Giáo viên giúp học sinh phân biệt rõ bản chất các khái niệm: Chủ thể thực hiện, hình thức thực hiện của sử dụng pháp luật, thi hành pháp luật, tuân thủ pháp luật, sử dụng pháp luật...6 2
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU 2
1.1 Lý do chon đề tài 2
1.2 Mục đích nghiên cứu 2,3 1.3 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3,4 2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 4
2.2 Thực trạng việc dạy học môn GDCD ở trường THPT Nông Cống 4 4
2.2.1 Thuận lợi: 4
2.2.2 Khó khăn: 5
2.3 Các giải pháp thực hiện 6
2.3.1 Giáo viên giúp học sinh phân biệt rõ bản chất các khái niệm: Chủ thể thực hiện, hình thức thực hiện của sử dụng pháp luật, thi hành pháp luật, tuân thủ pháp luật, sử dụng pháp luật 6
2.3.2 Giúp học sinh không bị nhầm lẫn giữa các hình thức 7,8,9 2.3.3 Vận dụng linh hoạt trong thực tiễn để xử lí tình huống 9
2.3.4 Sử dụng hình ảnh minh họa để học sinh nhớ lâu và nắm rõ nội dung của các hình thức 9,10,11 2.3.5 Tăng cường kiểm tra dạng câu hỏi trắc nghiệm ở các hình thức thực hiện pháp luật và thường xuyên cho học sinh luyện đề thi qua các năm 11-15 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 14
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 15
3.1 Kết luận: 15
3.2 Kiến nghị: 15,16 TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
Trang 21 PHẦN MỞ ĐẦU
Năm học 2021 - 2022, ngành Giáo dục tiếp tục tập trung thực hiện Nghị quyết số 29 - NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Nghị quyết số 44/NQ-CP ngày 09/6/2014 của Chính phủ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội khóa XIII, Nghị quyết số 51/2017/QH14 ngày 21/11/2017 của Quốc hội khóa XIV và Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 18/6/2018 của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; Năm học 2021-2022 toàn ngành Giáo dục tiếp tục thực hiện nhiệm vụ kép, vừa tích cực thực hiện các giải pháp phòng, chống dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp, bảo đảm an toàn trường học; vừa ra sức phấn đấu khắc phục khó khăn hoàn thành nhiệm vụ năm học, đáp ứng yêu cầu đổi mới và bảo đảm chất lượng giáo dục, đào tạo Đồng thời nâng cao chất lượng ôn thi THPT cho học sinh qua bộ môn GDCD cấp THPT nhằm đáp ứng được những yêu cầu của nhiệm vụ năm học
1.1 Lý do chon đề tài.
Nâng cao chất lượng dạy và học nhất là nâng cao chất lượng đại trà đáp ứng yêu cầu kì thi tốt nghiệp Qua nhiều năm giảng dạy học sinh lớp 12, bản thân đã phát hiện ra trong qua trình học cũng như làm bài tập các em hay nhầm lẫn các hình thức thực hiện pháp luật nhất là ba hình thức (sử dụng pháp luật, thi hành pháp luật, tuân thủ pháp luật.) Để khắc phục tình trạng đó cho học sinh,
nâng cao chất lượng khi làm bài tập, Tôi xin được chia sẻ những kinh nghiệm “ Cách khắc phục một số lỗi khi dạy phần 1b bài 2: Thực hiện pháp luật – Môn GDCD lớp 12 cho học sinh”
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Việc dạy học, cũng như việc hướng dẫn ôn tập cho học sinh để đảm bảo kiến thức đáp ứng yêu cầu khi làm bài thi THPT có ý nghĩa vô cùng quan trọng
và cần thiết
Trang 3Thông qua ôn tập giúp các em biết cách học, phân biệt các dạng câu hỏi ở các mức độ khó, dễ, các hình thức thực hiện pháp luật, từ đó có những cách xử lí phù hợp lựa chọn chính xác khi làm bài đạt điểm cao Qua đó giúp học sinh trở thành người học tích cực, người công dân có năng lực giải quyết tốt các tình huống có vấn đề trong thực tiễn cuộc sống
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Trong phạm vi của đề tài, đối tượng nghiên cứu là học sinh khối 12 năm học:
2021 – 2022 trường THPT Nông Cống 4, Qua quá trình dạy học và ôn tập cho học sinh dự thi bản thân tôi đã nhận thấy các em thường hay lúng túng chưa phân biệt nhanh chóng các hình thức thực hiện pháp luật, hay nhầm lẫn khi làm bài nhiều câu hỏi ở dạng nhận biết các em thường hay bị mất điểm, các câu hỏi vận dung và vận dụng cao thì các em xử lí chưa tốt dẫn đến việc lựa chọn thiếu chính xác dẫn đến bài thi điểm không cao Qua đề tài này tôi sẽ hướng dẫn học sinh cách để phân biệt dể nhất để đạt điểm cao
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Quá trình dạy học và ôn thi cho học sinh rất đa dạng và phong phú, tuy nhiên việc kết hợp các phương phù hợp với từng nội dung, từng hình thức thực hiện luôn đóng vai trò quyết định kết quả đạt được Các phương pháp mà tôi thường thực hiện :
- Phương pháp tình huống.
Tình huống là một hoàn cảnh gắn với thực tiễn có chứa đựng mâu thuẩn HS được đặt mình vào tính huống đòi hỏi đưa ra các phương án giải quyết Phương pháp này rèn cho HS kĩ năng tìm đáp án đúng hay câu trả lời phù hợp
- Phương pháp giao nhiệm vụ.
Đây là phương pháp giao bài tập, đề cho học sinh và đặt học sinh vào vị trí nhất định buộc các em phải thực hiện trách nhiệm cá nhân Nhờ đó giúp học sinh có cơ hội thể hiện khả năng của mình nhằm tích luỹ kiến thức kinh nghiệm cho bản thân các em
- Phương pháp diễn giảng.
Trang 4Diễn giảng giáo dục học với tư cách là một phương pháp vì đó là cách thức trình bày bằng lời một khối lượng lớn tài liệu học tập có nội dung sâu sắc, khái quát và có hệ thống Diễn giảng giáo dục học vơi tư cách là một hình thức tổ chức dạy học vì đây là hình thức làm việc tập thể, do giáo viên trình bày, học sinh tham gia đông đảo cả lớp, bài giảng được trình bày hoàn chỉnh với các yếu
tố cấu trúc liên hệ hữu cơ với nhau, nội dung được quy định trong chương trình
- Phương pháp phân tích tổng hợp.
Thông qua các tình huống có vấn đề, từ sự tìm hiểu nội dung kiến thức học sinh sẽ tự phân tích tổng hợp, khái quát hóa để tìm ra bản chất quy luật của vấn đề và từ đó tự rút ra luận
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Với thời lượng 1 tiết/tuần lượng kiến thức nhiều giáo viên dạy không có nhiều thời gian để chỉ ra những lỗi cho các em thường gặp phải, trong khi đó đòi hỏi học sinh phải biết hệ thống lại kiến thức, hiểu và vận dụng vào thực tế cuộc sống nhất là xử lí tình huống ở những câu hỏi tình huống dạng vận dụng cao Việc xử lí tình huống dạng vận dụng cao của môn GDCD đòi hỏi phải hết sức linh hoạt và có liên hệ thực tiễn mới đưa ra sự lựa chọn chính xác Muốn khắc phục tình trạng trên đòi hỏi học sinh phải biết nắm vững kiến thức cơ bản, lập luận chính xác, hiểu biết pháp luật, liên hệ thực tiễn
2.2 Thực trạng việc dạy học môn GDCD ở trường THPT Nông Cống 4.
2.2.1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của cấp uỷ chi bộ, ban giám hiệu nhà trường và các tổ chức chuyên môn trong nhà trường
- Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, có trách nhiệm cao trong công tác giáo dục học sinh Giáo viên được tập huấn về việc đổi mới phương pháp, kĩ năng ra đề theo yêu cầu cấu trúc của bộ
- Phần lớn học sinh có thái độ học tập đúng đắn, thông minh, nhanh nhẹn nên thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động dạy học
Trang 5- Xã hội ngày càng phát triển, cộng nghệ thông tin và các phương tiện ngày càng hiện đại tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm kiến thức trên các trang mạng để tham khảo
2.2.2 Khó khăn:
- Thời gian ôn tập cho học sinh không nhiều, tài liệu còn hạn chế…
- Mức độ lĩnh hội tri thức ở các lớp không đồng điều nên khó phân loại đối tượng để ôn tập
- Phần lớn phụ huynh do điều kiện kinh tế nên ít có sự quan tâm sát sao, kèm cặp các em, thậm chí còn có tư tưởng phó mặc cho nhà trường nên đã ảnh hưởng rất lớn đến ý thức học tập và rèn luyện kĩ năng sống của học sinh
- Việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh chưa nhiều cho nên học sinh thiếu kinh nghiệm trong quá trình ôn tập
Khi chưa áp dụng những kinh nghiệm này, qua điều tra ở các lớp tôi đã dạy
và đã có kết quả như sau:
(chỉ áp dụng kiểm tra các câu hỏi ở bài phần 1b bài 2 – GDCD 12)
Lớp Sĩ
số
Điểm giỏi (Từ 8 đến 10)
Điểm khá (Từ 6,5 đến 7,75)
ĐiểmT Bình (Từ 5 đến 6,5)
Điểm Yếu (Từ 3,5 đến 4,75)
Với kết quả như trên, ta thấy chất lượng giáo dục bộ môn còn thấp, học sinh
có điểm yếu vẫn còn nhiều, số học sinh đạt điểm cao còn hạn chế, phần lớn các
em nhầm lẫn các hình thức thực hiện pháp luật
Với thực trạng như trên, qua nhiều năm công tác bản thân tôi đã mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiệm giảng dạy nhằm nhằm nâng cao chất lượng
Trang 62.3 Các giải pháp thực hiện.
2.3.1 Giáo viên giúp học sinh phân biệt rõ bản chất các khái niệm; chủ thể thực hiện, hình thức thực hiện của sử dụng pháp luật, thi hành pháp luật, tuân thủ pháp luật, áp dụng pháp luật.
Khi dạy đến phần này vì thời gian không cho phép nên giáo viên chỉ đưa ra các khái niệm chứ không đi sâu làm rõ bản chất khái niệm cho nên học sinh không nắm rõ nhất là những học sinh có học lực yếu, kém và trung bình Vậy để khắc phục tình trạng này giáo viên chỉ cần 7 đến 10 phút bằng phương pháp diễn giảng có thể giúp học sinh hiểu rõ bản chất các khái niệm
CÁC
HÌNH
THỨC
SỬ DỤNG
PHÁP LUẬT
THI HÀNH PHÁP LUẬT
TUÂN THỦ PHÁP LUẬT
ÁP DỤNG PHÁP LUẬT
KHÁI
NIỆM
Cá nhân tổ
chức sử dụng
đúng đắn các
quyền của
mình làm
những gì mà
pháp luật cho
phép
Cá nhân tổ chức thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chủ động làm những gì mà pháp luật quy định phải làm
Cá nhân tổ chức không làm những điều mà pháp luật cấm
Cán bộ, cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng pháp luật
để làm phát sinh quyền hoặc nghĩa vụ
BẢN
CHẤT
Các chủ thể
lựa chọn xử sự
những điều
pháp luật cho
phép Đó có
thể là “hành vi
hành động”
hoặc “hành vi
không hành
động” tùy quy
định pháp luật
cho phép
Chủ động, tích cực thực hiện pháp luật dưới hình thức “hành
vi hành động”
Thực hiện pháp luật có tính chất thụ động và thể hiện dưới dạng “hành vi
động”
Vừa là hoạt động thực hiện pháp luật của các cơ quan nhà nước, nó vừa là một hình thức thực hiện pháp luật, vừa là một giai đoạn mà các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành
tổ chức cho các chủ thể pháp luật khác thực hiện các quy định pháp luật Khi cho rằng
quyền và lợi
ích hợp pháp
Pháp luật quy định về nghĩa
vụ đóng thuế
Pháp luật cấm hành vi mua, bán dâm
Khi A khởi kiện
B ra tòa, tòa án
đó có trách
Trang 7VÍ DỤ
của mình bị B
xâm phạm, A
có quyền khởi
kiện B ra tòa
án vì pháp luật
trao cho A
quyền được
khởi kiện B ra
tòa án có thẩm
quyền
Khi đó, A
được xem là
đang “sử dụng
pháp luật”
thu nhập cá nhân/ thuế thu nhập doanh nghiệp
Do đó, nếu không thuộc trường hợp miễn thuế/đối tượng không chịu thuế thì chủ thể đóng thuế được xem
là “thi hành pháp luật”
Do đó, “không thực hiện hành vi mua, bán dâm”
được xem là tuân thủ pháp luật
nhiệm xem xét
và thụ lý đơn khởi kiện của A
Theo đó, tòa án được xem là cơ quan “áp dụng pháp luật”
CHỦ
THỂ
THỰC
HIỆN
Mọi chủ thể Mọi chủ thể Mọi chủ thể Cơ quan nhà
nước có thẩm quyền
HÌNH
THỨC
THỰC
HIỆN
Thường được
thể hiện dưới
những quy
phạm trao
quyền
Tức pháp luật
quy định về
quyền hạn cho
các chủ thể
Thường được thể hiện dưới dạng
những quy phạm bắt buộc
Theo đó, chủ thể buộc phải thực hiện hành
vi hành động, hợp pháp
Thường được thể hiện dưới dạng những quy phạm cấm đoán
Tức là quy phạm buộc chủ thể không được thực hiện những hành
vi nhất định
Tất cả các loại quy phạm vì nhà nước có nghĩa vụ cũng như quyền hạn
tổ chức cho các chủ thể khác thực hiện pháp luật
BẮT
BUỘC
THỰC
HIỆN
Các chủ thể có
thể thực hiện
hoặc không
quyền được
pháp luật cho
phép
Thi hành pháp luật, tuân thủ pháp luật và áp dụng pháp luật là các những hình thức mà mọi chủ thể đều bắt buộc phải thực hiện theo quy định pháp luật mà không có sự lựa chọn
2.3.2 Giáo viên giúp học sinh không bị nhầm lẫn giữa các hình thức
Rất nhiều học sinh khi làm bài tập tình huống không phân biệt được tình huống đó là hình thức nào
Ví dụ Ông A có thu nhập cao, hàng tháng ông A đã đến cơ quan thuế để nộp
thuế thu nhập Vậy ông A đã thực hiện pháp luật theo hình thức nào?
Trang 8A sử dụng pháp luật B thi hành pháp luật
C tuân thủ pháp luật D áp dụng pháp luật
Với câu hỏi này rất nhiều học sinh nhầm là tuân thủ pháp luật, trong khi đáp
án đúng là thi hành pháp luật
Ví dụ khác Công ty A chuyên sản xuất bao bì xuất khẩu với số lượng lớn Tuy
nhiên giám đốc đã yêu cầu nhân viên lắp đặt các biện pháp xử lí môi trường hiện đại nên không gây ô nhiễm ra môi trường trong trường hợp trên công ty A đã sử dụng pháp luật theo hình thức nào?
A sử dụng pháp luật B thi hành pháp luật
C tuân thủ pháp luật D áp dụng pháp luật
Với câu hỏi này rất nhiều học sinh nhầm là sử dụng hoặc tuân thủ pháp luật, trong khi đó đáp án đúng là thi hành pháp luật
* Để khắc phụ lỗi này giáo viên giúp học sinh cách nhận biết như sau:
- Nếu là tình huống “chủ động thực hiện quyền” thì đây chính là sử dụng pháp
luật Nhưng cần xác định như thế nào là chủ động thực hiện quyền, trong tình huống không bao giờ người ra đề lại có cụm từ “chủ động thực hiện quyền” nhưng học sinh phải hiểu được đó là chủ động thực hiện quyền
Ví du: Trong kì thi tốt nghiệp THPT năm 2021, sau khi học sinh biết điểm thi
của mình, các em có thể thay đổi nguyện vọng xét đại học phù hợp với mong muốn và đạt nguyện vọng của bản thân Tình huống trên đó chính là sử dụng pháp luật
Tuy nhiên hình thức sử dụng pháp luật chủ thể có thể thực hiện, hoặc không thực hiện vì đó là quyền được pháp luật cho phép
- Nếu là tình huống chủ “động thực hiện nghĩa vụ” thì đây chính là thi hành
pháp luật Cũng giống như chủ động thực hiện quyền, trong tình huống “chủ động thực hiện nghĩa vụ” không bao giờ người ra đề lại có cụm từ “chủ động thực hiện nghĩa vụ” nhưng học sinh phải hiểu được đó là chủ động thực hiện nghĩa vụ
Ví dụ Ông A có thu nhập cao, hàng tháng ông A đã đến cơ quan thuế để nộp
thuế thu nhập Vậy ông A đã thực hiện pháp luật theo hình thức nào?
Trang 9- Nếu là tình huống “không làm” những điều pháp luật cấm thì đây là tuân thủ
pháp luật
Ví dụ: Nam thanh niên đủ điều kiện theo quy định của pháp luật mà trốn nghĩa
vụ quân sự là không thực hiện pháp luật theo hình thức nào dưới đây?
A sử dụng pháp luật B thi hành pháp luật
C tuân thủ pháp luật D áp dụng pháp luật
- Nếu là tình huống “căn cứ vào pháp luật” làm phát sinh hay chấm dứt quyền
và nghĩa vụ thì đây là áp dụng pháp luật
Ví dụ: Căn cứ vào NĐ 100/ NĐ- CP năm 2019, cảnh sát giao thông xử phạt anh
A điều khiển xe máy với hành vi vượt đèn đỏ mức xử phạt là 600.000 đồng đến 1.000.000 đồng
2.3.3 Vận dụng linh hoạt trong thực tiễn để xử lí tình huống.
Có thể nói học pháp luật là để hểu và vận dụng vào thực tiễn cuộc sống, do đó các tình huống trong thực tiễn được báo chí đưa tin, giáo viên lấy làm ví dụ minh họa cho bài giảng của mình để khắc sâu kiến thức cho học sinh
Ví dụ: Đề thi tốt nghiệp năm 2019, mã đề 301, câu 109: Anh A viết bài chia sè kinh nghiệm phòng, chống đuối nước cho người dân Anh A đã thực hiện pháp luật theo hình thức nào sau đây?
A Sừ dụng pháp luật B Áp dụng pháp luật.
c Tuân thủ pháp luật D Thi hành pháp luật.
Đây là câu hỏi mà diễn ra trong thực tiễn cuộc sống, cho nên giáo viên cần giúp học sinh cách hiểu đây là quyền được chia sẻ những thông tin hữu ích trong cuộc sống mà thông tin đó do kinh nghiệm thực tiễn đem lại, cho nên xác định đáp án là sử dụng pháp luật
2.3.4 Sử dụng những hình ảnh minh họa để học sinh nhớ lâu và hiểu rõ nội dung.
Trong giảng dạy một trong những phương pháp mà giúp học sinh nhớ lâu và khắc sâu kiến thức, tạo hứng thú trong học tập, tránh nhàm chán, khô khan trong
Trang 10bài dạy, những kiến thức thực tiễn cuộc sống đó là đưa những hình ảnh minh họa
+ Hình ảnh sử dụng pháp luật
+ Hình ảnh thi hành pháp luật
