Gói tin tức đa phương tiện của báo điện tử new york times (nytimes com) (khảo sát hai sự kiện thế vận hội mùa hè 2016 và bầu cử tổng thống mỹ 2016)

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1.1: Sự tác động của việc tích hợp đa phương tiện đối với người tiếp nhận Biểu đồ 1.2: Sơ đồ các loại gói tin tức Biểu đồ 2.1: Số lượng gói tin tức của New York

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN HOÀI PHƯƠNG

GÓI TIN TỨC ĐA PHƯƠNG TIỆN TRÊN

BÁO ĐIỆN TỬ NEW YORK TIMES (NYTIMES.COM)

(KHẢO SÁT HAI SỰ KIỆN THẾ VẬN HỘI MÙA HÈ 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

NGUYỄN HOÀI PHƯƠNG

GÓI TIN TỨC ĐA PHƯƠNG TIỆN TRÊN

BÁO ĐIỆN TỬ NEW YORK TIMES (NYTIMES.COM)

(KHẢO SÁT HAI SỰ KIỆN THẾ VẬN HỘI MÙA HÈ 2016

VÀ BẦU CỬ TỔNG THỐNG MỸ 2016)

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NGÀNH: BÁO CHÍ

MÃ SỐ: 52 32 01 01 CHUYÊN NGÀNH: BÁO CHÍ ĐA PHƯƠNG TIỆN NGƯỜI HƯỚNG DẪN: THS NGÔ BÍCH NGỌC

Khóa luận đã được sửa chữa theo khuyến nghị của Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp

Hà Nội, ngày …… tháng …… năm 2018

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

PGS.TS Nguyễn Thị Trường Giang

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Khóa luận được

hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của Th.S Ngô Bích Ngọc (Học viện Báo chí

và Tuyên truyền) Tài liệu và số liệu trích dẫn trong đề tài hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy Nếu sai, tôi xin tự chịu trách nhiệm

Tác giả

Nguyễn Hoài Phương

LỜI CẢM ƠN

Tác giả khóa luận xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy, cô giáo Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong suốt bốn năm qua đã hết lòng truyền thụ những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, giúp tôi có một nền tảng kiến thức vững vàng để tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Th.S Ngô Bích Ngọc, người đã gợi ý đề tài, theo dõi sát sao và tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành khóa luận này

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đến các phóng viên, biên tập viên và lãnh đạo của một số tờ báo điện tử trong nước, đặc biệt là báo điện tử Tri thức trực tuyến - Zing.vn đã cung cấp cho tôi những thông tin và tư liệu giá trị để thực hiện khóa luận

Vì những lý do khách quan và chủ quan, khóa luận vẫn còn những hạn chế nhất định Tác giả rất mong nhận được góp ý của các thầy, cô giáo, các bạn sinh viên, những người hoạt động trong ngành báo chí và truyền thông, và những ai quan tâm để tôi có thể phát triển và hoàn thiện đề tài trong tương lai

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 - 2018 Sinh viên thực hiện Nguyễn Hoài Phương

Ảnh 2.6: Gói tin tức “Utah - 2016 election forecast” của New York Times

Ảnh 2.7: Gói tin tức “The fine line: What makes Christian Taylor a world-class triple jumper” của New York Times

Ảnh 2.8: Gói tin tức “How Usain Bolt came from behind again to win gold” của New York Times

Ảnh 2.9: Gói tin tức “The countries where women won more medals than men in Rio” của New York Times

Ảnh 2.10: Gói tin tức “First Clinton and Trump debate: Analysis” của New York Times

Ảnh 2.11: Gói tin tức “Olympic bodies: Can you guess their sport?” của New York Times

Ảnh 2.12: Gói tin tức “Bill Clinton’s 1992 ‘Last dog dies’ speech in New Hampshire” của New York Times

Ảnh 2.13: Trang đích (Landing page) của báo điện tử New York Times

Ảnh 2.14: Gói tin tức “Blackhawk down” của The Inquirer

Ảnh 2.15: Gói tin tức “Live Presidential Forecast” của New York Times

Ảnh 2.16: Từ khóa được đánh dấu highlight

Ảnh 2.17: Từ khóa được gạch chân bằng màu sắc nổi bật

Ảnh 2.18: Cụm từ đính kèm siêu liên kết

Ảnh 2.19: Các tầng thông tin được thể hiện bằng văn bản với cỡ chữ khác nhau Ảnh 2.20: Chuỗi hình ảnh tĩnh được cắt ghép để khắc họa chuyển động ấn tượng Ảnh 2.21: Hình họa được thiết kế bằng phần mềm

Ảnh 2.22: Hình ảnh động tích hợp trong gói tin tức

Ảnh 2.23: Biểu đồ miền thể hiện thông tin trực quan

Ảnh 2.24: Đồ họa động trong gói tin tức “Michael Phelps vs himself”

Ảnh 2.25: Đồ họa động trong gói tin tức “Michael Phelps vs himself”

Ảnh 2.26: Đồ họa động trong gói tin tức “Michael Phelps vs himself”

Ảnh 2.27: Bản đồ tương tác chứa dữ liệu phi tuyến tính

Ảnh 2.28: Hình minh họa mang nhiều ý nghĩa biểu tượng

Ảnh 2.30: Sử dụng màu sắc trong đồ họa để phân biệt tính chất nội dung

Ảnh 2.31: Danh sách bản nhạc không lời được tích hợp trong gói tin tức

Ảnh 2.32: Audio được “nhúng” (embed) vào gói tin tức

Ảnh 2.33: Ứng dụng công nghệ thực tế ảo (virtual reality) đế sản xuất gói tin tức Ảnh 2.34: Video trong gói tin tức “Trump and Clinton’s second debate: Analysis” Ảnh 2.35: Video trong gói tin tức “Republican convention day 1: Analysis” Ảnh 2.36: Chương trình tương tác trong gói tin tức “Olympic races, in your neighborhood”

Ảnh 2.37: Chương trình tương tác trong gói tin tức “Olympic races, in your

Ảnh 2.38: Dùng chương trình tương tác để nhấn mạnh thông tin

Ảnh 2.39: Chương trình tương tác dạng quiz question

Ảnh 2.40: Đáp án lựa chọn được thể hiện sinh động

Ảnh 2.41: Chương trình tương tác dạng bảng hỏi

Ảnh 2.42: New York Times nhóm tin bài và gói tin tức theo cụm chủ đề

Ảnh 2.43: Tòa soạn thiết kế mục Interactive Stories (Câu chuyện tương tác) để tập hợp các gói tin tức

Ảnh 2.44: Các đoạn quảng cáo đặt xen kẽ trong gói tin tức gây ra sự phiền toái cho độc giả trong quá trình tiếp nhận

Ảnh 3.1: Thiết bị Leap Motion Cotroller mô phỏng cử động của bàn tay

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1.1: Sự tác động của việc tích hợp đa phương tiện đối với người tiếp nhận

Biểu đồ 1.2: Sơ đồ các loại gói tin tức

Biểu đồ 2.1: Số lượng gói tin tức của New York Times trong hai sự kiện Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 và Thế vận hội mùa hè 2016

Biểu đồ 2.2: Số lượng gói tin tức của New York Times và The Guardian trong sự kiện Thế vận hội mùa hè 2016

Biểu đồ 2.3: Số lượng gói tin tức của New York Times và The Guardian trong sự kiện Bầu cử tổng thống Mỹ 2016

Biểu đồ 2.4: Biểu đồ thể hiện tỷ lệ phần trăm số gói tin tức và số tin bài được sử dụng trong sự kiện Thế vận hội mùa hè 2016 trên báo điện tử New York Times

Biểu đồ 2.5: Biểu đồ thể hiện tỷ lệ phần trăm số gói tin tức và số tin bài được sử dụng trong sự kiện Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 trên báo điện tử New York Times Biểu đồ 2.6: Chủ đề của các gói tin tức trong sự kiện Thế vận hội mùa hè 2016 trên báo điện tử New York Times

Biểu đồ 2.7: Chủ đề của các gói tin tức trong sự kiện Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 trên báo điện tử New York Times

Biểu đồ 2.8: Số lượng mỗi loại gói tin tức được sử dụng trong sự kiện Thế vận hội mùa hè 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 trên New York Times và The Guardian

Biểu đồ 2.9: Số lượng mỗi loại gói tin tức được sử dụng trong sự kiện Olympic Rio 2016 và sự kiện Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 trên báo điện tử New York Times Biểu đồ 2.10: Cơ cấu nguồn doanh thu của Times có sự dịch chuyển rõ rệt trong thế kỷ 21

Biểu đồ 3.1: Mức độ chia sẻ các tin bài được chủ động bổ sung các yếu tố trực

Biểu đồ 3.2: Xu hướng sử dụng các loại thiết bị để đọc tin tức của người dân Mỹ (2013 - 2017)

Biểu đồ 3.3: Chỉ số tương tác của gói tin tức Liên tiếp khi tích hợp video / audio Biểu đồ 3.4: Chỉ số tương tác của gói tin tức Liên tiếp khi tích hợp yếu tố hình ảnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GÓI TIN TỨC ĐA PHƯƠNG TIỆN TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 19

1.1 Khái niệm 19

1.2 Các yếu tố đa phương tiện trong gói tin tức 29

1.3 Vai trò của gói tin tức 38

1.4 Đặc điểm của gói tin tức 42

1.5 Phân loại gói tin tức đa phương tiện 46

1.6 Quy trình sản xuất gói tin tức 54

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN GÓI TIN TỨC ĐA PHƯƠNG TIỆN TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 67

2.1 Giới thiệu tờ báo và các gói tin tức trong phạm vi khảo sát 67

2.2 Khảo sát gói tin tức Thế vận hội mùa hè 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 trên báo điện tử New York Times 73

2.3 Đánh giá chung ưu điểm và hạn chế của New York Times trong việc sản xuất gói tin tức trên báo mạng điện tử 129

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GÓI TIN TỨC ĐA PHƯƠNG TIỆN TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ 137

3.1 Giải pháp nâng cao chất lượng gói tin tức trên báo điện tử New York Times 137 3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng gói tin tức trên báo mạng điện tử 143

KẾT LUẬN 161

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 164

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Báo chí, với tư cách là một phương tiện thông tin, đang dần khẳng định vị trí quan trọng trong đời sống của quần chúng nhân dân, các tổ chức xã hội, cũng như các doanh nghiệp trên thị trường Tuy nhiên, xã hội phát triển đã kéo theo sự chuyển đổi sâu rộng trong xu hướng tiếp nhận thông tin của công chúng

Những năm cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI, thế giới chứng kiến sự phát triển chóng mặt của công nghệ số “Cơn bão” số hóa ập vào mọi ngõ ngách của đời sống, tác động mạnh mẽ, sâu rộng đến mọi đối tượng, mọi ngành nghề, mọi lĩnh vực Và báo chí

- một ngành nghề luôn tiếp xúc sớm nhất, phản ứng nhanh nhạy nhất với mọi biến động xã hội, đương nhiên, không thể nằm ngoài quỹ đạo của sự phát triển này

Thực tế trên đã buộc ngành công nghiệp báo chí truyền thống phải đối mặt với vấn đề mang tính sống còn: Thay đổi hay là chết? Những ấn phẩm thiếu sức sống; cách thức tiếp cận cũ kỹ; ngôn ngữ khô khan, nặng nề và hình thức thể hiện nhàm chán không còn đủ sức để níu chân độc giả Các cơ quan báo chí buộc phải thay đổi, phải đón đầu xu hướng, phải tiến hành một “cuộc cách mạng” thực sự để có thể thu hút độc giả mới và xây dựng được một cộng đồng độc giả trung thành

Những năm đầu thế kỷ XXI, một cuộc đào thải đối với các ấn phẩm truyền thống diễn ra trên quy mô lớn Báo in, báo phát thanh và báo truyền hình đều lâm vào khủng hoảng Sự lao đao của tờ báo 80 năm tuổi là Newsweek, sự sụp đổ của The Sun, sự đóng cửa của đài BBC,… cho thấy đào thải là kết cục tất yếu xảy ra đối với những cơ quan báo chí chậm đổi mới

Trong tình cảnh đó, nhiều tờ báo in lâu đời và danh tiếng đã đóng cửa hoặc đình bản ấn phẩm in để chuyển sang ấn phẩm điện tử vì những ưu thế vượt trội của loại ấn phẩm này Cũng vì lý do đó mà số lượng các tờ báo mạng điện tử trong những năm qua tăng cao đột biến Báo mạng điện tử bước vào giai đoạn bão hòa và một cuộc đào thải khác lại âm thầm diễn ra Điều này góp phần dấy lên một cuộc cạnh tranh khác, thú vị

và đầy kịch tính giữa các cơ quan báo mạng điện tử Không một tòa soạn chính thống nào có thể ngó lơ hoặc đứng ngoài cuộc cạnh tranh này

Mỗi tòa soạn đều phải tìm cách khai thác tối đa các lợi thế của loại hình báo mạng điện tử và có những bước chuyển mình thông minh nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng hiện đại Một số hướng đi mới được nhiều tòa soạn lựa chọn là: tích hợp đa phương tiện, cung cấp thông tin chỉ dẫn, tăng cường đính kèm các siêu liên kết (hyper link),… Các phương pháp này đã phần nào phát huy được tác dụng của nó, song vẫn còn tồn tại một vài hạn chế nhất định Chỉ đến khi gói tin tức ra đời thì những ưu thế của loại hình báo mạng điện tử so với các loại hình báo chí khác (báo in, báo phát thanh, báo truyền hình) mới được khai thác tối đa

Gói tin tức là một hình thức truyền tải thông tin mới của báo chí với những tính năng ưu việt và hiệu quả vượt trội Tuy nhiên, không phải sự kiện, vấn đề nào cũng thích hợp để sản xuất gói tin tức Các cơ quan báo chí thường sử dụng gói tin tức đối với những sự kiện, vấn đề phức tạp, có bối cảnh, tính liên tục và được nhiều người tranh luận với góc nhìn đa chiều Có thể nói rằng, gói tin tức không chỉ đưa cách tổ chức các yếu tố đa phương tiện lên “đỉnh cao” mới mà còn giúp báo chí dần lấy lại

niềm tin nơi độc giả với cách triển khai đề tài đầy sâu sắc, ấn tượng

Trên thực tế, lần đầu tiên khái niệm “gói tin tức” xuất hiện là trong lĩnh vực truyền hình Một trong những chương trình truyền hình tiêu biểu nhất sử dụng hình thức đưa tin theo gói là chương trình “60 minutes” của kênh CBS (Mỹ) Tuy nhiên, truyền hình không phải là “địa hạt” thực sự phù hợp để gói tin tức phát huy hết khả năng của nó Trong khi đó, báo mạng điện tử - với đặc trưng là không gian thông tin không giới hạn, tích hợp đa phương tiện - mới chính là “mảnh đất” màu mỡ để phát

triển hình thức truyền tải thông tin mới này

Nắm bắt được điều đó, nhiều tòa soạn đã tiến hành sản xuất gói tin tức New York Times là một trong những tờ báo đầu tiên đưa tin thành công theo hình thức này Ngày 20/12/2012, người đọc báo điện tử New York Times lần đầu tiên được trải

nghiệm một kiểu bài báo hoàn toàn mới qua tác phẩm “Snow Fall” (Lở tuyết) Đội ngũ sản xuất của tòa soạn đã ứng dụng các thành tựu về cả công nghệ và thiết kế: video nền

tự chạy, ảnh, video và đồ họa nhúng, hiệu ứng cuộc song song (parallax scroll) vàhiệu ứng rèm cửa(những phần sau bao phủ lên phần trước khi kéo chuột) New York Times

đã làm thay đổi quan niệm trước đó về cách thể hiện một bài báo trên trang web, chinh phục được một lượng lớn độc giả, đồng thời góp phần mở ra một thời kỳ mới cho

ngành công nghiệp tin tức trực tuyến

Tiếp nối cuộc thử nghiệm đầy thành công của New York Times là sự ra đời của hàng loạt gói tin tức hấp dẫn khác được sản xuất bởi các tòa soạn tên tuổi như: The Guardian, The Washington Post, hãng thông tấn AP, Tuy nhiên, mỗi cơ quan lại có cách ứng dụng các yếu tố đa phương tiện riêng, đầy linh hoạt, sáng tạo để tạo ra những gói tin tức khác nhau Có thể kể đến tác phẩm “Firestorm” (Bão lửa) của The Guardian với lối kể chuyện nhập vai độc đáo được tạo nên nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn hình ảnh toàn màn hình với kỹ thuật đồ họa; âm thanh phỏng vấn với tiếng động hiện trường Các tầng lớp thông tin được cấu trúc thành các chương theo trật tự tuyến tính:

từ câu chuyện cá nhân đầy kịch tính của gia đình Holmes trong vụ cháy rừng mở dần ra bối cảnh rộng lớn hơn về lịch sử cháy rừng ở Tasmania và sự thay đổi khí hậu toàn cầu Trong khi đó, tác phẩm “Planet Money makes a T-shirt” (Hành trình của một chiếc áo T-shirt) do NPR sản xuất lại không đi theo hướng đơn tuyến tường thuật một câu chuyện nào đó, mà lại giải quyết một đề tài lớn thông qua nhiều chương (mỗi chương diễn giải trọn vẹn một nội dung cụ thể) Giải báo chí thế giới Pulitzer, giải thưởng danh giá của Hội nhiếp ảnh báo chí Quốc gia Mỹ (NPPA) hay lượt tương tác khổng lồ đối với những tác phẩm quy mô nói trên chính là sự ghi nhận, cũng là minh chứng rõ ràng nhất cho tiềm năng phát triển của gói tin tức

Có thể thấy rằng, báo New York Times đã làm rất tốt việc tiên phong cho những đổi mới và sáng tạo mạnh mẽ trong quy trình làm báo hiện đại Việc đầu tư phát triển hình thức truyền tải thông tin theo gói của tòa soạn không phải là sự chạy đua để chứng

tỏ lợi thế về công nghệ với các tờ báo khác, mà đó là kết quả của việc nghiên cứu phản ứng của độc giả với những phong cách tin tức khác nhau, xem xét tương tác của công chúng nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin không ngừng biến đổi và thể hiện trách nhiệm của những người làm báo

Kết quả khảo sát của trung tâm nghiên cứu Pew Research Center đã chỉ ra rằng trung bình mỗi người chỉ dành ra 2,4 phút để đọc lướt mỗi trang tin tức [53] Vậy thì tại sao những gói tin tức dài hàng nghìn chữ của New York Times lại có thể níu chân độc giả, thậm chí là thôi thúc họ tham gia vào các cuộc thảo luận sôi nổi ở mục bình luận? Đó cũng chính là vấn đề trọng tâm mà chúng ta cần tìm hiểu để có thể rút ra những bài học kinh nghiệm cho quá trình sáng tạo tác phẩm

Trong tương lai, gói tin tức hứa hẹn sẽ ngày càng phát triển, đa dạng hơn về mặt nội dung và hoàn thiện hơn về mặt hình thức nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin cũng như nhu cầu thẩm mỹ của công chúng Việc liên tục cập nhật, bắt kịp xu hướng báo chí thế giới, trong đó có xu hướng truyền tải thông tin qua gói là việc làm tối cần thiết giúp tòa soạn duy trì và phát triển lượng người đọc, đảm bảo việc thực hiện trách nhiệm của

cơ quan báo chí, nâng cao vị thế và cải thiện doanh thu

Việc khảo sát New York Times là một công trình có tính ứng dụng cao, bởi cho đến nay, ở Việt Nam đã áp dụng hình thức gói tin tức nhưng chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu, hướng dẫn cụ thể Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp để nâng cao chất lượng gói tin tức trên báo mạng điện tử Việt Nam trong tình hình mới, phù hợp với đặc thù của nước ta và tiệm cận dần với tiêu chuẩn quốc tế được coi là một trong những ưu tiên hàng đầu hiện nay Những người làm báo phải rèn luyện kỹ năng như thế nào, các

bộ phận trong tòa soạn phải phối hợp ra sao để có thể sản xuất những gói tin tức hoàn thiện, hấp dẫn nhưng vẫn đảm bảo tốc độ đưa tin nhanh Bên cạnh đó, phải làm sao để phát triển nền tảng khoa học kỹ thuật vững chắc; làm thế nào để đảm bảo các tác phẩm bám sát nhu cầu của công chúng nhưng vẫn định hướng được dư luận xã hội Đó đều là

những nhiệm vụ quan trọng cần được quan tâm, đặc biệt là trong bối cảnh người dân đang bị chi phối bởi nhiều nguồn thông tin chưa được kiểm chứng như hiện nay

Xuất phát từ thực tế trên, tôi lựa chọn đề tài khóa luận tốt nghiệp “Gói tin tức đa

phương tiện của báo điện tử New York Times (nytimes.com) (Khảo sát hai sự kiện Thế vận hội mùa hè 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016)” Qua kết quả nghiên cứu

đề tài, tôi mong muốn đóng góp những giá trị nhất định về mặt lý luận, thực tiễn và đưa ra giải pháp hiệu quả cho vấn đề nghiên cứu nói trên

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Xu hướng vận động và phát triển của báo chí luôn là đề tài được các nhà khoa học quan tâm, tìm hiểu, bởi nó không chỉ gắn bó chặt chẽ với nền tảng công nghệ và Internet mà còn phản ánh trình độ dân trí, cũng như trình độ phát triển của xã hội Việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng đa dạng phương thức truyền thông cùng các xu hướng phát triển mới là bước đi tất yếu, và là một thực tế khách quan của các cơ quan báo chí trên con đường chinh phục sự hài lòng của công chúng Trong đó, sản xuất gói tin tức là hướng đi được nhiều tòa soạn lớn lựa chọn và đang dần chứng minh tính hiệu quả trong việc truyền tải thông tin, mang lại trải nghiệm thú vị cho độc giả

Vì thế, có khá nhiều cuốn sách, giáo trình; bài báo, bài nghiên cứu; khóa luận tốt nghiệp, luận văn, luận án cũng như các hội thảo, hội nghị chuyên đề đề cập đến hình thức truyền tải thông tin mới mẻ này Trong phạm vi khóa luận, tôi chỉ tập trung giới thiệu một số công trình tiêu biểu liên quan đến việc sử dụng gói tin tức trên báo mạng điện tử

2.1 Trên thế giới

Cuốn sách “Flash Journalism: How to create a multimedia news packages”

(Focal Press/Elsevier, USA, 2005) của TS Mindy McAdams là cuốn cẩm nang trình bày khá chi tiết về các sản phẩm Flash được phát triển để tập trung cho các ứng dụng trên website như: ảnh động, audio, video, tương tác hai chiều,… Flash là tên gọi tắt của phần mềm Macromedia Flash do hãng Macromedia phát triển và được hãng Adobe

mua lại Các ứng dụng này chính là cơ sở tiền đề để hình thành báo chí đa phương tiện

và có liên hệ mật thiết với gói tin tức Cuốn sách tập trung vào những yêu cầu cần thiết đối với nhà báo để có thể kể một câu chuyện hấp dẫn và ứng dụng kỹ thuật đồ họa một cách chính xác, sáng tạo

Trong bản báo cáo “In the mobile news era, readers aren’t afraid of going long”

(Poynter Insitute, USA, 2016), tác giả Benjamin Mullin đưa ra các số liệu chi tiết để chứng minh rằng trong kỷ nguyên tin tức di động, độc giả vẫn cảm thấy hứng thú với những bài báo dạng dài Dựa trên phân tích dữ liệu từ Parse.ly, Benjamin Mullin đã có

sự so sánh về thời gian tương tác, mức độ tương tác và thời điểm tương tác của người đọc đối với bài báo dạng dài và bài báo dạng ngắn

Trong bài viết “Learn about news packages for TV newscasts” (The Balance,

04/12/2017), tác giả Glenn Halbrooks đã giải thích ngắn gọn khái niệm “gói tin tức” trên truyền hình và trình bày sơ lược về quy trình làm việc của nhóm sản xuất để xây dựng được một kịch bản hoàn chỉnh

Trong bài nghiên cứu “Long-form reading shows signs of life in our mobile news world” (Pew Research Center, 05/05/2016), nhóm tác giả Amy Mitchell, Galen

Stocking và Katerina Eva Matsa phân tích về loại nội dung tin tức có khả năng chiếm

ưu thế trong thời đại mà công chúng có thói quen đọc báo trên điện thoại di động Nghiên cứu cũng chỉ ra ưu thế của những bài báo dài, tiêu biểu là dạng bài digital long-form (một loại gói tin tức trình bày thông tin theo trật tự tuyến tính)

Cuốn sách “Multimodality: Foundations, research and analysis a oriented introduction” (De Gruyter Mouton, USA, 2017) của nhóm tác giả John

problem-Bateman, Janina Wildfeuer, Toumo Hiippala cung cấp nền tảng lý thuyết cần thiết nhằm giúp người đọc nắm được hệ thống các yếu tố hình thành nên gói tin tức Tuy nhiên, điểm hạn chế của tài liệu này là nặng tính học thuật, chưa đề cập đến các ví dụ thực tiễn để giúp các tòa soạn và đội ngũ những người làm báo dễ dàng áp dụng vào

quá trình sáng tạo tác phẩm

Trong bài viết “The best online storytelling and journalism of 2014” (Medium,

USA, 15/01/2015), tác giả Josh Strarns liệt kê một số xu hướng kể chuyện hay nhất năm 2014 của báo mạng điện tử, kèm theo đó là những gói tin tức cụ thể nhằm minh họa và làm rõ luận điểm mà tác giả đưa ra

Bài nghiên cứu “The effects of online news package structure on attitude, attention, and comprehension” (Accrediting Council on Education in Journalism and

Mass Communications, USA, 19/06/2016) của nhóm tác giả Karen McIntyre, Spencer R.Barnes, Laura Ruel đã chỉ ra rằng cấu trúc gói tin tức trực tuyến có thể ảnh hưởng đến thái độ, sự chú ý và hiểu biết của công chúng Cơ sở lý luận của công trình này là

lý thuyết về khả năng tương tác và khả năng điều hướng của trang web Đây là một tài liệu có tính ứng dụng cao

Trong cuốn sách “The Principles of Multimedia Journalism: Packaging digital news” (Routledge, London/New York, 2015), hai nhà báo giàu kinh nghiệm Koci

Hernandez và Jeremy Rue đã hệ thống hóa và phân loại đặc trưng của các phương thức

kể chuyện mới xuất hiện trên các nền tảng kỹ thuật số hiện nay Cuốn sách còn cung cấp những hướng dẫn về cách kết hợp tinh tế các phương tiện truyền thông để tạo nên một cấu trúc tường thuật hiệu quả

Cuốn sách “The multimodality of digital longform journalism” (Routledge,

London/New York, 2017) của Toumo Hiippala tập trung bàn về báo chí dạng dài kỹ thuật số (một loại gói tin tức) Công trình này của Toumo đã đóng góp thêm vào sự phát triển của hệ thống các công trình nghiên cứu liên quan đến gói tin tức Tác giả

chia cắt cấu trúc đa phương tiện của các tác phẩm báo chí dạng long-form nhằm tìm

hiểu sâu hơn về cách tổ chức các yếu tố truyền thông để tạo thành một câu chuyện liền mạch; đồng thời cắt nghĩa vấn đề làm thế nào để dạng bài long-form có thể thu hút được độc giả

Bài luận “Tutorial: Multimedia Storytelling: Learn the secrets from experts”

(Advanced Media Institute, The University of California, Berkeley, USA, 2014) của

nhà báo Jane Stevens cung cấp hệ thống các khái niệm cơ bản và ví dụ minh họa sinh động nhằm giúp sinh viên báo chí có thể hình dung được quy trình sản xuất các gói tin tức Tác giả cũng đề xuất mô hình tòa soạn phù hợp để sản xuất những gói tin tức chất lượng

“Tutorial: Taxonomy of Digital Story Packages” (Advanced Media Institute, The

University of California, Berkeley, USA, 2014) là giáo trình giảng dạy báo chí của trường Đại học Đại học Berkeley, Mỹ do nhóm tác giả Paul Grabowicz, Richard Hernandez, Jeremy Rue biên soạn Cuốn sách được xem như một văn bản hướng dẫn chi tiết, giúp sinh viên ngành báo chí - truyền thông có thể dễ dàng phân loại gói tin tức

đa phương tiện

Cuốn sách “Tutorial: The Transition To Digital Journalism” (Advanced Media Institute, The University of California, Berkeley, USA, 2014) do tác giả Paul

Grabowicz biên soạn và được đăng tải nguyên văn trên trang web của trường Đại học Berkeley, Mỹ Tài liệu này đề cập khá đầy đủ các vấn đề lý luận liên quan đến báo chí

kỹ thuật số, từ khái niệm cho đến quy trình sản xuất

Trong bài viết “What do we mean by ‘longform journalism’ & how can we get it

‘to go’?” (Poynter Institute, USA, 2012), tác giả Mallary Jean Tenore đã đưa ra câu

hỏi thú vị rằng khái niệm “báo chí dạng dài kỹ thuật số” (digital long-form) nên được định nghĩa dựa trên những tiêu chí nào và lý giải sơ lược

2.2 Tại Việt Nam

2.2.1 Sách

Trong cuốn sách “Báo chí thế giới và xu hướng phát triển” (NXB Thông tấn, Hà

Nội, 2008) của TS Đinh Thị Thúy Hằng, khái niệm “báo chí” được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm tất cả các loại hình báo chí như báo in, phát thanh, truyền hình và báo mạng điện tử Cuốn sách cung cấp hệ thống lý luận, khái niệm và phân tích các hoạt động báo chí thế giới, trong đó có xu hướng báo chí đa phương tiện

Cuốn sách “Báo mạng điện tử - Đặc trưng và phương pháp sáng tạo” (NXB

Chính trị Quốc Gia - Sự thật, Hà Nội, 2014) do TS Nguyễn Trí Nhiệm và PGS TS Nguyễn Thị Trường Giang đồng chủ biên đề cập đến những nội dung liên quan đến báo mạng điện tử như: lịch sử ra đời và phát triển; đặc trưng cơ bản; quy trình sản xuất; công chúng báo mạng điện tử; viết cho báo mạng điện tử; hình ảnh, âm thanh, video trên báo mạng điện tử;… Đây đều là những vấn đề liên quan mật thiết đến đề tài nghiên cứu của khóa luận

Cuốn sách “Sáng tạo tác phẩm báo mạng điện tử” (NXB Chính trị Quốc gia,

2015) do PGS TS Nguyễn Thị Trường Giang biên soạn đề cập đến những nguyên tắc

cơ bản khi viết cho báo mạng điện tử, các kỹ năng thực hành cho từng thể loại khác nhau trong sáng tạo tác phẩm, đặc biệt là kỹ năng tác nghiệp đa phương tiện Đây là những nội dung tham khảo hữu ích cho công tác nghiên cứu, thực hiện khóa luận

2.2.2 Các bài viết

Bài viết “Gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử” (Làm báo Online,

11/04/2017) của PGS TS Nguyễn Thị Trường Giang đã đưa ra khái niệm và trình bày

về kết cấu của gói tin tức Tài liệu cũng đánh giá hướng phát triển tiềm năng của gói tin tức trong tương lai

Bài viết “Gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử - khái niệm, đặc điểm

và phân loại” (Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 2017) của Th.S Ngô Bích

Ngọc đã trình bày ngắn gọn về các vấn đề cơ bản, cập nhật liên quan đến gói tin tức Tác giả cũng đưa ra một số ví dụ cụ thể để làm rõ nội dung lý luận

Trong bài viết “Gói tin tức - Xu thế mới của báo mạng điện tử” (Sóng trẻ,

25/03/2014), tác giả Nguyễn Việt Nam đưa ra định nghĩa và giới thiệu chung về gói tin tức nhưng phần lớn các thông tin được dẫn theo những nguồn không đáng tin cậy

Trong bài viết “Năng lực thông tin đa phương tiện của báo mạng điện tử Việt Nam” (Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, số tháng 5/2014), TS Trương Thị

Kiên đề cập một cách khá đầy đủ năng lực, điều kiện thực hiện các tác phẩm báo chí đa

phương tiện của một số tờ báo mạng điện tử lớn, uy tín tại Việt Nam Đây là một tài liệu có nội dung khá liên quan đến gói tin tức bởi việc sản xuất tác phẩm báo chí đa phương tiện chính là bước đầu để tạo dựng nên các gói tin

Bài viết “Văn bản báo chí đa phương tiện” (Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền

thông, số tháng 6/2014) của PGS TS Hà Huy Phượng là một công trình nghiên cứu khá công phu Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ liên quan một phần rất nhỏ đến gói tin tức, đó là cách tích hợp, trình bày văn bản trong các tác phẩm báo chí đa phương tiện

Bài viết “Xu hướng phát triển của báo chí trong kỷ nguyên kỹ thuật số” (Làm

báo Online, 21/09/2017) của PGS TS Nguyễn Thị Trường Giang trình bày ngắn gọn

về một số xu hướng báo chí tiêu biểu trong kỷ nguyên kỹ thuật số, trong đó có xu hướng sản xuất gói tin tức đa phương tiện

Trong bài viết “Xu hướng sản xuất gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện

tử hiện đại” (Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông, 2014), Th.S Ngô Bích Ngọc

đã phân tích rõ khái niệm gói tin tức theo quan điểm của trường Đại học Berkerley, Mỹ

và khảo sát chung về việc sử dụng gói tin tức của báo điện tử New York Times Tác giả cũng trình bày những thuộc tính đa phương tiện của báo mạng điện tử; đồng thời đặt ra vấn đề làm thế nào để xây dựng tin tức và gói tin tức cho từng nền tảng khác nhau, làm thế nào để đảm bảo yếu tố con người và kỹ thuật nhằm đáp ứng xu thế đó và cân nhắc đến việc chia sẻ gói tin tức một cách rộng rãi đến công chúng toàn cầu

2.2.3 Khóa luận tốt nghiệp, luận văn, luận án

“Báo chí đa phương tiện thời truyền thông hội tụ ở Việt Nam hiện nay” (Khóa

luận tốt nghiệp đại học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2012) của tác giả Đinh Hồng Anh

“Đồ họa trong tác phẩm báo chí trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay”

(Luận văn thạc sĩ báo chí học, Học viện Báo chí và Tuyên Truyền, Hà Nội, 2013) của

tác giả Đào Thu Trang

“Gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử hiện nay (Khảo sát The New York Times, Washington Post, VnExpress, Vietnamplus từ tháng 3/2014 đến tháng 3/2016)” (Luận văn thạc sĩ báo chí học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội,

2016) của tác giả Nguyễn Thị Thu Dương

“Gói tin tức (news package) trên báo mạng điện tử (Khảo sát báo VnExpress, Tuổi trẻ Online, Thời báo Washington, Thời báo Niu-oóc năm 2014)” (Khóa luận tốt

nghiệp đại học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2015) của tác giả Trương Thị Thu Hường

“Nâng cao hiệu quả khai thác tính đa phương tiện trên báo mạng điện tử ở Việt Nam” (Khóa luận tốt nghiệp đại học, Học viện Báo chí và Tuyên Truyền, Hà Nội,

2007) của tác giả Vũ Anh Tú

“Cách thức đưa tin đa phương tiện trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay”

(Luận văn thạc sĩ truyền thông đại chúng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2010) của tác giả Phạm Thị Hồng

“So sánh việc sử dụng yếu tố đa phương tiện trên Tuổi Trẻ Online và BBC Tiếng Việt” (Khóa luận tốt nghiệp đại học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2010)

của tác giả Nguyễn Bá Mạnh

“Tăng cường ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo mạng Sài gòn giải phóng” (Luận văn thạc sĩ báo chí học, Học viện Báo chí và Tuyên Truyền, Hà Nội,

2014) của tác giả Võ Thị Trung Thu

“Truyền thông đa phương tiện trên báo điện tử của TTXVN” (Khóa luận tốt

nghiệp đại học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2007) của tác giá Uông Ngọc Thành

“Vấn đề sử dụng chất liệu đa phương tiện cho phát thanh trên mạng Internet ở Việt Nam hiện nay” (Luận văn thạc sĩ báo chí học, Học viện Báo chí và tuyên truyền,

Hà Nội, 2014) của tác giả Nguyễn Thị Thu

“Vấn đề sử dụng gói tin tức của báo điện tử The Guardian trong việc đưa tin về

sự kiện Olympic Rio 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016” (Khóa luận tốt nghiệp đại

học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội, 2016) của tác giả Hoàng Hương Giang

Nhìn vào danh sách trên, chúng ta dễ dàng nhận thấy rằng đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về gói tin tức trên báo mạng điện tử Điểm chung của các công trình này là hầu hết chỉ nghiên cứu chung về tính đa phương tiện và đề cập ngắn gọn về một

số gói tin tức nổi bật của các tòa soạn uy tín, nhưng lại chưa đi sâu nghiên cứu cách tổ chức hiệu quả các yếu tố đa phương tiện trong gói tin tức Rõ ràng, đa phương tiện ngày nay không đơn thuần là đưa một tổ hợp văn bản, ảnh, video vào bài báo, mà mỗi yếu tố được đưa vào đều phải được cân nhắc, tính toán kỹ càng, nhằm đạt được hiệu quả tác động sâu sắc nhất tới độc giả Gói tin tức phải là sản phẩm của những đột phá công nghệ Đây cũng chính là điểm mới mà khóa luận sẽ nghiên cứu

Các tài liệu nước ngoài dù phong phú nhưng một số tài liệu vẫn nặng tính lý thuyết, học thuật, chưa có giá trị ứng dụng cao trong công tác giảng dạy, học tập của giảng viên, sinh viên, học viên chuyên ngành báo chí; cũng như trong quá trình sáng tạo tác phẩm của các tòa soạn báo mạng điện tử Hầu hết các tác giả mới chỉ khảo sát, nghiên cứu về thực tiễn sản xuất gói tin tức mà chưa dự đoán về tiềm năng, xu hướng phát triển của hình thức báo chí này trong tương lai Hơn nữa, các tài liệu này chủ yếu được trình bày bằng tiếng Anh, chưa được dịch thuật sang tiếng Việt Trong khi đó, nếu xét về mức độ chênh lệch giữa những tài liệu trong và ngoài nước, chúng ta cũng

dễ dàng nhận thấy rằng, hiện nay, Việt Nam đang thiếu những công trình nghiên cứu mang tính hệ thống, khoa học và chi tiết liên quan trực tiếp đến gói tin tức; các tài liệu hiện có vẫn còn ở mức sơ khai

Điều này phần nào gây nên sự bất tiện, khó khăn cho những người muốn tìm hiểu

về gói tin tức Đội ngũ những người làm báo sẽ gặp phải thách thức lớn khi họ chưa có

đủ cơ sở lý luận nhưng đã phải bắt tay vào công việc thực tế Hệ quả là các các tờ báo

lớn ở Việt Nam đang phải tự mày mò các kiến thức và thử nghiệm lên các gói tin tức

cơ bản Các tòa soạn cũng chưa xây dựng được một chương trình đào tạo bài bản cho đội ngũ sản xuất gói tin tức Vì vậy, việc hoàn thành một tài liệu nghiên cứu mang tính

hệ thống, cụ thể về gói tin tức là một việc làm vô cùng cấp bách

Trên cơ sở lý thuyết về báo mạng điện tử, đồng thời nghiên cứu sâu các gói tin tức của báo điện tử New York Times về hai sự kiện lớn của thế giới trong năm 2016 là Thế vận hội mùa hè 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016, tác giả sẽ đánh giá tổng quan

về cách thức sản xuất gói tin tức kiểu mới của tòa soạn này Tác giả cũng sẽ trình bày những nội dung cập nhật, mang tính ứng dụng cao về gói tin tức

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, tác giả khóa luận xác định mục đích nghiên cứu là làm sáng tỏ những vấn đề cơ bản, cốt lõi liên quan đến gói tin tức trên báo mạng điện tử Cụ thể hơn, trong khóa luận, tác giả sẽ đánh giá thực trạng và xu hướng phát triển của gói tin tức trên báo điện tử New York Times, phân tích yếu tố con người và yếu tố kỹ thuật đáp ứng cho việc sản xuất gói tin tức, làm rõ những tác động của xã hội

và công chúng đối với phương thức truyền tải thông tin mới mẻ này, từ đó đưa ra một

số giải pháp thích hợp để nâng cao chất lượng của gói tin tức

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài thực hiện những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu hệ thống lý luận về gói tin tức: Khóa luận sẽ đề cập đến các vấn đề

lý thuyết cơ bản liên quan đến gói tin tức, từ khái niệm, các thành phần của gói tin tức, phân loại, đặc điểm, vai trò cho đến quy trình sản xuất gói tin tức Trong đó, vấn đề phân loại gói tin tức và quy trình sản xuất sẽ được nghiên cứu kỹ nhằm giúp độc giả dễ dàng phân biệt các loại gói tin tức khác nhau, hình dung được trình tự các bước để làm nên một gói tin tức trên báo mạng điện tử

- Khảo sát, đánh giá thực trạng sử dụng gói tin tức trên báo điện tử New York Times trong hai sự kiện tiêu biểu trong năm 2016 (Thế vận hội mùa hè 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016): Qua quá trình khảo sát các gói tin tức, tác giả so sánh và rút ra

những đánh giá tổng quan về mặt thành công và mặt hạn chế trong cách thức sử dụng gói tin tức; đồng thời làm rõ quy trình sản xuất gói tin tức đối với từng sự kiện, từng lĩnh vực cụ thể

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của gói tin tức: Trên cơ sở

tìm hiểu những mặt thành công và hạn chế trong việc sản xuất các gói tin tức về các sự kiện lớn trên tờ báo nổi tiếng của Mỹ, tác giả sẽ đề xuất một số biện pháp nhằm tăng cường số lượng, cũng như nâng cao chất lượng gói tin tức trên các trang báo mạng điện

tử thế giới và Việt Nam trong thời gian tới

- Dự báo những xu hướng mới của việc sản xuất gói tin tức trên báo mạng điện tử: Thông qua việc nghiên cứu những tác động của xã hội, công nghệ và công chúng

đối với báo chí, tác giả sẽ đưa ra dự báo về các xu hướng sản xuất gói tin tức trong tương lai

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là gói tin tức (news package) trên báo mạng điện tử

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Tác giả lựa chọn New York Times để thực hiện khảo sát Đây là tờ báo luôn tiên

phong trong việc đổi mới và có công cuộc “chuyển mã” thành công từ báo in sang điện

tử Với chiến lược “làm báo khác biệt” và chủ trương đưa đến cho người đọc lượng thông tin từ khắp nơi trên thế giới với chất lượng cao nhất, New York Times đã nghiên cứu và sản xuất thành công gói tin tức Tính đến nay, tòa soạn đã có hơn 14 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này

Các gói tin tức của New York Times không chỉ đem lại trải nghiệm thị giác mãn nhãn cho độc giả mà còn “níu chân” họ với cách triển khai đề tài độc đáo, sắc sảo Ngôn từ, hình ảnh, video, âm thanh, đồ họa,… tất cả đều được kết hợp một cách tinh

tế, ấn tượng Thậm chí, tờ báo này còn chuẩn bị phê duyệt bình luận của độc giả bằng

AI (trí thông minh nhân tạo) Hiện nay, phiên bản báo mạng điện tử của New York

Times với tên miền nytimes.com được đánh giá là một trong những website có lượng

truy cập tốt nhất thế giới

Với thành tích 122 giải Pulitzer - xô đổ mọi kỷ lục về giải thưởng báo chí danh giá nhất nước Mỹ, với những gói tin tức ấn tượng, New York Times xứng đáng được đưa vào nghiên cứu và tìm hiểu sâu

Tác giả lựa chọn hai sự kiện lớn trong năm 2016 là Thế vận hội mùa hè và Bầu cử tổng thống Mỹ Đây là hai sự kiện nổi bật trong lĩnh vực thể thao và chính trị được truyền thông thế giới quan tâm Thay vì đưa tin đơn thuần, New York Times đã cho đăng tải những gói tin tức bám sát diễn biến sự kiện; hệ thống hóa và phân tích những thông tin quan trọng Bằng cách đưa thông tin trực quan, sinh động và dễ hiểu, các gói tin tức này đã thu hút độc giả ngay cả khi thể thao và chính trị vốn không phải là lĩnh vực mà họ quan tâm hay hiểu rõ Đặc biệt, New York Times không gia tăng số lượng phương tiện truyền thông vào các bài báo một cách vật lý, mà mỗi yếu tố được đưa vào đều được cân nhắc, tính toán kỹ càng và có sự chuyển tiếp hợp lý, tinh tế, giúp mở dần các tầng lớp thông tin theo đúng dụng ý của tòa soạn Các gói tin tức sáng tạo này của New York Times có thể trở thành “cẩm nang” để các tòa soạn khác soi chiếu hoạt động của mình

Ngoài việc tập trung khảo sát các gói tin tức trên báo điện tử New York Times, tác giả còn so sánh với các gói tin tức trong cùng sự kiện trên báo điện tử The Guardian, để từ đó đưa ra những nhận xét về việc sử dụng gói tin tức trong các sự kiện truyền thông lớn Cuối cùng, khóa luận sẽ đi đến tìm kiếm những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của gói tin tức trên báo mạng điện tử hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Khóa luận kế thừa những nhân tố hợp lý từ các cuốn sách, giáo trình; bài báo, bài nghiên cứu; khóa luận tốt nghiệp, luận văn, luận án cũng như các hội thảo, hội nghị chuyên đề trong và ngoài nước (Tất cả những công trình nghiên cứu này đã được liệt

kê ở phần phụ lục và lịch sử nghiên cứu đề tài)

Khóa luận còn dựa trên sự tham khảo từ các tài liệu, văn bản và các công trình nghiên cứu có liên quan gián tiếp đến gói tin tức như: nền tảng công nghệ (platform), công nghệ thực tế ảo,…

Khóa luận cũng lấy cơ sở lý luận về báo chí, báo mạng điện tử, báo chí đa phương tiện, tính đa phương tiện của báo mạng điện tử và lý thuyết truyền thông làm nền tảng để đánh giá vai trò, tác động của gói tin tức đối với lĩnh vực báo chí nói riêng

và đời sống xã hội nói chung

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, tác giả khóa luận sử dụng những phương pháp nghiên cứu chính sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Dùng để nghiên cứu, phân tích các tài liệu từ

nhiều nguồn khác nhau nhằm hệ thống lại những kiến thức lý luận đã được công nhận

và phù hợp với đề tài; đồng thời rút ra những luận cứ, luận chứng phục vụ cho đề tài nghiên cứu Khóa luận sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chỉ nghĩa duy vật lịch sử

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, đánh giá: Tác giả sử dụng phương pháp này

nhằm phân tích các tác phẩm khảo sát; nghiên cứu và đánh giá về thực trạng của gói tin tức đa phương tiện của báo điện tử New York Times Từ đó, tác giả rút ra được những đặc điểm, cách thức sản xuất gói tin tức với từng sự kiện cụ thể thuộc các lĩnh vực khác nhau

- Phương pháp khảo sát: Mục đích của việc sử dụng phương pháp này là nhằm

khảo sát các gói tin tức về hai sự kiện là Thế vận hội mùa hè 2016 và Bầu cử tổng thống Mỹ 2016 trên báo mạng điện tử, cụ thể là New York Times

- Phương pháp so sánh: Sử dụng phương pháp so sánh để đối chiếu hoạt động

sản xuất gói tin tức của báo điện tử New York Times với hai đề tài thuộc hai lĩnh vực khác nhau, và đối chiếu hoạt động sản xuất gói tin tức của tờ báo này với các tờ báo khác Qua đó tìm ra những điểm khác biệt của các tờ báo trong việc truyền tải thông tin tới công chúng trong cùng một sự kiện, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm đối với việc sản xuất gói tin tức trong tình hình hiện nay

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Dùng để phỏng vấn một số nhà lãnh đạo cơ quan

báo chí, nhà nghiên cứu báo chí, chuyên gia truyền thông - báo chí, nhà báo, phóng viên, biên tập viên và công chúng báo chí Từ đó, khóa luận rút ra những ý kiến, quan điểm về vấn đề này để hình thành giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của gói tin tức

đa phương tiện trên báo mạng điện tử

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Trong hệ thống các tài liệu về báo mạng điện tử, đặc biệt là các tài liệu trong nước, vấn đề này hiện còn chưa được đề cập một cách khoa học, chi tiết Vì vậy, khóa luận này có thể được xem là một trong những công trình nghiên cứu góp phần làm sáng

tỏ thêm những vấn đề lý luận về gói tin tức Nó sẽ đóng một vai trò quan trọng vào vào

hệ thống lý luận về báo mạng điện tử nói riêng và báo chí Việt Nam nói chung

Đồng thời, khóa luận này cũng là nền tảng giúp những người hoạt động trong lĩnh vực báo chí, các nhà nghiên cứu và các sinh viên có thêm nền tảng kiến thức, kỹ năng vững vàng trong quá trình nghiên cứu và tác nghiệp

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài bước đầu có ý nghĩa trong việc đánh giá quá trình nghiên cứu của người thực hiện Khóa luận cũng trình bày về cách ứng dụng cơ sở lý

luận vào thực tiễn sáng tạo Do đó, khóa luận có thể được sử dụng như một tài liệu tham khảo hữu ích đối với các tòa soạn báo mạng điện tử trong quá trình đánh giá, nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng gói tin tức

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài Mở đầu và Kết luận, Tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính khóa luận được kết cấu thành ba chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử Chương 2: Thực trạng và xu hướng phát triển gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GÓI TIN TỨC ĐA PHƯƠNG TIỆN

TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

1.1 Khái niệm

Báo chí đa phương tiện được xem là một xu thế phát triển của báo chí trong thời đại toàn cầu hóa và bùng nổ thông tin Nhiều tờ báo đã bắt kịp xu hướng đa phương tiện của báo mạng điện tử và xu thế hội tụ trong báo chí để cải tổ mô hình tòa soạn đa phương tiện, nhằm phát triển song song với các loại hình báo chí Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, nhiều tờ báo in trên thế giới khi đã phát triển thành công phiên bản điện

tử thì thường có xu hướng cải biến, kết cấu lại cấu trúc các tác phẩm đã đăng tải trước

đó trên các phương tiện truyền thông khác để xuất bản trên website của mình Các tờ báo - với mục tiêu trở thành một điểm đến có căn cứ xác thực, rõ ràng và sống động cho độc giả - đã không ngừng phá bỏ các rào cản, tận dụng triệt để những tiến bộ kỹ thuật, công nghệ nhằm tạo ra hình thức báo chí mới

Có thể nói rằng, xu hướng báo chí đa phương tiện đã sản sinh ra một thuật ngữ hay một khái niệm sản xuất báo chí mới, đó là: “gói tin tức đa phương tiện” (multimedia newspackage), gọi tắt là “gói tin tức” Một số nghiên cứu có cách gọi khác

là “câu chuyện đa phương tiện” Gói tin tức đã trở thành “đặc sản” của báo chí hiện đại, một sản phẩm báo chí mới có nội dung và hình thức khác xa với những tác phẩm báo chí truyền thống

“Gói tin tức” là một thuật ngữ khá mới mẻ trong chuyên ngành báo chí Do đó, hiện nay mới chỉ có rất ít những tài liệu đưa ra định nghĩa về hình thức thông tin này Hầu hết các khái niệm, định nghĩa này đều rất ngắn gọn, sơ lược, thiếu cụ thể Trong khi đó, công nghệ đang phát triển không ngừng và bối cảnh truyền thông liên tục biến đổi Điều này khiến cho mô thức của các gói tin tức cũng được cải biến theo từng ngày

Vì vậy, hệ quả là các công trình nghiên cứu lý luận hiện nay về “gói tin tức” vẫn chưa theo kịp được với thực tiễn

Dưới đây là một số định nghĩa về “gói tin tức” được đưa ra bởi những nhân vật có chuyên môn cao và có uy tín trong lĩnh vực báo chí, truyền thông

1.1.1 Gói tin tức trên truyền hình

Lần đầu tiên khái niệm “gói tin tức” xuất hiện là trong loại hình báo truyền hình Nhiều kênh truyền hình lớn trên thế giới đã rất thành công trong việc sử dụng hình thức sáng tạo này để truyền tải tin tức hiệu quả tới nhiều đối tượng, tiêu biểu như: CBS, CNN, BBC, NBC, KBS, NHK,… Trong đó, chương trình “60 Minutes” của đài CBS

và chương trình “Dateline” của đài NBC là những chương trình truyền hình có cách sử dụng hình thức đưa tin theo gói ấn tượng

Trong lĩnh vực truyền hình, có nhiều tên gọi khác nhau để chỉ những bản tin thuộc dạng này như: “chương trình hoàn chỉnh”, “gói băng”, “gói tin tức” hoặc đơn giản “gói”

❖ Theo tác giả Jonathan Cooper, “gói tin tức là một cách thức sáng tạo để truyền tải tin tức tới nhiều đối tượng Đây là một hình thức trực quan của tin tức, bao gồm:

câu chuyện, nhân vật, giá trị giải trí và sự thật” [32].

Các đài truyền hình thường sử dụng gói tin tức để thông tin những sự kiện

“nóng”, có tính chất phức tạp đến công chúng Gói tin tức trong truyền hình là những chuyên mục hoặc chương trình lớn, trong đó bao gồm nhiều gói thông tin nhỏ khác nhau nhưng cùng hướng đến một chủ đề Để xây dựng được một gói tin tức hoàn chỉnh, các phóng viên đã phải dành nhiều thời gian để nghiên cứu các câu chuyện, phỏng vấn các nhân vật và cuối cùng là viết kịch bản Khán giả hiếm khi nhìn thấy kịch bản của các gói tin tức này bởi những gì họ nhìn thấy là các tệp video

Như vậy, định nghĩa này của Jonathan Cooper mới chỉ tập trung vào mặt nội dung thể hiện của gói tin tức và đề cập qua một số yếu tố cơ bản cấu thành nên chúng Tuy nhiên, khi đề cập đến gói tin tức, chúng ta không thể chỉ bàn về sự thay đổi của nội dung so với các mô thức thể hiện truyền thống khác mà còn phải phân tích về hình thức thể hiện

❖ Tác giả Glenn Halbrooks - thành viên của nhóm tác giả xuất sắc giành giải Emmy cho “Chương trình tin tức hay nhất” (Best Newcast) đã trình bày ngắn gọn về khái niệm “gói tin tức”: “Gói tin tức là một hình thức kể chuyện sáng tạo, giàu hình ảnh và có dung lượng lớn Tin tức được truyền tải tới khán giả bằng cách “đóng gói” một câu chuyện bao gồm các nhân vật, sự kiện, các tình tiết bất ngờ và một đoạn cao

trào nhằm mang lại giá trị giải trí” [37].

Theo Glenn Halbrooks, gói tin tức còn là một bản báo cáo tin tức thu hình khép kín với phần lời bình và hình ảnh giống như những tin tức khác trên truyền hình Tuy nhiên, sự khác biệt của gói tin tức là luôn có sự xuất hiện của phóng viên nói vào máy quay

Tác giả cũng chỉ ra rằng các loại bản tin này đảm bảo đưa đến các thông tin chuyên sâu về sự kiện nhờ vào quá trình nhà báo tìm hiểu, thâm nhập vào các đề tài thuộc mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Thông thường các gói tin tức trên truyền hình

sẽ kéo dài từ 1 tiếng 15 phút đến 2 tiếng Hình thức trình bày tin tức này phù hợp nhất với những câu chuyện phức tạp, hoặc những tác phẩm có nhiều cuộc phỏng vấn Trong trường hợp sản xuất bản tin theo phong cách tạp chí thì các gói tin tức có thể dài 20 phút hoặc lâu hơn

Định nghĩa này khá ngắn gọn và mới chỉ dừng lại ở cách nhận định sơ khai về gói tin tức trên truyền hình Tác giả chỉ mô tả thuật ngữ dựa trên những nhận xét về dung lượng tác phẩm, các yếu tố cần thiết để kể chuyện sáng tạo bằng báo chí và đề cập qua những trường hợp sử dụng gói tin tức Khái niệm chưa trình bày chi tiết và giải thích rõ ràng về các đặc điểm của gói tin tức Tuy nhiên, cũng giống như Jonathan Cooper, khi

đề cập đến gói tin tức trên truyền hình, chuyên gia truyền thông Glenn Halbrooks đã nhấn mạnh đến giá trị giải trí của các gói tin tức này

1.1.2 Gói tin tức trên báo mạng điện tử

Chúng ta cần làm rõ rằng, thuật ngữ “gói tin” (news package) được sử dụng đầu tiên trong lĩnh vực truyền hình, tuy nhiên trên thực tế, gói tin tức trên báo mạng điện tử

có nguồn gốc từ tin tức trực tuyến, chứ không phải từ tin tức truyền hình Do đó, gói tin tức đa phương tiện có thể có một số điểm tương tự như gói tin truyền hình, nhưng chúng ta không thể định nghĩa dạng báo chí này theo khái niệm “gói tin” đã có từ trước

❖ Steve Jones đã trình bày quan niệm về gói tin tức đa phương tiện trên báo mạng điện tử Theo đó,

trong báo chí trực tuyến, các gói tin tức đa phương tiện là tập hợp những nội dung có dung lượng lớn, vượt quá dung lượng của một câu chuyện được kể bằng văn bản tiêu chuẩn Chúng có thể đơn giản chỉ là một bộ sưu tập hình ảnh của những nhân vật được đề cập đến trong tin tức; hoặc cũng có thể là một chuỗi nội dung phức tạp Ví dụ như một tờ báo có thể sản xuất một gói tin tức bao gồm: một câu chuyện về vấn đề mức lương của thành phố ở một tiểu bang, một cơ sở dữ liệu giúp độc giả có thể tìm kiếm tên, chức vụ và mức lương của tất cả mọi nhân viên thuộc biên chế ở tiểu bang đó, kèm theo một bản đồ tương tác xác định vị trí của những người đã về hưu ở tiểu bang

có mức lương hưu cao nhất [42]

Báo chí ngày nay đang đi theo xu hướng đầu tư phát triển các gói tin tức đa phương tiện bởi chúng được xem như là một giải pháp để cung cấp nội dung trực tuyến tốt hơn và thúc đẩy độc giả tương tác hiệu quả hơn thay vì chỉ cung cấp nội dung đơn thuần như báo in

Steve Jones cũng chỉ ra các yếu tố đa phương tiện có thể kết hợp và hiện thị cùng lúc trong gói tin tức Gói tin tức có thể bao gồm văn bản, âm thanh, video, bản đồ tương tác, cơ sở dữ liệu tương tác, các tiện ích Widget được tạo ra bằng ngôn ngữ lập trình Java hoặc công cụ phát triển ứng dụng Flash, những nội dung do người dùng tạo

ra và về cơ bản là bất cứ điều gì khác ngoài văn bản [Phụ lục 2.1]

Trong khái niệm trên, tác giả đề cập đến “những nội dung do người dùng tạo ra” như một yếu tố đa phương tiện cấu thành nên gói tin tức Như vậy, báo chí hiện đại với

sự ra đời của “gói tin tức” đã làm thay đổi cách độc giả tiếp cận với nội dung tác phẩm Thay vì để cho công chúng tiếp nhận thông tin một cách thụ động, báo chí hiện đại cho phép họ trực tiếp tham gia vào sản phẩm báo chí đa phương tiện thông qua các chương trình tương tác (interactive programs) Họ có thể trả lời câu hỏi, làm trắc nghiệm,… Dữ liệu thu được từ các chương trình tương tác sẽ được tổng hợp, phân tích, tính toán và thể hiện lại dưới hình thức trực quan hơn, thông thường là định dạng số theo tỷ lệ phần trăm Các số liệu đã được thống kê từ kết quả lựa chọn của độc giả sẽ liên kết chặt chẽ với các yếu tố khác trong một chỉnh thể để góp phần làm sáng rõ chủ đề của gói tin tức Như vậy, theo quan niệm của Steve Jones, độc giả cũng có thể tham gia hoàn thiện một yếu tố đa phương tiện cấu thành nên gói tin tức

❖ Ngay từ năm 2005, trong cuốn sách “Flash Journalism: How to create a multimedia news packages”, TS Mindy McAdams - giảng viên Khoa Báo chí, Đại học

Florida, Mỹ đã trình bày quan niệm về gói tin tức đa phương tiện:

Những năm gần đây, nhiều tòa soạn đã khám phá ra rằng họ có thể kết hợp nhiều yếu tố và câu chuyện với nhau để hình thành nên một gói tin tức trực tuyến bằng cách tạo ra các liên kết (đường link) trên trang web Những gói tin tức này (trong nhiều trường hợp còn được gọi là “vỏ”) có thể bao gồm nhiều yếu tố như: trình chiếu hình ảnh (photo slideshow), đồ họa chuyển động, video, audio, bản đồ, biểu đồ,… Phần văn bản của gói tin tức thường chứa các đường link dẫn đến những nguồn tin ở các trang web khác Thông thường, một trang web đơn hoạt động như một cổng vào (hoặc một trang nội dung) của gói tin tức, và tất cả các thành phần của gói tin tức đều được liên kết đến trang đó Một số phần tử liên kết có thể xuất hiện trong cửa sổ pop-up (cửa sổ riêng biệt tự động hiển thị trên trình duyệt Internet), trong khi đó, một số nội dung khác của gói tin tức có thể lại hiện ra trong những cửa sổ lớn, chiếm toàn bộ diện tích trang web (những trang web này thường liên kết trở về trang chủ của gói tin tức)

Bất kỳ yếu tố đa phương tiện nào cũng có thể kết hợp và hiển thị trong cùng một gói tin tức Một gói tin tức có thể là một câu chuyện đã kết thúc, một câu chuyện được đưa ra và không bao giờ thay đổi Trong trường hợp khác, gói tin tức cũng có thể là một tập hợp các yếu tố từ một câu chuyện đang tiếp tục diễn ra và chưa đi đến hồi kết Loại gói tin tức này cần phải được thiết kế với tính năng cho phép cập nhật thông tin [44, tr 9]

Các tòa soạn thường tạo ra một trang chuyên đăng tải các gói tin tức trực tuyến đối với những sự kiện đang diễn ra, có quá trình diễn biến kéo dài và phức tạp Ví dụ như chiến tranh Iraq hoặc các cuộc bầu cử quốc gia Tiêu đề của các bài viết mới nhất thường được liên kết tự động nhờ vào đoạn mã trong trang web tìm kiếm từ khóa Độc giả có thể gõ từ khóa vào thanh tìm kiếm ngay trong gói tin tức để tìm đến những đoạn văn bản mình muốn theo dõi Các trang web tìm kiếm được xây dựng tự động, sử dụng những thông tin được lấy ra từ cơ sở dữ liệu

Một gói tin tức có thể là một trang web tĩnh, không sử dụng bất kỳ công nghệ cơ

sở dữ liệu nào Ưu điểm của việc thiết kế gói tin tức trên web tĩnh là những gói tin tức này thường được trình bày bày ấn tượng và cuốn hút hơn so với trang web động Bởi web tĩnh được trang bị các kỹ thuật như Java Script, Flash Macromedia và Animation GIF, cho phép đội ngũ sản xuất có thể hoàn toàn tự do trình bày các ý tưởng về đồ họa

và mỹ thuật trên toàn diện tích từng trang web Ngoài ra, các gói tin tức tĩnh dễ dàng xuất hiện trên các công cụ tìm kiếm vì địa chỉ URL của chúng thường có đuôi htm hoặc html, và không chứa dấu chấm (?) như địa chỉ URL của các gói tin tức động Thêm vào đó, thiết kế gói tin tức trên web tĩnh có thể giúp tiết kiệm hơn vì không mất chi phí thuê chỗ cho cơ sở dữ liệu và chi phí yêu cầu hệ điều hành tương thích

Tuy nhiên, những gói tin tức được thiết kế trên web động lại có tính cập nhật và tính tương tác cao hơn Không cần phải có kiến thức nhất định về ngôn ngữ lập trình HTML và lập trình web, chúng ta vẫn có thể dễ dàng cập nhật và quản lý nội dung của gói tin tức thông qua các công cụ của phần mềm quản trị web

Cũng theo tiến sĩ Mindy McAdams, một số gói tin tức chứa ít hoặc không chứa bất kỳ yếu tố đa phương tiện nào Trong một số trường hợp, gói tin tức trực tuyến chỉ đơn giản là kho lưu trữ các bài viết có cùng chủ đề Trong một số trường hợp khác, gói tin tức có thể lại là một câu chuyện đơn lẻ được trình bày bằng một vài yếu tố đa phương tiện liên quan như: video, trình chiếu ảnh và bản đồ Các yếu tố liên kết có thể

đã xuất hiện trước đó ở những phương tiện truyền thông khác, hoặc cũng có thể đã được xây dựng với mục đích sử dụng trực tuyến

❖ Trong giáo trình giảng dạy báo chí của trường Đại học Berkeley, Mỹ, Paul Grabowicz (Chủ tịch hãng thông tấn quốc tế Bloomberg, giám đốc chương trình New Media) đã dành phần lớn nội dung để trình bày quan niệm của ông về câu chuyện đa phương tiện Theo Paul Grabowicz, “một câu chuyện đa phương tiện là sự kết hợp của văn bản, hình ảnh tĩnh, video clip, âm thanh, đồ họa và tương tác được trình bày trên một trang web trong một định dạng phi tuyến tính trong đó các thông tin trong mỗi phương tiện là hoàn chỉnh, không dư thừa” [35]

Nếu dựa theo khái niệm này thì các yếu tố đa phương tiện không còn đơn thuần được dùng để phụ trợ, minh họa cho phần nội dung được đề cập ở dạng văn bản như trước Trong quan niệm của Paul, tất cả các yếu tố từ văn bản, audio, video đến infographic, ảnh động, đồ họa đều có tính độc lập tương đối Nghĩa là khi nằm trong gói tin tức, các yếu tố này có thể liên kết chặt chẽ với nhau để làm bật nổi chủ đề theo đúng dụng ý, mục đích của đội ngũ sản xuất gói tin tức Nhưng khi tách khỏi gói tin tức, chúng vẫn là những chỉnh thể hoàn thiện cả về nội dung và hình thức

Khi nói về câu chuyện đa phương tiện, tác giả nhắc đến định dạng phi tuyến tính Theo đó, một gói tin tức đa phương tiện không phải là một câu chuyện, một sự kiện tuyến tính, được trình bày theo trình tự thời gian, từ khi bắt đầu đến khi kết thúc Thay

vì trình bày một câu chuyện tuyến tính đơn lẻ, một câu chuyện có thể được chia thành một loạt các tự truyện được tổ chức như các tiểu mục chuyên đề để độc giả có thể tự khám phá theo sở thích của họ Bằng cách chia câu chuyện thành các phân đoạn theo

chủ đề, các khía cạnh của câu chuyện có thể được trình bày thông qua các định dạng phương tiện truyền thông khác nhau, phù hợp nhất với từng chủ đề cụ thể để làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn hơn Với định dạng phi tuyến tính, độc giả có thể nhấp chuột vào nội dung bất kỳ để tìm hiểu những góc độ, khía cạnh mà mình quan tâm Quan niệm này của Paul Grabowicz nhìn chung khá đầy đủ, chi tiết Nó không chỉ nói về kết cấu nội dung mà còn nêu ra đặc điểm về cách trình bày của gói tin tức Tuy nhiên, vì giáo trình được xuất bản từ năm 2014 nên các khái niệm được đưa ra có thể thiếu chính xác và thiếu tính cập nhật, bởi thực tiễn cho thấy mô thức của gói tin tức đã có nhiều sự thay đổi, khác với định nghĩa mà tác giả đưa ra

❖ Koci Hernandez - giảng viên môn Phương tiện truyền thông mới tại trường Đại học Berkeley, Mỹ và Jeremy Rue - nhà sản xuất đa phương tiện đoạt giải Emmy cũng đưa ra cách hiểu riêng về gói tin tức Theo đó,

Gói tin tức là những câu chuyện đặc trưng, khai thác sâu hơn vào một chủ

đề Gói tin tức thường bao gồm nhiều yếu tố truyền thông nhằm thể hiện câu chuyện ở nhiều khía cạnh, thông qua một bố cục mang tính tổ chức cao, ví

dụ như video được ghép nối với văn bản hoặc đồ họa tương tác Trước đây,

thông tin thường được trình bày đơn giản trong 1-2 trang, với văn bản, hình ảnh và đồ họa Sau khi web ra đời, các nhà báo được tiếp cận với vô số phương tiện và kiểu giao diện mới để tổ chức câu chuyện, như: video, hình ảnh, đồ họa chuyển động, biểu đồ dữ liệu,… Ngay cả những công nghệ vượt

ra khỏi giới hạn màn hình, như tính năng theo dõi vị trí hoặc tương tác theo thời gian thực từ độc giả cũng được xem xét khi thiết kế một gói tin tức [39,

tr 17]

Mặc dù độ dài không phải là điều kiện tiên quyết để xác định và mô tả về gói tin tức, nhưng độ dài lớn là một đặc điểm chung dễ nhận thấy ở các gói tin tức đa phương tiện Trong một số trường hợp, gói tin tức chỉ đơn thuần là một câu chuyện được kể

qua lời của các nhân vật Nhưng trong một số trường hợp khác, gói tin tức có thể lại đưa ra một cái nhìn toàn diện hơn về một vấn đề hoặc một chủ đề nào đó

Koci Hernandez và Jeremy Rue cũng chỉ ra điểm hạn chế trong quan niệm của hầu hết mọi người về gói tin tức trong giai đoạn mà phần mềm Macromedia Flash phát triển Phần mềm này có ảnh hưởng lớn đối với tin tức Trước tiên, do thiết kế của Flash

mà các gói tin tức được thiết kế từ phần mềm này bị giới hạn trong một khung đơn Thêm vào đó, Flash được mô tả như một plug-in (ứng dụng cho phép thêm các tính năng mới vào website) do bên thứ ba điều hành Điều này có nghĩa là các yếu tố đa phương tiện - sản phẩm của Flash - hoàn toàn tách biệt với những nội dung được tạo ra bằng ngôn ngữ lập trình HTML như văn bản, hình ảnh Do đó, trong suốt giai đoạn này, các yếu tố đa phương tiện chỉ được coi như những thành phần phụ chứ không phải

là yếu tố trung tâm của tác phẩm Các tòa soạn chạy đua trong việc kết hợp thật nhiều yếu tố đa phương tiện vào tác phẩm nhưng lại chưa nhận thức đúng về vai trò, vị trí của chúng Regina McCombs, cựu chuyên viên của Viện báo chí Poynter đã mô tả rằng, lúc bấy giờ, “các yếu tố đa phương tiện bị “treo” trên một câu chuyện bằng văn bản giống như cách người ta treo đồ trang trí lên cây thông Noel” Cũng chính vì điều này

mà nhiều độc giả cảm thấy các video, biểu đồ, bản đồ,… giống như những quảng cáo gây phiền toái; thậm chí chúng còn là nguyên nhân chính làm giảm tốc độ tải web [36]

Do đó, vào năm 2007, Steve Jobs - cựu giám đốc điều hành của Apple - đã cho khai tử phần mềm Flash Những tiến bộ công nghệ khác như HTML5 và JavaScript nhanh chóng thay thế vị trí của phần mềm này Định nghĩa về gói tin tức lại một lần nữa thay đổi Theo quan niệm mới, gói tin tức bao gồm nhiều yếu tố đa phương tiện, các yếu tố này có ý nghĩa trung tâm trong câu chuyện và thường được nhúng trực tiếp vào nội dung câu chuyện đó; hoặc trong một số trường hợp, chúng trở thành thành phần trung tâm của câu chuyện Nhờ đó, công chúng không chỉ được chứng kiến sự hồi sinh của các biểu đồ, bản đồ và các thông tin định lượng trong gói tin tức mà còn được tiếp cận với các hình thức trình bày khác mới xuất hiện như: hiệu ứng cuộng song song

(parallax scroll), video nền, hiệu ứng rèm cửa, audio và video tự động phát lại,… Có thể nói rằng, gói tin tức mang lại cho độc giả những trải nghiệm mang tính điện ảnh đầy ấn tượng

Koci Hernandez và Jeremy Rue không đồng tình với giáo sư Paul Grabowicz về cấu trúc của gói tin tức Giáo sư Paul Grabowicz cho rằng “gói tin tức chỉ được trình bày trên một trang web trong một định dạng phi tuyến tính” Trong khi đó, hai tác giả của cuốn “The Principles of Multimedia Journalism: Packaging digital news” lại quan niệm rằng “một số gói tin tức thường dựa vào cấu trúc tuyến tính của các bài báo truyền thống, số khác lại sử dụng định dạng phi tuyến tính với lớp vỏ chứa các siêu liên kết để người dùng có thể điều hướng đến những nội dung mà mình quan tâm”

Trong số những quan điểm đã nêu, quan điểm về gói tin tức được trình bày trong giáo trình của trường Đại học Berkeley, Mỹ là khá đầy đủ và hàm súc Tuy nhiên, khái niệm này vẫn chưa thực sự chính xác và bám sát thực tiễn phát triển của gói tin tức Trong khi đó, các khái niệm được trình bày bởi các tác giả khác dù có tính cập nhật hơn, nhưng vẫn chưa thực sự toàn diện Vì vậy, sau khi kết hợp ưu, nhược điểm của các khái niệm, định nghĩa nêu trên, ta đi đến kết luận về gói tin tức trên báo mạng điện

tử như sau:

Gói tin tức trên báo mạng điện tử là một hình thức thông tin tích hợp các yếu tố

đa phương tiện Tuy nhiên, sự tích hợp này không đơn thuần là gia tăng số lượng yếu

tố đa phương tiện vào bài báo một cách vật lý Mỗi yếu tố đều có tính lập độc tương đối, hoàn chỉnh về nội dung và hình thức, nhưng khi kết hợp lại với nhau, chúng lại có khả năng bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau làm nổi bật chủ đề chung Đề tài của gói tin tức là những sự kiện, vấn đề lớn, có diễn biến kéo dài, phức tạp, được nhiều người quan tâm

và tranh luận với góc nhìn đa chiều Gói tin tức có dung lượng lớn và được trình bày trong một trang web theo định dạng tuyến tính hoặc phi tuyến tính

1.2 Các yếu tố đa phương tiện trong gói tin tức

Theo Jonasses thì trên một tờ báo mạng điện tử có thể sử dụng một vài thành phần hoặc có thể dùng tất cả các thành phần truyền thông để chuyển tải thông tin (văn bản, hình ảnh, audio, video, đồ họa, tương tác,…) Trên thực tế có nhiều gói tin tức được truyền tải dưới hầu hết các thành phần này Điều đó nói lên tầm quan trọng và khả năng thuyết phục công chúng tiếp cận thông tin một cách cao nhất khi kết hợp đa dạng các yếu tố đa phương tiện

Ví dụ như dùng văn bản để giải thích; dùng audio để kiểm nghiệm và khẳng định tính chân thực của phỏng vấn; hình ảnh, video và đồ họa để trực quan hóa sự kiện, vấn đề; còn tính tương tác để thu hút sự đóng góp ý kiến và đánh giá dư luận xã hội đối với thông tin được truyền tải trong bài báo Tuy nhiên, trên thực tế, mỗi yếu tố đa phương tiện trong gói tin tức không chỉ thực hiện một chức năng nhất định Khi các yếu tố này được kết hợp với nhau một cách tinh tế, chúng sẽ bổ trợ cho nhau, làm nổi bật chủ đề của gói tin tức và đem lại trải nghiệm thông tin hấp dẫn cho độc giả

1.2.1 Văn bản

Văn bản là thành phần không thể thiếu của báo chí nói chung và báo mạng điện tử nói riêng Tuy nhiên, không phải lúc nào văn bản cũng chiếm phần lớn diện tích của tổng thế gói tin tức Đối với báo in và báo điện tử truyền thống, văn bản luôn được xem

là yếu tố nòng cốt truyền tải nội dung thông tin, thông điệp tới độc giả và dẫn dắt tình tiết câu chuyện; các yếu tố khác chỉ như phần đính kèm để minh họa và tăng tính xác thực, sinh động cho tác phẩm Nhưng khi gói tin tức ra đời, mức độ quan trọng của mỗi yếu tố đa phương tiện là như nhau Dựa vào mục tiêu sản xuất gói tin tức, đội ngũ sản xuất sẽ lựa chọn yếu tố nào giữ vị trí chủ đạo, yếu tố nào đóng vai trò hỗ trợ; hoặc đặt các yếu tố ngang nhau và kết hợp chúng một cách khéo léo

Nhịp sống bận rộn khiến công chúng hiện đại ít có thời gian tiếp nhận những bài báo dài thể hiện chủ yếu bằng văn bản Họ cần những cách thể hiện trực quan hơn, sống động hơn nhưng vẫn đảm bảo đem lại lượng thông tin tương đương Do đó, nhiều