khảo sát một số đặc điểm di truyền của cá bình tích

Pacific molly, Poecilia butleri Jordan, 1889.. Catemaco molly, Poecilia catemaconis Miller, 1975.. Cauca molly, Poecilia caucana Steindachner, 1880.. Dwarf molly, Poecilia chica Miller,

I C M N

Sau m t h c k th c hi n tài, ngoài s n l c c a b n thân, tôi còn

nh n c r t nhi u s quan tâm giúp c a quý Th y, Cô, b n bè, nay tài

ã hoàn t t

Tôi xin g i l i c m n chân thành n th y Bùi Minh Tâm ã h ng d n

t t n tình và t o u ki n giúp tôi hoàn t t tài này

Chân thành c m n quý Th y, Cô B môn N c ng t – khoa Th y S n ãtruy n t ki n th c, nh ng kinh nghi m th c t th t b ích, t o u ki n thu n

i cho tôi hoàn thành ch ng trình i h c và ng d ng th c t trong công vi c

m n t p th l p Nuôi tr ng Th y S n K31, các b n sinh viên khoa

Th y S n và t t c các b n sinh viên cùng khóa 31 ã quan tâm giúp tôi r tnhi u trong su t quá trình th c hi n tài

Kính chúc quý Th y, Cô, t t c các b n c nhi u s c kh e và luônthành công trong cu c s ng

TÓM T T

Cá bình tích là loài cá p, r ti n, phù h p v i h u h t nh ng ng i ch i

cá c nh Tuy nhiên do giá tr kinh t không cao nên Vi t Nam ch a có nghiên

u nào th c s nghiên c u sâu v chúng Chính vì v y nghiên c u c ti nhành có c nh ng hi u bi t ban u v nh ng c m di truy n c achúng

a theo tham kh o nh ng nghiên c u tr c ây v m t s c m ditruy n c a cá bình tích và m t s loài thu c h Poeciliidae tài ti n hànhnghiên c u c m di truy n v tính tr ng màu s c và ki u hình vây uôi c a cábình tích

t qu thu nh n c k t h p v i nh ng nghiên c u tr c ây ã ch ng

th c c m di truy n s c t en c a cá bình tích là do hai c p gen quy nh và

di truy n theo ki u t ng tác c ng g p Quy nh m t s ki u hình và ki u gen

- Ki u hình hoàn toàn không có s c t en có ki u gen: nnmm

- Ki u hình khi còn nh có b ng tr ng, nh ng khi tr ng thành thì hoàntoàn en có ki u gen: NNMm, NnMM

c m di truy n c a tính tr ng hình d ng vây uôi là do m t c p genquy d nh ng th i có s tác ng c a c p gen quy nh s c t en d n n làm

xu t hi n ki u hình t vân Và trong các ki u gen quy nh tính tr ng hình d ngvây uôi không xu t hi n ki u gen ng h p t tr i Quy nh m t s ki u hình

và ki u gen nh sau:

- Ki u hình t vân ( uôi d ng àn lia, vây h u môn kéo dài) có ki u gen:MMLyly

- Ki u hình uôi én ( uôi d ng àn lia, vây h u môn không kéo dài) có

ki u gen: MmLyly, mmLyly

- Ki u hình vây uôi bình th ng có ki u gen: MMlyly, Mmlyly,mmlyly

C C

I C M N i

TÓM T T ii

C C iii

DANH SÁCH B NG iv

DANH SÁCH HÌNH v

CH NG I T V N .1

1 Gi i thi u 1

2 c tiêu tài 2

3 i dung tài 2

CH NG II T NG QUAN TÀI LI U 3

1 Tên khoa h c 3

2 Môi tr ng s ng: 3

3 c m chung 4

4 Ch m sóc s c kh e 7

5 Di truy n tính tr ng s c t en trong nhóm cá molly 9

6 Di truy n tính tr ng vây uôi và vây l ng 11

CH NG III 14

T LI U VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 14

1 t li u nghiên c u 14

2 Ph ng pháp b trí thí nghi m 14

a trí thí nghi m 14

b Qu n lý ch m sóc 19

3 Các ch tiêu theo dõi 19

4 Các ch tiêu nghiên c u 19

CH NG IV K T QU TH O LU N 20

1 Thí nghi m 1: cho lai t o các ki u hình c a tính tr ng màu s c .20

a Nghi m th c 1: 20

b Nghi m th c 2: 21

c Nghi m th c 3: 21

d Nghi m th c 4: 23

e Nghi m th c 5: 24

f Nghi m th c 6: 25

2 Thí nghi m 2: cho lai t o gi a các ki u hình c a tính tr ng hình d ng vây uôi.32 a Nghi m th c 1 32

b Nghi m th c 2 32

c Nghi m th c 3 34

d Nghi m th c 4 34

e Nghi m th c 5 34

f Nghi m th c 6 35

g Nghi m th c 7 36

h Nghi m th c 8: 39

i Nghi m th c 9 40

CH NG V K T LU N VÀ XU T 47

1 t lu n: 47

2 xu t 47

TÀI LI U THAM KH O 48

DANH SÁCH B NG

ng 1: k t qu nghi m th c 1 c a thí nghi m 1 20

ng 2: k t qu nghi m th c 2 c a thí nghi m 1 21

ng 3: k t qu nghi m th c 3 c a thí nghi m 1 22

ng 4: k t qu nghi m th c 4 c a thí nghi m 1 23

ng 5: k t qu nghi m th c 5 c a thí nghi m 1 24

ng 6: k t qu nghi m th c 6 c a thí nghi m 1 25

ng 7: k t qu nghi m th c 2 c a thí nghi m 2 33

ng 8: k t qu nghi m th c 5 c a thí nghi m 2 34

ng 9: k t qu nghi m th c 6 c a thí nghi m 2 35

ng 10: k t qu nghi m th c 6 c a thí nghi m 2 36

ng 11: k t qu nghi m th c 7 c a thí nghi m 2 37

ng 12: k t qu nghi m th c 7 c a thí nghi m 2 38

ng 13: k t qu nghi m th c 8 c a thí nghi m 2 39

ng 14: k t qu nghi m th c 8 c a thí nghi m 2 40

ng 15: k t qu nghi m th c 9 c a thí nghi m 2 40

DANH SÁCH HÌNH

Hình 1: Cá c 5

Hình 2: cá cái 5

Hình 3: k t qu lai t o c a cá nhóm IV 10

Hình 4:k t qu lai t o c a cá nhóm IIIb (NnMm) l n nhau 11

Hình 5: k t qu lai t o c a cá t vân hoàn toàn en và cá có vây uôi bình th ng hoàn toàn không en 12

Hình 6: ki u hình en hoàn toàn 14

Hình 7: ki u hình tr ng l m m nhi u 15

Hình 8: Ki u hình tr ng hoàn toàn 15

Hình 9: Ki u hình vàng l m m ít 15

Hình 10: ki u hình vàng hoàn toàn 16

Hình 11: ki u hình tr ng l m m ít 16

Hình 12: ki u hình t vân, en hoàn toàn 17

Hình 13: ki u hình vây uôi bình th ng, ch m l m m nhi u 17

Hình 14: ki u hình vây uôi bình th ng, en hoàn toàn 17

Hình 15: ki u hình uôi én, vàng hoàn toàn 18

Hình 16: ki u hình uôi én, tr ng hoàn toàn 18

Hình 17: ki u hình uôi én, ch m l m m nhi u .18

u thu n theo phong th y T c là s p x p th nào cho trong nhà có nhi u ánhsáng, khí tr i, màu xanh cây c i, có c n c, l a và làm sao kho ng cách dichuy n tho i mái, c a ra vào thông thoáng, m i ng i ti p xúc v i nhau tránh

va ch m, lan truy n b nh t t…Theo ó có r t nhi u cá v i nhi u màu s c t ng

tr ng cho nh ng th khác nhau Ví d nh : màu en t ng tr ng cho an lành,màu vàng t ng tr ng cho may m n… hay ch n gi n là là trong m t b cá

nh thì nên có nhi u màu s c hài hòa, khung c nh p s cùng n i b trí thích

p s khi n cho ngôi nhà thêm ph n hài hòa

Theo s li u ch a y , n m qua, xu t kh u cá c nh t kho ng 3 tri uUSD (trong ó m t ph n là cá c nh bi n) sang châu Âu, M , Nh t và các n ctrong khu v c châu Á tái xu t i các th tr ng khác So v i các n c trongkhu v c nh Hong Kong, Singapore, ài Loan, Philippines, Thái Lan,Indonesia… (ch riêng Singapore cá c nh xu t kh u t hang tr m tri u USD) thì

nh v c xu t kh u cá c nh c a Vi t Nam còn r t nh

con gi ng: các gi ng cá c nh quý hi n có VN ph n l n trong tay cácngh nhân nuôi cá c nh Tp HCM nh : Cá d a (Simphysodon Discus) g m cócác lo i Blue Turquoise, green turqoise, pigeon blood, bluediamond, greendiamond, Snake skin, m t vài loài có trên th gi i hi n nay không còn th y xu t

hi n nh cá d a vàng (Brown Discus), cá d a ma (Ghost discus) Cá ông tiên(Pterophyllum scalare) ph bi n là lo i cá ông tiên vàng, cá ông tiên b c , cá ôngtiên c m th ch r t n u m t s gi ng tr c kia nay ã mai m t: Cá ông tiên

ma, cá ông tiên tr ng en, cá ông tiên en tuy n (có 3 lo i cho m i màu: uôi

nh , uôi to và uôi ph ng) Cá thu c h TETRA: ch còn m t s ít không nhi u

nh tr c kia, g m các loài: H ng nhung, Neon Tetra, zebra, còn các lo i:Rasbora, Tetra, Diamond tetra không còn th y xu t hi n nh tr c Các lo iPlaty ch còn vài màu r t n u (so v i hàng tr m màu hi n có trên th gi i)

Các lo i cá chép Nh t (KOI CARP) cá gi ng tiêu chu n nuôi làm c nh r t

hi m Các lo i cá Xiêm, Ph n (Betta splenden) ch có m t s ít màu s c thuakém r t xa so v i các n c trong khu v c Molly en, cá ki m (sword tail) các

lo i khác nh Ph ng hoàng (Ramines) các lo i thu c h cá s c (Gourami),b ymàu (Guppy) là lo i r t ph bi n hi n nay c ng không còn nhi u Tóm l i v

gi ng: ngo i tr cá d a là có t ng i y có th nhân ra nhi u Các lo ikhác u không c nh p kh u làm gi ng s thua xa các n c trong khu v c

Th i gian qua các nhà buôn cá c nh ch em vào VN các lo i cá theo th hi u c a

ng i VN ch không nh p vào VN gi ng xu t cho khách hàng châu Âu, M

ó d n n Vi t Nam l n qu n vài ch c lo i cá ã l i th i không còn áp ng

th hi u hi n nay Cá bình tích là m t loài cá c nh có giá ti n h p lý, phù h p v i

u h t nh ng ng i ch i cá c nh Có th th chung v i nhi u loài cá khác ng

th i v i b ngoài d th ng và nhi u màu s c s c s , d nuôi, là l a ch n t t khi

ch n cá nuôi Chính vì v y nh m góp ph n t o c các gi ng loài m i,thêm ph n a d ng cho ngu n gi ng c a ngh nuôi cá c nh Vi t Nam ( c bi t dòng cá bình tích), tài c ti n hành

2 c tiêu tài

tài th c hi n vi c lai t o gi a các dòng cá bình tích Thông qua vi cthu th p k t qu sau khi hoàn thành thí nghi m, ta có th thi t l p c s lai

a chúng Qua ó ta có th d oán c th h cá con thong qua ki u hình c a

cá b m T ó làm c s cho vi c lai t o ra các dòng cá bình tích v i các màumong mu n

pH ( phèn) là m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng i v i môi

tr ng s ng c a cá c nh M i loài cá c nh, tùy thu c c tính sinh h c, vùngphân b , sinh s ng, giai n tu i, th i ti t, khí h u, s thích ng v i pH khácnhau Khi nuôi, t ng giai n: tr ng thành, sinh s n, lên màu, t o dáng…sthích ng v i m t ng ng pH phù h p pH còn nh h ng n s hô h p c a

cá N u n c b chua nhi u s tác ng lên ch t nh n c a cá và da cá, ng n c n

Ch s pH liên quan n c ng và k m c a n c Khi c ng và

m n nh, pH ít thay i pH nh h ng r t nhi u n s phát tri n c a

cá c nh, n b nh t t, n vi c t o màu s c… i v i nh ng loài cá c nh, tronggiai n sinh s n, s thay i pH, dù m c nh , s làm t n th ng r t l n

n quá trình sinh s n Tr c ti p tác ng n các s n ph m sinh s n nh tr ng

b thoái hóa, kéo dài th i gian t o noãn hoàng c a các noãn bào, ch m quátrình chuy n giai n c a tr ng Các t bào sinh d c l n l t b h y di t, làmcho vi c sinh s n không thành công n nh pH, tr c tiên c n n nh

ng và k m c a n c Bi n pháp hi n nay là dùng vôi nông nghi p (CaCO3)

ho c vôi en Dolomite (CaMgCO3) xu ng h nuôi v i li u l ng 10-20g/m3

Khi bón hai lo i vôi trên, pH trong h nuôi s c c i thi n áng k , c nânglên cho phù h p v i các loài cá c nh Gi m pH xu ng có th dùng acidphosphoric ho c dùng ng cát bón xu ng ao, t ng c ng s ho t ng c a h

vi sinh v t có l i phân hu mùn bã h u c , s n sinh ra khí CO2, kéo pH

gi m xu ng L ng acid phosphoric dùng 2.5ml/100 lít n c, s h pH xu ng 1 i v i ng n dùng 1-2 g/m3 n c M t s ngh nhân s n xu t, nuôi cá

nh hi n nay, ã bi t ng d ng k thu t nâng, h pH theo h ng ch ng, kích thích cá c nh trong sinh s n K thu t này r t hi u qu , tuy nhiên, vi c l a

ch n th i m ti n hành òi h i ng i th c hi n ph i có kinh nghi m Tronggiai n sinh s n các loài cá c nh, vi c n nh pH s góp ph n t ng hi u qusinh s n, n nh quá trình sinh s n, nâng cao ch t l ng s n ph m sinh s n Các

u t môi tr ng nói chung, pH nói riêng, khi thay i, có nh h ng tr c

ti p n sinh s n Do v y, nên ch ng u ti t pH, tránh có nh ng tác ng

u i v i các loài cá c nh (Lý V nh Ph c,2009)

3 c m chung

Nhóm này có h n 19 loài phân b trong các th y v c t nhiên

Poecilia amazonica Garman, 1895.

Poecilia boesemani Poeser, 2003.

Pacific molly, Poecilia butleri Jordan, 1889.

Catemaco molly, Poecilia catemaconis Miller, 1975.

Cauca molly, Poecilia caucana (Steindachner, 1880).

Poecilia caudofasciata (Regan, 1913).

Dwarf molly, Poecilia chica Miller, 1975.

Poecilia dauli Meyer & Radda, 2000.

Elegant molly, Poecilia elegans (Trewavas, 1948).

Amazon molly, Poecilia formosa (Girard, 1859).

Poecilia gillii (Kner, 1863).

Hispaniola molly, Poecilia hispaniolana Rivas, 1978.

Poecilia koperi Poeser, 2003.

Poecilia kykesis Poeser, 2002.

Sailfin molly, Poecilia latipinna (Lesueur, 1821).

Broadspotted molly, Poecilia latipunctata Meek, 1904.

Poecilia marcellinoi Poeser, 1995.

Balsas molly, Poecilia maylandi Meyer, 1983.

Poecilia mechthildae Bork, Etzel & Meyer, 2002.

Shortfin molly, Poecilia mexicana Steindachner, 1863.

Poecilia nicholsi (Myers, 1931).

Mangrove molly, Poecilia orri Fowler, 1943.

Peten molly, Poecilia petenensis Günther, 1866.

Guppy, Poecilia reticulata Peters, 1859.

Poecilia rositae Meyer, Radda, Schartl, Schneider & Wilde, 2004.[3] Poecilia salvatoris Regan, 1907.

Molly, black molly Poecilia sphenops Valenciennes , 1846.

Sulphur molly, Poecilia sulphuraria (Alvarez, 1948).

Mountain molly, Poecilia teresae Greenfield, 1990.

Poecilia vandepolli Van Lidth de Jeude, 1887.

Yucatan molly, Poecilia velifera (Regan, 1914).

Poecilia vivipara Bloch & Schneider, 1801.

Poecilia wandae Poeser, 2003.

Endler's livebearer, Poecilia wingei Isbrücker, Kempkes & Poeser, 2005

Mollies thu c loài cá con Th tinh trong, phôi phát tri n và n trong

ng d n tr ng Con c có gai giao c u c hình thành t vây h u môn

Hình 1: hình d ng cá bình tích c

Hình 2: hình d ng cá bình tích cái

Kh i tinh có c tính r t c bi t: m t vài tinh trùng s tan ra và th tinhcho b t k tr ng nào trong ng d n tr ng kh i còn l i s ông l i, dính vào trongthành c a ng d n tr ng và th tinh cho l a tr ng chín k ti p Trong nh ng loài

cá con, phôi ph i tr i qua s phát tri n trong kh i tr ng nh túi thai Chúng

ti p xúc tr c ti p v i c th m và c u t o c a phôi nh túi tim có tác d ng trao

i ch t dinh d ng (Bùi Minh Tâm, 2008)

Mollies có kh n ng s n l i cá con ng n ch n u này, khi nuôi nên

d ng m t b riêng nuôi cá con M t các t t là nhi u rong hay th c v t

th y sinh cá con cò ch n n p

v Poecilliinae (nhóm cá n mu i)

Hi n nay Poeciliinae g m có h n 19 loài c tìm th y Vì v y khi nói vchúng thì chúng ta chia chúng ra: cá b n a và cá c du nh p Loài này ctìm th y kh p th gi i ngo i tr châu Nam C c Nh tên g i c a nó cho bi t,loài này ã c s d ng ki m soát mu i và s lây lan c a b nh s t rét

Nh ng v n là loài này khá hung hãn, nó s c n các vây c a cá khác, cho nkhi mà chúng b th ng d n n nhi m trùng và cu i cùng ch t Vì v y, kh n ng

ki m soát mu i c a loài này có th là áng k , nh ng vi c s d ng chúng ph i có

ki m soát, không c các loài cá b n a b nh h ng Chúng c s d ng

ng r i trong vi c ki m soát mu i trong các a bàn c a con ng i, nh trong

tr ng h p c a Mexico s d ng c a các Saifin Molly (Poeciliopsis latipinna).

(John Dawes, 1991)

v Poeciliidae

Poeciliidae hi n nay bao g m ba phân h ; các viviparous Poeciliinae (v i m t ngo i l , Tomeurus gracilis), noãn sinh Fluviphylacinae và Aplocheilichthyinae (m t èn) Parenti và Rauchenberger d a trên phân lo i, v

các m i quan h trong nhóm M t trong nh ng k t qu c a vi c áp d ng ph ngpháp ti p c n này là hai lo i chính viviparity c tìm th y trong Poeciliines ph i

c công nh n Vì v y, Tomeurus gracilis ph i c tách ra kh i trong h

Poeciliinae coi nh là m t phân h , nó có th phân lo i theo hai cách, m t

theo Tomeurus và còn l i dành cho các loài và gi ng Nh ng nh ng th i mnày l i có nh ng v n m i n y sinh Ví d , trong chính nhóm Poeciliines, phânnhóm khác nhau có th c xác nh, ch ng h n nh m t trong nh ng k t h pcác Mollies, Limias và Guppy, m t s khác g m nh ng c m t ng t nh

Gambusias, các loài Brachyraphis là g n nh t, Th c t ch là Mollies, Limias,

các Guppy và nh ng loài g n nh t, c xem nh là m t phân nhóm có ngh a là

phân nhóm chính nó có th c chia vào ít nh t ba nhóm c a loài Cùng m t i

có th c áp d ng cho h u nh t t c các Poeciliinae (John Dawes, 1991)

4 Ch m sóc s c kh e

Khi u ki n b nuôi t t và cá c cung c p v i m t ch t dinh d ng,các ch n u ng cân b ng, chúng s r t kh e m nh Hi n nay, trên th c t , h u

t các b nh t t s c phòng m t cách d dàng b ng vi c qu n lý môi tr ngnuôi th t t t Ng c l i, ít u ki n, ch n u ng không thích h p ho c s

qu n lý không t t s gây ra stress, và t t c các v n liên quan, có th gây t n

i nhi u nh t là phát sinh b nh cho cá

Có r t nhi u loài trong nhóm cá con có th ch ng l i các u ki n kh cnghi t Tuy nhiên phòng b nh h n ch a b nh Nh ng không ph i 100% là khi

truy n ra c vây S nhi m b nh theo chu k Ký sinh v t Ichthyophthirius

Trong nang này, ký sinh v t ti m sinh v n phân chia và t o ra nhi u cá thcon n lúc màng ngoài c a nang n t ra, các cá th con thoát ra, b i l i t do itìm m t v t ch khác Có th di t chúng vào giai n này b ng ph ng phápthích h p Vì b nh có th lây cho cá khác trong b , do ó ph i u tr toàn bnuôi Ng i ta ã tìm c thu c ch a b nh này C ng có th u tr b ng cánhnâng nhi t n c lên 32-35 C trong 4-6 ngày Pha vào trong n c thu c tímtheo t l 1g cho 1 lít n c (http://forum.po-tay.com/Default.aspx

?g=posts&m=210)

v nh n m m c n c:

nh này gây ra b i các loài n m th y mi hay m c n c Saprolegnia, m t

lo i phát ban d ng túm nh là bông xu t hi n trên c th c a cá, có khi c ph

t màng m ng n m d ng s i hay b t Cách u tr có hi u qu là ngâm cátrong m t ch u n c t m m n Ng i ta hòa tan mu i t nhiên trong n c ng t

ng cho m t l n ngâm nh v y v i th i gian ng n (t 15-30 phút) là 15-30gtrong m t lít Mu n u tr dài ngày, c n dùng 7g/lít Có m t s phép ch a c

bi t khác (http://forum.po-tay.com/Default.aspx?g=posts&m=210)

v m thân, n m mi ng:

m mi ng không liên quan n n m thân, do m t lo i vi khu n là

Chondrococcus gây ra B nh x y ra t i vùng mi ng gây ra nh ng v t sùi Không

dùng thu c tr n m c mà ph i dùng thu c kháng sinh, có th tìm các th ythu c thú y (http://forum.po-tay.com/Default.aspx?g=posts&m=210)

v nh phù:

th c a cá phù lên m t m kéo theo s xù lên c a các v y Nguyênnhân là do s tích t c a ch t l ng trong khoang b ng nh ng ch a rõ úng là docái gì gây nên Ph n ông các nhà nuôi cá g i m t cách không ch c ch n là b nhphù th ng Khó có thu c u tr c hi u, nh ng c ng có th ti n hành rút n c

th a trong c th cá b ng m t ng tiêm d i da Nh ng b nh này có th lây, nên

t nh t là b t riêng cá b nh cho t i khi có d u hi u kh i b nh m i cho cá vào bnuôi (http://forum.po-tay.com/Default.aspx?g=posts&m=210)

v nh th i vây, uôi:

thoái hóa c a các mô n m gi a các tia c a vây do s nhi m khu n

th ng x y ra d dàng h n n u ph m ch t c a n c x u Vây cá c ng có th bthi t h i do nh ng khi b t cá b ng tay không khéo léo ho c do các cá khác c nvây, khi n cho s nhi m khu n có ch phát sinh trên nh ng ph n b th ng

u tr , ph i làm sao cho n c c hoàn toàn trong s ch, luôn luôn xem xét ncác u ki n b o qu n và v n hành c a b N u b nh phá ho i ph n uôi c a

cá, s tr b nh r t t n kém Có th dùng các cách u tr trên c s c aAcriflavin và c a Phenoxethol thay cho các ph ng pháp ph u thu t.(http://forum.po-tay.com/Default.aspx?g=posts&m=210)

v nh giun hay Gyrodactylite:

Ng i ta th y có khi các cá b b nh gãi mình vào á và cây c , tri u ch ngnày th ng kèm theo s th g p c a cá Các mang há ra và có th th y b s ng

Các cá này b các lo i giun nh Dactylogyrus hay Gyrodactylus ký sinh; chúng

bám và xâm nh p vào da và t p trung các màng m m c a m i cá Gyrodactyluslàm cá y u i và làm bi n màu cá Chúng th ng n m phía ngoài b m t c a cá

Có khi chúng xâm nh p vào mang c a cá t o ra b nh giun mang Ng i ta có

th lo i tr các loài giun này b ng cách cho cá t m trong các dung d ch l ng c axanh methylen, formol (pha loãng và ti n hành th n tr ng vì là m t ch t c) vàaciflavin

Xanh methylen pha loãng 1% Ngâm lâu cá trong dung d ch 0,4-0,8cc m ilít

Acriflavin pha loãng 10/mg/lít Ngâm lâu, dùng 2,2cc m i lít

Formol m c formaldehyd 47% Ngâm ng n (45-50 phút) 0,25cc m ilít, ho c ngâm lâu 0,066cc m i lít

n chú ý là m c c a các s n ph m thích h p thay i tùy theo

ng n i, t ng khu v c khác nhau

Các loài ký sinh không th s ng n u không có v t ch N u ta l y h t cá

nh ra u tr m t th i gian b ng xanh metylen, thì các loài ký sinh t nó

ng b hu di t n u không còn có v t ch

ng có tr ng h p cá ph p ph ng b i m t n c không h n là cá ãnhi m b nh ký sinh Có th chúng i tìm oxy th trong tr ng h p b nuôi d

th a cacbonic Trong tr ng h p này, ta t ng c ng không khí có oxy cho

cá hô h p, nh ng cách gi i quy t t t nh t là ph i t ch c t t b nuôi.(http://forum.po-tay.com/Default.aspx?g=posts&m=210)

5 Di truy n tính tr ng s c t en trong nhóm cá molly

Nh ng cá molly en c tìm th y nh m t s bi n d ng c bi t, chúng

en toàn thân k c vây Ngoài ki u hình en này c ng có nh ng con nhu m màu

xám (Poecilia sphenops) ây là m t s bi n i, và trong t nhiên ng i ta c ngtìm th y molly có ch m en Molly có ba màu khác nhau có th lai chéo chonahu mà không x y ra b t k v n nào B ng cách này chúng ta có th phântích s di truy n tính tr ng en c a chúng K t qu c a nh n l n lai t o nh v ycho thêm hai ki u hình m i: cá có nhi u m và cá có ít m n m màu này c

ký hi u là I, II, IIIa, IIIb, IV Nhóm I là nh ng con cá không có chút màu en nào Nhóm IV là nh ng con toàn b màu en Nhóm II là nh ng con cá có ít

m, nhóm III là nh ng con có nhi u m IIIa là nh ng con cá có m c

sinh ra b i b m cùng màu, còn IIIb thì ng c l i Tuy nhiên c ng th y s bi n

i màu nhóm IV Cá b m t t c u màu den nh ng khi sinh con thì có thtoàn thân màu en hay ch có m t ph n en (xu t hi n sau vài tu n u tiên)

Nh ng molly t ng th en có th ng h p t (trong tr ng h p này cho t t c cácon u màu en), hay d h p t n u chúng ta cho lai gi a các cá en d h p t

n nhau thì cho th h con là 75% cá con hoàn toàn en và 25% nhóm IIIa.

(Johannes Horst Shroder, 1976)

Hình 3: k t qu lai t o c a cá nhóm IV

Ký hi u cho nh ng c p gien quy nh tính tr ng en là NN MM Vì th

nh ng con cá có t ng th en hoàn toàn có th c t o ra, 2 c p gien tr i c a

nh ng gien mà tính c ng h p c a chúng quy t nh s c t en Có ngh a là m inhân t di truy n riêng l ph i quy t nh n tính tr ng màu rõ ràng (màu hay

m m) Nh ng con cá ch có 3 nhân t di truy n tr i (NnMM hay NNMm)

khi sinh ra thì có vùng b ng tr ng hay có m t màu en nh nh ng khi tr ngthành s có màu en hoàn toàn Nh ng con cá thu c nhóm III ch có 2 gien màu

tr i (NNmm hay nnMM, màu c a nhóm IIIa) ng h p t ho c (NnMm, màu

a nhóm IIIb) d h p nh ng con không có gien tr i nào (nnmm) khi tr ngthành v n không có chút s c t en nào.(Johannes Horst Shroder, 1976)

Chúng ta b t u b ng vi c lai t o gi a con cái (NNmm) v i con c

ch m l m m c a nhóm IIIa (NNmm) M i con cháu thu c v nhóm II, l m

m ít Tuy nhiên, n u chúng ta bây gi chéo qua nh ng con cá có v gi ng nh

ng h p t này v i nhau, trong th h th ba, t l phân ly ki u hình g m phân

lo i IIIa, II, và I xu t hi n l i t l 1:2:1 Ti p theo chúng ta gây gi ng m t con

c en ng h p t và molly cái không s c t en Toàn b s phát sinh m ithu c v nhóm IIIb, l m m nhi u Tuy nhiên cái này ch áp d ng, n u m i con

cá cha m là màu en ng h p t cái v i m t con c không s c t den, ch ng

n, con cái có m nhi u (IIIb) và ít m (II)t i m t t l 1:1 N u chúng ta bây gi lai con cá IIIb (NnMm) l n nhau, thì th h th 3 xu t hi n c 5 l p v i

l phân ly ki u hình IV:III:II:I=5:6:4:1(Johannes Horst Shroder, 1976)

Hình 4:k t qu lai t o c a cá nhóm IIIb (NnMm) l n nhau

6 Di truy n tính tr ng vây uôi và vây l ng

Trong loài Poecilidae có nh ng gi ng có 8 - 11 tia vi trong vây l ng

ng cách này, chúng ta có th d dàng phân bi t t cá cánh bu m (vây l ng dài)trong ó có 12 n 14 tia trong các vây l ng S khác bi t này là quan tr ng khichúng tôi c ng nh n c t nh ng cá th en c a cá cánh bu m N u chúng tôilai m t cá cánh bu m, ngoài ra còn ph i có vây kéo dài và m t vây uôi d nglia, v i m t ph n ng d ng xám c a P.sphenops, các cá th i con h i m có

màu s c c a l p II, nh ng m t n a có các vây kéo dài, trong khi ph n còn l i làbình th ng u này có th ch c s n xu t b ng th tinh nhân t o Chúng tôi

có th gi nh có ch có m t c p gen quy nh màu s c en c a P.latipinna chi

ph i phân bi t nó ra các M màu gene c a P.shenops, chúng tôi s d ng các

vi t t t lat khi gi i thi u n gene này (Johannes Horst Shroder, 1976)

Hình 5: k t qu lai t o c a cá t vân hoàn toàn en và cá có vây uôi bình

th ng hoàn toàn không en

Theo s bao quát c a di truy n mà nói, có c b t k ng h p t cá

là vi c hoàn toàn có th x y ra Tuy nhiên vi c lai t o l p l i không cho k t qu

nh mong mu n, ch th y d h p t th h con V n t ng t nh các y u t

lyre trong Poecilia latipinna ã c p, các c m c a cá uôi ki m,

Xiphophorus helleri, và liên k t gi i tính gen v màu s c Fu (t ti ng Latin

fuligonosus = en), Xiphohorus maculatus (Johannes Horst Shroder, 1976)

Các gene vây Ly (y u t lyre; ti ng Latinh: lyra = lyre àn lia) và Da

(trong trong ti ng Latinh: pinna dorsalis alta = vây l ng cao) gây ra s kéo dài

a các vây, không t ng s tia vây nh ng làm cho chúng phát tri n dài h n và rnhánh nhi u h n so v i các lo i bình th ng hoang dã(Johannes Horst Shroder,1976)

Cá mang nhân t di truy n uôi d ng lia và d ng m ng, ch có vây l ng,

và th nh tho ng là vây h u môn c kéo dài S kéo dài c a vây h u môn c a cá

c làm cho chúng không phù h p cho vi c chuy n tinh trùng vào c quan sinh

c c a cá cái u ó làm cho không th xu t hi n vi c sinh s n t nhiên c a cá

c có vi h u môn kéo dài N u mu n th c hi n vi c sinh s n v i s tham gia

a cá c có vi h u môn kéo dài thì ch còn cách là l y tinh d ch c a cá c vàcho th c hi n sinh s n nhân t o (Johannes Horst Shroder, 1976)

Nh ng t i sao l i không t n t i cá có ng h p t Da; Fu và Ly? Hình

nh , s th tinh c a tr ng có ch a nh ng y u t c bi t át ch tinh trùng ch a

gene gi ng v i nó không t n t i.Trong nhi u gi thuy t khác, tr ng Fu có th

không c th tinh c a tinh trùng Fu, tr ng Da không c th tinh b i tinh

trùng Da và tr ng Ly không c th tinh b i tinh trùng Ly Không có b ng

ch ng khoa h c cho th y lý do t i sao l i nh v y, và chúng tôi ch có th oán

Có l m t s hormon kích thích các tinh trùng ho t ng tìm ra các qu tr ngchín có th c ho c không c s n xu t t t c ho c thi u sót v m s s

ng ho c ch t l ng nào ó Trong nh ng tr ng h p nh v y chúng tôi g i là

"s không t ng ng c a phôi" (Johannes Horst Shroder, 1976)

Hình 7: ki u hình tr ng l m m nhi u

Hình 8: Ki u hình tr ng hoàn toàn

Hình 9: Ki u hình vàng l m m ít

Hình 10: ki u hình vàng hoàn toàn

Hình 11: ki u hình tr ng l m m ít

v Tính tr ng vây uôi:

trí trong xô nh a (th tích 40 lít) và các b ki ng (6x4x4dm)cácnghi m th c khác nhau M i nghi m th c 3 l n l p l i:

- Nghi m th c 1: vân x vân

- Nghi m th c 2: vân x uôi én

- Nghi m th c 3: uôi én x vân

Hình 12: ki u hình t vân, en hoàn toàn

Hình 13: ki u hình vây uôi bình th ng, ch m l m m nhi u

Hình 14: ki u hình vây uôi bình th ng, en hoàn toàn

Hình 15: ki u hình uôi én, vàng hoàn toàn

Hình 16: ki u hình uôi én, tr ng hoàn toàn

Hình 17: ki u hình uôi én, ch m l m m nhi u

- Theo dõi môi tr ng và s c kh e c a cá.

- Khi cá con m i , m s cá c sinh ra, tách cá con ra b riêng và

ng b ng tr ng n c

- Cá b m ti p t c c nuôi v

- ng cá con 1 tu n b ng tr ng n c và th c n

+ Sau m t tu n m l i s cá con còn s ng

+ Tính t l gi a các màu trong àn cá con

+ Ch p hình, ghi nh n các màu xu t hi n trong àn cá con

- Sau khi ng 1 tu n, th ra b xi m ng và ti p t c nuôi

- Gi i ph u m t s cá cái, ghi nh n các giai n phát tri n phôi trong 1

cá cái (cùng giai n hay khác giai n)

- Xem c u t o c a gai giao ph i

3 Các ch tiêu theo dõi

- ng ngày theo dõi các ch tiêu môi tr ng

- a vào nhi t c a ngày mà có nh ng u chình thích h p

- Theo dõi ch t áy, trong, ki m

- Thi t l p s lai c a các tính tr ng: màu s c, vây uôi, vây l ng

- Sau khi k t thúc thí nghi m, d a trên k t qu thu c suy ra c

lai

CH NG IV

T QU TH O LU N

1 Thí nghi m 1: cho lai t o các ki u hình c a tính tr ng màu s c.

Qua thí nghi m nhân th y tính tr ng màu s c có t ng c ng các ki u hình:

- Ki u hình 1(I): en hoàn toàn

- Ki u hình 2(II): nhi u m en (vàng hay tr ng nhi u m)

- Ki u hình 3(III): ít m (vàng hay tr ng ít m)

- Ki u hình 4(IV): m t ki u hình n a là khi còn là cá con thì có m t

vùng b ng tr ng, khi tr ng thành s có màu en hoàn toàn

- Ki u hình 5(V): hoàn toàn không có màu en: màu vàng hay tr ng