1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Tài liệu Báo cáo " Trách nhiệm của nhà nước trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng " docx

6 745 4
Tài liệu đã được kiểm tra trùng lặp

Đang tải... (xem toàn văn)

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 6
Dung lượng 111,82 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Tuy nhiên, bên cạnh pháp luật tố tụng dân sự hay pháp luật trọng tài, trong hệ thống pháp luật của nhiều quốc gia chúng ta còn tìm thấy nhóm quy phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người

Trang 1

TS NguyÔn §øc Minh * heo Điều 1 Pháp lệnh bảo vệ quyền lợi

người tiêu dùng, người tiêu dùng được

định nghĩa là người mua, sử dụng hàng hoá,

dịch vụ cho mục đích tiêu dùng sinh hoạt

của cá nhân, gia đình và tổ chức Như vậy,

quan hệ giữa người tiêu dùng và người bán,

người cung cấp hàng hoá, dịch vụ phát sinh

trên cơ sở hợp đồng dân sự và tranh chấp từ

quan hệ đó cần phải được hai bên tự giải

quyết theo nguyên tắc hòa giải hoặc theo thủ

tục tố tụng dân sự Tuy nhiên, bên cạnh pháp

luật tố tụng dân sự hay pháp luật trọng tài,

trong hệ thống pháp luật của nhiều quốc gia

chúng ta còn tìm thấy nhóm quy phạm pháp

luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng với

các quy định về trách nhiệm của người sản

xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ và quyền

lợi, trách nhiệm của người tiêu dùng Sự tồn

tại của nhóm quy phạm pháp luật về bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng cho thấy sự “chen

ngang” của Nhà nước vào quan hệ kinh

doanh của các chủ thể dân sự Liệu sự can

thiệp của Nhà nước vào quan hệ kinh doanh

của các chủ thể dân sự nhằm mục đích bảo

vệ quyền lợi người tiêu dùng có mâu thuẫn

với nguyên tắc bình đẳng và yêu cầu bảo

đảm nguyên tắc tự do của kinh tế thị trường

và sự phát triển của hoạt động kinh doanh?

Đó là câu hỏi mà nội dung bài viết này tập

trung làm rõ

Mục tiêu trước hết của pháp luật bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng là bảo đảm sự cân bằng về lợi ích giữa các chủ thể trong quan

hệ pháp luật Ai cũng biết, trong quan hệ mua bán, trao đổi, do những hạn chế về thông tin, về kiến thức chuyên môn, về các nguồn lực, về khả năng đàm phán, kí kết hợp đồng và khả năng tự bảo vệ khi tranh chấp nên người tiêu dùng thường có vị thế yếu hơn so với người sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ Trong xã hội công nghiệp và nhất là trong bối cảnh toàn cầu hoá như hiện nay, hàng hoá, dịch vụ không còn là sản phẩm của sự sản xuất giản đơn hay do một nhà sản xuất, kinh doanh cung cấp mà là sự kết tinh của thành tựu khoa học, công nghệ,

là kết quả của quá trình sản xuất mang tính chuyên môn hoá cao, của sự tham gia của nhiều nhà sản xuất, phân phối, kinh doanh ở các vùng lãnh thổ khác nhau Như vậy, với kinh nghiệm và sự cảm nhận thông thường không thông qua sự trợ giúp của các phương tiện kĩ thuật thì người tiêu dùng tự mình khó

có thể đánh giá đúng được giá trị thực tế, chất lượng sản phẩm, dịch vụ, xuất xứ hàng hoá v.v cũng như phát hiện được các khuyết tật của hàng hoá, dịch vụ Ngoài ra, sự phức tạp của các quy định pháp luật cũng làm cho người tiêu dùng thêm khó khăn trong việc

T

* Nghiên cứu viên Viện nhà nước và pháp luật Viện khoa học xã hội Việt Nam

Trang 2

hiểu và vận dụng chúng Trái lại, người sản

xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ do hoạt

động chuyên nghiệp, thường xuyên với một

loại nhóm hàng hoá, dịch vụ cũng như do

giao dịch với nhiều đối tượng khách hàng

khác nhau nên có nhiều kiến thức chuyên

môn và kinh nghiệm nghề nghiệp hơn so với

người tiêu dùng Thêm vào đó, số lượng có

hạn người sản xuất, kinh doanh hàng hoá,

dịch vụ (trong sự so sánh với số lượng người

tiêu dùng) cũng như việc sử dụng các hợp

đồng được soạn thảo sẵn và nghệ thuật

quảng cáo của người sản xuất, kinh doanh

hàng hoá, dịch vụ cũng làm hạn chế thêm cơ

hội lựa chọn, khả năng tự thể hiện của người

tiêu dùng và chi phối, tác động đến ý thức

của họ khi quyết định trong đàm phán, kí kết

hợp đồng Cũng cần phải nói thêm rằng với

tài sản, vốn kinh doanh, bộ máy giúp việc,

các phương tiện kĩ thuật phục vụ hoạt động

kinh doanh, người sản xuất, kinh doanh hàng

hoá, dịch vụ có nhiều lợi thế hơn người tiêu

dùng về phương diện nguồn lực tài chính, kĩ

thuật, nhân sự Trong quan hệ pháp luật với

người sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch

vụ, người tiêu dùng được bảo vệ với hai tư

cách: tư cách của người công dân và tư cách

của người tiêu dùng Trong quan hệ công

dân, người tiêu dùng là đối tượng được điều

chỉnh của pháp luật về quyền công dân và

bảo vệ quyền công dân Trong quan hệ mua

bán, trao đổi, người tiêu dùng có các quyền

phát sinh trên cơ sở hợp đồng kí kết giữa họ

với người bán, người kinh doanh Quyền

phát sinh trên cơ sở hợp đồng là quyền thứ

phát, là cấp độ thể hiện thứ hai của quyền

công dân và được tạo ra trên cơ sở năng lực pháp luật và từ sự thực hiện năng lực hành vi của công dân Ở đây, quyền lợi của người tiêu dùng trong quan hệ với người bán, người cung cấp dịch vụ được bảo vệ theo các nguyên tắc của luật hợp đồng, luật dân sự, luật trách nhiệm sản phẩm và tranh chấp, thiệt hại phát sinh từ quan hệ đó được giải quyết theo các nguyên tắc và thủ tục của luật

tố tụng dân sự hoặc luật trọng tài Sự tồn tại của pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bên cạnh pháp luật về quyền công dân

và bảo vệ quyền công dân như luật hiến pháp, luật dân sự, luật tố tụng dân sự v.v chính là một trong những hiện tượng cho thấy sự bảo vệ của Nhà nước đối với người tiêu dùng trong quan hệ giữa họ với người bán, người cung cấp dịch vụ

Đảm bảo sự cân bằng lợi ích và cùng với

đó là sự bình đẳng trên thực tế giữa người sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ và người tiêu dùng là lí do chính nhưng không phải là lí do duy nhất để Nhà nước can dự vào mối quan hệ giữa các chủ thể này Nếu người tiêu dùng tuy có vị thế bất lợi hơn so với người sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ nhưng họ vẫn đạt được lợi ích từ sự giao dịch và quyền lợi của họ không bị xâm phạm thì đương nhiên sự can thiệp của Nhà nước vào quan hệ của họ là không cần thiết Tất nhiên, sự can thiệp của Nhà nước trong trường hợp này vẫn không bị loại trừ nếu như sự can thiệp đó là để bảo vệ lợi ích của người thứ ba hoặc lợi ích của xã hội Như vậy, Nhà nước chỉ can thiệp vào quan hệ sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng của

Trang 3

người tiêu dùng khi quyền lợi của chủ thể

này bị người khác xâm phạm hoặc bị đe dọa

xâm phạm Ở đây, pháp luật bảo vệ quyền

lợi người tiêu dùng góp phần khắc phục hậu

quả của hành vi cạnh tranh không lành mạnh

cũng như hạn chế mặt trái của quá trình sản

xuất, tiêu dùng trong nền kinh tế thị trường

Tuy nhiên, liệu sự can thiệp của các cơ quan

quản lí nhà nước có thể được thực hiện ngay

cả khi không có yêu cầu của chính người bị

xâm hại hay không là vấn đề chưa được

nhận thức thống nhất Hiện nay, ngoài việc

áp dụng chế tài đối với các hành vi vi phạm

của người sản xuất, kinh doanh, các cơ quan

quản lí nhà nước, trước hết là toà án chỉ có

thể giải quyết tranh chấp giữa người sản

xuất, kinh doanh và người tiêu dùng trên cơ

sở việc khởi kiện của họ Trong thời gian

qua, người tiêu dùng nước ta hầu hết đều

biết đến các vụ vi phạm của người sản xuất,

kinh doanh như chè, rau được phun chất kích

thích, nước tương được sản xuất vi phạm

quy định vệ sinh, an toàn thực phẩm v.v

nhưng do không có người tiêu dùng bị thiệt

hại nào khởi kiện nên ngoài sự can thiệp,

kiểm tra của các cơ quan chức năng về quản

lí thị trường, về quản lí chất lượng hàng hoá

và vệ sinh, an toàn thực phẩm thì toà án

không thể vào cuộc Nếu trong trường hợp

này, Nhà nước trao quyền khởi kiện vì lợi

ích chung với mục tiêu bảo vệ quyền lợi của

nhiều người tiêu dùng cho các cơ quan quản

lí nhà nước, cho các tổ chức xã hội bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng thì phạm vi bảo vệ

người tiêu dùng sẽ được mở rộng hơn Công

nhận quyền khởi kiện vì lợi ích chung là cần

thiết, nhất là khi chúng ta chưa có cơ chế khởi kiện tập thể và trong trường hợp hành

vi vi phạm gây thiệt hại cho nhiều người tiêu dùng nhưng do lợi ích bị xâm hại của mỗi người không lớn và do những lí do khác nhau nên mỗi người trong số họ không khởi kiện Nhà nước ban hành pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và bảo đảm thực thi nó không chỉ nhằm bảo vệ người tiêu dùng mà còn vì lợi ích của chính Nhà nước

và của người sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ Chẳng hạn, nếu không có dịch cúm gia cầm (H5N1) mà người chăn nuôi, người buôn bán cũng có lỗi do không tiêm vắc-xin phòng bệnh cho gia cầm hoặc do chế biến, buôn bán gia cầm có mầm bệnh thì mấy năm qua ngành y tế không mất hàng trăm tỉ đồng chi cho y tế dự phòng, mua thuốc dự trữ và trang thiết bị phục vụ cho công tác khám và điều trị bệnh cúm gia cầm Như vậy, nếu làm tốt công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thì Nhà nước sẽ đỡ mất nhiều chi phí

để giải quyết hậu quả từ hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng của người sản xuất, kinh doanh Ở đây, chúng ta cần nhận thức rằng chi tiêu cho công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là chi cho đầu tư phát triển chứ không phải chi cho hoạt động xã hội mang tính nhân đạo Ngoài ra, nếu coi mỗi người dân đều là người tiêu dùng thì nước ta có hơn 80 triệu người tiêu dùng Như vậy, Nhà nước bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là bảo vệ số đông của xã hội Nếu Nhà nước làm tốt công tác này sẽ tạo ra tâm

lí yên tâm trong tiêu dùng của người dân và cùng với đó Nhà nước sẽ tranh thủ được sự

Trang 4

ủng hộ rộng rãi của xã hội Cuối cùng, cũng

cần phải nhấn mạnh rằng so với các chủ thể

khác thì Nhà nước là chủ thể có đủ điều kiện

nhất về tài chính, nhân lực, bộ máy cưỡng

chế để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Thông qua các cơ quan quản lí nhà nước,

Nhà nước cấp giấy phép kinh doanh cho các

chủ thể kinh doanh, thiết lập và kiểm soát thị

trường, cảnh báo và cung cấp cho người tiêu

dùng những thông tin chính thức về hành vi

vi phạm quyền lợi người tiêu dùng, giải

quyết tranh chấp phát sinh trong quan hệ

giữa người sản xuất, kinh doanh, cung cấp

dịch vụ và người tiêu dùng cũng như áp

dụng các chế tài hình sự, hành chính, dân sự

đối với hành vi vi phạm pháp luật nhằm bảo

vệ người tiêu dùng Chính hoạt động bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng sẽ làm cho cơ

quan quản lí nhà nước gần dân hơn và thể

hiện rõ hơn tính chất của dân, do dân và vì

dân của Nhà nước

Ngoài các lí do đã đề cập ở trên, bảo vệ

niềm tin của người tiêu dùng cũng là nhân tố

thúc đẩy sự can thiệp của Nhà nước vào

quan hệ giữa người sản xuất, kinh doanh,

cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng Như

chúng ta đã biết, giữa niềm tin của người

tiêu dùng và sự phát triển sản xuất, kinh

doanh có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Tiêu dùng cá nhân của người tiêu dùng, nhất

là ở các nước kinh tế phát triển,(1) chiếm tỉ

trọng đáng kể trong tổng sản phẩm quốc dân

nên nếu nhu cầu tiêu dùng cá nhân tăng thì

sẽ góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh

phát triển Nếu hàng hoá, sản phẩm, dịch vụ

không đảm bảo chất lượng và qua đó quyền

lợi của người tiêu dùng bị xâm hại thì người tiêu dùng sẽ mất niềm tin và giảm bớt nhu cầu tiêu thụ hàng hoá, sản phẩm, dịch vụ Điều này sẽ cản trở sự phát triển của sản xuất, kinh doanh Ở nước ta đã có giai đoạn thị trường bị chiếm lĩnh bởi hàng hoá của Trung Quốc như phích nước, quạt điện, xe máy, hoa quả, bia, thực phẩm, đồ chơi trẻ em v.v nhưng do chất lượng của nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc không ổn định hoặc do không an toàn trong khi sử dụng nên sau một thời gian có mặt trên thị trường nước ta các mặt hàng này đã bị giảm doanh thu tiêu thụ Trong tiêu dùng cũng có giai đoạn người dân nước ta sùng bái hàng nhập khẩu hoặc hàng hoá, dịch vụ được sản xuất, cung cấp bởi các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Một trong những nguyên nhân của tình trạng đó là do hàng hoá, dịch vụ của các doanh nghiệp trong nước kém chất lượng Nhiều người sản xuất, kinh doanh không chân chính đã lợi dụng tâm lí “chuộng hàng ngoại” đó của người tiêu dùng để sản xuất hàng giả, hàng nhái mang thương hiệu của các hãng có uy tín hoặc gắn xuất xứ nước ngoài Ở đây, cơ chế bảo vệ người tiêu dùng kém hiệu quả đã là mảnh đất để các hành vi

vi phạm quyền sở hữu trí tuệ phát triển và điều này đã làm tổn hại sự phát triển lành mạnh của sản xuất và thị trường Thiệt hại

từ hành vi cạnh tranh không lành mạnh hoặc từ sự cung cấp sản phẩm, dịch vụ không đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng đã đăng kí của người sản xuất, kinh doanh không chỉ gây hại cho người tiêu dùng mà ở mức độ nào đó còn làm tổn hại đến hình

Trang 5

ảnh, uy tín của quốc gia hoặc của địa

phương nơi xuất xứ của sản phẩm, dịch vụ

Nếu tôm của các doanh nghiệp Việt Nam bị

hạn chế nhập khẩu vào thị trường Mỹ, Tây

Âu, Nhật Bản do dư lượng kháng sinh hoặc

do nuôi bằng thức ăn có chất kích thích thì

người tiêu dùng ở các quốc gia và khu vực

này cũng sẽ e ngại khi mua các sản phẩm

thủy sản khác có xuất xứ từ Việt Nam

Trong những năm qua, nhiều hàng nhái, sản

phẩm kém chất lượng do một số doanh

nghiệp kinh doanh không chân chính của

Trung Quốc sản xuất, kinh doanh đã làm

thiệt hại cho người tiêu dùng Việt Nam và

làm người dân cảnh giác, thận trọng trong

tiêu thụ, thậm chí tẩy chay các hàng hoá

khác có nguồn gốc từ Trung Quốc

Từ các lí do nói trên, sự can thiệp hợp lí

của Nhà nước vào quan hệ giữa người sản

xuất, kinh doanh hàng hoá, cung cấp dịch

vụ và người tiêu dùng là cần thiết Vai trò

điều tiết, can thiệp, giám sát, trọng tài của

Nhà nước với mục tiêu đảm bảo sự bình

đẳng, tạo ra sự cân bằng trên thực tế về lợi

ích giữa người sản xuất, kinh doanh hàng

hoá, dịch vụ và người tiêu dùng là một

trong những biện pháp bảo đảm các quyền

cơ bản của người tiêu dùng đã được nhiều

quốc gia thành viên Liên hợp quốc công

nhận.(2) Sự “chen ngang” của Nhà nước

vào quan hệ giữa người sản xuất, kinh

doanh hàng hoá, dịch vụ và người tiêu dùng

một mặt nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của người tiêu dùng trước sự xâm hại,

khai thác thu lợi bất chính của người sản

xuất, kinh doanh Mặt khác, thông qua việc

áp dụng các biện pháp chế tài đối với hành

vi gây thiệt hại quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, Nhà nước hạn chế những tác động tiêu cực từ mặt trái của sự phát triển kinh tế thị trường, ngăn ngừa các hành vi xâm phạm lợi ích chung của xã hội, quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng từ phía nhà sản xuất, kinh doanh(3) để

từ đó củng cố niềm tin của người tiêu dùng

và hình thành nên môi trường kinh doanh văn minh.(4)

Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhưng không phải là chủ thể duy nhất thực hiện nhiệm vụ này Bên cạnh Nhà nước, trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cần có sự tham gia của chính người tiêu dùng và của cả xã hội Liệu chúng ta có nên xác định rõ ràng và cụ thể mức độ trách nhiệm của mỗi chủ thể này trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Nói cụ thể hơn, trong ba trụ cột bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Nhà nước (chủ yếu thông qua hoạt động của các cơ quan quản lí nhà nước); người tiêu dùng (người tiêu dùng và các tổ chức xã hội, hội nghề nghiệp do người tiêu dùng tổ chức ra để đại diện, bảo vệ cho lợi ích của người tiêu dùng); xã hội (các tổ chức xã hội, doanh nghiệp hoặc tổ chức, cá nhân nước ngoài hỗ trợ, giúp đỡ trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng) thì chủ thể nào có trách nhiệm chính trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc chúng ta nên nhấn mạnh vai trò của trụ cột nào?

Khác với quan điểm cho rằng người tiêu dùng là chủ thể chính của mối quan hệ giữa

Trang 6

họ với người bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ

và hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu

dùng có liên quan trực tiếp đến người tiêu

dùng nên người tiêu dùng phải có trách

nhiệm chính trong công tác bảo vệ quyền lợi

người tiêu dùng, chúng tôi cho rằng bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm

chung của toàn xã hội và cần có sự phối hợp

chặt chẽ, đồng bộ trong hành động của Nhà

nước, cộng đồng xã hội (trong đó có cả

doanh nghiệp, người sản xuất, kinh doanh,

làm dịch vụ) và của người tiêu dùng Tuy

nhiên, trong công tác bảo vệ quyền lợi người

tiêu dùng cũng cần xác định vai trò của từng

trụ cột Trong ba trụ cột bảo vệ quyền lợi

người tiêu dùng thì Nhà nước giữ vai trò chỉ

đạo, xây dựng chính sách, pháp luật, điều

phối hoạt động, kiểm tra, giám sát, giải

quyết tranh chấp và xử lí hành vi vi phạm

Bên cạnh đó, Nhà nước cần khuyến khích

vai trò giám sát xã hội, hỗ trợ, trợ giúp của

cộng đồng xã hội, đề cao tính trách nhiệm xã

hội của doanh nghiệp và vai trò tự bảo vệ

của người tiêu dùng Ở đây, nếu Nhà nước

phát động và duy trì được phong trào bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng thì sẽ thu hút được

sự tham gia của cả cộng đồng xã hội vào

hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng,

qua đó góp phần tăng cường ý thức bảo vệ

quyền lợi người tiêu dùng của xã hội Nếu

tạo ra sự giám sát chặt chẽ của xã hội đối với

hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh

nghiệp thì sẽ có sự quan hệ chặt chẽ giữa

người dân và các cơ quan quản lí nhà nước

trong bảo vệ người tiêu dùng Nhờ có sự

phát hiện, tố cáo của người dân, cơ quan

quản lí nhà nước có thẩm quyền có thể kịp thời ngăn chặn việc đưa ra thị trường những sản phẩm, hàng hoá không đạt tiêu chuẩn chất lượng cho phép của các doanh nghiệp,

(Xem tiếp trang 64)

(1) Ở Quécbec (Canada) tiêu dùng cá nhân của người tiêu dùng chiếm 60% tổng sản phẩm quốc nội của

Bang này Yvan Turcotte, “Sự tham gia của Chính

phủ vào vấn đề bảo vệ người tiêu dùng”, Báo cáo tại buổi tọa đàm: “Cơ chế pháp lí bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: thực tiễn Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế” do Viện khoa học pháp lí (Bộ tư pháp) tổ chức tại

Hà Nội ngày 14-15/8/2007

(2) Đó là quyền được thỏa mãn những nhu cầu cơ bản, quyền được an toàn, quyền được thông tin, quyền được lựa chọn, quyền được lắng nghe, quyền được khiếu nại và bồi thường, quyền được giáo dục

về tiêu dùng và quyền được có môi trường sống lành mạnh và bền vững Các quyền này được ghi nhận trong Bản hướng dẫn ngày 9/4/1985 của Liên hợp quốc về bảo vệ người tiêu dùng Ở nước ta, các quyền này của người tiêu dùng cũng được ghi nhận trong Chương II Pháp lệnh bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của Ủy ban thường vụ Quốc hội số 13/1999/PL-UBTVQH10 ngày 27/4/1999

(3).Xem: Dương Thị Thanh Mai, “Hoàn thiện pháp

luật bảo vệ người tiêu dùng ở Việt Nam - Một vài gợi

mở từ góc nhìn lí luận”, Báo cáo tại buổi tọa đàm:

“Cơ chế pháp lí bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: thực tiễn Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế” do Viện khoa học pháp lí (Bộ tư pháp) tổ chức tại Hà Nội ngày 14-15/8/2007

(4) Chẳng hạn, chấm dứt được các hành vi kinh doanh không lành mạnh, mang tính chộp giật, thiếu văn hoá như: Chèo kéo, bám theo khách du lịch để bán hàng ở các điểm du lịch; nâng giá hàng hoá, dịch

vụ ở các vùng bị thiên tai, bão lụt hoặc trong các dịp

lễ, tết; thu phí trông giữ phương tiện giao thông gấp nhiều lần mức Nhà nước quy định tại các bệnh viện, điểm tham quan, đền, chùa v.v sẽ góp phần tạo nên

sự văn minh trong kinh doanh ở các nơi đó

Ngày đăng: 22/02/2014, 12:20

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w