(SKKN 2022) một số giải pháp giúp học sinh lớp 12 có điểm thi vào lớp 10 môn toán dưới 3 thi tốt nghiệp THPT được trên 5 điểm toán

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT NGỌC LẶC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 12 CÓ ĐIỂM THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN DƯỚI 3 THI TỐT NGHIỆP THPT ĐƯỢC TRÊN 5 Đ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 12

CÓ ĐIỂM THI VÀO LỚP 10 MÔN TOÁN DƯỚI 3

THI TỐT NGHIỆP THPT ĐƯỢC TRÊN 5 ĐIỂM TOÁN

Người thực hiện: Lê Hải Lý Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán học

THANH HOÁ, NĂM 2022

MỤC LỤC

I Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài

Tháng 9/2020 Sở Giáo dục và Đào tạo điều động tôi từ trường THPT Hoằng Hóa 4 đến trường THPT Ngọc Lặc giảng dạy môn Toán trong thời gian hai năm

Vừa nhận công tác, tôi đã được giao nhiệm vụ dạy Toán lớp 11 và 12 Từ một giáo viên luôn dạy các lớp ban khoa học tự nhiên của trường Hoằng Hóa 4, tôi chuyển đến dạy các em ban khoa học xã hội có điểm trúng tuyển môn Toán chủ yếu là dưới 3 điểm (một số em điểm thi Toán là 0,25 điểm), đa số học sinh không biết bấm máy tính giải phương trình bậc hai, cả lớp không có em nào thuộc 1 trong 7 hằng đẳng thức đáng nhớ

Nhưng các em lại gây ấn tượng cho tôi bằng cử chỉ thân thiện, thật thà và đôi mắt cầu thị, có nhiều em ở vùng sâu, vùng xa ở trọ đi học Khiến tôi phải cố gắng tìm mọi cách để giúp đỡ các em học Toán tốt hơn và thi đậu tốt nghiệp

Nhà trường giao chỉ tiêu điểm bình quân môn Toán lớp 12 tôi dạy là 5,1 điểm Nhưng tôi không quan tâm đến chỉ tiêu, mà chỉ có mong muốn các em yêu thích giờ dạy của tôi, suy nghĩ những gì tôi nói và hỏi, chăm chỉ và cố gắng để thi đậu tốt nghiệp, biết trân quý những ngày đi học xa đèo dốc ở trọ

Trong mỗi tiết dạy và chuẩn bị bài, tôi luôn luôn có những sáng kiến và sự điều chỉnh để lựa chọn được phương pháp, mảng kiến thức, các ví dụ và bài tập thiết kế bù lỗ hổng và bám sát nội dung của đề thi tốt nghiệp THPT

Vì vậy tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số giải pháp giúp học sinh lớp 12 có điểm thi vào lớp 10 môn Toán dưới 3 thi tốt nghiệp THPT được trên 5 điểm Toán”

1.2 mục đích nghiên cứu

Tôi nghiên cứu đề tài sáng kiến này nhằm mục đích giúp học sinh lớp 12 tôi giảng dạy:

- Bù lỗ hổng kiến thức cơ bản liên quan đến phần thông hiểu, nhận biết của đề thi tốt nghiệp

- Yêu thích môn Toán và giờ dạy của tôi; suy nghĩ những gì tôi nói và hỏi; luôn chăm chỉ và cố gắng

- Thi tốt nghiệp môn Toán được trên 5 điểm Toán, đặc biệt thi đậu tốt nghiệp THPT

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Những lỗ hổng kiến thức cần bổ sung cho học sinh

Nội dung, phương pháp giảng dạy phù hợp với học sinh

Hệ thống kiến thức, bài tập và đề thi phù hợp với đối tượng học sinh và bám sát đề thi tốt nghiệp THPT

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

Phương pháp thống kê xử lí số liệu

II Nội dung

2.1 Cơ sở lí luận của SKKN

Căn cứ nội dung khung phân phối chương trình Giải tích 12 sau khi giảm tải và mục đích yêu cầu chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Toán lớp 12

Căn cứ vào đề tham khảo (minh họa) thi tốt nghiệp THPT và đề thi chính thức của Bộ GD&ĐT năm từ 2021, 2022

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng SKKN.

Kì thi tốt nghiệp THPT trước năm 2021 có số lượng học sinh trượt tôt nghiệp trong trường rất nhiều (khoảng từ 50 đến 100 em) Nguyên nhân chủ yếu

do liệt điểm môn Toán và môn Tiếng anh hoặc điểm bình quân không đạt

Điểm thi đầu vào lớp 10 môn Toán của học sinh lớp tôi giảng dạy chủ yếu dưới 3(một số em điểm Toán là 0,25 điểm).Không có em học sinh nào thuộc một hằng đẳng thức đáng nhớ Tuần học đầu tiên chỉ có 3 học sinh có máy tính casio,

đa số học sinh không biết bấm máy tính giải phương trình bậc hai

Tôi đang quen dạy học sinh ban khoa học tự nhiên của trường cũ (THPT Hoằng Hóa 4) nên kinh nghiệm và hệ thống bài tập dành cho học sinh yếu kém hiện tại chưa nhiều để giảng dạy các em

Tôi vừa chuyển công tác đến THPT Ngọc Lặc, con nhỏ nên tôi mang theo con lên sống tại khu tập thể của trường Điều này giúp tôi yên tâm công tác nhưng cũng gặp không ít khó khăn vì cháu ốm liên tục Nhưng chẳng còn cách nào khác, tôi phải thay đổi và thích nghi với môi trường mới và cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

2.3 Giải quyết vấn đề

Ngay sau tuần đầu ổn định nơi ở mới, tôi đã tìm hiểu được thực trạng trên

và bắt đầu dần dần tìm cách khắc phục Mỗi ngày tôi lại tìm ra một giải pháp và kết hợp các giải pháp đó để giải quyết vấn đề Sau đây là một số giải pháp tiêu biểu mà tôi đã sử dụng

2.3.1 Quan tâm tìm hiểu đối tượng học sinh và môi trường giáo dục mới.

Phương pháp:

Tôi tìm hiểu thông qua giáo viên chủ nhiệm lớp, đồng nghiệp và ban giám hiệu, đặc biệt là thông qua chính học sinh trong các giờ dạy, 5 phút ra chơi

Nghiên cứu hồ sơ kết quả học tập, điểm thi của học sinh khi tuyển sinh vào lớp 10 và những năm trước

Thường xuyên hỏi- đáp giữa giáo viên – học sinh, luôn luôn lắng nghe và thấu hiểu những sai lầm, thắc mắc, khó khăn của các em

Mục đích

Nắm được nhu cầu và đặc điểm của học sinh, gần gũi các em Từ đó khuyến khích các em mạnh dạn bộc lộ các sai lầm, yếu kém, các lỗ hổng cơ bản

Nắm được điều kiện cơ sở vật chất thiết bị dạy học môn học của nhà trường, đánh giá được mức độ đáp ứng yêu cầu dạy học môn học và giáo dục

Kết quả

Đa số học sinh lớp giảng dạy có điểm thi vào lớp 10 môn Toán là dưới 3 điểm Các em hổng kiến thức quá nhiều, không thuộc một hằng đẳng thức đáng nhớ

Một số em có điều kiện kinh tế khó khăn, nhà xa trường 15-20km đi buổi hoặc trọ học Các em không tự tin học môn Toán và Tiếng anh, mỗi lần thi học

kì chỉ tích bừa các phương án

Tôi đã dần dần cảm nhận được mong muốn của các em, yêu thích giờ dạy của tôi, suy nghĩ những gì tôi nói và hỏi, chăm chỉ và cố gắng để thi đậu tốt nghiệp, biết trân quý những ngày đi học xa đèo dốc ở trọ, và xa hơn học để thoát nghèo

2.3.2 Tìm cách bù lỗ hổng kiến thức cơ bản, đặc biệt là kiến thức liên quan nhiều đến các câu hỏi mức độ nhận biết và thông hiểu của chương trình môn Toán lớp 12.

Phương pháp

Phát hiện và ghi nhớ các lỗ hổng kiến thức cơ bản, khéo léo bù ngay lập tức trên lớp sau khi phát hiện, hoặc thiết kế vào nội dung bài dạy tiếp theo sao cho hợp lí và kịp thời nhất

Mục đích

Giúp các em bù hổng kiến thức cũ, tự tin và làm được các câu hỏi mức độ thông hiểu và nhận biết của đề thi tốt nghiệp

Kết quả

Trong mỗi tiết học Toán, các em đã mạnh dạn bộc lộ yếu kém và lỗ hổng kiến thức, tích cực hỏi và nhờ cô hướng dẫn, em biết thì hướng dẫn cho bạn chưa biết

Tôi cảm thấy rất vui khi hướng dẫn cho bạn bàn trên, bạn bàn dưới đứng vươn lên để học hỏi, trò cố gắng giải thích thêm cho nhau nghe

Và cứ thế mỗi tiết học, ngoài dạy cái mới tôi bù thêm một ít cái cũ liên quan

2.3.3 Dạy học sinh sử dụng máy tính Casio để giải toán.

Phương pháp:

Các buổi đầu nhận lớp chỉ có 3 đến 5 học sinh có máy tính Casio, tôi đã động viên khuyến khích học sinh mua máy tính, nhờ giáo viên chủ nhiệm tác động thêm

Phân tích cho học sinh thấy được sự cần thiết của máy tính Casio trong khi giải đề thi tốt nghiệp

Tôi hướng dẫn học sinh dùng máy tính để giải Toán, bạn đã biết hướng dẫn cho bạn chưa biết

Kết quả:

Sau ba tuần học, tất cả học sinh đều có máy tính Casio, các thầy cô giáo dạy môn Lí, Hóa, Địa cũng chia sẻ niềm vui với tôi khi học sinh có máy tính

Lúc đầu học sinh còn không biết bấm máy tính giải phương trình bậc hai, dần dần các em đã thành thạo các kĩ năng bấm máy để giải các bài toán cơ bản thường gặp trong đề thi tốt nghiệp

2.3.4 Thiết kế bài dạy, biên soạn hệ thống bài tập phù hợp với năng lực học sinh, bám sát đề tham khảo (minh họa) thi tốt nghiệp THPT của Bộ

GD&ĐT.

Phương pháp

Từ giáo án chuẩn kĩ năng kiến thức lớp 12, tôi cắt bớt phần vận dụng trung bình và vận dụng cao

Tăng thêm các ví dụ cho các dạng bài tập phần thông hiểu, nhận biết và vận dụng thấp

Kèm theo nhấn mạnh phần ghi nhớ các kiến thức cũ liên quan đến bài học

và kiến thức mới, mẹo làm bài cho học sinh đóng khung vào vở và đọc thuộc

Kết quả

Phần lớn giáo án phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh và bám sát

đề minh họa thi tốt nghiệp

2.3.5 Nghiên cứu kĩ đề tham khảo (minh họa) của Bộ GD&ĐT, sau đó phát triển đề minh họa poto cho học sinh ôn tập.

Mục đích

Giúp học sinh ôn tập có trọng tâm, có nhiều bài toán tương tự đề minh họa để học sinh làm đi làm lại và ghi nhớ các kiến thức, kĩ năng tốt hơn

Học sinh có thêm niềm tin và hứng thú khi làm các bài toán liên quan đến

kì thi tốt nghiệp

Kết quả

Tôi đã làm một tập đề phát triển đề minh họa cho học sinh ôn tập, học sinh rất tích cực làm đề

Sau khi ôn tập xong tập đề đó, kết quả thi khảo sát chất lượng lớp 12 cao hơn hẵn lần khảo sát trước đó Học sinh phấn khởi vì trong đề thi có nhiều câu quen và làm được hơn các lần trước

2.3.6 Làm đề thi online trên Azota cho học sinh thi tại nhà.

Phương pháp:

Làm các đề thi trên Azota theo cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT năm 2022

Tải lên nhóm Zalo của lớp cho học sinh làm.

Thống kê kết quả làm bài của học sinh

Ảnh tôi gửi bài qua Zalo cho học sinh lớp 12A7

Kết quả:

100% học sinh tham gia làm bài, kết quả thi tăng dần theo thời gian giúp các em tự tin và cố gắng hơn

2.3.7 Phát hiện và chỉ ra các sai lầm thường gặp của học sinh trong giải Toán, từ đó tìm cách khắc phục.

Phương pháp

Ở mỗi chương, mỗi đơn vị kiến thức đều có những bài toán mà các em mắc sai lầm.Trong khi giảng dạy và ôn tập cho học sinh tôi đưa ra những bài toán các em dễ mắc sai lầm, cho các em giải rồi phân tích kĩ cho các em những sai lầm đó

Hệ thốngcác ví dụ và bài tập về sự sai lầm của học sinh được tôi tập hợp

và viết cụ thể trong một sáng kiến kinh nghiệp khác Trong khuôn khổ đề tài này tôi không trình bày cụ thể mà chỉ đưa 2 ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Cho hàm số y= f x( )

có bảng biến thiên như sau

Mệnh đề nào dưới đây sai ?

A Hàm số có giá trị cực tiểu y= −1

B Hàm số có giá trị nhỏ nhất bằng −1

C Hàm số có đúng một điểm cực trị

D Hàm số đạt cực đại tại x=0

Lời giải đúng : Đáp án D

Phân tích sai lầm thường gặp.

Sai lầm thứ nhất : Học sinh do vội vàng mà không đọc kĩ câu dẫn, cứ mặc

định là chọn mệnh đề đúng nên đọc thấy đáp án A đúng là chọn luôn

Sai lầm thứ hai: Đối với bài toán tìm khoảng đơn điệu của hàm số dựa vào đồ

thị và BBT, học sinh hay gặp phải sai lầm là đọc trên hàm y (đối với BBT) hoặc trục Oy (Đối với bài toán cho đồ thị hàm số y= f x( ))

Ví dụ 2 Cho hàm số y= f x( )

có đồ thị như hình vẽ Hàm số y= f x( )

đồng biến trên khoảng nào dưới đây ?

A ( 2; 2)−

B (−∞;0)

C (2;+∞)

D. (0;2)

Lời giải đúng : Dựa vào đồ thị ta thấy hàm số y = f x( )

đồng biến trên khoảng (0; 2)

Phân tích sai lầm:

Sai lầm thứ nhất: Học sinh có thể chọn đáp án A vì nhầm lẫn tìm khoảng

đồng biến theo trục Oy

Sai lầm thứ hai: Học sinh có thể chọn đáp án B, C do nhầm lẫn tìm

khoảng nghịch biến của hàm số

Sai lầm thứ ba: Không phân biệt khái niệm điểm cực đại ( cực tiểu) của

hàm số, điểm cực đại ( cực tiểu) của đồ thị hàm số, giá trị cực đại (giá trị cực tiểu) của hàm số

Kết quả

Tôi đã tập hợp được hệ thống các ví dụ, bài tập về những sai lầm học sinh thường mắc phải theo từng chương Nhờ đó hạn chế được các sai lầm khi làm

bài thi của các em

2.4 Hiệu quả của SKKN

Tôi đã sử dụng các giải pháp của SKKN trong 2 năm học đem lại kết quả cao trong công tác giảng dạy và ôn thi tốt nghiệp THPT lớp 12

Năm học 2020-2021: tôi dạy Toán lớp 12A10, là lớp mà được giáo viên

bộ môn đánh giá là lớp học kém nhất khối 12 Kết quả:

Điểm quân bình môn Toán thi vào lớp 10 của 12a10 khoảng 2,56 điểm (Điểm chuẩn tuyển sinh vào 10 là 11,5 điểm) nhưng điểm bình quân thi tốt nghiệp môn Toán đạt được là 5,67 điểm (vượt chỉ tiêu so với nhà trường giao là 0,77 điểm)

Khối 12 có 7 lớp cơ bản, thì chỉ có 2 lớp đậu tốt nghiệp 100% trong đó có lớp 12A10

Năm học 2021-2022: tôi dạy Toán lớp 12A2 (là lớp chọn nhưng có khoảng 12 học sinh học yếu kém môn Toán) và lớp 12A7 ( là lớp cơ bản nên tương tự lớp 12 A10 năm trước) Kết quả:

Điểm thi khảo sát chất lượng lớp 12 tăng dần theo thời gian, và kết quả thi Toán của học sinh yếu kém hiện tại cao hơn năm trước Học sinh rất chăm chỉ và chịu khó thực hiện tốt các giải pháp mà tôi đưa ra nhằm nâng cao kết quả và đậu 100% kì thi tốt nghiệp THPT

III Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận

SKKN đã đưa ra “Một số giải pháp giúp học sinh lớp 12 có điểm thi vào lớp 10 môn Toán dưới 3 thi tốt nghiệp THPT được trên 5 điểm Toán” như sau:

Quan tâm tìm hiểu đối tượng học sinh và môi trường giáo dục mới (do tôi mới nhận điều động công tác tại THPT Ngọc Lặc)

Tìm cách bù lỗ hổng kiến thức cơ bản, đặc biệt là kiến thức liên quan nhiều đến các câu hỏi mức độ nhận biết và thông hiểu của chương trình môn Toán lớp 12

Dạy học sinh sử dụng máy tính Casio để giải toán

Thiết kế bài dạy, biên soạn hệ thống bài tập phù hợp với năng lực học sinh, bám sát đề tham khảo (minh họa) thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD&ĐT

Nghiên cứu kĩ đề tham khảo (minh họa) của Bộ GD&ĐT, sau đó phát triển đề minh họa poto cho học sinh ôn tập

Làm đề thi online trên Azota cho học sinh thi tại nhà

Phát hiện và chỉ ra các sai lầm thường gặp của học sinh trong giải Toán, từ

đó tìm cách khắc phục

SKKN được ứng dụng thực tế vào các lớp có học sinh yếu kém của trường THPT Ngọc Lặc, các trường THPT khu vực miền núi … trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

3.2 Kiến nghị

Các đồng chí dạy lớp có học sinh yếu kém nên sử dụng sáng kiến kinh nghiệm của tôi nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, đặc biệt là giúp học sinh tự tin thi tốt nghiệp THPT

Đề tài không tránh khỏi những thiếu xót để hoàn thiện hơn tôi mong được

sự góp ý chân thành của đồng nghiệp /

Tôi xin trân thành cảm ơn!

Tôi xin cam đoan đây là SKKN do mình viết, không sao chép nội dung của người

khác

Người thực hiện

Lê Hải Lý

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Khung phân phối chương trình Giải tích 12 sau khi giảm tải.

2 Đề tham khảo (minh họa) thi tốt nghiệp THPT năm 2021, 2022

DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SKKN NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH XẾP LOẠI

Họ tên: Lê Hải Lý

Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên trường THPT Ngọc Lặc

T

T Tên đề tài SKKN

Cấp đánh giá xếp loại

Kết quả đánh giá xếp loại

Năm học đánh giá xếp loại

1

Xây dựng bộ câu hỏi trắc

nghiệm chương 1,chương 2

đại số 12

2 Phương pháp tổ chức và dạyphụ đạo học sinh yếu kém. Sở GD&ĐT C 2008 – 2009 3

Tạo ngân hàng hình vẽ

Powerpoint làm đồ dùng dạy

học

4

Tạo ngân hàng hình vẽ

Powerpoint dạy hình học

không gian

5

Giáo dục đạo đức học sinh

thông qua buổi ngoại khóa

“Tìm hiểu về tấm gương học

sinh tiêu biểu của trương”

6

Giúp học sinh khám phá và

ứng dụng tỉ lệ vàng vào thực tế

cuộc sống của bản thân các

em

7

Giải pháp giúp học sinh lớp

11A2 tự học môn Toán tại nhà

trong thời gian nghỉ dịch covid

19

8

Kết hợp công tác chủ nhiệm và

công tác giảng dạy bộ môn

đảm nhận để giáo dục an toàn

giao thông cho học sinh

DANH MỤC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC

CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN

Họ và tên tác giả: HOÀNG THỊ TUYẾN

Chức vụ và đơn vị công tác: Trường THPT Ngọc Lặc

T

T Tên đề tài SKKN

Cấp đánh giá xếp loại

Kết quả đánh giá xếp loại

Năm học đánh giá xếp loại

1

Khai thác và sử dụng bài tập

sáng tạo trong việc phát triển

tư duy và năng lực sáng tạo

của học sinh thông qua

chương Động lực học chất

điểm - Vật lí 10 CB

Sở GDĐT