
1 Phương pháp kiểm nghiệm 12
2 Kết quả kiểm nghiệm 13
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 14
1 Kết luận 14
2 Kiến nghị 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SKKN ĐƯỢC XẾP GIẢI 17
Trang 3PHẦN I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Ngày nay, CNTT đã len lỏi vào từng ngóc ngách, hiện diện mọi lúc mọi nơi, ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đời sống xã hội Cách mạng công nghiệp
lần thứ 4 “cuộc cách mạng số” ngày càng khẳng định vai trò quan trọng của
CNTT trong các lĩnh vực cốt lõi như y học, giáo dục, quản lý hành chính, an ninh quốc phòng, giải trí…là yếu tố quan trọng để phát triển và xây dựng đất nước Việt Nam là một trong những nước có tốc độ phát triển và ứng dụng CNTT nhanh chóng và triệt để
Xuất phát từ tình hình thực tế của đất nước, của ngành giáo dục và đặc biệt của môn tin học đặt ra nhiệm vụ cho người giáo viên bên cạnh việc bồi dưỡng kiến thức chuyên môn thì phải đổi mới phương pháp dạy học nâng cao chất lượng giáo dục để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới là một việc làm rất cần thiết
Sử dụng tin học văn phòng nói chung trong soạn thảo văn bản không thể thiếu được mọi lúc mọi nơi Trong thời đại công nghê 4.0 hiện nay, tin học văn phòng đang dần hiện diện và trở thành 1 công cụ hỗ trợ vô cùng đắc lực cho bất
kỳ ngành nghề nào Có thể nói, việc giỏi kỹ năng tin học văn phòng cũng đồng nghĩa với việc bạn tự tay mở ra mọi cánh cửa để đi đến thành công, tức là bạn sẽ
có nhiều cơ hội việc làm hơn, việc kinh doanh, quản lý của bạn sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn
Tại Việt Nam, tầm quan trọng của kỹ năng này càng được khẳng định mạnh mẽ khi hầu hết các trường Đại hoc, cao đẳng đều yêu cầu sinh viên phải
có chứng chỉ tin học để xét tốt nghiệp Nếu thiếu kỹ năng này trong cuộc sống, bạn sẽ chỉ như người “khuyết tật”, rất khó khăn trong con đường phát triển sự nghiệp tương lai
Chính vì vậy mà bản thân tôi luôn cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng công nghệ 4.0 vào mỗi tiết dạy Làm thế nào để học sinh có thể lĩnh hội và thành thạo được các thao tác khi soạn thảo văn bản nhanh, đẹp, nhấn mạnh được vấn đề trọng tâm Từ đó bản thân tôi đã tìm ra một
số giải pháp hữu ích góp phần vào việc nâng cao chất lượng bộ môn Tin học ở
trường THCS&THPT Thống Nhất: “Hướng dẫn học sinh sử dụng phím, tổ hợp phím để soạn thảo và định dạng nhanh văn bản trên tất cả phiên bản Microsoft Word trong dạy chương III tin học 10” mà bản thân tôi đã áp dụng.
2 Mục đích nghiên cứu
Việc nghiên cứu đề tài ““Hướng dẫn học sinh sử dụng phím, tổ hợp phím để soạn thảo và định dạng nhanh văn bản trên tất cả các phiên bản Microsoft Word trong dạy chương III tin học 10” góp phần nâng cao khả năng
soạn thảo và định dạng văn bản của học sinh, nâng cao chất lượng các giờ dạy
Trang 4bài thực hành của chương III tin học 10, cũng như công việc soạn thảo sau này của học sinh khi học tập cao hơn và đi làm
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu giúp học sinh sử
dụng phím tổ hợp phím phù hợp khi soạn thảo một nội dung nào đó
- Phạm vi nghiên cứu: Chương III Soạn thảo văn bản tin học 10
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lí thuyết
- Phương pháp điều tra, khảo sát, thu thập thông tin
- Phương pháp giải quyết vấn đề
- Phương pháp quan sát học sinh trong tiết dạy thực hành
- Phương pháp thực hành
Những phương pháp trên không phải được sử dụng một cách độc lập, mà trong quá trình thực hiện đề tài, người viết đã sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu để có thể đạt được hiệu quả cao nhất Việc sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu khi thực hiện đề tài này giúp người nghiên cứu có cái nhìn hệ thống
về đối tượng nghiên cứu để từ đó đánh giá khách quan, khoa học
Trang 5PHẦN II NỘI DUNG SKKN
I Cơ sở lí luận
Chúng ta cũng biết, tại Hội nghị ban chấp hành trung ương Đảng lần thứ 2 khóa VIII đã nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp GD-ĐT khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy- học đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh
”
Trong vài thập kỷ gần đây, sự bùng nổ về thông tin hay gọi là thời đại công nghệ 4.0 Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới, con người cũng
đã tập trung trí tuệ từng bước xây dựng ngành khoa học tương ứng để đáp ứng những yêu cầu khai thác tài nguyên thông tin
Tin học văn phòng nói chung và soạn thảo văn bản nói riêng không thể tách rời với công việc và đời sống của mỗi người Học sinh cần phải trang bị cho mình một kĩ năng soạn thảo văn bản tốt để tạo hành trang bước vào cuộc sống
Cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, tin học cũng phát triển như
vũ bảo của tin học các phiên bản Microsoft Word liên tục được phát triển: từ phiên bản word 2003 khi viết sách giáo khoa tin học 10 năm 2006 đến nay đã có Word 2007, 2010, 365, 2013, 2016, 2018
Thực hành là một khâu quan trọng, không thể tách rời trong quá trình học soạn thảo văn bản Ngoài luyện tập tốc độ gõ văn bản các em còn phải luyện kĩ năng định dạng nhanh, thành thạo sao cho văn bản được hình thành một các khoa học, thẩm mĩ, nhấn mạnh được những nội dung quan trọng cần truyền đạt một cách nhanh nhất
Cùng với sự ra đời của các phiên bản Word, thì giao diện sử dụng và các thao thác định dạng bằng bảng chọn, dải lệnh và thanh công cụ trên phiên bản
đó cũng khác nhau gây khó khăn cho các em khi thực hành Nhưng các thao tác trên bàn phím của các phiên bản đó lại như nhau
II Thực trạng
Trình độ của học sinh vào trường không đồng đều, có học sinh được học tin từ cấp 2, nhưng có học sinh lên cấp 3 mới được học Các em cũng chưa nhận thức tầm quan trọng của soạn thảo văn bản, ngoài gõ văn bản các em còn phải trình bày văn bản
Học sinh thường gõ văn bản xong sau đó mới dùng chuột thao tác trên bảng chọn, thanh công cụ và dải lệnh để thực hiện định dạng văn bản theo yêu cầu của giáo viên hoặc nội dung bài thực hành mà chưa kết hợp được thao tác vừa gõ văn bản vừa định dạng đơn giản văn bản
Do điều kiện cơ sở vật chất của từng trường nên hệ thống máy tính cũng chưa đồng bộ, các máy tính có cấu hình khác nhau nên có máy tính cài phiên bản word này, máy kia cài phiên bản Word khác, máy tính của các em sử dụng ở
Trang 6nhà cài phiên bản khác, sách giáo khoa lại chỉ viết cho phiên bản 2003 Học sinh khó khăn khi tìm các lệnh và nút lệnh để thực hiện thao tác cần làm
III Những giải pháp chủ yếu để giải quyết vấn đề
1 Danh mục, chức năng của phím tắt, tổ hợp phím thường sử dụng
Ctrl + C: Sao chép đoạn văn bản đã chọn
Ctrl + X: Cắt một đoạn văn bản đã được chọn
Ctrl + V: Dán một đoạn văn bản đã chọn
Ctrl + Z: Quay lại hiện trạng của văn bản trước lúc thực hiện lệnh cuối
cùng (undo)
Ctrl + O: Mở một file tài liệu (document)
Ctrl + N: Mở một tài liệu mới
Ctrl + F : Mở hộp thoại tìm kiếm (find)
Ctrl + S: Lưu tài liệu
Ctrl + P: Mở hộp thoại in ấn (print)
Ctrl + H: Mở hộp thoại tìm kiếm và thay thế (find and replace)
Ctrl + Y: Phục hồi tình trạng của văn bản trước khi bạn thực hiện
lệnh Ctrl + Z trên
F12: Lưu tài liệu bằng tên khác (save as)
CapsLock: Bật/ tắt chế độ gõ chữ hoa
Tab: lùi văn bản sang trái 1 tab
Alt + F4: Đóng cửa sổ Microsoft Word
Cách định dạng văn bản bằng phím tắt
Ctrl + M: Định dạng lùi sang bên phải 1 đoạn so với lề trái của
đoạn văn bản (lùi lề của đoạn văn bản sang phải so với lề trái 1 đoạn)
Ctrl + Shift + M: Xóa định dạng lùi sang bên phải 1 đoạn so với lề
trái của đoạn văn bản
Ctrl + Q: Đưa phần văn bản được chọn về vị trí lề trái
Ctrl + L: Căn thẳng lề trái văn bản đang chọn.
Ctrl + R: Căn thẳng lề phải văn bản đang chọn.
Ctrl + J: Căn thẳng lề đều 2 bên văn bản đang chọn.
Ctrl + E: Căn thẳng giữa văn bản đang chọn.
Ctrl + T: Thụt dòng thứ 2 trở đi của đoạn văn bản bạn đang chọn.
Ctrl + Shift + T: Xóa định dạng thụt dòng thứ 2 trở đi của đoạn văn bản.
Ctrl + D: Mở hộp thoại định dạng font chữ.
Ctrl + B: Bật/ tắt chế độ chữ in đậm
Ctrl + I: Bật/ tắt chế độ chữ in nghiêng.
Ctrl + U: Bật/ tắt chế độ chữ gạch chân.
Ctrl + 1: Bật chế độ dòng đơn
Ctrl + 1 + 5: Bật chế độ dòng rưỡi (dòng 1,5)
Ctrl + 2: Bật chế độ dòng đôi
Trang 7 Ctrl + = : Bật/ tắt chế độ gõ chỉ số dưới
Ctrl + shift + =: Bật/ tắt chế độ gõ chỉ số trên
Ctrl + Enter: ngắt trang tại vị trí con trỏ văn bản.
Shift + Enter: ngắt dòng tại vị trí con trỏ văn bản.
2 Sử dụng phím tắt để thao tác với văn bản.
Khi dạy bài 15 Làm quen với Microsoft Word mục 2, 3 tôi chỉ giới thiệu
sơ qua cho học sinh các lệnh để thao tác nhưng giới thiệu kĩ cho học sinh các sử dụng tổ hợp phím
Khi soạn thảo xong một văn bản, muốn mở một văn bản mới để thực hiện thì các em sử dụng tổ họp phím Ctrl + N (nhấn giữ phím Ctrl sau đó nhấn phím N) khi đó một văn bản mới sẽ xuất hiện sẳn sàng cho chúng ta thao tác
Đang làm việc trên một văn bản, muốn mở một văn bản có sẳn để tham khảo hoặc để làm việc tiếp các em dùng tổ hợp phím Ctrl + O khi đó xuất hiện
hộp thoại Open cho phép các em lựa chọn văn bản cần mở
Khi thực hiên được một phần văn bản các em nhấn Ctrl + S để lưu lại, nếu
văn bản chưa được lưu thì xuất hiện hộp thoại Save As, các em gõ tên văn bản
để lưu và trong quá trình sau đó khi thực hiện được một phần các em lại nhấn
Ctrl + S, như vậy văn bản sẽ không bị mất khi gặp sự cố, nếu muốn lưu văn bản
với một tên khác để chỉnh sửa mà vẫn giữ lại được văn bản ban đầu các em nhấn
phím F12 và thực hiện như lưu văn bản các em sẽ được văn bản mới có nội
dung như văn bản cũ
Khi cần tìm kiếm nội dung nào đó trên văn bản có nhiều trang các em dùng
tổ hợp phím Ctrl + F, xuất hiện hộp thoại Find and Replace thẻ Find còn thay thế thế thì dùng tổ hợp phím Ctrl + H, xuất hiện hộp thoại Find and Replace thẻ Replace.
Di chuyển con trỏ văn bản
Muốn di chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu dòng các em nhấn phím
Home, phím End di chuyển con trỏ văn bản về cuối dòng, phím Page Up di
chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu trang màn hình, phím Page Down di
chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu trang màn hình tiếp theo, sử dụng các phím mũi tên để di chuyển con trỏ văn bản sang trái, phải một kí tự, lên trên,
xuống dưới một dòng.
Tổ hợp phím Ctrl + Home di chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu văn bản, Ctrl + End di chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu văn bản, Ctrl + Home
di chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu văn bản, Ctrl + End di chuyển nhanh con trỏ văn bản về cuối văn bản, Ctrl + Page Up di chuyển nhanh con trỏ văn bản về đầu trang văn bản hiện tại, Ctrl + Page Down di chuyển nhanh con trỏ
văn bản về đầu trang văn bản tiếp theo trang chứa con trỏ văn bản
Ctrl + ← : di chuyển sang trái một từ, Ctrl + → : di chuyển sang phải một
từ, Ctrl + ↑ : di chuyển về đầu đoạn nếu nhấn tiếp lần nữa thì di chuyển về đầu
Trang 8đoạn phía trên, Ctrl + ↓ : di chuyển di chuyển xuỗng đầu đoạn văn bản tiếp
theo
Chọn văn bản các em nhấn giữ phím Shift và sử dụng các phím di chuyển
trên để chọn, nếu muốn chọn toàn bộ văn bản các em sử dụng tổ hợp phím Ctrl +
A
Sao chép, di chuyển, xóa văn bản
Muốn sao chép một phần văn bản nào đó các em chọn đoạn văn bản, sử
dụng tổ hợp phím Ctrl + C, di chuyển con trỏ văn bản đến vị trí mong muốn sử dụng tổ hợp phím Ctrl + V để dán văn bản, khi thấy vị trí đặt văn chưa thuận
tiện cần phải di chuyển văn bản đến vị trí khác các em dùng sử dụng tổ hợp
phím Ctrl + X cắt phần văn bản đó, di chuyển con trỏ văn bản đến vị trí mong muốn sử dụng tổ hợp phím Ctrl + V để dán văn bản.
3 Sử dụng phím tắt để định dạng văn bản
Khi soạn thảo văn bản muốn thụt lùi dòng đầu tiên các em có thể sử dụng
phím Tab, sau khi thực hiện thao tác này con trỏ văn bản sẽ lùi vào một đoạn tùy theo các em định dạng độ dài của Tab, nếu không định dạng độ dài của Tab
sẽ mặc định là 1.27 cm hay 0.5 inch Nhưng nếu đã có các Tab định dạng trên thanh thước thì sẽ sau khi nhấn Tab con trỏ văn bản sẽ chuyển đến Tab tiếp
theo
Các em có thể định dạng để chia văn bản thành các cột không đều nhau Khi soạn các câu hỏi trác nghiệm cho học sinh
Ví dụ:
Câu 2: Đơn vị cơ bản nhỏ nhất để đo lượng thông tin là
Câu 3: Các hệ điều hành thông dụng hiện nay thường được lưu trữ
A Trong ROM B Trong CPU C Trong RAM D Trên bộ nhớ
ngoài
Câu 4: Trong tin học dữ liệu là
A Biểu diễn thông tin dạng hình ảnh B Biểu diễn thông tin dạng văn
bit biểu diễn thông tin trong máy tính
Với dạng này các em có thể tạo bảng để làm, tạo bảng 4 cột, chọn chế độ No border để làm mờ dòng kể, cho từng câu hoặc làm cả bài Đến mỗi câu hỏi thì gộp ô, nhưng như vậy độ dài một cột là đồng đều
Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tạo 4 Tab trái như sau
Trang 9Bằng cách nháy chuột vào thanh thước biểu tượng Tab sẽ xuất hiện Khi
các em nhấn Enter các biểu tượng Tab các em chọn ở đoạn trên sẽ sao chép y nguyên xuống đoạn dưới Nếu muốn thay đổi độ rộng của Tab, các em kéo thả Tab sang trái sang phải để điều chỉnh
Khi muốn tạo dòng kể có dấu chấm, các em nháy chuột vào biểu tượng Tab
ở góc trái thanh thước cho đến khi thay đổi sang Tab phải nháy chuột vào
lề phải của thanh thước, xuất hiện biểu tượng Tab phải, các em nháy đúp chuột vào biểu tượng đó đến khi xuất hiện hộp thoại Tab
Các em có thể thiết lập độ dài Tab tại ô Tab stop position: 16 cm
Chọn định dạng Tab tại khung Alignment: right( tab phải: cá kí tự gõ vào
sẽ bắt đầu từ bên phải và di chuyển dần sang trái)
Chọn kiểu đường dẫn tại khung Leader: chọn 2
Khi đó khi các em nhấn Tab sẽ được dòng kẻ từ vị trí con trỏ văn bản đến
cuối dòng, thuận tiện cho kẻ dòng kẻ và tạo phụ lục
Ví dụ
Lí do chọn đề tài 1
Trang 10Các em có thể sử dụng Tab giữa để tạo phần đầu và phần cuối của các đơn
từ, báo cáo…
Lê Văn A Gặp nội dung cần nhấn mạnh tùy mức độ các em có thể dùng tổ hợp phím
Ctrl + B để bật chế độ gõ chữ in đậm, gõ xong lại dùng Ctrl + B để tắt chế độ
này, dùng tổ hợp phím Ctrl + I để bật chế độ gõ chữ in nghiêng, gõ xong lại
dùng Ctrl + I để tắt chế độ này, dùng tổ hợp phím Ctrl + U để bật chế độ gõ
chữ gạch chân, gõ xong lại dùng Ctrl + U để tắt chế độ này, hoặc đồng thời
dùng 2 hoặc 3 định dạng kiểu chữ này
Ctrl + B +I: kiểu chữ vừa đậm, vừa in nghiêng
Ctrl + B +U: kiểu chữ vừa đậm, vừa gạch chân
Ctrl + I +U: kiểu chữ vừa in nghiêng, vừa gạch chân
Ctrl + B +I + U: kiểu chữ vừa đậm, vừa in nghiêng vừa gạch chân
Gõ xong lặp lại để tắt
Tùy độ dài ngắn của văn bản các em có thể sử dụng chế độ dòng, nếu văn bản quá ngắn các em dùng chế độ dòng đôi hoặc dòng rưỡi
Ctrl + 1: Bật chế độ dòng đơn
Ctrl + 1 + 5: Bật chế độ dòng rưỡi (dòng 1,5)
Ctrl + 2: Bật chế độ dòng đôi
Khi gõ văn bản gặp công thức hóa học có chỉ số dưới các em nhấn tổ hợp
phím Ctrl + = để gõ chỉ số dưới Ví dụ H2O các em gõ H, sau đó nhấn tổ hợp
phím Ctrl + =, gõ 2, nhấn tổ hợp phím Ctrl + = để trở lại bình thường gõ O Khi gõ mũ trong công thức, các em nhấn tổ hợp phím Ctrl + shift += để gõ số
mũ (chỉ số trên)
Ví dụ: X3 +X2
Các em gõ X sau đó nhấn tổ hợp phím Ctrl + shift += gõ 3 rồi nhấn tổ hợp phím Ctrl + shift += để trở lại bình thường, gõ X, nhấn tổ hợp phím Ctrl +
shift += gõ 2 rồi nhấn tổ hợp phím Ctrl + shift += để trở lại bình thường gõ nội
dung tiếp theo
Khi bắt đầu gõ văn bản các em nên nhấn tổ hợp phím Ctrl + J để căn lề
thẳng đều 2 bên cho văn bản được đẹp, nếu gặp phần văn bản cần căn thẳng lề
giữa, các em sử dụng tổ hợp phím Ctrl + E, sau khi gõ xong nội dung đó các em
sử dụng tổ hợp phím Ctrl + J, chế độ căn lề này sử dụng xuyên suốt toàn bộ văn bản của các em Còn căn lề thẳng trái (Ctrl + L), căn lề thẳng phải (Ctrl +
R), căn lề thẳng giữa ít gặp.
Khi gõ một bài thơ nào đó, các câu thơ trong một khổ thơ các em nên
nhấn Shift + Enter để ngăt dòng Còn kết thúc một đoạn khổ thơ ta mới dùng
