Quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã quảng yên, tỉnh quảng ninh hiện nay

Trong những năm qua công tác quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống trên địa bàn thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, có ý nghĩa sâu sắc đối với phát triển

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

Bùi Minh Duyên

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

Ở THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hà Nội, năm 2019

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

Ở THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Tôi xin cam đoan đây là công trình do chính tôi thực hiện với sự hướng dẫn của TS Vũ Thị Thu Quyên Các số liệu, tài liệu nêu trong khóa luận là hoàn toàn trung thực, kết quả nghiên cứu chưa từng được công bố

Tác giả khóa luận

Bùi Minh Duyên

M ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC 9 VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG 9

1.1 Khái niệm, đặc điểm của quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống 9

1.2 Nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống 17

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH HIỆN NAY 28

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình lễ hội ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh 28

2.2 Kết quả, hạn chế trong quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh hiện nay và nguyên nhân 36

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH THỜI GIAN TỚI 53

3.1 Quan điểm chỉ đạo đối với quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống 53

3.2 Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh thời gian tới 55

KẾT LUẬN 63

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

TÓM TẮT KHÓA LUẬN 69

M ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, mỗi dân tộc có nền văn hóa riêng, phong phú, đặc sắc Các giá trị văn hóa ấy đã được bảo lưu từ đời này qua đời khác Một trong những giá trị văn hóa ấy nằm trong các lễ hội truyền thống Có những lễ hội mang tính chất vùng miền và cả nước như: lễ hội Cầu mùa (miền Bắc); lễ hội Cầu ngư (ven biển miền Trung); lễ hội Bà Chúa Xứ (miền Nam) Ngoài ra còn rất nhiều lễ hội tưởng niệm một dấu ấn nào đó như: ngày sinh, ngày mất của các vị Thành hoàng làng; hay ghi nhận một chiến công của các vị anh hùng dân tộc trên khắp đất nước Việt Nam, v.v Chính vì thế, lễ hội truyền thống của Việt Nam đã diễn ra khắp mọi nơi, mọi lúc Nó đem cái hay, cái đẹp của quá khứ đến cho hiện tại, tạo nên sức mạnh cho tương lai Cũng chính vì thế,

lễ hội truyền thống được mọi người hào hứng tham gia

Quản lý nhà nước đối với lễ hội đóng vai trò rất quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của văn hóa Trên phương diện vĩ mô, hoạt động quản lý lễ hội sẽ góp phần định hướng, điều chỉnh sự phát triển của văn hóa quốc gia, giúp hiện thực hóa các chủ trương, đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, từ

đó tác động đến mục tiêu, bản chất của văn hóa dân tộc Trên phương diện vi

mô, hoạt động quản lý lễ hội trong các lĩnh vực, địa bàn, nhóm dân cư cụ thể

sẽ giúp kiểm soát sự tùy tiện, sai lệch trong khi thực thi các cơ chế, chính sách của Nhà nước trên lĩnh vực văn hóa Hoạt động quản lý lễ hội thời gian qua đã góp phần đảm bảo định hướng lớn của Đảng trong việc “xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” Các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp được bảo tồn và phát huy, bản sắc văn hóa dân tộc không bị mai một, hòa tan trong quá trình hội nhập và toàn cầu hóa Nhiều giá trị văn hóa mới, tiến bộ đã được xác lập, củng cố trên cơ sở tiếp thu

có chọn lọc những cái hay, cái đẹp của văn hóa nhân loại

Quảng Yên là một thị xã có vị trí địa lý chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Quảng Ninh Trong những năm qua công tác quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống trên địa bàn thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, có ý nghĩa sâu sắc đối với phát triển văn hóa của địa phương Lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh là loại hình sinh hoạt cộng đồng đậm đà bản sắc dân tộc Lễ hội truyền thống không chỉ là truyền thống vô giá trong quá khứ để lại mà còn là tài sản vô giá trong tương lai của địa phương Hiện nay lễ hội truyền thống ở Quảng Yên ngày càng được phục dựng nhưng lại bị biến tấu nhiều, thậm chí còn xâm nhập các yếu tố ngoại lai làm mất đi giá trị truyền thống nguyên gốc của nó Công tác quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh vẫn còn nhiều bất cập đặt ra so với nhu cầu thực tiễn, đòi hỏi công tác quản lý cần có sự đổi mới Việc xây dựng lễ hội truyền thống, các văn bản pháp luật, các chính sách trên lĩnh vực lễ hội truyền thống còn chậm, thiếu đồng bộ, công tác quản lý lễ hội còn nhiều yếu kém làm hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Vì những lí do nêu trên và để góp phần tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh nên

sinh viên chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã

Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp chuyên

ngành Khoa học quản lý Nhà nước tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền

2 T nh h nh nghi n c i n n đ n đề tài

Vấn đề quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống đã và đang được các nhà lãnh đạo, quản lý và nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Thời gian qua đã có nhiều công trình khoa học đề cập đến vấn đề quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở các mức độ và phạm vi khác nhau

Cuốn sách “Văn hóa Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm” của tác giả Trần

Quốc Vượng xuất bản năm 2003 bao gồm các công trình đã công bố của giáo

sư Trần Quốc Vượng cũng là một trong những công trình nghiên cứu về lễ hội tiêu biểu Bên cạnh các vấn đề nghiên cứu như: diễn trình văn hóa, nghệ thuật, ứng xử… thì trong phần nghiên cứu về lễ hội dân gian được đánh giá một cách tổng quát Tác giả đã đưa ra nhận định về lễ hội dân tộc xưa không thiếu những cái hay nhưng cũng còn không ít những cái dở vì vậy phải bỏ cái

dở, giữ cái hay, phê phán và chọn lọc, duy trì một số hình thức lễ hội truyền thống và nhất là duy trì cái tinh túy, cái tinh thần, cái hồn của lễ hội xưa

Tác giả Vũ Ngọc Khánh, năm 2004 có công trình nghiên cứu: “Lễ hội

trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam” Tác giả đã nhận định rằng lễ hội

không phải một hiện tượng văn hóa bất biến mà nó có sự thay đổi qua thời gian, sự biến đổi và tiếp tục của các lễ hội chính là sự hài hòa của nó đối với không gian và thời gian nhất định Lễ hội truyền thống là sự lưu giữ các giá trị văn hóa tốt đẹp của đất nước

Cuốn sách: Lễ hội Việt Nam của tác giả Lê Trung Vũ và Lê Hồng Lý

xuất bản năm 2005 với trên 300 lễ hội, các tác giả đã quan tâm nghiên cứu sâu sắc về lễ hội, đưa ra nội dung đầy đủ về lễ hội, về đề tài lịch sử Đó là lễ hội tưởng niệm các anh hùng có công chống giặc ngoại xâm giành lại độc lập cho dân tộc, Tổ quốc… Ngoài ra còn có những lễ hội đặc biệt khác nói về sự bất tử hoặc những tín ngưỡng phồn thực… Có thể nói đây là một trong những công trình nghiên cứu về lễ hội truyền thống chi tiết và đặc sắc hiện nay

Tác giả Bùi Hoài Sơn, năm 2009 xuất bản cuốn sách: Quản lý lễ hội

truyền thống của người Việt Cuốn sách đã khái quát hệ thống văn bản của

Nhà nước ta về quản lý lễ hội, đánh giá ưu, nhược điểm về công tác quản lý lễ hội và đưa ra một số giải pháp tăng cường quản lý lễ hội từ góc độ quản lý di sản văn hóa phi vật thể

Cuốn sách Mấy vấn đề văn hóa Việt Nam hiện nay - thực tiễn và lý luận

(NXB Lao Ðộng) xuất bản năm 2015 là tác phẩm mới nhất của GS, TS Ðinh Xuân Dũng Ðây là một tập hợp các tiểu luận, chuyên đề, bài viết của tác giả

được tuyển chọn từ năm 2012 đến nay, đề cập những vấn đề căn cốt và nêu bật một số nét về thực trạng và công tác nghiên cứu lý luận văn hóa Việt Nam hiện nay Cuốn sách đã phần nào giải quyết và lý giải được những vấn đề thời

sự đang đặt ra của đời sống văn hóa - văn nghệ đương đại ở nước ta, nhất là trong giai đoạn thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, đưa ra được những kiến giải mới về vị trí, vai trò ngày càng quan trọng của văn hóa trong phát triển Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa giai đoạn 2006-2010 với rất nhiều mục tiêu trong đó cần phải tiếp tục phát huy kết quả đã đạt được trong việc xây dựng và phát triển văn hoá

Cuốn sách 60 lễ hội truyền thống Việt Nam, xuất bản năm 2015 của tác

giả Thạch Phương và Lê Trung Vũ là cuốn sách miêu tả khá toàn diện và có

hệ thống 60 lễ hội truyền thống tiêu biểu ở các địa phương, của các dân tộc trên cả nước Ngoài phần lễ hội, cuốn sách còn có thêm phần câu ca trong hội

hè và phần viết về các trò diễn, trò chơi, cuộc thi tài trong lễ hội nhằm miêu tả

cụ thể, chi tiết hơn bộ phận cấu thành không thể thiếu của lễ hội; đồng thời thông qua đó người đọc một lần nữa có cái nhìn hệ thống lại những trò diễn trong dân gian giữa các vùng miền trên cả nước

Bên cạnh đó, nhiều bài viết trên báo và tạp chí cũng đề cập đến vấn đề này:

Tạp chí Công tác tôn giáo số 10 (2012) trang 13 có bài: “Công tác quản

lý nhà nước đối với lễ hội” của tác giả Nguyễn Hồng Chương Tác giả đã phân tích vai trò nói chung và nội dung quản lý nhà nước đối với các lễ hội ở Việt Nam hiện nay

Tác giả Đinh Thị Dung có bài viết đăng trên tạp chí Văn hóa số 366

(2014) trang 21: “Lễ hội Việt Nam từ góc nhìn thích ứng và hội nhập văn hóa” Tác giả Đinh Thị Dung đã đem đến cho độc giả những cách nhìn mới

mẻ về lễ hội Việt Nam và đưa ra những cơ hội và thách thức về hội nhập văn hóa trong thời gian tới

Ngoài ra còn có nhiều luận án, luận văn và nghiên cứu khoa học tìm hiểu về vấn đề này:

Năm 2004, Nguyễn Thu Linh, Phan Văn Tú nghiên cứu Đề tài khoa

học cấp Bộ: “Quản lý lễ hội cổ truyền: thực trạng và giải pháp” Đề tài đánh

giá tương đối đầy đủ về thực trạng lễ hội truyền thống Việt Nam và đưa ra một số giải pháp để phát triển và nâng cao giá trị của lễ hội Giáo dục các thế

hệ biết và hiểu về lịch sử - văn hóa dân tộc địa phương mình qua các trải nghiệm hội hè, trò chơi, trò diễn dân gian có giá trị tìm lại môi trường phục sinh và tôn tạo Các tác giả nhấn mạnh rằng lễ hội đang trở thành một sản phẩm du lịch Thúc đẩy kinh tế ở nhiều địa phương

Luận văn thạc sĩ Nghiên cứu lễ hội truyền thống Đồng bằng Sông Cửu

Long để phát triển du lịch, năm 2016 của Dương Thanh Xuân đã tổng quan

một số vấn lý luận về du lịch, văn hóa, lễ hội và du lịch lễ hội Khảo sát, kiểm

kê, phân tích, đánh giá tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch lễ hội truyền thống ở đồng bằng sông Cửu Long Qua đó, làm rõ mặt đạt được và hạn chế trong phát triển du lịch lễ hội truyền thống của vùng và đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy lễ hội truyền thống cũng như đưa ra định hướng và giải pháp thúc đẩy phát triển du lịch lễ hội truyền thống ở đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới

Các công trình khoa học trên đã góp phần quan trọng xây dựng nền tảng và cách thức quản lý lễ hội trong thực tiễn Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ đề cập tới quản lý lễ hội mang tầm vĩ mô, trên phạm vi cả nước, chưa có đề tài nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện lý luận và thực tiễn về quản

lý nhà nước đối với hoạt động văn hóa ở đơn vị hành chính cụ thể - thị xã

Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh Đề tài “Quản lý nhà nước về lễ hội truyền

thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh hiện nay” là sự nghiên cứu

tổng hợp những vấn đề đã được đề cập và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh trong đó có tham khảo, kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu nhằm đưa ra giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về lễ hội

truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, đáp ứng yêu cầu phát triển của thị xã trong tình hình mới

3 M c đ ch nhi nghi n c củ đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước

về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh hiện nay; khóa luận đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích nêu trên, khóa luận có nhiệm vụ nghiên cứu:

- Làm rõ một số vấn đề lý luận của quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

- Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh thời gian qua

- Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm tăng cường quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống trên địa bàn thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới

Đ i tư ng à h i nghi n c củ đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về không gian nghiên cứu: Thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

Về thời gian nghiên cứu: từ năm 2015 đến nay

Cơ ý n à hương h nghi n c củ đề tài

5.1 Cơ sở lý luận

Khóa luận được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam về văn hóa dân tộc và quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống

5.2 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của triết học mác-xít Đồng thời để đạt được mục tiêu và hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu, khóa luận còn

Đề tài cũng phân tích và chỉ ra được những kết quả, hạn chế trong quản

lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

Đề tài đã đề xuất được một số giải pháp cơ bản phù hợp thực tế điều kiện của thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh nhằm tăng cường quản lý công tác này ở địa phương thời gian tới

7 Ý ngh ý n à th c ti n củ đề tài

7.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài góp phần bổ sung vào kiến thức lý luận về quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống, về vai trò của phát triển lễ hội truyền thống nhất là trong điều kiện hiện nay của Việt Nam

7.2 Ý nghĩa thực tiễn

Đề tài cung cấp một cái nhìn toàn diện về thực trạng công tác quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, từ đó chỉ ra những mặt đã làm được và chưa làm được, những nguyên nhân, hạn

chế về phương thức, công tác tổ chức, quản lý, để có thể định hướng, phát huy nâng cao quản lý lễ hội truyền thống thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở tư liệu tham khảo cho các tác giả sau này muốn nghiên cứu về lễ hội truyền thống thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh

t c củ kh n:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và mục lục, đề tài gồm

có 03 chương, 06 tiết

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

1 1 h i ni đặc điể củ ản ý nhà nư c ề hội tr yền th ng

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước ra đời cùng với sự xuất hiện của Nhà nước, là sự quản lý của Nhà nước đối với xã hội và các thành viên xã hội

Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước thực hiện nhằm xác lập một trật tự ổn định, phát triển xã hội theo những mục tiêu mà tầng lớp cầm quyền theo đuổi Bao gồm toàn bộ hoạt động của cả bộ máy nhà nước từ lập pháp, hành pháp đến tư pháp vận hành như một thực thể thống nhất Chấp hành, điều hành, quản lý hành chính do cơ quan hành pháp thực hiện đảm bảo bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước

Quản lý nhà nước là một dạng của quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành vi cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và phát triển của xã hội Theo nghĩa rộng, 3 chức năng cơ bản của Quản lý nhà nước,

đó là: chức năng lập pháp do cơ quan lập pháp thực hiện; chức năng hành pháp (chấp hành và điều hành) do hệ thống hành chính nhà nước đảm nhiệm; chức năng tư pháp do cơ quan tư pháp thực hiện Tuy vậy, nếu hiểu theo nghĩa hẹp, Quản lý nhà nước là hoạt động hành chính của cơ quan thực thi quyền lực nhà nước (quyền hành pháp) để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội theo quy định của pháp luật

Trong thực tế, chúng ta thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm “quản lý nhà nước” và “nhà nước quản lý” Vì vậy, cần phải có sự phân biệt giữa hai khái niệm này:

Quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội nhằm thực thi quyền lực nhà nước, dạng quản lý này được thể hiện trong các cơ quan hành chính Nhà nước Còn “nhà nước quản lý” là nói đến các chủ thể quản lý, đó là hệ thống tổ chức của các cơ quan nhà nước, trong đó có các cơ quan hành chính nhà nước

Như vậy, thực chất của quản lý nhà nước là sự tác động tổ chức mang tính quyền lực - pháp lý của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền hoặc các tổ chức khi được nhà nước trao quyền tới ý thức, hành vi, xử sự của cá nhân, tổ chức, cơ quan, tới các quá trình xã hội hướng chúng vận động, phát triển nhằm đạt được mục tiêu nhất định của quản lý nhà nước và xã hội Đây chính là ý nghĩa giá trị của quản lý nhà nước

1.1.1.2 Khái niệm lễ hội truyền thống

Lễ hội là một sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng "Lễ"

là hệ thống những hành vi, động tác nhằm biểu hiện sự tôn kính của con người với thần linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của con người trước cuộc sống mà bản thân họ chưa có khả năng thực hiện "Hội" là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống Lễ hội là hoạt động tập thể và thường có liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo Con người xưa kia rất tin vào trời đất, thần linh Các lễ hội cổ truyền phản ảnh hiện tượng đó Tôn giáo rất có ảnh hưởng tới lễ hội Tôn giáo thông qua lễ hội

đê phô trương thanh thế, lễ hội nhờ có tôn giáo đề thần linh hóa những thứ trần tục Nhưng trải qua thời gian, trong nhiều lễ hội, tính tôn giáo dần giảm bớt và chỉ còn mang nặng tính văn hóa

Truyền thống là khái niệm để chỉ những cái gì đã hình thành từ lâu đời, mang tính bền vững và được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

Những lễ hội được hình thành từ lâu, được tổ chức qua nhiều năm từ thế hệ này sang thế hệ khác thì được gọi là lễ hội truyền thống Lễ hội truyền thống được các thế hệ sau nối tiếp thế hệ trước tái tạo và khẳng định để bảo tồn, phát huy theo hướng tích cực trong đời sống xã hội

Lễ hội truyền thống là hoạt động văn hóa mang những giá trị tốt đẹp của một cộng đồng, một nhóm người, có tính truyền thống, kế thừa, lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác nối tiếp nhau, nhằm mục đích bảo tồn, phát huy theo hướng tích cực trong đời sống xã hội Như vậy, lễ hội truyền thống là một thành tố văn hóa quan trọng mang tính lịch sử của con người qua các giai đoạn phát triển khác nhau của xã hội

Lễ hội truyền thống còn là hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian rất phổ biến, nổi bật của con người được diễn ra dưới nhiều hình thức hoạt động nhằm phục vụ lợi ích của con người, thỏa mãn nhu cầu về văn hóa, tinh thần của một nhóm người hay của một cộng đồng dân cư nhất định với nhiều mục đích khác nhau

Lễ hội truyền thống là loại hình sinh hoạt văn hoá, sản phẩm tinh thần của người dân được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử Người Việt Nam từ hàng ngàn đời nay có truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”,lễ hội là sự kiện thể hiện truyền thống quý báu đó của cộng đồng, tôn vinh những hình tượng thiêng, được định danh là những vị “Thần” - những người

có thật trong lịch sử dân tộc hay huyền thoại Hình tượng các vị thần linh đã hội tụ những phẩm chất cao đẹp của con người Đó là những anh hùng chống giặc ngoại xâm, những người khai phá vùng đất mới, tạo dựng nghề nghiệp, những người chống chọi với thiên tai, trừ ác thù, những người chữa bệnh cứu người, những nhân vật truyền thuyết đã chi phối cuộc sống nơi trần gian, giúp con người hướng thiện, giữ gìn cuộc sống hạnh phúc Lễ hội là sự kiện tưởng nhớ, tỏ lòng tri ân công đức của các vị thần đối với cộng đồng, dân tộc

Tóm lại, có rất nhiều quan niệm khác nhau về lễ hội truyền thống tùy theo cách tiếp cận theo khía cạnh nào, phương thức nào Tuy nhiên, có thể hiểu: Lễ hội truyền thống là lễ hội được sáng tạo và lưu truyền theo phương thức dân gian, có từ lâu đời, tồn tại cho đến ngày nay hoặc được phục dựng lại, được hình thành trong hình thái văn hóa lịch sử riêng biệt, được truyền lại trong các cộng đồng dân cư với tư cách là phong tục, tập quán

1.1.1.3 Khái niệm quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Quản lý nhà nước nước về lễ hội truyền thống là một khía cạnh của quản lý nhà nước về văn hóa Quản lý nhà nước về văn hóa là hoạt động của

bộ máy nhà nước trong lĩnh vực hành pháp nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam Nhà nước với vai trò là thiết chế trung tâm trong hệ thống chính trị, đại diện cho nhân dân, đảm bảo cho mọi người dân đều được thực hiện các quyền cơ bản của mình, trong đó có các quyền về văn hóa như: quyền học tập, sáng tạo, phê bình văn hóa nghệ thuật, tự do sinh hoạt tôn giáo tín ngưỡng Nhà nước có trách nhiệm điều tiết để đảm bảo sự hài hòa giữa các thành tố văn hóa, điều tiết lợi ích văn hóa của các giai tầng, các yêu cầu phát triển và thỏa mãn nhu cầu văn hóa của toàn xã hội

Theo tác giả Phạm Thanh Quy: “Quản lý lễ hội bao gồm quản lý nhà nước và những hình thức quản lý khác đối với các hoạt động lễ hội Quản lý

lễ hội nhằm đáp ứng các nhu cầu phát triển được hiểu là sự tổ chức, huy động các nguồn lực Nói cách khác thì quản lý lễ hội nhằm các mục tiêu lợi ích công cộng, mục tiêu lợi nhuận hoặc xu hướng phát triển đất nước”.[36, tr.62]

Tác giả Bùi Hoài Sơn lại cho rằng: “Quản lý lễ hội là công việc của Nhà nước được thực hiện thông qua việc ban hành, tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về lễ hội truyền thống nhằm mục đích bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của lễ hội được cộng đồng coi trọng, đồng thời góp phần phát triển kinh tế, xã hội của từng địa phương nói riêng, của cả nước nói chung” [41, tr.46]

Tóm lại, quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội nói chung, lễ hội

truyền thống nói riêng được hiểu là quá trình sử dụng các công cụ quản lý: chính sách, pháp luật, các nghị định, chế tài, tổ chức bộ máy vận hành và các nguồn lực để kiểm soát, can thiệp vào các hoạt động của lễ hội bằng các phương thức tổ chức thực hiện thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm duy trì việc thực hiện hệ thống chính sách, hệ thống các văn bản pháp quy, chế tài của Nhà nước đã ban hành Quản lý lễ hội là một quá trình thực hiện bốn công đoạn: xác định nội dung và phương thức tổ chức; xây dựng kế hoạch;

tổ chức chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, giám sát việc thực hiện; tổng kết, đúc kết kinh nghiệm

Quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống là quá trình nhà nước sử dụng các công cụ như chính sách, luật pháp, bộ máy và các nguồn lực khác để kiểm soát hay can thiệp vào các hoạt động lễ hội nhằm bảo tồn và phát huy những

giá trị truyền thống trong lễ hội

1.1.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

1.1.2.1 Đặc điểm về chủ thể quản lý

Chủ thể của quản lý nhà nước là các tổ chức hay cá nhân mang quyền lực nhà nước trong quá trình tác động tới đối tượng quản lý Chủ thể quản lý nhà nước bao gồm: Nhà nước, cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân được nhà nước ủy quyền thực hiện hoạt động quản lý nhà nước Theo Luật tổ chức Chính phủ và Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, hiện nay chủ thể tham gia quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống bao gồm hệ thống các

cơ quan có thẩm quyền chung và hệ thống cơ quan có thẩm quyền chuyên môn mà cụ thể là:

Thứ nhất, hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống có thẩm quyền chung

- Chính phủ: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước đối với hoạt động

lễ hội truyền thống, ban hành các nghị định về việc đăng ký, tổ chức và quản

lý lễ hội

- Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội trên địa bàn theo thẩm quyền, tiếp nhận nội dung đăng ký hoặc thông báo tổ chức lễ hội quy mô cấp tỉnh, huyện hoặc cấp xã; kiểm kê, phân loại lễ hội và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về hoạt động

lễ hội tại địa phương Bên cạnh đó chỉ đạo các sở, ban, ngành địa phương trong việc phối hợp quản lý và tổ chức lễ hội; đảm bảo trật tự an toàn xã hội

và thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội

Thứ hai, hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về lễ hội có thẩm quyền chuyên môn

- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lễ hội trong phạm vi cả nước, hướng dẫn, đôn đốc công tác kiểm kê, lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa lễ hội của các địa phương Bên cạnh đó hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án về quản lý và tổ chức hoạt động lễ hội

- Bộ Thông tin và Truyền thông có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan thông tấn báo chí và

hệ thống thông tin cơ sở trong công tác tuyên truyền về lễ hội

- Bộ Ngoại giao có trách nhiệm thực hiện chức năng quản lý các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài tại Việt Nam, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc quản lý nội dung hoạt động lễ hội nước ngoài tại Việt Nam

- Bộ Y tế có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn công tác bảo đảm an toàn

vệ sinh thực phẩm; công tác bảo đảm y tế trong hoạt động lễ hội

- Bộ Công an có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn các biện pháp nhằm bảo đảm an toàn, an ninh, trật tự xã hội cho hoạt động lễ hội

- Bộ Công Thương có trách nhiệm chỉ đạo tăng cường kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn việc buôn bán, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc trong hoạt động lễ hội

- Bộ Tài chính hướng dẫn sử dụng việc quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội

- Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện quản lý nhà nước về

lễ hội trong nhiệm vụ, quyền hạn của mình

- Ban quản lý lễ hội được thành lập để giúp chính quyền quản lý các lễ hội truyền thống một cách hiệu quả nhất

1.1.2.2 Đặc điểm về đối tượng, khách thể quản lý

Muốn quản lý hiệu quả, các chủ thể quản lý nhà nước phải nắm vững

và hiểu rõ về đối tượng quản lý

Đối tượng của quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống được xác định là lễ hội truyền thống và những vấn đề xoay quanh lễ hội truyền thống Bao gồm các hoạt động kiểm kê, phân tích, đánh giá hiện trạng của các lễ hội truyền thống, hoạt động bảo tồn và phát huy những giá trị của lễ hội truyền thống, và các hoạt động khác có liên quan đến lễ hội truyền thống Đối tượng quản lý lễ hội truyền thống luôn gắn với lịch sử dân tộc

Vì vậy, chủ thể quản lý cần phải hiểu nguồn gốc, giá trị văn hóa lịch sử, hiểu được quy luật và tính quy luật của đối tượng quản lý để có thể đưa ra được các phương pháp, chủ trương, chính sách phù hợp nhằm thực hiện mục tiêu quản lý

Khách thể quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống là trật tự của quản lý, phương pháp quản lý, công cụ quản lý …

1.1.2.3 Môi trường quản lý

- Môi trường chính trị

Có thể hiểu chính trị là các lĩnh vực hoạt động và tương ứng với nó là các quan hệ giữa con người với nhau trong những lĩnh vực quyền lực, nhà nước, quan hệ giữa các quốc gia và giữa các dân tộc nhằm bảo vệ lợi ích của các tầng lớp, giai cấp, các dân tộc trong xã hội trên cơ sở tôn trọng và bảo đảm quyền lực và lợi ích của giai cấp cầm quyền

Chính trị xét về hình thức thể hiện là những quan điểm, tư tưởng, học thuyết, cương lĩnh, đường lối của chính đảng, là chính sách pháp luật của nhà nước, của giai cấp cầm quyền, các quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp và giữa các dân tộc trong quá trình giành, giữ, tổ chức và thực thi quyền lực nhà nước

Như vậy quản lý lễ hội truyền thống chịu ảnh hưởng rất nhiều từ môi trường chính trị, các quan điểm, đường lối chính sách của Đảng và nhà nước

đã góp phần định hướng, hướng dẫn hoạt động quản lý lễ hội trong cả nước nói chung và thị xã Quảng Yên – Quảng Ninh nói riêng

- Môi trường kinh tế

Kinh tế được hiểu là toàn bộ hoạt động sản xuất vật chất, trao đổi, phân phối, tiêu dùng của con người Đó là sản xuất vật chất theo nghĩa rộng.Sự tác động giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tạo thành quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Đó là quy luật kinh tế cơ bản quyết định quá trình phát triển của xã hội loài người Quy luật này cũng có vai trò quyết định và chi phối đối với tất cả các quy luật xã hội khác

Sự tác động của môi trường kinh tế đối với hệ thống quản lý được thể hiện ở chỗ đó là sự tác động của các nhân tố trong lực lượng sản xuất, gồm:

tư liệu sản xuất và đối tượng lao động

Nền kinh tế phát triển, đời sống xã hội được nâng cao dẫn đến nhu cầu giải trí, tinh thần cũng nâng lên Từ đó đòi hỏi quản lý du lịch, các lễ hội cũng phải tăng cường

- Môi trường văn hóa- xã hội

Dân cư ngày càng đông đúc, trình độ dân trí ngày càng cao, các phương thức sinh hoạt của xã hội thì ngày càng phong phú chính vì thế nhu cầu về tinh thần của nhân dân là ngày một tăng Quản lý lễ hội truyền thống theo đó mà chịu tác động của các nhân tố này Đòi hỏi phải quản lý sao cho các lễ hội truyền thống ngày càng phát huy các giá trị tốt đẹp và phục vụ được nhu cầu của xã hội

1 2 Ng y n tắc nội d ng hương h ản ý nhà nư c ề hội

tr yền th ng

1.2.1 Nguyên tắc quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Thứ nhất, gắn lễ hội truyền thống với các đường lối, nhiệm vụ chính trị

cơ bản trong thời kỳ mới

Trong các Nghị quyết của Đảng qua các kỳ Đại hội, gần đây nhất là Đại hội lần thứ XII, Đảng ta luôn xác định văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển xã hội Mỗi một thời kỳ lịch sử lại đặt ra những nhiệm

vụ chiến lược trọng tâm Tuy nhiên lễ hội truyền thống chưa bao giờ bị xem nhẹ lễ hội truyền thống gắn với xây dựng và phát triển kinh tế, xã hội Người làm công tác quản lý lễ hội truyền thống trong từng cấp, cả vĩ mô lẫn

vi mô cần đặt các hoạt động lễ hội truyền thống trong tính tổng thể của hoạch định chính sách xây dựng và phát triển đất nước, của từng vùng từng địa phương Chỉ có vậy mới có thể phát triển xã hội một cách đồng bộ, cân bằng hài hòa và không thiên lệch, phù hợp với tính đặc thù chuyên biệt của từng lĩnh vực hoạt động lễ hội truyền thống cụ thể

Trong lĩnh vực văn hóa có rất nhiều lĩnh vực nhỏ, trong đó có lễ hội truyền thống, mà mỗi lĩnh vực lại có nét đặc thù riêng Nên cần phải nắm rõ nguyên tắc đặc thù mà đưa ra phương pháp quản lý sao cho phù hợp nhất Nếu không chú ý đúng mức đến nguyên tắc này dễ dẫn đến cách quản lý

“nhốt chung một rọ”

Thứ hai, gắn lễ hội truyền thống với các chính sách phát triển kinh tế

Ngày hôm nay, phát triển kinh tế được coi là nhiệm vụ hàng đầu bên cạnh các nhiệm vụ chiến lược khác Tuy nhiên không phải phát triển kinh tế bằng mọi giá, bất chấp tất cả Phát triển kinh tế cần chú ý đến các hoạt động của lễ hội truyền thống, phải giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế đối với các hoạt động lễ hội Nếu phát triển kinh tế theo hướng duy lợi sẽ có thể làm phá hủy nền văn hóa, lễ hội truyền thống, phá hủy môi trường, và có thể dẫn đến phá hủy các giá trị nhân văn cơ bản của con người

Thứ ba, gắn văn hóa với các chính sách phát triển xã hội

Các chính sách phát triển xã hội như vấn đề y tế, giáo dục, an sinh, dân

số, cơ cấu ngành nghề, các chính sách cụ thể về thương binh liệt sĩ, những người có công với cách mạng, chính sách xóa đói giảm nghèo, chính sách tiền lương… thời nào cũng đặt ra những yêu cầu cần giải quyết Phát triển văn hóa không thể không biết đến các chính sách xã hội như vậy Điều quan trọng là phải gắn kết xây dựng và phát triển văn hóa với các chính sách xã hội cụ thể Nên lồng ghép các khía cạnh văn hóa vào các chủ trương chính sách xã hội Thí dụ văn hóa với vấn đề môi trường, dân số, tôn giáo, vấn đề giao thông, vấn đề tệ nạn xã hội… Có thể nói, nếu các cán bộ quản lý văn hóa am hiểu văn hóa sẽ rất thuận lợi trong công việc của mình Các giá trị văn hóa nếu được thấm nhuần vào mỗi cán bộ và người dân, chắc chắn xã hội sẽ ngày càng phát triển theo hướng tích cực, lành mạnh

Thứ tư, giải quyết hài hòa giữa tính đa dạng và thống nhất, giữa tính dân tộc và tính quốc tế

Về mối quan hệ giữa tính đa dạng và tính thống nhất trong văn hóa Việt Nam từ lâu đã trở thành nguyên tắc trong chiến lược xây dựng và phát triển văn hóa Tuy nhiên, trong hoạt động quản lý văn hóa cụ thể, không phải khi nào, ở đâu cũng được quán triệt thấu đáo Có nhiều khi, do chú ý tới tính thống nhất một cách đơn giản mà cào bằng, xóa nhòa tính đặc thù, đa dạng

của các vùng miền văn hóa, các hiện tượng văn hóa Hoặc ngược lại, nếu bỏ qua tính thống nhất lại rơi vào tình trạng bất chấp, cát cứ, phát triển tùy tiện,

và rất dễ rơi vào tình trạng địa phương cục bộ hoặc mâu thuẫn sắc tộc Ví dụ việc “chảy máu nhà sàn” của các vùng dân tộc thiểu số ở Tây Bắc, Việt Bắc

và Tây Nguyên là một bài học đắt giá cho việc quản lý văn hóa Bà con do nghèo đói, do thiếu nhận thức về giá trị và bản sắc văn hóa, lại bị thương lái mua chuộc, nên đã bán dần các nhà sàn, để rồi dựng những ngôi nhà cấp 4 tạm bợ sinh sống Có nhiều bản, nhiều xã đã hoàn toàn mất trắng nhà sàn Vùng Hòa Lạc, Tân Lạc thuộc tỉnh Hòa Bình, hầu hết các bản của người Mường đã bị xóa sổ nhà sàn truyền thống Đó là sự để mất văn hóa đáng tiếc

Về mối quan hệ giữa tính dân tộc và tính quốc tế trong văn hóa cũng là mối lo ngại từ lâu nay, và càng ngày càng phức tạp Nó không chỉ là vấn đề thuộc cấp vĩ mô, mà nó thể hiện trong đời sống hàng ngày ở khắp mọi nơi mọi chốn Từ trang phục, vật dụng sinh hoạt, ngôn ngữ giao tiếp cho đến các hoạt động sân khấu, thời trang… tất cả đang trở thành vấn đề đáng báo động hiện nay Khá nhiều trường hợp chạy theo những trào lưu lối sống cực đoan phương Tây mà chính người phương Tây đã bỏ từ lâu Nhận thức vấn đề này

để có cái nhìn và phương pháp quản lý cho tốt là trách nhiệm của những người làm công tác quản lý văn hóa

1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Thứ nhất, xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch quản lý nhà nước

về lễ hội truyền thống

Quy hoạch phát triển lễ hội truyền thống có trong chiến lược phát triển văn hóa quốc gia và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Để bảo tồn giá trị di sản văn hóa của các hoạt động lễ hội truyền thống, việc xây dựng quy hoạch chiến lược, kế hoạch nghiên cứu cụ thể là việc làm cần thiết

và cấp bách

Xét trên khía cạnh quản lý nhà nước đối với các hoạt động lễ hội truyền thống, việc nghiên cứu phải được tiến hành từ chỗ hiểu biết đầy đủ về các giá

trị văn hóa của lễ hội truyền thống nói chung của từng lễ hội nói riêng, các đặc trưng của mỗi lễ hội, từ đó tìm ra phương thức quản lý một cách hiệu quả nhất, vừa bảo tồn các giá trị truyền thống, vừa loại bỏ được các yếu tố lạc hậu, chắt lọc được tinh hoa văn hóa dân tộc

Thứ hai, xây dựng thể chế, chính sách quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Ở Trung ương: ban hành, hướng dẫn chỉ đạo thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về lễ hội, lễ hội truyền thống Các văn bản quy phạm pháp luật này phải giữ nguyên tắc Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và dân chủ hóa công tác quản lý, phải là các quyết định hành chính khả thi, tránh chồng chéo, quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ, tránh tình trạng nhiều đơn vị cùng có chức năng quản lý nhưng khi quy kết trách nhiệm không có đơn vị nào đứng ra nhận hoặc văn bản thiếu cơ sở thực thi, triển khai không kịp thời

Ở địa phương: tổ chức thực hiện, tham mưu với cấp trên các vấn đề về quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống Việc tổ chức thực hiện rất quan trọng, quyết định hiệu lực, hiệu quả của các văn bản quy phạm pháp luật Đồng thời, tại địa phương khi văn bản pháp luật đi vào đời sống sẽ bộc lộ ưu điểm, khuyết điểm, do đó cấp chính quyền địa phương cần có trách nhiệm tham mưu với cấp trên sửa đổi để hoàn thiện, chỉ đạo thực hiện hiệu quả

Ngày 12/7/2001, Chủ tịch nước ban hành hiệu lệnh số CTN về việc công bố Luật di sản văn hóa và ngày 18 tháng 6 năm 2009 ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật di sản văn hóa là cơ

09/2001/L-sở căn bản về luật pháp nhằm duy trì, đảm bảo sự Quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội truyền thống Cho đến nay Quyết định số 110/2018/NĐ-CP là quyết định mới nhất về quản lý và tổ chức lễ hội Cùng với đó, nhiều nghị định hướng dẫn thi hành luật cũng được ban hành bảo đảm sự thực thi đúng luật và phù hợp với thực tiễn mỗi địa phương

Thứ ba, tổ chức bộ máy đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức quản lý hoạt động lễ hội

Nhóm đối tượng làm công tác thực thi quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội truyền thống thuộc ngành văn hóa thường là công chức thuộc cơ quan chuyên trách của ngành, được phân công trách nhiệm, hoặc chuyên viên văn hóa cơ sở chính là chuyên viên văn hóa xã, phường Phẩm chất cần có của người làm công tác thực thi Quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội truyền thống là:

- Nắm chính sách và luật pháp của nhà nước có liên quan tới lĩnh vực tác nghiệp

- Có khả năng giao tiếp, kinh nghiệm làm việc với cộng đồng và có ý thức lũy kinh nghiệm

- Hiểu biết về văn hóa nghệ thuật, nhất là văn hóa nghệ thuật truyền thống của dân tộc và địa phương mình

- Thường xuyên học hỏi để nâng cao trình độ Hiểu biết sâu về lễ hội, nhất là những hình thức hoạt động lễ hội truyền thống diễn ra trên địa bàn

- Có kiến thức về quản lý văn hóa nghệ thuật

- Có tinh thần trách nhiệm cao đối với sự nghiệp

- Có đạo đức trong sáng và lối sống tốt

Nhiệm vụ chủ yếu của đội ngũ làm công tác quản lý đối với hoạt động

lễ hội truyền thống là:

- Cầu nối giữa các bên liên quan trong hoạt động quản lý và tổ chức hoạt động lễ hội truyền thống

- Thực thi chức năng hướng dẫn - kiểm tra - giám sát và phối hợp xử lý

vi phạm với tinh thần trách nhiệm cao, phù hợp với chính sách, luật pháp và các quy định của địa phương

- Biết động viên, khuyến khích những việc làm tốt và ngăn ngừa những việc làm không tốt trong các hoạt động lễ hội truyền thống

- Làm đúng và làm tốt những nhiệm vụ công tác cụ thể được tổ chức giao phó

Việc quản lý và tổ chức hoạt động lễ hội truyền thống cần sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức Nhà nước, các hội viên trong các đoàn thể chính trị - xã hội Nếu đội ngũ này thực sự gương mẫu chấp hành nghiêm chỉnh việc thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội, thì hoạt động lễ hội truyền thống sẽ chuyển biến tích cực, giảm thiểu các hiện tượng tiêu cực nảy sinh Cán bộ, công chức cần phân biệt rõ rệt việc công, việc tư khi tham gia lễ hội truyền thống, không lợi dụng việc công vào hoạt động lễ hội truyền thống gây phản cảm trước công chúng

Ngày nay, chúng ta ngày càng nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của nguồn lực con người trong mọi hoạt động của đời sống Trong quản lý, tổ chức các hoạt động của lễ hội truyền thống nói riêng, có thể coi các nhà tổ chức hoạt động lễ hội truyền thống là yếu tố quan trọng tạo nên thành công của lễ hội truyền thống Việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về hoạt động lễ hội truyền thống Việc đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về hoạt động lễ hội truyền thống là việc cần được tiến hành khẩn trương và có hiệu quả thiết thực, đồng thời là kế hoạch lâu dài trong chiến lược quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội truyền thống

Thứ tư, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về lễ hội truyền thống

Tuyên truyền về lễ hội truyền thống gồm có các nội dung sau:

- Tuyên truyền về ý nghĩa và giá trị của lễ hội truyền thống nhằm nâng cao nhận thức của các cơ quan, ban ngành và người dân khi tham gia lễ hội

- Tuyên truyền các văn bản chính sách quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Thứ năm, đầu tư các nguồn lực quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Quản lý nhà nước thực hiện huy động, quản lý, sử dụng hai nguồn lực

cơ bản là nguồn lực về vật chất và nguồn lực về con người Đầu tư nguồn lực tốt thì sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lễ hội

Nguồn lực vật chất bao gồm nguồn tài chính để bảo vệ và phát huy giá trị văn hóa lễ hội truyền thống từ ngân sách nhà nước, các khoản thu từ hoạt động tổ chức, phát huy giá trị lễ hội và tài trợ, đóng góp của tổ chức, cá nhân đóng góp, tài trợ cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể

có giá trị tiêu biểu trong đó có các lễ hội truyền thống cấp nhà nước, cấp tỉnh

và các lễ hội gắn với di tích lịch sử, văn hóa, danh thắng cấp quốc gia

Nguồn nhân lực bao gồm nhân lực thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống và nhân lực tham gia hoạt động tổ chức lễ hội Công tác tuyển dụng và sử dụng nguồn nhân lực quyết định hiệu quả quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống

Thứ sáu, tổng kết, đánh giá hoạt động quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Liên quan đến việc cấp phép và báo cáo việc tổ chức hoạt động lễ hội truyền thống, muốn mở hội, ngành văn hóa sở cùng các tổ chức xã hội báo cáo kế hoạch tổ chức, nội dung và biện pháp chỉ đạo lễ hội lên cơ quan văn hóa cấp trên, nếu được chấp nhận mới được mở hội Bộ văn hóa quyết định việc mở hội của các hội lớn, có phạm vi ảnh hưởng tới nhiều tỉnh Sau lễ hội truyền thống, ban tổ chức tổng kết đánh giá kết quả và rút kinh nghiệm cho lần tổ chức tiếp theo, báo cáo bằng văn bản lên cơ quan văn hóa cấp trên

Nghị định 110/2018/NĐ-CP quy định những hoạt động lễ hội truyền thống đã được tổ chức thường xuyên, liên tục, định kỳ, lễ hội lịch sử cách mạng tiêu biểu có ý nghĩa giáo dục truyền thống không phải xin phép, nhưng báo cáo bằng văn bản với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa - thông tin trước thời gian tổ chức lễ hội 20 ngày về thời gian, địa điểm, nội dung, kịch bản và danh sách Ban tổ chức lễ hội truyền thống; lễ hội do cấp

tỉnh tổ chức phải báo cáo với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lễ hội do cấp huyện tổ chức phải báo cáo với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ngoài ra,

lễ hội truyền thống do khu, xã tổ chức thì ban tổ chức không phải báo cáo với

cơ quan Văn hóa - Thông tin, nhưng phải tuân theo những quy định có liên quan tại Nghị định 110/2018/NĐ-CP này

Hoạt động báo cáo, tổng kết và đánh giá việc tổ chức quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống nhằm đánh giá những kết quả đã đạt được, nhìn nhận những hạn chế để khắc phục và rút ra kinh nghiệm cho công tác tổ chức

lễ hội truyền thống cho các cấp quản lý

Thứ bảy, thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động lễ hội truyền thống

Việc tổ chức thực hiện các hoạt động thanh tra kiểm tra là công việc cần được thực hiện thường xuyên và sâu sát tới từng lễ hội Thông qua việc kiểm tra, thanh tra, các nhà tổ chức hoạt động lễ hội truyền thống mới có thể phát hiện và xử lý kịp thời những tập thể và cá nhân đóng góp tích cực; khuyến khích, nhân rộng những mô hình mới, những lễ thức mới tiến bộ mà vẫn giữ được bản sắc dân tộc; đánh giá và rút kinh nghiệm qua các kỳ lễ hội

Các tổ chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội thực hiện chức năng giám sát, quản lý, giáo dục cán bộ, đảng viên và các hội viên trong việc thực hiện tốt các quy định về tổ chức và tham gia lễ hội Chỉ thị số 27-CT/TW của Bộ Chính trị khóa VIII về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị khóa X

về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW Đảng Thường xuyên tổ chức các cuộc tọa đàm, đối thoại giữa các nhà quản lý với các nhà nghiên cứu văn hóa

và người dân tham gia trực tiếp hoạt động lễ hội truyền thống, để thống nhất đánh giá tình hình hoạt động lễ hội truyền thống, từ đó có các biện pháp xử lý các vấn đề nảy sinh trong quản lý và tổ chức hoạt động lễ hội truyền thống Các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa ở các cấp tiến hành sơ kết, tổng kết quản lý hoạt động lễ hội truyền thống trên địa bàn, phát hiện vấn đề kịp thời

điều chỉnh, bổ sung các quy định phù hợp với thực tiễn vào các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành về hoạt động lễ hội truyền thống, làm cơ sở pháp lý

để hướng dẫn và quản lý tốt hoạt động lễ hội truyền thống

1.2.3 Phương pháp quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống

Phương pháp quản lý nhà nước là cách thức chủ thể quản lý thực hiện chức năng của quản lý, hay nói cách khác là cách thức tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được hành vi xử sự cần thiết Vì vậy,

có thể nói, phương pháp quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống là phương thức, cách thức mà các cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền sử dụng để tác động lên đối tượng quản lý nhằm buộc đối tượng quản lý phải thực hiện đầy đủ các quy định của nhà nước trong hoạt động lễ hội truyền thống Các phương pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội truyền thống bao gồm: phương pháp giáo dục, phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tự quản lý

Thứ nhất, phương pháp giáo dục – thuyết phục

Giáo dục, thuyết phục là phương pháp là phương pháp chủ yếu được các nhà quản lý sử dụng Đó là phương pháp quản lý mà chủ thể quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống sử dụng cách thức tác động vào nhận thức, tư tưởng và tình cảm của đối tượng có liên quan nhằm nâng cao tính sẵn sàng và năng lực hoạt động của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao, từ đó đạt được mục tiêu phát triển đã đề ra

Phương pháp giáo dục – thuyết phục là phương pháp chủ yếu được sử dụng trong hoạt động quản lý nhà nước nói chung và quản lý đối với hoạt động lễ hội truyền thống nói riêng, bởi nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân, vì dân, mọi hoạt động của bộ máy nhà nước nhằm phục vụ cho nhân dân, không vì mục đích tự thân nào khác Vì thế, cơ quan, cá nhân được nhà nước trao quyền tổ chức và quản lý lễ hội truyền thống trước hết phải tuyên truyền, giáo dục cho các cá nhân, tổ chức tham gia lễ hội truyền thống và người tham

gia các lễ hội truyền thống tự giác thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật của nhà nước về lễ hội truyền thống

Thứ hai, phương pháp hành chính

Phương pháp hành chính là phương pháp tác động dựa vào các mối quan

hệ tổ chức của hệ thống quản lý Phương pháp này có vai trò rất to lớn trong công tác quản lý nhà nước nói chung và quản lý đối với lễ hội truyền thống nói riêng nhằm xác lập trật tự, kỷ cương trong tổ chức; giải quyết các vấn đề đặt ra trong trong quản lý một cách nhanh chóng và là khâu nối các phương pháp khác thành một hệ thống Phương pháp hành chính trong hoạt động quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống là cách thức tác động trực tiếp của chủ thể quản lý về lễ hội truyền thống đến các tập thể và cá nhân dưới quyền bằng các quyết định dứt khoát mang tính chất bắt buộc, đòi hỏi cấp dưới phải chấp hành nghiêm chỉnh, nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời, thích đáng

Thứ ba, phương pháp kinh tế

Phương pháp kinh tế trong quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống là phương pháp tác động vào đối tượng quản lý về lễ hội truyền thống thông qua các lợi ích kinh tế bằng việc sử dụng các đòn bẩy kinh tế (tiền lương, tiền thưởng, tiền phạt, giá cả, lợi nhuận, lãi xuất,…) để cho đối tượng quản lý tự lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vi hoạt động của họ Phương pháp kinh tế có vai trò rất quan trọng và giữ vai trò trung tâm trong công tác quản lý vì nó tác động thông qua các lợi ích kinh tế, tạo ra sự quan tâm vật chất thiết thân của mỗi người và tập thể lao động trong

lễ hội truyền thống, tạo ra động lực kinh tế trực tiếp khơi dậy sức mạnh tiềm tàng trong mỗi người, động lực đó càng vững chắc nếu lợi ích các nhân được kết hợp đúng đắn với lợi ích tập thể

Thứ tư, phương pháp tự quản lý

Phương pháp tự quản lý là phương pháp thể hiện tính dân chủ trong quá trình thực hiện quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống Biểu hiện

của phương pháp này trong quản lý là chủ thể quản lý thông qua việc phân cấp, trao quyền cho địa phương, cho cấp dưới, cho cơ sở và nhân dân thực hiện những vấn đề nhất định trong quản lý; các đối tượng này với tư cách đối tượng bị quản lý, đồng thời là đối tượng thụ hưởng những lợi ích từ các

lễ hội đem lại, chủ động trong phạm vi để quyết định đầu tư, dự án, kế hoạch, phương án hoạt động liên quan đến hoạt động bảo tồn và phát triển lễ hội truyền thống; chủ thể quản lý sẽ là người kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả của việc thực hiện các nội dung của đối tượng quản lý Tự quản lý của đối tượng quản lý thể hiện thông qua việc tự giác, chủ động, tích cực tham gia, thực hiện các chương trình, dự án kế hoạch phù hợp với năng lực, điều kiện và trong phạm vi quy định Vai trò của các cấp chính quyền, bộ, ngành

và nhân dân được đề cao khi tiến hành quản lý nhà nước đối với lễ hội truyền thống

Tóm lại, ở Việt Nam, lễ hội là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta có hàng nghìn năm lịch sử, thể hiện sự ghi nhận công đức và lòng tri ân của các thế hệ đối với các bậc tiên hiền đã có công giúp dân khai hoang, lập ấp, trồng trọt, chăn nuôi; đánh đuổi ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc Để hiểu được nội dung quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống, trước hết phải hiểu các khái niệm về quản lý nhà nước, lễ hội truyền thống, quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống, đặc điểm của quản

lý nhà nước về lễ hội truyền thống cũng như các nguyên tắc, nội dung, phương pháp quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống Từ những nhận thức

cơ bản đó sẽ đánh giá được những thành tựu đã đạt được trong quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống cũng như những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại đó

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG

THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH HIỆN NAY

2 1 h i t ề điề ki n t nhi n kinh t - xã hội à t nh h nh hội thị xã Q ảng Y n tỉnh Q ảng Ninh

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Thị xã Quảng Yên là đơn vị hành chính ven biển nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Quảng Ninh, có diện tích tự nhiên 314,2km2 Vị trí tọa độ:

20o45’06’’ - 21o02’09’’ độ vĩ Bắc 106o45’30’’ - 106o0’59’’ độ kinh Đông Cách thành phố Hạ Long 40km về phía Tây Nam, cách thành phố Uông Bí 18km về phía Đông Nam và cách thành phố cảng Hải Phòng khoảng 20km về phía Đông

Phía Bắc giáp thành phố Uông Bí và huyện Hoành Bồ, phía Nam giáp đảo Cát Hải (thành phố Hải Phòng) và cửa biển Nam Triệu, phía Đông giáp thành phố Hạ Long và Vịnh Hạ Long, phía Tây giáp huyện Thủy Nguyên (thành phố Hải Phòng)

Sông Chanh chia thị xã Quảng Yên thành 02 vùng rõ rệt, vùng Hà Bắc gồm 11 xã, phường nằm bên tả ngạn sông, vùng Hà Nam gồm 8 xã, phường còn lại nằm bên hữu ngạn sông Vùng Hà Nam là đảo Hà Nam được bao bọc bằng 34km đê biển cao 5,5m vì địa hình thấp hơn mực nước biển

Với vị trí địa lý như trên, thị xã Quảng Yên là cầu nối giữa thành phố Uông Bí với Hải Phòng và Hạ Long, tạo điều kiện cho khách du lịch từ các thành phố lớn về tham gia các hoạt động lễ hội truyền thống tại thị xã

2.1.1.2 Đặc điểm địa hình

Thị xã có vị trí địa lý thuận lợi, nằm liền kề 3 thành phố đó là Hải Phòng, thành phố Hạ Long và thành phố Uông Bí, tạo thành trục kinh tế động

lực ven biển Hải Phòng - Quảng Yên - Hạ Long của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ Hạ tầng giao thông phát triển tương đối đồng bộ có cả giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy tạo điều kiện thuận lợi cho thị xã giao lưu hàng hóa với các vùng trong và ngoài Tỉnh

Thị xã Quảng Yên có đặc điểm địa hình và đất đai của một đồng bằng cửa sông ven biển, có tiềm năng lớn về phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản Đất đai tại Quảng Yên nhìn chung có thể chia thành 3 nhóm đất chính là đồng bằng, đồi núi và đất bãi bồi cửa sông Trong đó, đất đồng bằng chiếm 44% diện tích, gồm chủ yếu là đất phù sa cổ và đất phù sa cũ nằm trong đê Vùng đồi núi chiếm 18,3% diện tích, phân bố ở khu vực phía Bắc, bao gồm chủ yếu là các loại đất feralit vàng đỏ trên đá macma axit và đất feralit nâu vàng, xám vàng trên các đá trầm tích phiến thạch, sa thạch, đá vôi Đất bãi bồi cửa sông, ven biển gồm các loại đất mặn và đất cát chiếm 37,1% diện tích, phân bố ở các khu vực ven biển và cửa sông

Đặc điểm tự nhiên của thị xã Quảng Yên tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế của thị xã Hơn thế, nhu cầu về đời sống tinh thần của nhân dân cũng tăng lên, các lễ hội truyền thống được phục dựng và phát triển để đáp ứng nhu cầu của nhân dân trong thị xã cũng như khách tham quan từ các vùng lân cận

Lượng mưa trung bình hàng năm gần 2000mm, cao nhất có thể lên đến 2600mm Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 tập trung 88% tổng lượng

mưa cả năm, số ngày mưa trung bình hàng năm 160 - 170 ngày Độ ẩm không khí hàng năm khá cao, trung bình 81%, cao nhất vào tháng 3, 4 lên tới 86%,

và thấp nhất 70% vào tháng 10, tháng 11

Nhìn chung chế độ khí hậu và thời tiết ở Quảng Yên có đặc điểm chung của khí hậu miền Bắc Việt Nam nhưng do nằm ven biển nên ôn hoà hơn, thuận lợi cho sản xuất nông lâm ngư nghiệp và phát triển du lịch nhất là các lễ hội truyền thống vào dịp tết nguyên đán Thời tiết mùa đông lạnh gây ảnh hưởng phần nào đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt nhưng cũng tạo điều kiện cho sản xuất vụ đông, đa dạng hoá sản phẩm

2.1.1.4 Tài nguyên thiên nhiên

có tầng dày trung bình 60 - 80cm, thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến trung bình, độ pH từ 4-4,5; hiện chủ yếu là đất rừng và đất trồng cây ăn quả

Đất đồng bằng có diện tích gần 13.528 ha chiếm 44,% diện tích đất đai, gồm chủ yếu là đất phù sa cổ và đất phù sa cũ nằm trong đê, phân bố ở hầu hết các xã trong huyện nhưng tập trung ở khu vực Hà Nam Đất có thành phần cơ giới trung bình đến nặng, độ PH dưới 4,5 hàm lượng mùn trung bình Một số điểm nội đồng đất trũng bị ngập nước mùa mưa nên gây mạnh, đất chua hàm lượng mùn thấp Hiện đất được sử dụng chủ yếu để trồng cây lương thực thực phẩm, trồng lúa hai vụ cho năng suất khá cao

Đất bãi bồi cửa sông, ven biển gồm các loại đất mặn và đất cát có diện tích gần 12.300 ha chiếm 37,1% diện tích, phân bố ở các khu vực ven biển và cửa sông, tập trung nhiều các khu đầm Nhà Mạc, đầm Soài, Cái Tráp, Yên Giang Phần lớn đất đang được sử dụng để nuôi trồng thuỷ sản, phần còn lại

là đất rừng ngập mặn sú, vẹt và đất hoang hóa

Đặc điểm địa hình và đất đai của một đồng bằng cửa sông ven biển tạo cho thị xã có tiềm năng lớn về phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản

* Lợi thế về du lịch

Thị xã Quảng Yên có tiềm năng du lịch đa dạng, với nhiều di tích lịch

sử có giá trị và danh lam thắng cảnh độc đáo, nổi tiếng tạo cho thị xã Quảng Yên có nhiều khả năng phát triển ngành du lịch, dịch vụ

Quảng Yên còn có nhiều lễ hội, trong đó có 3 lễ hội truyền thống có quy mô lớn được tổ chức hàng năm, như Lễ hội Bạch Đằng, lễ hội Tiên Công, lễ hội Xuống đồng Vào mùa xuân, ở Quảng Yên có khoảng 20 chùa làng mở hội, 30 từ đường tổ chức ngày ra cỗ họ với tính chất như một lễ hội của dòng họ

Về tuyến du lịch có 3 tuyến bao gồm: Tuyến Trung tâm thị xã Quảng Yên (Bảo tàng Bạch Đằng, Hai cây lim Giếng Rừng, Bãi cọc Bạch Đằng, Đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà, Bến đò Cổ, chợ Rừng); Tuyến Trung tâm thị xã Quảng Yên - Đảo Hà Nam (điểm di tích lịch sử Bạch Đằng, làng nghề đan ngư cụ truyền thống Hưng Học, đi thuyền nan trên sông cửa đình Cốc, đình Phong Cốc, nhà thờ họ Lê); Tuyến Trung tâm thị

xã Quảng Yên - phường Đông Mai, Minh Thành (điểm Bác Hồ dừng chân, Rừng Thông, Thác Mơ)

Các điểm du lịch gồm 11 điểm: Điểm du lịch Khu trung tâm di tích lịch

sử Bạch Đằng (phường Yên Giang); Điểm du lịch Bảo tàng Bạch Đằng (phường Quảng Yên); Điểm du lịch hai cây Lim Giếng Rừng (phường Quảng Yên); Điểm du lịch Đình Phong Cốc (phường Phong Cốc); Điểm du lịch Nhà thờ họ Lê (phường Phong Cốc); Điểm du lịch đình, chùa Yên Đông (phường

Yên Hải); Điểm du lịch Chùa Yên Giang (phường Yên Giang); Điểm du lịch Miếu Tiên Công (xã Cẩm La); Điểm du lịch Thác Mơ (phường Đông Mai); Điểm du lịch làng nghề truyền thống Hưng Học (phường Nam Hòa) và Điểm

du lịch chợ Rừng (phường Quảng Yên)

2.1.1.5 Điều kiện kinh tế, xã hội

Quảng Yên phát triển nông nghiệp trồng các loại rau màu phục vụ đời sống của nhân dân trong thị xã và nhân dân các địa bàn liền kề Ngoài ra Quảng Yên còn phát triển nuôi trồng thủy sản Sản lượng nuôi trồng thuỷ sản đạt hơn 5.680 tấn, trong đó sản lượng tôm nuôi đạt hơn 2.300 tấn Trong năm

2012 tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt trên 208 tỷ đồng

2.1.2 Khái quát về lễ hội truyền thống ở thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh hiện nay

Thị xã Quảng Yên là vùng đất có lịch sử phát triển từ lâu đời Suốt từ thời kỳ đá mới từ 2.500 – 3.500 Hoàng Tân Quảng Yên đã có người Việt cổ sinh sống với trình độ chế tác công cụ tinh xảo, liên tục qua các thời đại Đông Sơn của các Vua Hùng, thời kỳ Nhà Hán đô hộ, qua các triều đại phong kiến

Lý, Trần, Lê, Nguyễn đến giữa thế kỷ XX Quảng Yên luôn là trung tâm chính trị của vùng đông bắc tổ quốc Do vậy thị xã Quảng Yên hiện còn lưu giữ rất nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể Thị xã hiện còn lưu giữ trên 200 di tích lịch sử văn hóa: đình, chùa, đền, miếu, nhà thờ họ, di tích khảo cổ Trong

đó có di tích đặc biệt quốc gia di tích lịch sử Bạch Đằng với 10 điểm di tích;

33 di tích đã xếp hạng cấp quốc gia, 12 di tích cấp tỉnh Trong các di tích đình, chùa, đền, miếu có trên 10 ngàn hiện vật là các di tích động sản có giá trị văn hóa Về di sản văn hóa phi vật thể: Cư dân thị xã Quảng Yên hiện còn bảo lưu khá nguyên vẹn văn hóa của người Việt ở đồng bằng bắc bộ như các phong tục, tập quán trong lao động sản xuất, trong ứng xử cộng đồng, trong hội hè, đình đám, tang ma, cưới xin.v.v nhiều nghề và làng nghề truyền thống độc đáo

Thị xã Quảng Yên có rất nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc, được tổ chức xen kẽ trong các tháng và được tổ chức nhiều nhất vào mùa xuân, thu hút một lượng du khách lớn từ các nơi về tham dự

* Lễ hội làng Hưng Học

Hàng năm lễ hội làng Hưng Học còn gọi là lễ đại kỳ phước được tổ chức trong ba ngày 13, 14 và ngày 15 tháng giêng âm lịch Cũng như các lễ hội Đại kỳ phước của các làng khác, hội Đại kỳ phước làng Hưng Học là một sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng cầu Thần Hoàng và thần Phạm Nhan phù hộ cho dân làng một năm mới dân an vật thịnh Không gian hội diễn ra ở trung tâm làng, từ đình Hưng Học tới đền Đức Huyền Quang và miếu Phạm Nhan ở chùa Hưng Học

Từ ngày mùng 4 tháng giêng các cụ cao niên trong làng đã họp ở đình

để chọn người chủ tế, cử các quan viên vào đoàn tế và phân các xóm cử người phù giá.Chủ tế phải là người cao niên, vợ chồng đức độ song toàn, con cái phương trưởng có giai có gái, có sức khoẻ để hành lễ và am hiểu nghi thức tế

lễ Các quan viên trong đoàn tế phải là người cao tuổi và am hiểu nghi thức nghi lễ của lễ tế Thần Hoàng

Người phù giá là các nam thanh niên chưa vợ, tuổi từ 18 đến 20 để khiêng kiệu Bát cống trên có tượng Thần Hoàng và kiệu Long Đình trên có hòm sắc thần Hoàng; khênh kiệu rước mũ Thần Phạm Nhan; mang cờ thần, chấp kích, bát bửu, tàn lọng v.v trang phục phù giá mặc áo the, khăn xếp, quần trắng, đi giày Gia Định Lễ vật gồm một án gian hoa quả của làng, ngày xưa còn có lợn ông bồ của người vào đám mang ra đình tế lễ, ngày nay có lễ vật của các bản phủ đón ngõ đi theo về đình tế lễ

* Lễ hội Tiên Công

Lễ hội Tiên Công là một lễ hội lớn được tổ chức vào ngày mùng 5,6,7 tháng giêng âm lịch hàng năm Lễ hội bao gồm Nghi lễ rước cụ Thượng thọ