Lí do chọn đề tài Giáo dục kiến thức về giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên là một chủ đề không mới ở nước ta nhưng lại là vấn đề chưa bao giờ hết ý nghĩa thiết thực, nhất là ở
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Giáo dục kiến thức về giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên là một chủ đề không mới ở nước ta nhưng lại là vấn đề chưa bao giờ hết ý nghĩa thiết thực, nhất là ở trong các trường học Tuy nhiên, vẫn còn chưa có cái nhìn đồng
bộ và thống nhất ở các cơ sở giáo dục về vấn đề này Có quan điểm cho rằng nên đưa giáo dục giới tính thành một một nội dung giáo dục độc lập, cũng có quan điểm cho rằng chỉ nên lồng ghép giáo dục giới tính vào các môn học đặc thù Mặc dù ở một số địa phương, tỉnh thành trên cả nước đã đưa giáo dục giới tính vào giảng dạy trong nhà trường nhưng nội dung kiến thức còn sơ sài, chưa
đề cập đến quan hệ giữa hai giới, vấn đề tình dục và quan hệ tình dục ở lứa tuổi
vị thành niên Do đó, đa số học sinh còn thiếu hiểu biết, mơ hồ trong nhận thức
về vấn đề giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản, nhiều khi dẫn đến những hậu quả đáng tiếc như : lên mạng xã hội tìm đến những trang WEB đen có nội dung không lành mạnh, đọc truyện khiêu dâm, xem video dành cho tuổi 18+; yêu đương ở lứa tuổi học trò dẫn đến sao nhãng chuyện học hành, thiếu quan tâm đến bạn bè, gia đình, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và học tập Nguy hiểm hơn, việc thiếu hiểu biết về kiến thức giới tính khiến nhiều học sinh không
có hiểu biết cơ bản về mình cả tâm sinh lí, dẫn đến có thai ngoài ý muốn, nạo phá thai bừa bãi, ảnh hưởng tới tương lai sau này(Phụ lục 1) Do đó, việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho lứa tuổi học sinh là một yêu cầu bức thiết đặt ra đối với xã hội, trong đó có các trường học
Là một giáo viên chủ nhiệm, bản thân tôi ý thức rất sâu sắc vị trí, vai trò, nhiệm vụ và quyền hạn của một giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm có vị trí vô cùng quan trọng trong trường phổ thông, được Hiệu trưởng giao nhiệm vụ quản lí, tổ chức các hoạt động học tập và rèn luyện của học sinh trong một lớp nhằm đạt mục tiêu giáo dục và đào tạo Giáo viên chủ nhiệm là người chịu trách nhiệm chính trong công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh lớp mình chủ nhiệm; là cầu nối giữa lớp chủ nhiệm với giáo viên bộ môn, lãnh đạo nhà trường, tổ chuyên môn, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường (Công đoàn, Đoàn thanh niên…) và các tổ chức đoàn thể ngoài nhà trường (Hội cha mẹ học sinh, hội phụ nữ…) Giáo viên chủ nhiệm thực hiện vai trò quản lí lớp học và nhân vật chủ chốt trong việc tập hợp, dìu dắt, giáo dục học sinh phấn đấu trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt, xây dựng một tập thể học sinh
vững mạnh “Người giáo viên chủ nhiệm, trước hết phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy, cô giáo nói chung đó là: Mẫu mực về đạo đức, gương mẫu trong công việc Đồng thời giáo viên chủ nhiệm còn giáo dục những phẩm chất đạo đức, rèn luyện năng lực để học sinh trở thành những công dân tốt cho mai sau”(Theo điều 31 – Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ
thông có nhiều cấp học Ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT- BGDDT ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)
Giáo viên chủ nhiệm là linh hồn của lớp học Bằng các biện pháp tổ chức, giáo dục, sự gương mẫu, bằng quan hệ tình cảm mà xây dựng lớp thành
Trang 2tập thể đoàn kết và ngày càng vững mạnh Do đó, đứng trước vấn đề bức thiết của xã hội hiện nay là vấn đề học sinh nói chung, học sinh lớp chủ nhiệm nói riêng thiếu hiểu biết về kiến thức giới tính và sức khỏe sinh sản, tôi nhận thấy bản thân mình phải có trách nhiệm góp phần nâng cao nhận thức cho các em về vấn đề đó, góp phần hạn chế những hệ lụy đáng tiếc do thiếu hiểu biết gây ra, giúp các em có hành trang vững chắc để ứng phó với các vấn đề đặt ra trong cuộc sống và vững bước vào đời
Những năm gần đây, ngành giáo dục tỉnh Thanh Hóa nói chung và trường THPT Triệu Sơn 2 nói riêng rất chú trọng việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh qua nhiều hình thức và bằng nhiều phương pháp khác nhau Tuy nhiên, tôi nhận thấy việc giáo dục ấy vẫn chỉ dừng ở mức
độ chung chung, không thường xuyên và còn mang tính hình thức, đối phó chứ chưa thực sự hiệu quả Tôi chưa thấy có tài liệu nào nghiên cứu một cách thấu đáo về việc giáo viên chủ nhiệm phải làm gì cụ thể để nâng cao hiểu biết về giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh lớp 11 Nhà trường và các đồng nghiệp trong trường cũng chưa có kinh nghiệm để xử lí vấn đề này Vẫn còn đó tình trạng đau lòng khi học sinh bỏ học vì có thai ngoài ý muốn; học sinh thẹn thùng, xấu hổ né tránh nhưng lại tò mò chuyện yêu đương, tảo hôn, nạo phá thai, nhiễm HIV và các bệnh lây qua đường tình dục…
Xuất phát từ tính cấp thiết của vấn đề đối với xã hội; từ vị trí, vai trò, trách nhiệm của một người giáo viên chủ nhiệm, từ thực trạng của chính ngôi trường THPT mà tôi đang giảng dạy, từ lớp học mà mình đang làm chủ nhiệm; hiểu được những khó khăn mà các em học sinh đang gặp phải, tôi lựa chọn đề
tài: “Một số giải pháp hiệu quả góp phần nâng cao nhận thức về giới tính cho học sinh lớp 11A4 K52 trường THPT Triệu Sơn 2 thông qua tiết sinh hoạt cuối tuần ” Đề tài tôi thực hiện chủ yếu trong phạm vi lớp 11A4K52 và trong
phạm vi thời gian năm học 2021-2022
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài này, trước hết tôi nhằm mục đích cung cấp cho học sinh lớp chủ nhiệm hệ thống kiến thức cơ bản, chính xác, hữu ích về giới tính và sức khỏe sinh sản Từ đó giúp các em có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về vấn đề này,
có trách nhiệm trong các mối quan hệ ; giúp các em trưởng thành hơn, tránh những sai lầm đáng tiếc ảnh hưởng đến tương lai; góp phần hình thành nhân cách, ứng xử tốt đẹp và có trách nhiệm trong tình bạn, tình yêu, đạo đức giới tính và hình thành những phẩm chất đặc trưng cho phái tính ở các em học sinh Ngoài ra, tôi còn hướng đến việc nâng cao hiểu biết về giới tính và sức khỏe sinh sản cho học sinh toàn trường, góp phần xây dựng trường học Hạnh phúc, mang lại hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Lựa chọn đề tài này, tôi hướng tới nghiên cứu hệ thống giải pháp hữu hiệu
để nâng cao nhận thức về kiến thức giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên của học sinh lớp 11A4 trường THPT Triệu Sơn 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trang 3Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi sử dụng chủ yếu các phương pháp sau:
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Tôi tìm hiểu, nghiên cứu các bài báo và các tài liệu có liên quan để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài
1.4.2 Phương pháp điều tra xã hội học
Tôi tiến hành khảo sát thực tế từ học sinh bằng cách phát phiếu điều tra để thu số liệu thực tế(trước và sau áp dụng đề tài) phục vụ cho nghiên cứu đề tài
1.4.3 Phương pháp phỏng vấn trực tiếp
Phỏng vấn trực tiếp học sinh nhằm xác định thực trạng và hướng giải quyết thực trạng
1.4.4 Phương pháp thống kê – phân loại
Tôi tiến hành thống kê số liệu thu được phân loại những nguyên nhân dẫn đến thực trạng, phân loại đối tượng để đưa ra giải pháp
1.4.5 Phương pháp phân tích – tổng hợp
Phân tích cụ thể những nguyên nhân và thực trạng hiểu biết của học sinh
về giới tính và hậu quả của vấn đề này đến giới trẻ nói chung và học sinh lớp 11A4 trường THPT Triệu Sơn 2 nói riêng Thông qua phiếu điều tra tổng hợp số liệu để đưa ra giải pháp
Trang 42 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận
2.1.1 Giáo dục giới tính là gì?
Giáo dục giới tính là một thuật ngữ rộng miêu tả việc giáo dục về giải phẫu
sinh dục, sinh sản, quan hệ tình dục, sức khoẻ sinh sản, các quan hệ tình cảm, quyền sinh sản và các trách nhiệm, tránh thai, và các khía cạnh khác của thái độ tình dục loài người Những cách giáo dục giới tính thông thường là thông qua cha mẹ, người chăm sóc, các chương trình trường học và các chiến dịch sức khoẻ cộng đồng
Về bản chất, quá trình giáo dục giới tính đồng nghĩa với việc cung cấp những thông tin về sự phát triển trong cơ thể, giới tính, tình dục hay những mối quan
hệ, xây dựng những kỹ năng giúp các bạn trẻ có thể giao tiếp và đưa ra những quyết định liên quan đến sức khỏe hay quan hệ tình dục của họ
Như vậy, giáo dục giới tính cho học sinh là một quá trình giáo dục thanh thiếu niên nhằm làm cho họ có nhận thức đầy đủ, có thái độ đúng đắn về giới tính và quan hệ giới tính, từ đó giúp họ định hướng lựa chọn bạn bè, người yêu, hình thành các tiêu chuẩn đạo đức và hành vi liên quan đến lĩnh vực thầm kín của con người…từ đó định hình nên nhân cách toàn diện, phù hợp với giới tính
2.1.2 Vai trò và sự cần thiết của việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản
vị thành niên cho học sinh THPT
Tại sao dạy kiến thức giới tính cần thiết đối với tuổi mới lớn? Giáo dục giới tính toàn diện bao gồm một loạt các đề tài xuyên suốt các cấp - lớp học sinh, trong đó có học sinh THPT, lứa tuổi từ 15 đến 18 tuổi Tiến hành giáo dục giới tính cho các học sinh trở thành một vấn đề cấp thiết mà mỗi trường học cần phải làm, tránh những hậu quả nguy hiểm do không giáo dục giới tính hoặc giáo dục không hiệu quả Bởi vì giáo dục giới tính cho học sinh mang một tầm quan trọng lớn:
Giúp cung cấp đầy đủ, hệ thống, toàn diện những kiến thức, hiểu biết về giới tính cho các em học sinh, giúp các em có hiểu biết, nhận thức đúng và đủ về vấn đề này
Tránh các hậu quả tiêu cực: theo Tổng cục Dân số – kế hoạch hóa gia đình, tại VN mỗi năm có khoảng 70 ngàn ca phá thai ở lứa tuổi vị thành niên, thanh niên chưa có gia đình Do vậy, việc phân phối những kiến thức dạy bảo giới tính về sức khỏe sinh sản, thể trạng tình dục, biện pháp tránh thai là điều hết sức cần thiết
Giảm độ tuổi quan hệ tình dục lần đầu: Những bài học dạy bảo giới tính giúp Teen nhận thức rằng không gắn kết là mẹo đem lại 100% hiệu quả trong việc ngăn ngừa có thai ngoài ý muốn, HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, sùi mào gà, lậu, giang mai… vì vậy, các chương trình dạy
Trang 5bảo giới tính sẽ phát huy chức năng trong việc hướng dẫn những người trẻ trì hoãn liên kết tình dục hoặc liên kết tình dục ít hơn bình thường
Giúp các đối tượng học sinh, sinh viên lựa chọn được mối quan lành mạnh: việc duy trì được những mối quan hệ lành mạnh xuất phát từ những kỹ năng chứ không một ai dạy cho các bạn trẻ Những vấn đề như về cách giao tiếp tích cực, giải quyết được những mâu thuẫn, tìm hiểu và ý thức được những mối quan hệ tình dục an toàn,… Những đối tượng học sinh; sinh viên khi thiếu sót một trong những kỹ năng trên sẽ dẫn đến những mối quan hệ không lành mạnh
Nhận thức được giá trị của bản thân: thông qua các hoạt động giáo dục giới tính giúp các em có thể dễ dàng nhận thức về những thông tin cơ bản về quá trình phát triển ở tuổi dậy thì, đồng thời đưa ra những quyết định về việc nên và không nên làm việc gì, biết từ chối những mối quan hệ không tốt trong xã hội…
2.2 Thực trạng vấn đề giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên trước khi thực hiện đề tài
2.2.1 Thực trạng tại Việt Nam
Có thể khẳng định rằng xã hội Việt Nam chưa có nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của giáo dục giới tính, tỷ lệ giáo dục giới tính trong trường học tại Việt Nam rất thấp (chỉ có khoảng 0.3% trường Trung học phổ thông thông có đưa giáo dục giới tính vào giảng dạy cho học sinh) Trung bình mỗi năm có khoảng 250.000-300.000 ca nạo phá thai ở độ tuổi 15-19(tuổi vị thành niên), trong đó 70-80% là học sinh, sinh viên Việt Nam là nước có tỷ lệ nạo phá thai ở tuổi vị thành niên cao nhất Đông Nam Á và xếp thứ 3 thế giới
Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, các chương trình giáo dục giới tính đã được dành cho học sinh Trung học cơ sở đã được tổ chức nhiều hơn ở các thành phố, học sinh nữ được biết thêm về các mối quan hệ tình cảm, các thay đổi trên
cơ thể tuổi dậy thì và hiện tượng kinh nguyệt Các chương trình cũng cung cấp cho học sinh sổ tay và mẫu sản phẩm băng vệ sinh…
2.2.2 Thực trạng tại trường THPT Triệu Sơn 2
Trước khi thực hiện dự án này, việc giáo dục giới tính cho học sinh chưa được đưa vào như một môn học, mà chỉ được lồng ghép rất ít qua một vài chương trình như: Cuộc thi tìm hiểu kiến thức về sức khỏe sinh sản vị thành niên; hoạt động ngoài giờ lên lớp; nói chuyện chuyên đề với học sinh thông qua ngày 20/10, ngày 08/3 Ở một số môn học đặc thù có khả năng lồng ghép nội dung giáo dục giới tính cao hơn như Sinh học, Ngữ văn, Giáo dục công dân…, nhà trường và các giáo viên cũng đã tiến hành giáo dục cho các em nhưng cơ bản chưa được thường xuyên, kiến thức mà các em nhận được vẫn chỉ dừng lại ở mức độ hạn chế, bề ngoài, chưa có những nhận thức sâu sắc về vấn đề này
Chính vì thế, trong những năm qua, nhất là những năm học gần đây, theo thống kê của các giáo viên chủ nhiệm và Đoàn trường, có một bộ phận học sinh
Trang 6trong trường do thiếu hiểu biết về kiến thức giới tính đã dẫn đến những hậu quả đáng tiếc:
+ Năm học 2017 – 2018, học sinh Phạm Thị Tâm lớp 10B8 đang học lớp
10, mới hết học kì 1 đã bỏ học để lấy chồng do quan hệ yêu đương và bỏ bê bài
vở, ảnh hưởng đến kết quả học tập
+ Năm học 2018 – 2019, học sinh Đào Thị Diệp lớp 12C7 khi đang học lớp 12 thì phát hiện có thai với bạn trai (bạn trai này hơn tuổi, đã bỏ học và chưa
có việc làm ổn định) Học sinh Diệp đã xin nghỉ học để lấy chồng khi chưa đầy
18 tuổi dù bình thường Diệp là một học sinh khá Việc học tập lỡ dở, không còn tương lai
+ Năm học 2018 – 2019: hai em Đào Thị Linh lớp 11B8 và Đỗ Thị Phượng lớp 12A7 cũng gặp tình trạng tương tự Học sinh Linh bỏ học lấy chồng khi đang học lớp 11, còn học sinh Phượng có bầu nhưng vẫn đi thi tốt nghiệp rồi sau đó mới lấy chồng…
+ Ngoài ra, có rất nhiều học sinh có tình cảm yêu đương khi mới vào lớp
10, nhiều học sinh chỉ chăm chút hình thức, mải mê dùng điện thoại, gặp gỡ người yêu…; trong khi giáo viên hỏi về kiến thức giới tính, về kỹ năng bảo vệ bản thân, về cách ứng xử sao cho phù hợp với các tình huống xảy ra trong tình bạn, tình yêu thì còn rất mơ hồ
+ Khi nói về các vấn đề này trên lớp, trong giờ sinh hoạt chuyên đề, các
em hay đỏ mặt, xấu hổ, né tránh, không dám nhìn thẳng vào sự thật, nhưng đằng sau đó thì lại rất tò mò, háo hức Nhiều em còn có thói quen đọc truyện, xem video không lành mạnh trên mạng vì tò mò quá không kiềm chế được
+ Nhiều học sinh dễ tin người, dễ bị lợi dụng hoặc hoang mang trước những thay đổi đột ngột của bản thân…nên sẽ rất dễ bị xâm hại, có thai ngoài ý muốn; rất nguy hiểm nếu bị lôi kéo vào con đường xấu như đường dây mại dâm,
ma túy, buôn bán người trái phép…
2.2.3 Thực trạng tại lớp chủ nhiệm 11A4 k52
Lớp 11A4 là một lớp đặc thù, sĩ số 45 nhưng có tới 36 học sinh nữ Trước khi thực hiện đề tài, tôi chỉ là một giáo viên bộ môn dạy Ngữ văn tại lớp 10A4(Năm học trước tôi chưa phải là chủ nhiệm ) Tôi nhận thấy rằng, tuy là học sinh mới vào lớp 10 nhưng nhiều em đã có biểu hiện yêu đương sớm, thường xuyên bỏ tiết để đi chơi như Đỗ Thị Linh, Lê Quang Cường, Trần Thị Trà My, Nguyễn Thị Nam, Nguyễn Khánh Linh…Có hiện tượng học sinh cá biệt Lê Nguyễn Mai Hoa cãi tay đôi với thầy giáo chủ nhiệm, ăn mặc toàn đồ con trai; học sinh Hà Linh Thu ăn mặc rất hầm hố, không chịu mặc đồng phục
áo dài của trường, bắt các bạn khác gọi mình là “anh”; hai nhóm nữ trong lớp do xích mích chuyện tình yêu trên mạng nên đã đánh nhau rất nghiêm trọng, phải triệu tập hội đồng kỷ luật của nhà trường Nề nếp của lớp đi xuống nghiêm trọng, xếp thứ 22/22 lớp Lớp có em Nguyễn Thị Quỳnh Nga vì sức khỏe yếu, lại yêu đương sớm nên bỏ học giữa chừng
Trang 7Khi khảo sát bằng phiếu điều tra, số học sinh quan tâm đến vấn đề giới tính, sức khỏe sinh sản còn rất ít Số học sinh hiểu đúng vấn đề cũng còn hạn chế Nhiều học sinh khi nhắc đến vấn đề nhạy cảm này thì né tránh, từ chối trả lời, hoặc không biết trả lời ra sao cho đúng Học sinh ít gần gũi, chia sẻ với giáo viên chủ nhiệm về các vấn đề cá nhân, riêng tư(một phần vì giáo viên chủ nhiệm lúc bấy giờ là nam) Vì thế, đây là đề tài được áp dụng lần đầu tiên vào lớp chủ nhiệm 11A4 khi tôi nhận nhiệm vụ mới Sau khi áp dụng trong một năm học, tôi thu được kết quả hơn cả mong đợi
2.3 Một số giải pháp hiệu quả nâng cao nhận thức về giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh lớp 11A4 k52 trường THPT Triệu Sơn 2 thông qua tiết sinh hoạt cuối tuần
Lâu nay, tiết sinh hoạt lớp thường thực hiện lặp đi lặp lại một số công việc như: Ổn định lớp, nhận xét về tình hình hoạt động tuần qua, ưu điểm và hạn chế; giáo viên chủ nhiệm nhận xét chung, nêu kế hoạch của tuần tiếp theo; khen thưởng và xử phạt đối với các bạn thực hiện tốt và chưa tốt Tuy nhiên, nhà trường đã thay đổi nội dung tiết sinh hoạt lớp cuối tuần bằng các nội dung hoạt động khác như dạy kỹ năng sống, giáo dục đạo đức, giáo dục truyền thống, giáo dục giới tính, trao đổi ước mơ…để học sinh bớt nhàm chán hơn
Bên cạnh lồng ghép giáo dục giới tính và kiến thức sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh ở tiết Chào cờ đầu tuần, trường THPT Triệu Sơn 2 cũng chỉ đạo các giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch giáo dục nội dung này cho học sinh qua tiết sinh hoạt lớp cuối tuần, từ đó giúp các em có thêm cơ hội để tiếp thu, tích lũy kiến thức.Tuy thời gian không nhiều nhưng hiệu quả mà nó mang lại hết sức khả quan, giáo viên chủ nhiệm và học sinh có điều kiện gần gũi, cởi
mở tâm tư, trao đổi thẳng thắn, giải tỏa được những khúc mắc, băn khoăn trong lòng, từ đó tìm ra được những hướng đi đúng đắn, tích cực
Với tiết sinh hoạt cuối tuần của lớp mình, tôi đã sử sụng các giải pháp cụ thể sau để giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh, và
đã đạt được những kết quả rất khả quan
2.3.1 Giáo viên chủ nhiệm lập kế hoạch giáo dục cụ thể và trang bị cho mình hệ thống kiến thức về giới tính đầy đủ khi tiến hành giảng dạy cho học sinh qua tiết sinh hoạt cuối tuần
Trước thực trạng giáo dục giới tính ở trường, lớp những năm học trước, bản thân tôi rất trăn trở, làm thế nào để các em có thể nhận thức rõ được chính mình? Biết cư xử đúng mực trong các mối quan hệ, nhất là tình bạn, tình yêu? Làm thế nào để các em trang bị cho mình được những kiến thức và kĩ năng cần thiết nhất về vấn đề giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên để biết chăm sóc bản thân, biết quan tâm đến mọi người, tập trung vào học tập? Nhưng ở thời điểm đó tôi chưa có nhiều thời gian và chưa tìm ra giải pháp để giúp đỡ các em
Đầu năm học 2021-2022, nhà trường phân công cho tôi làm giáo viên chủ nhiệm lớp 11A4 Đây thực sự là một nhiệm vụ nặng nề khi tôi phải tiếp quản lớp
Trang 8giữa chừng Nhưng với tôi, đây chính là cơ hội vàng để có thêm nhiều thời gian,
cơ hội gắn bó và giáo dục các em Tôi đã xây dựng kế hoạch cho cả năm, và mỗi tháng, mỗi tuần cụ thể Mỗi tháng có bốn tiết sinh hoạt cuối tuần Bên cạnh những nội dung khác như giáo dục kỹ năng sống cần thiết, giải quyết các vấn đề nổi cộm của lớp, tôi dành ra một tiết sinh hoạt cuối tuần cho việc giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho các em
Tôi nhận thấy, việc giáo dục này không hề đơn giản nếu người giáo dục không nắm chắc kiến thức Khi tiến hành giáo dục giới tính cho học sinh, trước hết người giáo viên phải là người nắm rõ, nắm chắc chương trình giáo dục giới tính ấy Đây là việc làm cần thiết và quan trọng Vì thế, để giáo dục học sinh được hiệu quả, tôi đã tìm hiểu cặn kẽ các khái niệm liên quan, các đặc điểm tâm sinh lí của học sinh, trang bị các kĩ năng, lường trước các tình huống có thể xảy
ra để có cách xử lí kịp thời, tế nhị và hiệu quả Bên cạnh đó, tôi đã gần gũi, tâm
sự, trò chuyện cởi mở, lắng nghe tâm tư, tình cảm, những khó khăn, mong muốn của các em; sẵn sàng làm bạn với các em để cùng sẻ chia, tháo gỡ những vướng mắc về vấn đề mà các em gặp phải
Bằng những cách ấy, tôi đã từng bước thực hiện được việc giáo dục giới tính cho các em học sinh lớp chủ nhiệm của mình Sau một năm thực hiện, tôi nhận ra rằng, khi giáo viên nắm vững các kiến thức về giới, có kế hoạch giáo dục cụ thể, cộng thêm sự nhiệt tình, cởi mở, thân thiện, gần gũi trong giao tiếp
sẽ giúp các em tiếp cận những kiến thức về giới tính một cách tự nhiên và hứng thú hơn
2.3.2 Cung cấp hệ thống kiến thức về giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh thông qua các tài liệu chuẩn, các cuốn sách có liên quan, phù hợp với lứa tuổi học sinh
Lứa tuổi vị thành niên là lứa tuổi rất tò mò, hay khám phá Nếu không được định hướng đúng, các em sẽ rất dễ đi sai đường, dễ tìm đến những trang mạng không lành mạnh, những trang sách độc hại, không phù hợp với lứa tuổi Hiểu được điều này và giúp cho các em có một cái nhìn toàn diện và cơ bản về vấn đề này, tôi đã sưu tầm, biên soạn những kiến thức liên quan đến vấn đề giáo dục giới tính và phát cho học sinh đọc trong giờ sinh hoạt lớp cuối tuần Nội
dung kiến thức đó là: Khái niệm giới tính là gì?, nguồn gốc giới tính, sự khác biệt giới tính, vai trò của giới tính và giáo dục giới tính, cấu tạo giải phẫu con người, đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi vị thành niên, những vướng mắc tuổi vị thành niên đang gặp phải ở độ tuổi học THPT…Ngoài ra, tôi còn cung cấp cho
học sinh một số tài liệu về kĩ năng tự bảo vệ, cách thức ứng phó với các nguy cơ
bị xâm hại, nguy cơ bị lạm dụng tình dục, các kỹ năng bảo vệ, phòng tránh một
số căn bệnh qua đường tình dục
Tôi còn sưu tầm và giới thiệu cho học sinh nhưng cuốn sách về giáo dục
giới tính rất nhẹ nhàng, dễ đọc, tế nhị mà hiệu quả như cuốn sách “Bạn đã sẵn sàng để yêu?”của tác giả Lê Thị Bé Nhung biên soạn,“Con trai thích gì, con gái thích gì?”, “Vì tương lai cuộc sống”, “Để trở thành người phụ nữ hoàn
Trang 9hảo”,“Người đồng tính, song tính và chuyển giới ở Việt Nam”, “Giáo dục giới tính dành cho tuổi vị thành niên” của bác sĩ Đào Xuân Dũng …
Đây là bước rất quan trọng để các em học sinh tìm hiểu và nâng cao nhận thức của mình về vấn đề giới tính, bởi thông thường các em hay né tránh những vấn đề này, cho rằng đó là chuyện người lớn Trong quá trình đọc sách, tôi định hướng cho học sinh những sách tốt, phù hợp, cảnh báo những ấn phẩm đồi trụy, khiêu dâm không lành mạnh, những trang web đen, nguy hiểm để các em tránh
xa, chẳng hạn tránh xa những câu chuyện khiêu dâm nhảm nhí trên Cõi thiên thai, Thienbong.com…
Bằng cách làm này, tôi đã rèn cho học sinh lớp chủ nhiệm của mình thói quen đọc sách Trong những giờ ra chơi, các em tranh thủ xuống thư viện đọc thêm nhiều loại sách khác nhau Điều này vừa giúp các em mở mang kiến thức, hiểu biết về mọi lĩnh vực, lại vừa nâng cao nhận thức về kiến thức giới tính, từ
đó từng bước hoàn thiện nhân cách, xây dựng cho mình những nguyên tắc ứng
xử phù hợp
Hình ảnh một số cuốn sách GVCN cho học sinh đọc 2.3.3 Giáo viên chủ nhiệm nêu tình huống liên quan đến vấn đề giới tính và tương tác với học sinh về cách xử lí tình huống, từ đó giáo dục học sinh cách ứng xử lành mạnh trong tình yêu tuổi học trò
Dù giáo dục giới tính cũng đã ít nhiều đưa vào chương trình giáo dục nhưng khi lồng ghép vào môn học cụ thể và đặc thù, giáo viên chủ yếu dạy theo kiểu truyền thụ kiến thức, liên hệ trong một vài phút và học tập trung cả lớp nên chưa có sự tương tác cao, học sinh không hứng thú, đôi khi nghe rồi quên ngay
Do đó cần phải có những phương pháp giáo dục giới tính mới nhằm giúp các em tiếp cận với những kiến thức về giới tính sớm để các em có khoảng thời gian tìm hiểu, còn nếu để đến khi dậy thì rồi mà các em không nắm vững kiến thức,
Trang 10không kiểm soát hành vi của mình thì sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng Do đó, tôi đã chọn cách nêu tình huống liên quan đến vấn đề này để học sinh suy nghĩ
và lựa chọn các giải quyết
Tình huống tôi lựa chọn như sau: “Có hai bạn nam nữ lớp 11 yêu nhau Hôm ấy, bạn nam rủ bạn nữ bỏ hai tiết cuối vào nhà nghỉ Nếu là bạn
nữ đó, em sẽ xử sự như thế nào?”.
Trước tình huống này, tôi cho học sinh bày tỏ quan điểm của mình Có
học sinh cho rằng: cứ bỏ học đã, vì không muốn làm mất lòng bạn trai, còn không đi nhà nghỉ vì sợ Có học sinh kiên quyết không bỏ học, cũng không đi nhà nghỉ với bạn trai, vì học sinh không nên làm điều ấy…
Sau khi nghe xong ý kiến của các em, tôi đã từ từ phân tích cho học sinh hiểu nên làm thế nào trong trường hợp trên:
- Thứ nhất, việc các em thích nhau, yêu nhau ở độ tuổi lớp 11 là cũng bình thường vì ở độ tuổi ấy các em đã có những rung động khác giới Tuy nhiên, bạn nam rủ bạn nữ bỏ học là không nên, bởi bỏ học sẽ không tiếp thu được kiến thức hôm đó, là thiệt thòi cho bản thân các em
- Hơn nữa việc bỏ học sẽ vi phạm nội qui của lớp, của trường, ảnh hưởng đến thi đua của lớp.
- Nguy hiểm nhất là bạn nam rủ bạn nữ bỏ học vào nhà nghỉ Đó không phải nơi dành cho trẻ vị thành niên Các em còn nhỏ, chưa có đủ kiến thức và kĩ năng để bảo vệ mình, bảo vệ người khác và khả năng để chịu trách nhiệm trước hành động của mình Nếu xảy ra chuyện quan hệ tình dục, khả năng lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục là rất cao; khả năng có thai ngoài ý muốn, khả năng phải nghỉ học giữa chừng ảnh hưởng đến tương lai, sức khỏe của bản thân, ảnh hưởng đến nhà trường, gia đình và đặc biệt là tâm lí của học sinh nữ sau này cùng nhiều hệ lụy khác như nạo phá thai và hậu quả khôn lường của
nó Vì thế, qua tình huống giả định này, cô mong các em hãy cân nhắc, suy nghĩ thật thấu đáo trước khi hành động, tuyệt đối đừng hành động bốc đồng, thiếu suy nghĩ sẽ nhận lấy hậu quả đáng tiếc, nhất là về phía bạn học sinh nữ.
Sau những tình huống tương tác như vậy, học sinh lớp tôi rất hào hứng, dám bộc lộ quan điểm và thái độ, cách hành xử của mình, không còn dè dặt, thẹn thùng hay né tránh khi nói đến chuyện giới tính nữa Đây cũng là một trong những giải pháp rất hiệu quả giúp nâng cao hiểu biết về kiến thức giới tính cho học sinh lớp chủ nhiệm của tôi
2.3.4 Giáo viên chủ nhiệm giáo dục kỹ năng chống xâm hại tình dục cho học sinh
Lứa tuổi vị thành niên rất dễ bị xâm hại tình dục Tôi đã chỉ ra cho các
em thấy một số nguy cơ cao là khi đi một mình vào ban đêm, bị bắt cóc,bị cưỡng hiếp, bị lợi dụng, bị người yêu ép quay video thoát y, chụp ảnh khỏa thân
