Là một giáo viên giảng dạy bộ môn sinh học kiêm giáo viên chủ nhiệm lớp 12, nắm bắt được những khó khăn của học sinh trong đại dịch Covid-19.. Mục đích nghiên cứu:- Nhận diện những vấn đ
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài.
Gần hai năm qua, đại dịch Covid-19 đã làm đảo lộn và tàn phá tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó giáo dục và đào tạo là lĩnh vực chịu ảnh hưởng rất nặng nề
Sau tết Nguyên đán 2022, làn sóng Covid-19 bùng phát mạnh mẽ, đã lan rộng vào các trường học Tỉ lệ giáo viên, học sinh nhiễm Covid-19 không ngừng tăng ở các nhà trường Dịch covid-19 không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe thể chất mà cả sức khỏe tinh thần Làm thay đổi những thói quen sinh hoạt thường ngày gây tâm lý hoang mang, lo lắng, căng thẳng ở cả giáo viên, phụ huynh và học sinh
Tình trạng học sinh nhiễm Covid-19 phải nghỉ học Nhiều học sinh tâm lý lo sợ môi trường không an toàn sẽ bị nhiễm bệnh khi học trực tiếp nên cũng nghỉ học Xuất hiện tâm lý lo
sợ, xa lánh đối với những học sinh gia đình có người mắc
Covid-19 Dẫn tới sĩ số học sinh không đảm bảo Nhiều lớp phải chuyển sang học trực tuyến thời gian dài Do không có sự giao lưu, tiếp xúc trực tiếp đã ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, sự phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh, đặc biệt là sức khỏe tinh thần Nhất là học sinh khối lớp 12 các em rất lo lắng cho kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thi tuyển sinh đại học khi tình hình dịch bệnh căng thẳng phải nghỉ học nhiều không học trực tiếp
Đại dịch Covid-19 còn có thể kéo dài và diễn biến phức tạp trong thời gian tới Để thích ứng an toàn trong tình hình mới: Vừa đảm bảo chống dịch Covid-19 hiệu quả vừa bảo đảm an toàn trường học; hoàn thành nhiệm vụ năm học, bảo đảm chất lượng giáo dục, đào tạo Thì việc ổn định tâm lý học sinh, giúp các em luôn bình tĩnh, chủ động trong việc bảo vệ sức khỏe và học tập trong điều kiện dịch bệnh là điều rất quan trọng Quyết định đến việc đảm bảo chất lượng, ổn định chuỗi hoạt động dạy-học của các Nhà trường
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn sinh học kiêm giáo viên chủ nhiệm lớp 12, nắm bắt được những khó khăn của học sinh trong đại dịch Covid-19 Tôi ý thức trách nhiệm của mình cần phải giúp các em hiểu chính xác về dịch bệnh để có cái nhìn lạc quan, đúng đắn không sợ hãi, lo âu Chủ động và bình tĩnh ứng phó với hình hình dịch bệnh phức tạp để tập trung học tập
Vì vậy tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài:
Hỗ trợ ổn định tâm lý học sinh lớp 12C2 trường THPT Lam Kinh trong bối cảnh dịch Covid -19 thông qua tiết sinh hoạt lớp.
Trang 21.2 Mục đích nghiên cứu:
- Nhận diện những vấn đề tâm lý học sinh lớp 12 trong đại dịch Covid-19
- Nâng cao nhận thức và khả năng thích ứng với dịch Covid-19 của học sinh bảo đảm các hoạt động giáo dục, đào tạo không bị đứt gãy
- Giảm thiểu tác động tiêu cực của đại dịch Covid -19 ổn định tâm lý học sinh Góp phần xây dựng trường học an toàn thân thiện
- Tăng ý chí, niềm tin, bản lĩnh, thái độ ứng xử, hoàn thiện nhân cách cho các em
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Ổn định tâm lý cho học sinh lớp 12C2, trường THPT Lam Kinh trong mùa dịch Covid -19
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Tôi tiến hành
khảo sát thực tế những khó khăn về tâm lý học sinh lớp 12C2 trong đại dịch Covid-19 thông qua phiếu khảo sát và quan sát, theo dõi thực tế tại lớp học
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: Sau khi phát phiếu
khảo sát trên 44 học sinh lớp 12C2( những em cách li sẽ gửi phiếu qua zalo) Để các em hoàn thành tôi thu lại phiếu đã phát, sau đó thống kê, phân tích số liệu đánh giá những khó khăn tâm
lý của các em trong dịch Covid -19
- Trao đổi với phụ huynh và chuyên gia y tế: Tôi đã trực
tiếp trao đổi với phụ huynh học sinh bị nhiễm covid, học sinh nghỉ học Đến cơ sở y tế như Trạm y tế thị trấn Lam Sơn; Trung tâm y tế huyện Thọ Xuân để trao đổi ý kiến với các bác sĩ có chuyên môn trong lĩnh vực tư vấn tâm lý học đường; sau đó tôi ghi chép và thu thập những thông tin cần thiết
- Phương pháp tìm kiếm thông tin trên mạng internet: Tôi
tìm kiếm thông tin trên các trang mạng chính thống Chọn lọc thông tin từ các buổi tư vấn trên phương tiện truyền thông của các bác sĩ đầu ngành của Việt Nam về Covid-19 Để có cơ sở chính xác cung cấp cho học sinh, tránh các suy nghĩ tiêu cực ở các em
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Tác động của dịch bệnh Covid-19 đến tâm lý học sinh
UNICEF cho rằng Covid-19 là khủng hoảng lớn nhất đối với trẻ em trên toàn cầu trong lịch sử 75 năm của tổ chức này Trong đó, đại dịch đã làm trầm trọng thêm sức khỏe tâm thần của trẻ em Một báo cáo về sức khỏe tâm thần của trẻ em thế
Trang 3giới của UNICEF cho thấy, năm nay, cứ bảy em ở lứa tuổi 10-19 thì có một em được chẩn đoán là bị rối loạn tâm lý [1]
Trẻ em Việt Nam cũng được phát hiện là chịu ảnh hưởng tiêu cực từ đại dịch này Một nghiên cứu được công bố vào đầu năm nay cho thấy, nỗi sợ về Covid-19 (COVID-19 anxiety) có liên quan chặt chẽ đến sự suy kiệt học tập của các em.Các dấu hiệu cụ thể của mệt mỏi, kiệt sức trong học tập có thể kể đến như:
- Các triệu chứng suy sụp thể chất nói chung như như ngủ kém, chán ăn, mất tập trung, đau đầu, gặp các vấn đề về tiêu hóa, các rối loạn tâm thần v.v…;
- Các triệu chứng suy sụp tinh thần, cảm xúc như thấy quá tải với việc học tập, thấy việc học tập như là một gánh nặng, thờ ơ với việc học tập, hay quên, sầu muộn, không có động lực
về bất cứ thứ gì mà vốn trước đây học sinh đã từng hứng thú, luôn cảm thấy buồn chán, không có khả năng tập trung vào việc học tập ở trường cũng như ở nhà v.v…;
- Các rối loạn nhân cách hóa (depersonalization) như thờ ơ với bạn bè, mâu thuẫn trong nội tâm, giao tiếp kém với bạn bè
và người xung quanh v.v…[1]
2.2.2.Tư vấn tâm lý học đường và vai trò của tư vấn tâm
lý đối với học sinh
2.2.2.1 Tư vấn tâm lý học đường.
Là hoạt động hỗ trợ tâm lý cho học sinh, sinh viên, giáo viên và đôi khi cả phụ huynh thông qua hình thức giao tiếp Mục tiêu của hoạt động này là xóa bỏ cảm xúc, suy nghĩ tiêu cực và giúp các em học sinh vượt qua những khó khăn trong quá trình học tập Đồng thời cải thiện mối quan hệ giữa học sinh với thầy
cô và gia đình.[2]
2.2.2.2 Vai trò của tư vấn tâm lý đối với học sinh.
- Kịp thời giải quyết các vướng mắc: Trong quá trình học
tập, học sinh không tránh khỏi những vướng mắc và vấn đề khó khăn Tuy nhiên, trẻ thường ngại chia sẻ với thầy cô và gia đình
vì sợ bị la mắng và đánh giá Trường hợp này có thể tham vấn tâm lý học đường để được chuyên gia lắng nghe, chia sẻ và đưa
ra những lời khuyên giúp trẻ có hướng xử lý phù hợp Ngoài ra, các chuyên gia cũng trang bị cho học sinh thêm những kỹ năng cần thiết trong học tập, giao tiếp và đặc biệt là kỹ năng kiểm soát stress.[2]
- Ngăn ngừa các bệnh tâm lý học đường: Hiện nay, không ít
học sinh phải đối mặt với nhiều vấn đề tâm lý học đường như stress, rối loạn lo âu, suy nhược thần kinh,… do áp lực học tập, vấn đề tình cảm, nạn nhân của bạo lực học đường hoặc bị tẩy
Trang 4chay Nếu kịp thời tham vấn tâm lý học đường, tỷ lệ học sinh mắc các bệnh tâm lý sẽ giảm đi đáng kể.[2]
- Giúp học sinh phát triển nhân cách bình thường: Quá
trình hình thành nhân cách kéo dài từ khi trẻ mới sinh ra và hoàn chỉnh vào năm 18 tuổi Tuy nhiên, trẻ sẽ có những đặc điểm tính cách rõ rệt nhất vào giai đoạn từ 10 – 18 tuổi Trong giai đoạn này, sự thay đổi của hormone khiến trẻ trở nên nhạy cảm và đôi khi có suy nghĩ, hành vi lệch chuẩn Nếu không có
sự hỗ trợ của tư vấn tâm lý học đường, trẻ có thể phải gặp phải nhiều vấn đề trong quá trình phát triển nhân cách.[2]
2.2.3 Vai trò của tiết sinh hoạt lớp.
Sinh hoạt lớp (sinh hoạt chủ nhiệm) là dạng hoạt động giáo dục tập thể, là một trong những biện pháp cơ bản góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết Thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em học sinh có thể bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và
tự đánh giá, nhận xét nhau một cách thẳng thắn, tích cực Các học sinh trong lớp liên kết lại với nhau, giáo viên gắn bó với học sinh trong một cộng đồng thu nhỏ để giải quyết những vấn đề của cuộc sống hàng ngày ở nhà trường, lớp học Học sinh được
mở rộng các mối liên hệ, tăng cường sự hiểu biết, giúp đỡ lẫn nhau, khắc phục xu hướng hẹp hòi, cục bộ, bè phái trong đời sống tập thể Đây cũng là dịp để học sinh làm quen với nhiều loại hình hoạt động, giúp các em phát triển các kĩ năng cơ bản
và cần thiết cho bản thân Các em được vừa học vừa chơi, được thể hiện khả năng của mình Tiết sinh hoạt có vai trò quan trọng, thiết thực giúp học sinh có thêm hiểu biết, rèn luyện nhiều kĩ năng trong cuộc sống [9]
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 đến tâm lý học sinh lớp 12 C2 trường THPT Lam Kinh.
- Thông qua việc quan sát, theo dõi biểu hiện tâm lý của học sinh trên lớp học, và thông qua trao đổi với phụ huynh nhận thấy:
+ Sau tết nguyên đán, dịch Covid-19 diễn biến hết sức phức tạp Tại lớp 12 C2 qua test sàng lọc ở trường phát hiện có
2 học sinh dương tính với Covid -19 và sau đó 2 tuần con số học sinh dương tính ngày càng tăng lên tới tổng số 13/44 học sinh, nhiều học sinh có người thân( bố, mẹ, anh chị, em…) cũng
bị nhiễm bệnh
+ Khi phát hiện bị dương tính các em hết sức lo lắng, sợ hãi, có em đã bật khóc
Trang 5+ Những em khác có tiếp xúc với bạn bị dương tính cũng lo lắng không kém, và luôn trong tâm trạng thấp thỏm lo sợ mình cũng bị nhiễm
+ Trong lớp xuất hiện tâm lý lo sợ, xa lánh nhau hoặc ngại tiếp xúc với những bạn đã khỏi bệnh đi học trở lại
+ Nhiều phụ huynh và học sinh lo ngại dịch bệnh không muốn cho con em tới trường
+ Sau khi khỏi bệnh các em quay trở lại lớp học, nhiều em
có biểu hiện căng thẳng, mệt mỏi, thiếu tập trung Cảm xúc thay đổi dễ cáu gắt
+ Lớp phải chuyển sang học trực tuyến 7 ngày Thời gian tuy không dài, ban đầu các em hào hứng, nhưng sau vài ngày các em có biểu hiện mệt mỏi, thiếu tập trung, chán nản Chất lượng tiếp thu không được tốt vì phải ngồi nhiều giờ trước máy tính và không có sự giao lưu tương tác trực tiếp với giáo viên và bạn bè
Để đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh dịch Covid-19 đến tâm lý học sinh Tôi đã tiến hành khảo sát bằng phiếu khảo sát (những học sinh phải cách li sẽ được gửi phiếu khảo sát qua zalo)
Nội dung phiếu khảo sát tập trung vào những ảnh hưởng của Covid-19 đến tâm lý học sinh tại các thời điểm:
- Khi bản thân các em là người bị nhiễm bệnh
- Khi những người xung quanh bị nhiễm bệnh
- Sau khi các em đã khỏi bệnh
PHIẾU KHẢO SÁT SỐ 1
PHẦN 1: THÔNG TIN NGƯỜI KHẢO SÁT
Họ và tên:( không bắt buộc)………
Giới tính:………
Đã mắc Covid-19 chưa?
Đã tiêm vắcxin chưa?
PHẦN II: KHẢO SÁT TÁC ĐỘNG CỦA COVID-19 ĐẾN TÂM LÝ HỌC SINH
Em hãy tích vào câu trả lời
Câu 1: Khi bản thân bị nhiễm Covid-19 Em cảm thấy thế nào?
Bình thường
Hoang mang, lo lắng
Sợ bị chuyển biến nặng giống trong TPHCM
Ý kiến
khác
Câu 2: Khi điều trị Covid-19 tại nhà em gặp những khó khăn gì?
Không gặp khó khăn gì
Trang 6Cơ thể mệt mỏi
Sinh hoạt các nhân bị thay đổi( hạn chế tắm gội…), bức bí khó chịu
Ý kiến
khác
Câu 3: Sau khi khỏi bệnh, trở lại lớp học em có gặp khó khăn gì
không?
Không gặp khó khăn gì
Suy giảm trí nhớ
Tiếp thu bài khó hơn do bị gián đoạn kiến thức khi các li
Một số bạn bè ngại tiếp xúc
Sức khỏe bị ảnh hưởng: đau đầu, rụng tóc, ho dai
dẳng
Lo ngại sẽ bị tái nhiễm lần 2 với chủng mới
Ý kiến
khác
Câu 4: Khi trong lớp có bạn bị dương tính với Covid-19 Em
cảm thấy thế nào?
Bình thường
Lo lắng mình sẽ bị nhiễm bệnh
Không muốn tới trường vì lo ngại bệnh dịch
Ý kiến
khác
Câu 5: Khi có người thân trong gia đình bị nhiễm Covid-19 Em
cảm thấy thế nào?
Bình thường
Lo lắng cho sức khỏe của người thân
Lo lắng mình sẽ bị nhiễm bệnh
Lo lắng vì mình sẽ bị cách li, gián đoạn việc học
Ý kiến
khác
Câu 6: Trong thời gian bị cách li do là F1, em cảm thấy thế
nào?
Bình thường
Mệt mỏi
Bức bí, buồn chán vì không được giao tiếp với mọi người
Ý kiến
khác
Câu 7: Từ khi biết mình là F1, em đã tiến hành test Covid-19
như thế nào?
Trang 7Ngay sau khi biết mình là F1
Liên tiếp nhiều ngày sau khi biết mình là F1
Tét khi cảm thấy có triệu chứng nghi nghờ
Ý kiến
khác
Kết quả khảo sát:
- 13/44 học sinh bị nhiễm Covid-19
- 44/44 học sinh đã tiêm đủ 2 mũi vacxin
- 18/44 học sinh đã từng là F1
Kết quả trả lời câu hỏi
Câu 1: Khi bản thân bị nhiễm Covid-19, tâm lý em thế nào?
Sợ bị chuyển biến nặng giống trong TP.Hồ Chí
Minh
10/13
Câu 2: Khi điều trị Covid-19 tại nhà em gặp những khó khăn gì?
Sinh hoạt các nhân bị thay đổi( hạn chế tắm
Câu 3: Sau khi khỏi bệnh, trở lại lớp học em có gặp khó khăn gì
không?
Tiếp thu bài khó hơn do bị gián đoạn kiến thức khi
Trang 8Sức khỏe bị ảnh hưởng: đau đầu, rụng tóc, ho dai
Lo ngại sẽ bị tái nhiễm lần 2 với chủng mới 13/13
Câu 4: Khi trong lớp có bạn bị dương tính với Covid-19 Em
cảm thấy thế nào?
Không muốn tới trường vì lo ngại bệnh dịch 5 /31
Câu 5: Khi trong gia đình có người bị nhiễm Covid-19 Em cảm
thấy thế nào?
Lo lắng cho sức khỏe của người thân 21/21
Lo lắng vì mình sẽ bị cách li, gián đoạn việc học 18/21
Câu 6: Trong thời gian bị cách li do là F1, em cảm thấy thế
nào?
Bức bí, buồn chán vì không được giao tiếp với mọi
người
15/15
Ý kiến khác
Trang 9Câu 7: Từ khi biết mình là F1, em đã tiến hành test Covid-19 tại
các thời điểm ?
Liên tiếp nhiều ngày sau khi biết mình là F1 01/18 Tét khi cảm thấy có triệu chứng nghi nghờ 16/18
Từ kết quả khảo sát trên cho thấy đa số học sinh gặp phải những khó khăn về mặt tâm lý do tác động của dịch Covid-19 như:
- Lo âu, sợ hãi về nguy cơ sẽ chuyển biến nặng khi bản thân, người trong gia đình bị nhiễm bệnh
- Lo lắng về nguy cơ mình bị nhiễm bệnh khi có tiếp xúc với bạn bè, hoặc trong gia đình có người nhiễm bệnh
- Lo lắng khi tiếp xúc với những bạn là f0 khỏi bệnh liệu có nguy cơ lây bệnh nữa hay không
- Lo lắng về khả năng bị tái nhiễm lần 2, và các nguy cơ khi bị tái nhiễm
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Trước những khó khăn về mặt tâm lý của học sinh lớp chủ nhiệm gặp phải trong mùa dịch Covid-19 Tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu và tổ chức tiết sinh hoạt cuối tuần với chủ đề:
“Covid-19, em đã gặp khó khăn gì?” để hỗ trợ giúp ổn định
tâm lý cho các em
I Mục tiêu:
- Nâng cao nhận thức và khả năng thích ứng với dịch Covid-19 của học sinh bảo đảm các hoạt động giáo dục không
bị đứt gãy
- Giảm thiểu tác động tiêu cực của đại dịch Covid -19 đến tâm lý học sinh Góp phần xây dựng trường học an toàn thân thiện
- Tăng ý chí, niềm tin, bản lĩnh, thái độ ứng xử, hoàn thiện nhân cách cho các em
II Chuẩn bị:
- GV phát phiếu khảo sát vào thứ 2 đầu tuần (những học sinh phải cách li sẽ được gửi phiếu khảo sát qua zalo)
- Thu phiếu để phân tích thông tin, số liệu
- Dựa trên số liệu thu thập từ phiếu khảo sát, kết hợp với các nhận định từ việc quan sát, trao đổi với phụ huynh học sinh
Trang 10Giáo viên xây dựng hệ thống thông tin về các vấn đề dịch bệnh gây lo lắng ở học sinh
- Xây dựng kịch bản chương trình sinh hoạt vào cuối tuần
- Thông báo cho học sinh về chủ đề sinh hoạt cuối tuần (những học sinh phải cách li sẽ tham gia bằng ứng dụng zoom )
III Tiến trình hoạt động:
A- Khởi động: GV trình chiếu một video thông tin về tình
hình dịch bệnh ở thời điểm hiện tại Đoạn video đề câp đến những khó khăn chung của toàn xã hội, nhấn mạnh đến những khó khăn riêng của đối tượng học sinh Những ảnh hưởng của Covid-19 đến sức khỏe( mệt mỏi, sút cân, đau đầu, trí nhớ suy giảm….) cũng như tinh thần của học sinh ( lo lắng, hoang mang,
sợ hải, chán nản… ) nhằm thu hút sự quan tâm của tất cả các em
Sau đó giáo viên đặt câu hỏi:
- Trong lớp chúng ta những bạn nào đã gặp phải các vấn
đề như trong video ở trên
Để tháo gỡ những khó khăn đó, hôm nay chúng ta sẽ cùng trao đổi và tìm hiểu về Covid-19 để có cái nhìn đúng đắn về dịch bệnh, từ đó tự tin, bình tĩnh và lạc quan ứng phó một cách chủ động với dịch bệnh
