(SKKN 2022) NÂNG CAO HỨNG THÚ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 11 BẰNG PHƯƠNG PHÁP KỂ CHUYỆNLỊCH SỬ

Bên cạnh đó, trong các tiết dạy lịch sử đa số giáo viên chỉ nặng vềcung cấp kiến thức sự kiện, con số trong sách giáo khoa mà chưa chú ý sử dụngnhững hình thức khác để bổ trợ làm cho tiế

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THIỆU HOÁ

Trang 1 2 3

4 5 17 18 19

20

1.Mở đầu

1.1.Lý do chọn đề tài

1.2.Mục đích nghiên cứu

1.3.Đối tượng nghiên cứu

1.4.Phương pháp nghiên cứu

1.5 Những điểm mới của SKKN

2.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1.Cơ sở lý luận của SKKN

2.2.Thực trạng các vấn đề trước khi áp dụng SKKN

2.3.Các SKKN hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.4.Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,

1.Mở đầu

1.1.Lý do chọn đề tài

Lịch sử với chức năng là một bộ môn khoa học nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt

là những sự kiện liên quan đến con người Lịch sử là quá khứ chứa đựng nhiều giátrị văn hoá và nguồn dữ liệu quý giá để đánh giá sự phát triển ở hiện tại Bất kìquốc gia nào cũng đều học môn lịch sử bởi lịch sử có giá trị vô cùng quan trọng ,

sử học nuôi dưỡng đạo đức con người, giáo dục con người tính cần cù, chăm chỉ,sáng tạo, yêu thương, đoàn kết gia đình, yêu quê hương đất nước Việc học lịch sửlại càng vô cùng quan trọng trong xu thế toàn cầu hoá hiện nay

Với vị thế là một môn khoa học, bộ môn lịch sử trong trường phổ thông cóvai trò quan trọng trong việc đào tạo giáo dục học sinh trở thành một con ngườitoàn diện, giáo dục đạo đức, thẩm mĩ, thế giới quan khoa học cho học sinh như giáodục lòng yêu nước, truyền thống dân tộc, lòng biết ơn Lịch sử không chỉ dạy chohọc sinh tình cảm yêu ghét trong đấu tranh giai cấp mà còn bồi dưỡng cho các emnăng lực đối xử với mọi người xung quanh, biết yêu quý cái đẹp, yêu lao động, sựcăm thù quân cướp nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Khơi dậy ở học sinh sựthông cảm sâu sắc và lòng kính yêu đối với quần chúng nhân dân Bởi vì lịch sửchính là “cô giáo của cuộc sống”, giúp các em có ý thức giữ gìn bản sắc văn hoádân tộc và kế tục xứng đáng sự nghiệp cách mạng dân tộc của cha ông trong côngcuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiện nay

Tuy nhiên, hiện nay bộ môn lịch sử trong trường THPT chưa thực sự được

đề cao Vị trí, vai trò của lịch sử bị một bộ phận không nhỏ phụ huynh và học sinhthờ ơ xem nhẹ Bên cạnh đó, trong các tiết dạy lịch sử đa số giáo viên chỉ nặng vềcung cấp kiến thức sự kiện, con số trong sách giáo khoa mà chưa chú ý sử dụngnhững hình thức khác để bổ trợ làm cho tiết học thêm sinh động Yêu cầu cấp thiếtđặt ra là phải đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng, đáp ứngnhu cầu đào tạo Một biện pháp quan trọng trong đó là sử dụng tài liệu tham khảotrong đó có sử dụng những mẫu chuyện lịch sử kết hợp hình ảnh nhằm gây hứngthú học tập cho học sinh

Lịch sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1858 - 1918 có vị trí quan trọng trongtiến trình lịch sử dân tộc Nội dung chính của giai đoạn này là cuộc chiến tranh xâmlược Việt Nam của thực dân Pháp và cuộc đấu tranh chống xâm lược, bảo vệ nềnđộc lập và giải phóng dân tộc của nhân dân ta; trong đó, nội dung đấu tranh chốngxâm lược được coi là sợi chỉ đỏ xuyên suốt Trong giai đoạn này gắn với mỗi bướcphát triển của lịch sử là những sự kiện, nhân vật - những mẩu chuyện lịch sử.Những câu chuyện lịch sử kết hợp đồ dùng trực quan sẽ có tác dụng cụ thể hoá kiếnthức, giúp các em tái hiện quá khứ một cách chân thực nhất Đồng thời có tác dụngmạnh mẽ đến tư tưởng tình cảm của học sinh hình thành trong các em lý tưởngsống cao đẹp, ý thức trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, quê hương đất nước

Xuất phát từ thực tế trên, với hơn 10 năm giảng dạy lịch sử THPT tôi phảitừng bước đổi mới phương pháp dạy học bộ môn, để tìm ra phương pháp hay, cáchdạy mới giúp học sinh có thể tiếp cận kiến thức môn học một cách dễ dàng, gây

hứng thú cho học sinh, để các em được sống lại với quá khứ thăng trầm của lịch sửdân tộc Việt Nam và thế giới.

Để nâng cao hiệu quả bài học, nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh tôi

xin trình bày đề tài: “Nâng cao hứng thú học tập của học sinh trong chương trình

lịch sử Việt Nam lớp 11 bằng phương pháp kể chuyện lịch sử” Với việc nghiên cứu

đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáo viên có một giờ dạy học lịch sử cóhiệu quả tốt hơn, học sinh lĩnh hội kiến thức tự giác, chủ động, ngày càng yêu thíchmôn học

1.2.Mục đích nghiên cứu

Nhằm đổi mới phương pháp dạy - học của giáo viên và học sinh khối 11 ởtrường THPT Thiệu Hóa, giúp giáo viên có thêm một phương pháp dạy mới, họcsinh có một cách học mới để tiếp thu và lĩnh hội những tri thức lịch sử hiệu quả,góp phần phát huy năng lực tư duy, tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

1.3.Đối tượng nghiên cứu

Trong phạm vi sáng kiến kinh nghiệm này, tôi nghiên cứu và áp dụng cho đềtài là học sinh khối 11 ở ba lớp tôi đang trực tiếp giảng dạy là 11B4, 11B5, 11B14THPT Thiệu Hóa năm học 2021 - 2022

1.4.Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã thực hiện các bước cụ thể sauđây:

- Nghiên cứu các tài liệu lí luận và vấn đề sử dụng các câu chuyện, giaithoại trong dạy học lịch sử ở trường THPT

- Nghiên cứu tìm hiểu SGK, sách giáo viên, sách bài tập, tài liệu chuẩn kiếnthức và kĩ năng, các tài liệu tham khảo kiến thức lịch sử lớp 11

- Thông qua việc thao giảng, dự giờ đồng nghiệp để trao đổi rút kinhnghiệm, đặc biệt là những tiết dạy học có sử dụng kể chuyện lịch sử

- Cho học sinh làm bài kiểm tra, sử dụng phiếu trắc nghiệm khách quan saunhững tiết có sử dụng kể chuyện lịch sử để tổng kết kinh nghiệm sư phạm, đúc rútkinh nghiệm kịp thời để điều chỉnh quá trình dạy - học cho phù hợp với đối tượnghọc sinh

- Phương pháp thực nghiệm: tiến hành soạn và thực nghiệm các tiết dạy cụthể để khẳng định tính khả thi, hiệu quả của việc sử dụng kể chuyện lịch sử trongdạy học lịch sử

1.5 Những điểm mới của SKKN

Giáo viên sử dụng những mẩu chuyện lịch sử trong giai đoạn lịch sử Việt nam

từ 1858 -1918 gắn với sự kiện, nhân vật sẽ giúp các em hiểu rõ quá trình xâm lượcViệt Nam của thực dân Pháp và quá trình kháng chiến chống thực dân Pháp củanhân dân ta Nhờ đó, từng sự kiện, biến cố lịch sử quan trọng sẽ hiện lên với đầy đủtính cụ thể, gợi cảm và đầy kịch tính của nó, đem đến cho học sinh những cảm xúcmạnh mẽ không thể nào quên, tạo hứng thú học tập cho các em qua từng tiết dạy,giúp các em đam mê, thích thú với môn học lịch sử hơn

2.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1.Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Lịch sử là môn khoa học nghiên cứu xã hội và con người trong sự phát triểncủa nó, nghiên cứu quá khứ cuộc sống của nhân loại một cách toàn diện với nhữngquy luật chung và tính cụ thể Khoa học lịch sử vì thế có những đặc trưng riêng:

Thứ nhất: tri thức lịch sử mang tính khái quát Đó là những sự kiện lịch sử

đã xảy ra, người ta không thể quan sát trực tiếp được lịch sử quá khứ mà chỉ nhậnthức chúng một cách gián tiếp thông qua các nguồn tài liệu

Thứ hai: Tính không lặp lại Mỗi sự kiện, hiện tượng chỉ xảy ra trong mộtthời gian không gian nhất định

Thứ ba: Tính cụ thể Mỗi sự kiện lịch sử bao giờ cũng diễn ra trong mộthoàn cảnh cụ thể về không gian, thời gian nhất định Đặc điểm này đòi hỏi khi trìnhbày các sự kiện, hiện tượng lịch sử càng cụ thể, sinh động, có hình ảnh bao nhiêuthì càng hấp dẫn hứng thú bấy nhiêu

Thứ tư: Tính hệ thống Sự vận động từ quá khứ tới hiện tại, từ hiện tại tớitương lai trong hiện thực lịch sử luôn là quá trình phát triển hợp quy luật

Từ đặc trưng trên của bộ môn cho ta thấy trong giảng dạy lịch sử ngoài sáchgiáo khoa là tài liệu cơ bản thì việc sử dụng tài liệu tham khảo trong đó các mẩuchuyện lịch sử cũng là một nguồn kiến thức quan trọng giúp học sinh hiểu sâu sắckiến thức lịch sử, mà lịch sử là một câu chuyện dài, rất hay và ý nghĩa Người thầy

có nhiệm vụ khơi gợi cho học sinh cảm nhận cái hay của câu chuyện

2.2.Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1.Thực trạng chung của THPT Thiệu Hóa

Những năm qua, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn nhưng với sự nỗ lực cố gắngcủa tập thể THPT Thiệu Hóa đã đạt được nhiều thành tích đáng kể trong việc nângcao chất lượng dạy - học, đặc biệt là tỉ lệ học sinh giỏi và học sinh thi đậu tốtnghiệp, các trường trung cấp, cao đẳng, đại học ngày càng cao Một thực tế vẫn tồntại là qua nhiều năm THPT Thiệu Hóa vẫn chưa khắc phục được là chất lượng “đạitrà”, tỉ lệ học sinh yếu kém môn lịch sử chiếm một số lượng tương đối

2.2.2.Về phía giáo viên

* Ưu điểm:

Nhóm Sử hiện nay có nhiều giáo viên trẻ, tuổi đời, tuổi nghề đang bước vào

độ chín, được đào tạo chính quy, có năng lực chuyên môn vững vàng, nhiệt tình,yêu nghề, cầu tiến, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chuyên môn, hamhọc hỏi, tìm tòi và sáng tạo

* Hạn chế:

Trong qúa trình giảng dạy, phần lớn giáo viên chỉ dựa vào sách giáo khoa màchưa chú trọng vào việc mở rộng nguồn nhận thức, hình thức tổ chức dạy học Đặcbiệt là chưa có phương pháp sử dụng tài liệu tham khảo khi dạy học, nếu có thìcũng rất hình thức như giới thiệu vắn tắt nội dung của tài liệu, trích đọc một đoạntài liệu để minh hoạ, nhắc đến một nhân vật nào đó thì học sinh sẽ quên ngay sautiết học Ít giáo viên sử dụng những mẩu chuyện lịch sử trong bài giảng của mình

Bản thân tôi trong học kì I vừa qua đã đảm nhận việc giảng dạy ba lớp : 11B4, 11B5, 11B14 Kết quả đạt được trong học kì I như sau: _

2.2.3Về phía học sinh

* Ưu điểm :

Hầu hết các em đều xuất thân từ gia đình thuần nông nên ngoan ngoãn, chịukhó Trong giờ học lịch sử các em lắng nghe giáo viên giảng bài, tập trung theo dõiSGK, làm bài tập theo yêu cầu của giáo viên, có ý thức vươn lên trong cuộc sống

* Hạn chế :

Về phía học sinh: Đa số các em vẫn còn thói quen học vẹt, không nắm sâu được

kiến thức vì vậy sẽ mau quên kiến thức cũ, hoặc có nhớ thì cũng không thực sự chính xác các sự kiện lịch sử

Trong quá trình giảng dạy, với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình họctập bộ môn của học sinh, vừa tiến hành rút kinh nghiệm qua mỗi tiết dạy, tôi thiếtnghĩ phải từng bước điều chỉnh phương pháp dạy học của mình cho phù hợp vớiđối tượng học sinh khối 11 nhằm nâng cao chất lượng dạy - học bộ môn Tôi đã

thực hiện “Nâng cao hứng thú học tập của học sinh trong chương trình lịch sử Việt

Nam lớp 11 bằng phương pháp kể chuyện lịch sử” Với việc thực hiện phương

pháp này, tôi từng bước điều chỉnh cách học của học sinh nhằm phát huy tính tíchcực, chủ động, tự giác cho người học trong quá trình tiếp thu, lĩnh hội và vận dụngkiến thức đã học để làm bài kiểm tra đạt được kết quả cao hơn, gây hứng thú chocác em trong mỗi giờ lịch sử

2.3.Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vân đề

* Những nguyên tắc cần tuân thủ khi sử dụng phương pháp kể chuyện lịch sửtrong dạy - học lịch sử

- Để sử dụng các câu chuyện lịch sử trong dạy học lịch sử một cách hiệu quả,góp phần nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao hứng thú học tập cho học sinh, đỏihỏi giáo viên phải tuân thủ một số nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc đảm bảo tính tư tưởng Tính tư tưởng trong dạy học lịch sử thểhiện ở việc đứng vững trên lập trường quan điểm chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng

Hồ Chí Minh Nên khi lựa chọn những câu chuyện lịch sử phải xem xét để đảm bảotính tư tưởng

-Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học, tính chính xác Đây là yêu cầu quan trọng

trong nội dung dạy học để đảm bảo học sinh có cái nhìn đúng về sự kiện, nhân vật,hiện tượng lịch sử.

- Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức Nội dung câu chuyện đưa vào dạy học phảiphù hợp với tâm lý lứa tuổi, hoàn cảnh và trình độ nhận thức của học sinh Ngônngữ phải trong sáng, dễ hiểu, biểu cảm

2.3.1.Nguyên tắc phát huy tính tích cực của học sinh.

Giáo viên cần phải lựa chọn các câu chuyện lịch sử cho phù hợp với nhữngkiến thức sự kiện lịch sử cơ bản, phục vụ cho bài học để từ đó học sinh hiểu sâu sắcbài học, kích thích sự ham học, khơi dậy nội lực của mình Giáo viên sử dụngphương pháp kể chuyện không đơn thuần là để minh hoạ mà còn để cụ thể hoá kiếnthức, tái hiện nội dung kiến thức để tạo biểu tượng lịch sử, rút ra bài học lịch sử.Một số phương pháp kể chuyện lịch sử trong chương trình lịch sử Việt Nam lớp 11

ở THPT Thiệu Hóa

Trong bài giảng, phương pháp sử dụng kể chuyện lịch sử kết hợp đồ dùng trựcquan - quan sát tranh ảnh là đặc biệt nhất, để nâng cao tính tích cực của học sinh,làm bài giảng sinh động có hiệu quả phương pháp kể chuyện phải sử dụng kết hợpvới các phương pháp dạy học lịch sử khác một cách đồng bộ Việc lồng ghép kể cáccâu chuyện, các giai thoại lịch sử trong bài dạy sẽ được học sinh có thêm cơ sở đểnắm vững bản chất sự kiện, ghi nhớ sự kiện, có ấn tượng mạnh và ngưỡng mộ vềnhân vật Qua đó, thực hiện tốt việc giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức, hìnhthành thói quen tư duy, ghi nhớ sự kiện thông qua việc liên tưởng tới các câuchuyện được kể, khắc sâu hơn nội dung lịch sử, vấn đề lịch sử

2.3.2.Sử dụng các câu chuyện lịch sử kết hợp đồ dùng trực quan để trình bày diễn biến một cuộc chiến tranh, một cuộc khởi nghĩa, một chiến dịch từ

đó rút ra bài học lịch sử.

Khi các bài học có nội dung liên quan đến diễn biến của một cuộc khởi nghĩa,cuộc kháng chiến, một chiến dịch giáo viên sử dụng bản đồ, lược đồ hay sa bàn.trong quá trình tường thuật sự kiện, có thể cho học sinh xem một đoạn phim tư liệulịch sử, giáo viên kết hợp kể những câu chuyện có liên quan đến sự kiện đang trìnhbày, cho học sinh quan sát tranh ảnh Điều này có tác dụng giúp học sinh nhớ tốthơn diễn biến, sau đó giáo viên có thể đặt một vài câu hỏi để các em nêu lên nhữngsuy nghĩ của bản thân và rút ra được nội dung bài học hoặc cho học sinh kể trên cơ

sở đã chuẩn bị câu chuyện

Ví dụ 1: Khi dạy chủ đề: “Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống thực dân

Pháp xâm lược ( 1858 – 1884) ” Có rất nhiều sự kiện nhưng giáo viên chọn sự kiệntiêu biểu nhất đó là chiến thắng Cầu Giấy lần 1 năm 1873 Giáo viên sử dụng lược

đồ trận Cầu Giấy kết hợp hình ảnh để tường thuật trận phục kích làm nên chiếnthắng Cầu Giấy vang dội của nhân dân ta (21/12/1873)

Trận Cầu Giấy diễn ra vào ngày 21/12/1873 khi Gác-ni-ê đang bàn luận vớicác sứ bộ An Nam thì viên thông dịch vào báo rằng quân Cờ Đen (tức quân LưuVĩnh Phúc) đang đánh thành ở cửa Tây, lính Pháp đang nã súng ra, buộc quân CờĐen phải rút lui sau lùm tre Gác-ni-ê liền gọi một toán lính hơn một chục người rồi

giao cho ba người kéo một cỗ súng đại bác ra ngoài cổng thành đuổi theo quânđịch Vì súng thì nặng nên không đi nhanh được, Gác-ni-ê ra lệnh bỏ lại với vài tênlính Chín tên lính còn lại thì Gác-ni-ê chia thành ba nhóm Hai nhóm truy kíchvòng ra hai phía tả hữu còn Gác-ni-ê thì dẫn nhóm trực chỉ lối giữa Đuổi khoảng 1

km rưỡi thì Gác-ni-ê trượt chân ngã xuống ở chân dốc đê Một toán quân Cờ Đen

ẩn đằng sau đê ùa ra, súng bắn tràn Lúc đó Gác-ni-ê đã bỏ xa hai người lính hộ vệ

100 mét Một người trúng đạn chết; người kia cũng bị thương Gác-ni-ê gào to:

"Hỡi những binh sĩ dũng cảm, hãy lại đây với tôi, tôi sẽ đánh cho chúng một trậnchí tử!" Sau đó Gác-ni-ê cố tự vệ dùng súng côn bắn sáu phát Quân Cờ Đen xông

ra bao vây giết chết Gác-ni-ê và một binh sĩ khác Bốn người đồng đội khác củaGác-ni-ê cũng bị giết trong cuộc truy kích này

Pháp đánh thành Hà Nội 1873 do Gác- ni- ê chỉ huy

Lược đồ chiến trường Hà Nội

Gác-nỉ-ê tử trận tại cầu Giấy (21/12/1873)

Qua đó học sinh nắm được chiến thắng Cầu Giấy có ý nghĩa lớn khiến chonhân dân ta vô cùng phấn khích, ngược lại làm cho thực dân Pháp vô cùng hoangmang lo sợ Tình hình đó mở ra một cơ hội để quân ta tấn công Pháp buộc chúngrút khỏi bắc Kì Song triều đình một lần nữa lại kí với Pháp Hiệp ước Giáp Tuấtnăm 1874 chịu nhiều thiệt thòi Từ đây, phong trào kháng chiến của nhân dân vừachống thực dân Pháp vừa chống phong kiến đầu hàng

Ví dụ 2 : Khi dạy bài 21: “Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân

Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX”, phần II mục 4: “ Khởi nghĩa Yên Thế(1884-1913)” giáo viên kết hợp cho học sinh quan sát tranh ảnh và kể :

Từ năm 1884 đến năm 1892 Tại vùng Yên Thế có hàng chục toán quânchống Pháp hoạt động riêng lẻ, đặt dưới sự chỉ huy của các thủ lĩnh khác nhau Thủlĩnh có uy tín nhất lúc đó là Đề Nắm đã lãnh đạo nghĩa quân đẩy lùi nhiều trận cànquét của quân Pháp vào khu vực Cao Thượng, Hố Chuối Đến năm 1891, nghĩaquân làm chủ một vùng rộng lớn và mở rộng hoạt động sang Phủ Lạng Thương(vùng thành phố Bắc Giang ngày nay) Trước những đợt tấn công, càn quét mới củagiặc, nghĩa quân phải rút dần lên vùng Bắc Yên Thế xây dựng, củng cố hệ thốngcông sự phòng thủ Tháng 3-1892, Pháp huy động khoảng 2 200 quân, gồm nhiềubinh chủng ồ ạt tấn công vào căn cú của nghĩa quân Lực lượng nghĩa quân bị tổnthất nặng, nhiều người bị địch bắt và giết hại, một số phải ra hàng Đề Nắm bị sáthại vào tháng 4-1892

Pháp đem quân đánh mãi mà không được nên năm 1894, Pháp phải xử hoàvới ông, cho ông cai quản 22 xã trong vùng YênThế, Đề Thám lập căn cứ ở Chợ

Gò Dân chúng gọi ông là con “Hùm thiêng YênThế” Nhưng hai năm sau thì ĐềThám lại nổi lên đánh Pháp, tới năm 1898 thì Pháp lại xin ký hoà ước nhường choông thêm nhiều quyền lợi nữa Đề Thám sống yên cho tới năm 1905 thì lại nổi dậy

đánh Pháp một lần nữa Năm 1908, Đề Thám quyết định đánh một cú lớn để chiếmthành Hà Nội nên đã âm mưu với nhiều người đầu bếp để bỏ thuốc độc (bột datura)cho 200 lính Pháp giữ thành ăn, nhưng vì liều thuốc hơi yếu nên lính Pháp chỉ bịlảo đảo chứ không chết, cuộc âm mưu bất thành Đầu năm 1909, quân đội Pháp

Thủ lĩnh Đề Thám

quyết định mở chiến dịch lớn để tấn công Đề Thám trong tận sào huyệt, Đề Thámthua nên bỏ trốn vào rừng Pháp ra giải thưởng 25.000 đồng cho ai bắt hay giếtđược Đề Thám Có ba tay lãng tử người Tàu vì ham tiền nên tìm đến Đề Thám đểxin gia nhập rồi thừa lúc ban đêm ông ngủ mà xúm đến chặt đầu ông đem về lãnhthưởng ngày 10 tháng 2 năm quý-sửu (18-3-1913), chấm dứt một cuộc kháng chiếntrường kỳ trên một phần tư thế kỷ.

Lược đồ khởi nghĩa Yên Thế

Qua đó cho học sinh thấy đây là phong trào đấu tranh lớn nhất của nông dântrong những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX Nói lên ý chí, sức mạnh bền bỉ,dẻo dai của nông dân

2.3.3 Sử dụng câu chuyện lịch sử để giải thích tên gọi một địa danh, một vùng đất, bản chất của sự kiện lịch sử

Phần lịch sử Việt Nam lớp 11 có rất nhiều sự kiện, địa danh thường rất khôkhan và khó nhớ Để học sinh dễ nhớ và hứng thú hơn trong giờ học, giáo viên cần

có những mẫu chuyện sinh động, kết hợp xem tranh ảnh để tạo nên sự hấp dẫn chobài học hoặc qua phần học sinh tìm hiểu các em tự kể, sau đó giáo viên đặt câu hỏi

để các em nhận xét Còn để cho học sinh nắm được bản chất của sự kiện, tức là trảlời được câu hỏi vì sao thì giáo viên sử dụng các mẩu chuyện lịch sử rồi từ đó nêutình huống có vấn đề

Ví dụ 1: Khi dạy chủ đề : Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống thực dân

Pháp xâm lược( 1858 – 1884) lịch sử Việt Nam lớp 11 phần II mục 3: “Phong tràokháng chiến ở Bắc Kì trong những năm 1973-1974” Để học sinh hiểu được tinhthần chiến đấu của quân dân Hà Nội khi thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất

Ô Quan Chưởng - một trong năm cửa ô của thành Thăng Long xưa (Hà Nội nay).

qua việc giải thích vì sao cửa Ô Thanh Hà lại được đổi thành Ô Quan Chưởng, giáoviên kể kết hợp cho học sinh quan sát tranh ảnh:

Ô Quan Chưởng : Đây là một trong những cửa Ô còn sót lại của toà thành

Thăng Long cũ, được xây dựng vào năm Cảnh Hưng thứ 10 (1749), đến năm GiaLong thứ 3 được xây dựng lại và giữ nguyên kiểu cách đến ngày nay (cho HS xemảnh của Ô Quan Chưởng hoặc trình chiếu PowerPoint) Hiện ở cửa ô còn nguyêncửa chính và hai cửa phụ hai bên Bên trên cửa lớn có ghi ba chữ Hán “Đông HàMôn” tức là cửa ô Đông Hà Sở dĩ cửa ô còn có tên gọi là Ô Quan Chưởng vì ngày20.11.1873 Pháp đánh thành Hà Nội, khi đến cửa ô Đông Hà chúng đã vấp phải sứckháng cự quyết liệt của 100 binh sĩ triều đình do một viên quan Chưởng cơ chỉ huyanh dũng chặn giặc, kết cục viên Chưởng cơ cùng toàn thể 100 binh sĩ đều anhdũng hy sinh Để tỏ lòng ngưỡng mộ người chưởng cơ anh dũng, nhân dân đổi têncửa ô là Ô Quan Chưởng Từ bấy đến nay người ta vẫn chưa xác minh được tên gọicủa vị chưởng cơ anh hùng Vì vậy tên Ô Quan Chưởng vẫn còn đó như một tồnnghi của lịch sử

Qua đó học sinh hiểu được sự ác liệt của chiến trường Hà Nội và việc đổi têncửa ô thành Ô Quan Chưởng là do nhân dân đổi để tỏ lòng ngưỡng mộ ngườichưởng cơ anh dũng khi quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất

Ví dụ 2: Khi dạy bài 22: “Xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác lần thứ nhất

của thực dân Pháp” Để giải thích cho sự bần cùng hoá của giai cấp nông dân vànguồn gốc của giai cấp công nhân Việt Nam khác so với giai cấp công nhân quốc

tế, giáo viên sử dụng hình ảnh giai cấp nông dân, công nhân Việt Nam thời Phápthuộc và kể về sự ra đời và cuộc sống cơ cực của giai cấp nông dân và công nhân