MỤC LỤC SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHÙM "CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA" NHẰM KHƠI GỢI NIỀM HỨNG THÚ
Trang 1MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHÙM "CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA" NHẰM KHƠI GỢI NIỀM HỨNG THÚ, SAY MÊ HỌC TẬP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC
MÔN NGỮ VĂN 10, TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
(SÁCH GIÁO KHOA NGỮ VĂN 10, TẬP 1)
Người thực hiện: Vi Thị Thu Hằng Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Ngữ văn
THANH HÓA, NĂM 2022
Trang 21 MỞ ĐẦU 2
1.1 Lý do chọn đề tài: 2
2.2 Mục đích nghiên cứu: 2
2.3 Đối tượng nghiên cứu: 2
2.4 Phương pháp nghiên cứu: 3
2 NỘI DUNG 3
2.1 Cơ sở lý luận: 3
2.2 Thực trạng vấn đề: 4
2.2.1 Về phía học sinh: 4
2.2.2 Về phía giáo viên: 4
2.3 Các giải pháp thực hiện: 5
2.3.1 Cách thức tổ chức trò chơi: 5
2.3.2 Cách thức tổ chức học tập theo nhóm: 7
2.3.3 Cách thức dạy học đưa văn học về hai đầu cuộc sống: 9
2.3.4 Cách dạy học ca dao trong mối quan hệ với văn hóa dân gian: 11
2.3.5 Cách thức chuyển thể văn bản: 13
2.3.6 Cách thức tổ chức thực hiện bài dạy "Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa" trong chương trình Ngữ Văn 10, tập 1 14
3 Tổ chức dạy và học bài mới: 15
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: 19
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 20
3.1 Kết luận: 20
3.2 Kiến nghị: 21
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Văn học dân gian là viên ngọc quý của văn học dân tộc Là một trong hai bộphận cấu thành của văn học dân tộc văn học dân gian đã được đưa vào giảng dạytrong nhà trường Việt Nam các cấp Trong chương trình Ngữ Văn THPT bộ phậnvăn học dân gian chiếm dung lượng khá lớn với nhiều thể loại phong phú Trong
đó, thể loại ca dao đươc coi là một trong những thể loại tiêu biểu nhất của văn họcdân gian Đây là một thể loại giản dị, gần gũi, gắn bó sâu sắc với đời sống conngười Hiểu được văn học dân gian nói chung và thể loại ca dao nói riêng giúpchúng ta hiểu được tâm tư tình cảm của cha ông, truyền thống dân tộc, nâng caoniềm tự hào dân tộc và lòng yêu nước trong mỗi con người
Ca dao là tiếng nói của tình cảm Đến với ca dao ta như bắt gặp những tâmtrạng tình cảm, rung động sâu xa tinh tế nhất của chính lòng mình Đối với ngườigiáo viên Ngữ Văn điều khó nhất là làm thế nào để giúp học sinh thâm nhập đượcvào thế giới nội tâm phức tạp ấy Bởi vậy việc đi tìm phương pháp giúp học sinhcảm nhận được cái hay, cái đẹp của ca dao là công việc hết sức cần thiết và luôn làđiều trăn trở của mỗi giáo viên dạy Văn
Xuất phát từ thực tế giảng dạy ở trường THPT Lang Chánh, một trường miềnnúi cao điều kiện học tập của học sinh còn nhiều khó khăn, nhất là khả năng tiếpthu kiến thức còn nhiều hạn chế Đồng thời một bộ phận lớn học sinh tỏ ra khá lơ
là và thiếu hứng thú trong các tiết giảng dạy thể loại ca dao Điều mà một giáo viêntrẻ như tôi rất trăn trở là làm thế nào để truyền thụ được kiến thức, kỹ năng cơ bảntới học sinh Sử dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học nào để phát huy tối đa tiềmnăng sáng tạo, chủ động tích cực của học sinh và khơi gợi ở các em niềm say mê,hứng thú học tập?
Với những lý do trên, tôi chọn đề tài: Tổ chức hoạt động dạy học chùm " ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa" nhằm khơi gợi niềm hứng thú, say mê học tập góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ Văn 10, trường THPT Lang Chánh (Sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập 1-Chương trình cơ bản) 2.2 Mục đích nghiên cứu:
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học thể loại ca dao ở trường miền núi nóichung và trường THPT Lang Chánh nói riêng
Nhằm khơi gợi sự hứng thú, chủ động say mê học tập của học sinh đối với bàigiảng để từ đó nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường THPT LangChánh
2.3 Đối tượng nghiên cứu:
Các giải pháp tổ chức dạy và học chùm Ca dao than thân yêu thương tình
nghĩa trong chương trình Ngữ Văn 10, tập 1 nhằm khơi gợi niềm hứng thú, say mê
học tập ở học sinh
Trang 42.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu thực trạng sáng kiến, cơ sở lýluận của sáng kiến, tìm hiểu bản chất vấn đề Nghiên cứu sách giáo khoa Ngữ Văn
10, tập
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Tìm hiểu lí do
nhiều học sinh chưa hứng thú học tập chùm ca dao than thân, yêu thương tình
nghĩa, khảo sát hiệu quả học tập của học sinh lớp 10 trường THPT Lang Chánh khi
sử dụng một số giải pháp khơi gợi sự hứng thú, niềm đam mê học tập của học sinh
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: Thống kê tỉ lệ học sinh lớp 10 trườngTHPT Lang Chánh hứng thú học tập sau khi vận dung một số giải pháp khơi gợi sựhứng thú, niềm đam mê học tập của học sinh
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết, văn học dân gian nói chung khác nhiều và khác xanhững tác phẩm văn học viết Trong đời sống tinh thần của nhân dân, văn học dângian bao giờ cũng tồn tại ở dạng kết hợp nhiều yếu tố nghệ thuật và phi nghệ thuật
Do sự kết hợp phức tạp như vậy nên sáng tác dân gian không mang tính chất ổnđịnh, bền vững và việc nắm bắt chúng để nghiên cứu giảng dạy là điều hết sức khó
khăn [1]
Tác phẩm văn học, dù là văn học dân gian hay văn học viết cũng đều tồn tạitrong dạng thức một thể loại nhất định Bởi vậy, đọc hiểu tác phẩm theo đặc trưngthể loại là điều cần thiết và quan trọng Dạy học tác phẩm văn chương theo đặctrưng thể loại chính là giảng dạy tác phẩm trong sự thống nhất giữa hình thức vớinội dung, một sự giáo dục đi đúng với quy luật và bản chất của văn học, đồng thờiđảm bảo hiệu quả giáo dục cao nhất
Ngày nay, đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm Đổi mớiphương pháp dạy học trong đổi mới giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, tập trung cách dạyhọc, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học cập nhật và đổi mới trithức, kỹ năng, phát triển năng lực Việc dạy học hướng tới việc tích cực hóa hoạtđộng của học sinh, thầy là người đóng vai trò tổ chức hướng dẫn học sinh khámphá ra tri thức Giờ dạy học văn nay không còn là giờ giảng văn truyền thống mà làgiờ đọc hiểu văn bản Vì vậy, mỗi tiết học người giáo viên cần phải lựa chọn, đổimới các phương pháp dạy học để khơi gợi sự hứng thú học tập của học sinh đemlại hiệu quả cho giờ học, nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường
2.2 Thực trạng vấn đề:
2.2.1 Về phía học sinh:
Trang 5Với học sinh THPT, ca dao là một thể loại không còn xa lạ với các em Bởituổi thơ của các em phần lớn đều lớn lên bằng những lời ru sâu lắng ngọt ngào của
bà, của mẹ Ca dao là dòng sữa ngọt nuỗi dưỡng tâm hồn các em khôn lớn từngngày Trong chương trình THCS các em đã được tiếp cận và tìm hiểu thể loại này.Đây là thể loại trữ tình đặc sắc mang rõ nét bản sắc văn học Việt Nam, lời lẽ giản
dị, dễ nhớ dễ thuộc, các hình ảnh so sánh, ẩn dụ và lối viết theo thể thơ lục bátkhiến ca dao càng trở nên gần gũi với học sinh Song thực tế giảng dạy cho thấy,một bộ phận học sinh chưa thực sự hứng thú trong các giờ giảng ca dao Nhiều em
tỏ ra mệt mỏi, chán chường và thờ ơ với tiết học Điều này một phần xuất phát từ
sự phát triển của nền kinh tế thị trường với nhiều loại hình nghệ thuật ra đời thuhút thị hiếu của các em, khiến các em cảm thấy việc học ca dao là viển vông, xa rờithực tế Mặt khác, việc cảm nhận các bài ca dao của học sinh còn chung chung, sơsài, chưa nắm bắt được cái hồn, ngụ ý sâu xa trong mỗi từ, mỗi chữ, trong từng câu
ca dao Chính vì chưa thấy được hết cái hay, đặc sắc của thể loại này nên sự quantâm của các em với tiết giảng ca dao chưa cao Đặc biệt khả năng vận dụng ca daovào trong giao tiếp hàng ngày ở các em học sinh còn rất hạn chế
Qua thực tế giảng dạy tại trường THPT Lang Chánh, tôi đã tiến hành khảo sát
mức độ hứng thú và hiệu quả học tập của học sinh lớp 10 khi tìm hiểu chùm ca
dao than thân yêu thương tình nghĩa
Cụ thể như sau:
Lớp Sĩ số Hứng thú học
tập cao
Hứng thú học tập trung bình
Hứng thú học tập ít
Không hứng thú
Kết quả phiếu khảo sát ở 2 lớp cho thấy, tỉ lệ học sinh hứng thú với bài giảng
ca dao than thân yêu thương tình nghĩa chiếm rất ít, gần một nửa lớp ít hứng thú
và không hứng thú học tập Điều này ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng dạy và họccủa nhà trường Bởi vậy việc tìm ra cách thức tổ chức dạy học nhằm khơi gợi niềmđam mê và sự hứng thú học tập của các em là điều vô cùng cần thiết để nâng caochất lượng giáo dục của nhà trường
2.2.2 Về phía giáo viên:
Phần lớn các thầy cô đều là những người trẻ tuổi, tâm huyết, yêu nghề và luônmong muốn truyền đạt đến các em học sinh những kiến thức kỹ năng cơ bản nhất,
sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủđộng của học sinh Tuy nhiên, phải thấy rằng, vẫn tồn tại một bộ phận giáo viênvẫn chưa tìm hiểu kỹ về ca dao cũng như phương pháp giảng dạy ca dao Sử dụngphương pháp giảng dạy chung chung như giảng dạy thơ trữ tình Đặc biệt một sốgiáo viên sa vào diễn nôm các bài ca dao với suy nghĩ giúp học sinh "dễ hiểu" Tuy
Trang 6nhiên chính việc sử dụng không đúng phương pháp khiến các em học sinh cảmthấy tiết giảng ca dao nhàm chán, nhạt nhẽo, và không hứng thú học tập
Hơn thế nữa một số giáo viên vẫn nặng về lối giảng dạy truyền thống, ngườigiáo viên chỉ chú trọng tới việc truyền đạt kiến thức cho học sinh Do đó giờ dạycủa giáo viên chủ yếu là cung cấp, áp đặt, truyền đạt kiến thức đến người học.Người giáo viên say mê tìm tòi tri thức để đưa học sinh vào thế giới bay bổng củaVHDG đến với những câu ca ngọt ngào, say đắm nhưng lại chưa giúp học sinhcảm nhận được hết giá trị đặc sắc, cái hay, cái đẹp của những câu ca dao Có thểthấy cách dạy này chưa phát huy được tính tích cực, chủ động của người học Các
em học sinh chỉ thụ động tiếp thu kiến thức được truyền đạt một cách máy móc, ápđặt Từ đó, hình thành ở học sinh sự chán nản, mệt mỏi trong các tiết học Đồngthời, học sinh cũng không biết vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống để rút racác bài học, hình thành cũng như rèn luyện các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống
2.3 Các giải pháp thực hiện:
Từ thực trạng trên, bản thân tôi đã tìm tòi và đưa ra một số giải pháp nhằm
khơi gợi sự hứng thú, niềm say mê học tập cho học sinh khi tìm hiểu chùm ca dao
than thân, yêu thương tình nghĩa trong chương trình Ngữ Văn 10, tập 1
Áp dụng những giải pháp này, không chỉ giúp học sinh hứng thú, say mê học
mà các em còn được nhập cuộc vào bài học Mỗi học sinh thực sự được làm việc,được tìm hiểu, được sống trong các tác phẩm văn học dân gian Từ đó các em thêmyêu quý, trân trọng và tự hào hơn về truyền thống văn hóa của dân tộc mình
2.3.1 Cách thức tổ chức trò chơi:
Tổ chức hoạt động bằng trò chơi có những thuận lợi: Phát huy tính sáng tạo,hấp dẫn, gây hứng thú cho học sinh, giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới, giúptruyền tải nhiều tri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau Trò chơi còn là hoạt độngđược các học sinh thích thú tham gia Vì vậy nó có khả năng lôi kéo sự chú ý vàkhơi dậy được hứng thú học tập Rất nhiều trò chơi ngoài mục đích đó còn có thể
ôn tập kiến thức cũ hoặc dẫn dắt các em vào hoạt động tìm kiếm tri thức mới mộtcách tự nhiên, nhẹ nhàng Hoặc có những trò chơi giúp các em vận động tay chânkhiến cho cơ thể tỉnh táo, giảm bớt những áp lực tâm lý do tiết học trước gây ra.Mục đích của việc tổ chức trò chơi là nhằm lôi cuốn học sinh tham gia vào cáchoạt động giáo dục một cách tự nhiên và tăng cường tính trách nhiệm; hình thànhcho học sinh tác phong nhanh nhẹn, phát huy tính sáng tạo cũng như tăng cường sựthân thiện, hòa đồng giữa các học sinh, tạo hứng thú xua tan căng thẳng mệt mỏitrong quá trình học tập và giúp cho việc học tập trở nên nhẹ nhàng, sinh động,không khô khan, hàn lâm, nhàm chán…[2]
Trong cách thức tổ chức giảng dạy chùm ca dao than thân, yêu thương tình
nghĩa, giáo viên có thể cho học sinh tham gia trò chơi ở phần khởi động Thay vì
kiểm tra bài cũ theo lối mòn, giáo viên sẽ tổ chức khởi động bài học bằng một trò
Trang 7chơi nhỏ, tạo tâm thế hứng khởi để các em bắt đầu một tiết học Đồng thời trongquá trình tham gia trò chơi, giáo viên có thể lồng ghép kiểm tra được kiến thức bài
cũ Ví dụ: ở phần khởi động, giáo viên sẽ cho học sinh bắt đầu tiết học bằng việctham gia trò chơi nhỏ mang tên " đuổi hình bắt chữ" Ở trò chơi này, giáo viênchuẩn bị 4 mảnh ghép, sau 4 mảnh ghép là các hình ảnh và một đoạn nhạc:
1 Hình ảnh tấm lụa đào và một cô gái
2 Hình ảnh củ ấu gai
3 Hình ảnh con cò
4 Một đoạn nhạc không lời bài dân ca "Bèo dạt mây trôi"
Sau đó giáo viên cho học sinh mở lần lượt từng mảnh ghép và đặt câu hỏi :"Hình ảnh (hoặc đoạn nhạc) này khiến em nghĩ đến bài ca dao nào đã được học?
Từ câu trả lời của học sinh, giáo viên nhận xét và dẫn dắt vào bài học
Hoặc trong phần luyện tập củng cố bài học, giáo viên cũng có thể tổ chức chohọc sinh chơi trò chơi tiếp sức Cụ thể như sau:
Bước 1: Giáo viên chọn học sinh và chia thành 2 đội (có thể cử một bạn làmđội trưởng nếu cần)
Bước 2: Giáo viên giao nhiệm vụ chung cho cả 2 đội: Hãy tìm và đọc nhữngcâu ca dao, than thân yêu thương tình nghĩa ( Các đội sẽ làm việc trong 3 phút) Bước 3: Từng thành viên trong mỗi đội lần lượt lên bảng viết các câu ca daovừa tìm được (theo hình thức tiếp sức nhau)
Bước 4: Giáo viên nhận xét và công bố kết quả Đội nào viết được nhiều câu
ca dao hơn thì đội đó dành chiến thắng
Trang 8Có thể thấy rằng, việc tổ chức trò chơi tạo ra tâm thế hứng khởi, thoải mái vàvui vẻ cho học sinh trong việc tiếp nhận tri thức Các em được chơi mà học, học
mà chơi sẽ giảm bớt những mệt mỏi, căng thẳng và chán chường, đem lại sự hưngphấn, hạnh phúc và niềm đam mê học tập Từ đó, hiệu quả chất lượng giờ học sẽđược nâng cao (Có video kèm theo)
2.3.2 Cách thức tổ chức học tập theo nhóm:
Học tập theo tổ nhóm là một trong những phương pháp dạy học tạo được sựtham gia tích cực của học sinh trong học tập Học tập theo tổ nhóm học sinh đượcphân công các nhiệm vụ cụ thể được tham gia trao đổi, bàn bạc, chia sẻ ý kiến vềmột vấn đề mà nhóm được giao khi thực hiện nhiệm vụ học tập của tổ nhóm,nhóm tự bầu trưởng nhóm nếu thấy cần thiết Trong nhóm có thể phân công mỗingười một nhiệm vụ, các thành viên đều phải làm việc tích cực và giúp đỡ lẫnnhau tìm hiểu vấn đề được nếu ra trong không khí thi đua với các nhóm khác Kếtquả làm việc của nhóm sẽ được một đại diện trình bày, hoặc phân công mỗi thànhviên trình bày một phần nếu nhiệm vụ giao cho nhóm là kết quả phức tạp Họcsinh lắng nghe, quan sát, nhận xét, bổ sung, đánh giá Giáo viên chốt lại kiến thức.[2]
Phương pháp dạy học nhóm cho phép các thành viên trong nhóm chia sẻnhững băn khoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng phương phápnhận thức mới Bằng cách nói những những điều mình đang suy nghĩ, mỗi người
có thể nhận thức rõ được trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu ra, thấy đượcmình cần học hỏi thêm những gì Bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứkhông phải sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên Ngoài những tác động về mặt nhậnthức phương pháp dạy học nhóm còn tác động khác: như cải thiện mối quan hệgiữa các cá nhân, tăng khả năng giao tiếp, hình thành năng lực hợp tác, khai thácđược vốn kiến thức từ thực tế đời sống vào bài học, tạo môi trường cạnh tranh lànhmạnh để học sinh giúp đỡ lẫn nhau trong học tập
Trong dạy học VHDG phương pháp này phát huy hiệu quả rất cao mà tiếtkiệm được thời gian Giáo viên giao nhiệm vụ cho từng nhóm, nhiệm vụ mà giáoviên giao phải phù hợp với đối tượng, không có trong SGK mới kích thích đượchứng thú của các em Giáo viên có thể đặt vấn đề, nêu cách giải quyết vấn đề Yêucầu học sinh giải quyết vấn đề theo hướng dẫn
Trong cách thức tổ chức giảng dạy chùm " cao dao than thân, yêu thương
tình nghĩa", giáo viên có thể yêu cầu học sinh sưu tầm tài liệu về ca dao, phân loại
ca dao về nội dung và hình thức Các nhóm nhận nhiệm vụ, có thể yêu cầu mỗi bạnsưu tầm khoảng 5 bài ca dao và tự phân loại Tất cả học sinh đều nhận nhiệm vụ,khi cả nhóm kết hợp lại các em đã có vốn hiểu biết phong phú về cao dao, ít nhiềuhiểu được nội dung và hình thức nghệ thuật của thể loại VHDG này, hiểu được giátrị của ca dao trong đời sống của người lao động xưa Khi học nếu giáo viên chỉ
Trang 9cho học sinh tiếp cận một số ít thành phần cụ thể trong sách giáo khoa thì e rằnglượng kiến thức chưa được thỏa đáng và rất khó trong việc gợi tìm để học sinh rút
ra kết luận Nếu giáo viên tự nêu cho học sinh thì điều này mang tính áp đặt, nếu tựđưa thêm một số thành phần vào để mình họa có thể sẽ vi phạm quy định về giảmtải và không đủ thời gian Thực tế cho thấy, việc học sinh tìm hiểu tư liệu bênngoài sách giáo khoa đem lại rất nhiều lợi ích: tìm hiểu kỹ vấn đề, có điều kiệntham gia xây dựng bài, tạo hứng thú học tập, tiếp thu bài tốt, nhớ lâu, lựa chọn hiệuquả hơn khi làm văn
Cụ thể giáo viên có thể giao nhiệm vụ cho các nhóm như sau:
Nhóm 1: Sưu tầm các bài ca dao có nội dung than về thân phận của người
phụ nữ
Nhóm 2: Sưu tầm các bài ca dao có nội dung than về tình yêu tan vỡ
Nhóm 3: Sưu tầm các bài ca dao có nội dung tình yêu đôi lứa
Nhóm 4: Sưu tầm các bài ca dao có nội dung thể hiện tình nghĩa vợ chồng
Từ các bài ca dao mà các em tìm được giáo viên có thể yêu cầu học sinh rút rakết luận về nội dung và hình thức nghệ thuật của ca dao:
- Nội dung của ca dao: ca dao là tiếng lòng của người lao động, ca dao diễn tảđời sống tâm hồn của người lao động
- Nghệ thuật của ca dao: ca dao sử dụng các mô típ quen thuộc, lối nói đưađẩy gợi cảm hứng; sử dụng hình ảnh so sánh, ẩn dụ, hình ảnh gẫn gũi với cuộcsống đời thường, sử dụng thể thơ lục bát Từ đó học sinh thấy được vai trò và giátrị của ca dao và đời sống trong nền văn học dân tộc
Hoặc giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm khi tìm hiều bài ca dao
"khăn thương nhớ ai" Cụ thể: giáo viên chia lớp thành 4 nhóm và giao nhiệm vụcho mỗi nhóm:
Trang 10(Ví dụ này sẽ được cụ thể hóa trong giáo án minh họa tổ chức dạy bài "ca dao
than thân, yêu thương tình nghĩa" ở mục 3.6)
Dạy học theo nhóm không chỉ phát huy được tính tích cực, chủ động của họcsinh mà còn giúp học sinh tự tin, mạnh dạn trước đám đông, hình thành kỹ nănggiao tiếp và thuyết trình một vấn đề Đồng thời, giúp các em đoàn kết, yêu thương
và biết giúp đỡ lẫn nhau trong học tập cũng như cuộc sống
2.3.3 Cách thức dạy học đưa văn học về hai đầu cuộc sống:
Đưa văn học về hai đầu cuộc sống là một trong những xu thế dạy học hiệnđại đang được quan tâm và vận dụng vào thực tế giảng dạy của giáo viên Đây làcách dạy học gắn liền văn học với cuộc sống xưa và nay Từ đó học sinh được rènluyện thói quen tư duy, nhận thức vấn đề một cách có hệ thống và logic Học sinh
tự rút ra những bài học, kỹ năng sống trong cuộc sống hiện đại thông qua bài họccủa giáo viên.[2]
Dạy văn trước hết là dạy cho học sinh nhận ra nguồn tri thức đa dạng, phongphú trong các tác phẩm văn chương Kiến thức là phương tiện nhận thức, là công
Trang 11cụ để học sinh nhận thức, khám phá sáng tạo Trong văn học kiến thức chỉ thực
sự trở thành kiến thức khi nó được tiếp nhận thông qua sự vận động của bản thânhọc sinh Một tác phẩm văn chương chỉ tác động đến học sinh khi nào thành phầnđược tiếp nhận thông qua những rung động cảm xúc và những hoạt động tâm lýcủa chủ thể học sinh Cung cấp kiến thức cốt là để học sinh tự mình ý thức vềmình, để sống có nhân cách, trong sạch và có bản lĩnh
Dạy VHDG qua các bài ca dao than thân: "Thân em như tấm lụa đào/ phất
phơ giữa chợ biết vào tay ai hay/ Thân em như củ ấu gai/ ruột trong thì trắng vở ngoài thì đen/ai ơi nếm thử mà xem/ nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi"[4] giáo
viên có thể chỉ cho học sinh thấy được chế độ xã hội lúc bấy giờ Đó là chế độ xãhội phong kiến với đầy rẫy những hủ tục lạc hậu, cuộc sống nghèo nàn Đặc biệt là
số phận bấp bênh, trôi nổi, bất hạnh không được quyền quyết định hạnh phúc cuộcđời mình của những người phụ nữ Đó là sự hà khắc, khắt khe của lễ giáo phongkiến, trọng nam khinh nữ Từ chỗ hiểu được thân phận của những người bình dânxưa họ vừa bị cuộc sống đói nghèo lạc hậu bủa vây, vừa bị ràng buộc bởi lễ giáophong kiến giáo viên có thể liên hệ với thực tế trong xã hội hiện nay “Người phụ
nữ đã được quyền quyết định cuộc đời mình chưa ?” “ Người phụ nữ thực sự đãđược bình đẳng với nam giới chưa ? ” "Anh, chị làm gì để góp phần vào cuộc sốngbình đẳng hiện nay ?"
Hình ảnh Hoa hậu Thu Thảo
đăng quang năm 2012
Hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến
(2 hình ảnh trên khiến em có suy nghĩ gì về thân phận người phụ nữ xưa và nay?)
Rõ ràng khi đưa ra những vấn đề này học sinh sẽ hào hứng hơn với bài học rấtnhiều bởi nó gần gũi với thực tiễn cuộc sống Nó là vấn đề mà cả xã hội đang quantâm Học sinh sẽ dễ dàng trả lời được các câu hỏi của giáo viên bằng kiến thức xãhội của mình Từ đó sẽ giúp rèn luyện cho học sinh kỹ năng sống, khơi gợi và hìnhthành ở các em lòng cảm thông sâu sắc với số phận của người phụ nữ trong xã hộiphong kiến nói riêng và những người phụ nữ ở mọi thời đại nói chung Bởi ngoàigánh vác trọng trách xã hội họ phải làm tròn nghĩa vụ, trách nhiệm của người mẹ,
