Vì vậy tôi mạnh dạn viết lên những kinh nghiệm của mình, hyvọng có những đóng góp bổ ích cho đồng nghiệp nói riêng, cho ngành GD nóichung, với đề tài “Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao
Trang 1MỤC LỤC
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24/03/1994 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam về công tác thể dục thể thao trong giai đoạn đổi mới đã tổngkết như sau: “Việc học tập có tổ chức và đầy đủ hơn, phong trào thể dục thể thaoquần chúng, Hội khỏe phù đổng các cấp, nhất là cấp THPT đã tiến hành thường xuyên và có hệ thống”
Giáo dục thể chất (GDTC) là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện củaĐảng và Nhà nước ta, nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục thể chất
được hiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc và kéo dài tuổi thọ của con người”
Chạy cự ly ngắn là nội dung đơn giản, phương tiện và dụng cụ để tiếnhành gồm có bàn đạp, đồng hồ Chạy ngắn ở cự ly 100m, đòi hỏi phải chạy vớitốc độ cực đại nên người tập phải xuất phát nhanh, chạy tăng tốc thật nhanhtrong chạy lao sau xuất phát để có tốc độ cực đại và cố gắng duy trì tới đích
Chạy ngắn là quá trình phối hợp nhuần nhuyễn của 4 giai đoạn: xuất phát - chạy lao sau xuất phát - chạy giữa quãng và về đích Ngoài ra chạy ngắn là nội dung
được rất nhiều học sinh yêu thích
Từ trước tới nay mặc dù giáo viên rất nhiệt tình hướng dẫn, nhưng kết quảsau kiểm tra thời gian học của đa số học sinh chưa được cải thiện nhiều so vớilúc đầu Kết quả thi đấu trong các kì thi TDTT khối THPT chưa được cao so vớikhả năng của các em
Năm học 2021 – 2022 tôi trăn trở suy nghĩ, muốn tìm một giải pháp hiệuquả để cải thiện vấn đề trên và đã áp dụng tương đối thành công ở trường THPTCầm Bá Thước Vì vậy tôi mạnh dạn viết lên những kinh nghiệm của mình, hyvọng có những đóng góp bổ ích cho đồng nghiệp nói riêng, cho ngành GD nóichung, với đề tài “Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích trong nội
dung chạy ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPT Cầm Bá Thước” Là hệ
thống các bài tập, phương pháp đã được thử nghiệm giúp học sinh phát triển tốtcác tố chất nhanh, mạnh, tạo sự yêu thích của học sinh đối với môn học, giúpcác em tích cực, tự giác luyện tập nâng cao thành tích tốt trong kiểm tra và thiđấu
1.2 Mục đích của đề tài
Trang 3Qua nghiên cứu bản thân tôi sẽ hệ thống lại một số bài tập bổ trợ nhằmnâng cao thành tích trong chạy cự ly ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPTCầm Bá Thước
Qua đó giúp học sinh kiểm tra có hiệu quả và biết cách tự tập luyện ởtrường, ở nhà một cách tích cực, tự giác hơn
Tổng kết các giai đoạn và bài tập có tính khả thi cao nhằm đúc rút và hoànthiện kinh nghiệm cho bản thân
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài “Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích chạy ngắn chohọc sinh lớp 10 trường THPT Cầm Bá Thước Huyện Thường Xuân Tỉnh ThanhHóa”
1.4 Phương pháp nghiên cứu: Gồm
- Phương pháp sử dụng lời nói: phân tích và giảng giải
- Phương pháp tham khảo và phương pháp tổng hợp tài liệu có liên quan
- Phương pháp kiểm tra sư phạm, phương pháp thực nghiệm sư phạm
- phương pháp toán học thống kê và dự giờ trao đổi với đồng nghiệp
Nhiệm vụ, phạm vi và thời gian nghiên cứu:
- Nhiệm vụ: gồm 2 nhiệm vụ chính như sau:
+ Nhiệm vụ 1: Xác định chỉ số ban đầu của học sinh khi chưa đưa ranghiên cứu
+ Nhiệm vụ 2: Đưa ra một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích mônchạy ngắn cho học sinh lớp 10
- Phạm vi: gồm 4 lớp như sau
Nhóm đối chứng ( giải pháp thông thường) lớp 10A3 và 10A4
Nhóm thực nghiệm ( giải pháp của đề tài) lớp 10C và 10D
- Thời gian nghiên cứu: hai năm nghiên cứu và thực nghiệm trong học kỳ
I năm học 2021 – 2022 gồm 9 tuần từ tuần 1 đến tuần 9
Trang 42 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở lí luận
2.1.1 Ý nghĩa và vị trí điền kinh trong giáo dục Việt Nam
Điền kinh là một trong những môn hoạt động vận động cơ bản của họcsinh; điền kinh giữ vị trí chủ yếu trong chương trình giáo dục thể chất ở trườnghọc, trong chương trình huấn luyện thể lực cho lực lương vũ trang nhân dân vàtrong chương trình thể thao sức khỏe cho mọi người Là một trong nhữngmôn thi chính trong các kỳ đại hội thể dục thể thao, hội khỏe phù đổng các cấp.Các bài tập điền kinh chẳng những có tác dụng tốt đối với sức khỏe mà còn là cơ
sở để phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tạo điều kiện thuận lợi để nâng caothành tích các môn thể thao khác ( Điền kinh ( NXB TDTT – 2006) PGS.TSNguyễn Đại Dương – GS.TS Dương Nghiệp Chí – PGS.TS Phạm Khắc Học –
TS Võ Đức Phùng – Th.S Nguyễn Văn Giảng – Th.S Đàm Thuận Tư – NguyễnQuang Hưng;)
Chỉ thị số 36 – CT/TW ngày 24 tháng 3 năm 1994 của BCH TW ĐảngCộng Sản Việt Nam về công tác TDTT trong giai đoạn đổi mới đã khẳng địnhphương hướng “Phát triển TDTT là bộ phận quan trọng trong chính sách pháttriển nền kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát triểnnhân tố con người, công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khỏegiáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống vănhóa tinh thần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động của xã hội và năng lựcchiến đấu của lực lượng vũ trang”
2.1.2 Đặc điểm, ý nghĩa và tác dụng của chạy cự ly ngắn
Chạy ngắn giúp cho con người phát triển sự khéo léo, khả năng phối hợpvận động, mà đặc biệt là sức mạnh tốc độ, đây là một nội dung để phát triển thểlực rất cần thiết cho các môn thể thao khác ( Dương Nghiệp Chí – Võ ĐứcPhùng – Phạm Văn Thụ, 1975, Sách điền kinh dùng cho học sinh Đại họcTDTT, NXB TDTT, Hà Nội.)
Đặc điểm của chạy ngắn là chạy với tốc độ cao và cường độ lớn nhấttrong khoảng thời gian ngắn nhất Đồng thời có thể thông qua nội dung chạy
ngắn để rèn luyện ý chí vươn lên, sự nỗ lực của bản thân người học.( Dương
Nghiệp Chí – Võ Đức Phùng – Phạm Văn Thụ, 1975, Sách điền kinh dùng chohọc sinh Đại học TDTT, NXB TDTT, Hà Nội
Trang 52.1.3 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh lớp 10 với học tập nội dung điền kinh.
Lứa tuổi này cơ thể các em đang phát triển mạnh và không đồng đều Khảnăng hoạt động của các cơ quan và các bộ phận cơ thể được nâng cao cụ thể là:
Hệ vận động, hệ thần kinh, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn
Từ những đặc điểm tâm sinh lí trên mà ta lựa chọn một số bài tập căn bảnkhối lượng, cường độ, vận động sao cho phù hợp với lứa tuổi học sinh THPT.Đặc biệt khi áp dụng các bài tập căn cứ vào tình hình tiếp thu kỹ thuật và đặcđiểm thể lực phù hợp với tâm sinh lý học sinh để cho quá trình giảng dạy đạt kếtquả cao Đồng thời nâng cao kết quả học tập, lôi cuốn các em hăng say tập luyện
và thi đấu ở các kỳ thi các cấp
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thể dục là môn học có tính chất đặc thù riêng, nó khác các môn văn hóakhác ở chỗ là giảng dạy ngoài trời học sinh tiếp xúc trực tiếp với các điều kiệnngoại cảnh như nắng, gió, ánh sáng, không khí, bụi bẩn Vì vậy trong quá trìnhgiảng dạy giáo viên phải đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức, điều kiện vàsắp xếp hợp lý các nội dung và lượng vận động phù hợp với nguyên tắc sư phạmchung
Chạy cự ly ngắn là nội dung đơn giản cần ít dụng cụ tập luyện ( bàn đạp
và đồng hồ) Chạy cự ly ngắn đòi hỏi phải có tốc độ cực đại nên người tập phảixuất phát nhanh, tăng tốc độ thật nhanh trong chạy lao sau xuất phát để có tốc độcực đại và cố gắng duy trì tới đích Ngoài ra chạy ngắn là nội dung rất nhiều họcsinh yêu thích Bởi đây là môn thể thao có đầy đủ các yếu tố nhanh, manh, vàkhéo léo và tâm lý muốn khẳng định mình so với tập thể học sinh
Tuy nhiên khi thực hiện kế hoạch giảng dạy và học tập của các lớp 10trường THPT Cầm Bá Thước, tôi thấy rằng việc giảng dạy còn nhiều điểm hạnchế Nội dung học khá nhàm chán, vị trí các em học không có bóng mát, đườngchạy chưa đảm bảo đúng cự ly, thời lượng vận động thì ít, nội dung học thì lặp
đi lặp lại không gây hứng thú khi học, chưa lôi cuốn các em, vì thế không pháttriển được thể chất và tinh thần tốt cho các em Từ cơ sở trên nên tôi đã chọn đềtài của mình.“Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích trong nội
dung chạy ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPT Cầm Bá Thước”.
Kết quả khảo sát từ 300 học sinh lớp 10 ở 2 khóa gần đây tại Trường THPT Cầm Bá Thước mức độ yêu thích và ngại học các chủ đề của học sinh.
Trang 6Học sinh yêu thích Học sinh ngại học
(27%)30/100(30%)46/100(46%)Qua số liệu khảo sát trên cho thấy, số lượng học sinh trước khi áp dụnggiải pháp ở đề tài này thì lượng yêu thích bộ môn này rất ít, kéo theo chất lượng
ở các giờ học cũng thấp và việc hình thành đội tuyển tham gia các kì hội khỏerất khó khăn Nhờ áp dụng các giải pháp mới này thấy chất lượng môn chạyngắn tốt hơn hẳn Cho nên đối với người trực tiếp giảng dạy việc xây dựng đề tàitìm ra những giải pháp tối ưu, những phương pháp cải tiến thích hợp, khắc phụcnhững sai sót, tạo sự hưng phấn tốt cho học sinh khi học nội dung chạy ngắn.Mặc dù kết quả thi đấu chưa cao nhưng tôi thấy những tháng áp dụng đề tài này
đã cho thấy kết quả của việc áp dụng các giải pháp này là rất tốt
2.3 Các giải pháp nâng cao để giải quyết vấn đề
Xuất phát từ những vấn đề trên tôi quyết định tìm ra những phươngpháp riêng giúp khắc phục những vấn đề nêu trên Một trong những nội dung tôitìm hiểu đó là: “Một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích trong nội
dung chạy ngắn cho học sinh lớp 10 trường THPT Cầm Bá Thước”.
Để nâng cao thành tích và đạt được hiệu quả cao trong mỗi giờ dạy củamình Tôi đưa một số bài tập bổ trợ thêm cho các em đó là: giậm chân nhanh tạichỗ nhằm phát triển tần số động tác của hai chân; bật cóc nhằm phát triển sứcmạnh tốc độ của cơ chân; ngồi xuống đứng lên nhằm phát triển sức mạnh củahai chân; chạy tiếp sức nhằm phát triển sức nhanh và thi đua với nhau tạo sựhứng thú trong tập luyện
Trang 72.3.1 Các giải pháp nâng cao cụ thể
Đề tài đã tạo được mục tiêu, động lực rõ ràng cho học sinh phấn đấu hếtkhả năng của mình; khắc phục được tình trạng học sinh e ngại và lo sợ khi họcnội dung chạy ngắn; tạo được ý thức hoàn toàn tự giác hay còn gọi là tự giáctích cực, hứng khởi đến mỗi học sinh Cụ thể là có nhiều phương pháp giảngdạy, bài tập bổ trợ kỹ thuật, bài tập thể lực, giúp học sinh tăng cường sức nhanh
- sức mạnh - sức bền để học sinh đạt được thành tích tốt nhất Qua đó hướng
dẫn, giáo dục các em biết sử dụng các kỹ năng vận động trong khi chơi và thiđấu đạt hiệu quả giáo dục Các trò chơi thường được sử dụng nhằm phát triển tốchất nhanh, mạnh: Lò cò tiếp sức, cướp cờ, bám đuổi, chạy tiếp sức, chạy đuổitiếp sức, ai nhanh hơn
Để nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn người tập cần lưu ý:
- Khởi động rất quan trọng Cần khởi động thật kỹ các khớp
- Giày chạy ta nên chọn loại giày vải, nhẹ, ôm sát vào chân nhưng không quáchật tới mức làm đau chân
- Người chạy cần bồi dưỡng cho cơ thể, không để bị đói hay no trước và trongkhi chạy Cần thiết thư giãn đầu óc và cơ thể trước khi đến đường chạy, vì tinhthần không tốt, cơ bắp chưa sẵn sàng thì chạy thành tích cũng không tốt
- Xuất phát đúng lệnh
- Phải sử dụng kỹ thuật xuất phát thấp để xuất phát vì tư thế xuất phát thấp tạobước đà tốt hơn
- Khi chạy cự ly ngắn (100m) chỉ cần nín một hơi không cần thở (hoặc thở nhẹ)
và chạy về tới đích; một số buổi sử dụng bài tập cự ly cao hơn, từ 100 - 110m
2.3.2 Nội dung giải pháp:
Các bước thực hiện giải pháp mới được thực hiện theo 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn 1: Ban đầu thực hiện chương trình giảng dạy chung cho 2 nhóm với
cùng một giáo án theo chương trình chuẩn
Trình tự các nhiệm vụ và biện pháp giảng dạy được tiến hành như sau:
• Chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau
• Chạy tăng tốc sau đó chạy theo quán tính, từ 30 - 60m.
• Giới thiệu cách đóng bàn đạp và tập đóng bàn đạp
• Thực hiện theo khẩu lệnh “vào chỗ”, “sẵn sàng” và “chạy”
• Xuất phát thấp với bàn đạp, chạy 15 - 20m.
• Chạy có giới hạn độ dài bước
Trang 8• Chạy lặp lại các đoạn ngắn 20 - 30m
• Giới thiệu và làm mẫu kỹ thuật về đích
• Chạy chậm 6 - 10m làm mẫu động tác đánh đích.
• Chạy tăng tốc độ 15 - 20m làm động tác đánh đích.
• Chạy 50m làm động tác đánh đích
• Hoàn thiện kỹ thuật chạy cự ly ngắn
• Chạy 30m xuất phát thấp (lặp lại)
• Chạy 100m xuất phát thấp với toàn bộ kỹ thuật (từ 80 - 100% sức mạnh
tối đa)
+ Phương pháp kiểm tra sư phạm:
Sau khi hoàn thiện xong chương trình của giáo án đề ra giáo viên tiếnhành kiểm tra theo tiêu chuẩn thành tích chạy 100m(s) đối với học sinh 4 lớp 10gồm lớp 10C, 10D là nhóm thực nghiệm và lớp 10A3, 10A4 là nhóm đối chứng
Cách cho điểm theo TC RLTT (mục đích để tạo động lực cho các em phấn
18,80
18,40
18,20
18,00
17,80
17,40
16,50
16,20
+Giai đoạn 2: Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Để kiểm nghiệm về phương pháp tập luyện và hệ thống các bài tập nhằmphát triển sức mạnh tốc độ và nâng cao thành tích tôi tiến hành thực nghiệm sưphạm trên 2 nhóm đối tượng được quy ước như sau:
• Giậm chân nhanh tại chỗ (giây)
• Ngồi xuống đứng lên (giây)
• Bật cao tại chỗ hai gối co về phía trước (giây)
Trang 9• Bật cóc 10m (3 lần).
• Chạy 30m xuất phát cao (giây)
• Chạy lặp lại các đoạn ngắn 20 - 30m tốc độ cao (giây)
• Chạy 60m xuất phát cao (giây)
• Chạy tiếp sức; Đuổi bắt; Kéo co; Lò cò tiếp sức; Ai nhanh hơn
Để phát triển sức mạnh tốc độ cần lưu ý đến sự luân phiên tập luyện vànghỉ ngơi trong một buổi tập, lúc này các bài tập tiếp theo cần được thực hiệntrên nền tảng của sự phục hồi khả năng vận động khi tần số nhịp tim khoảng 120
- 135 lần/ phút Thời gian nghỉ trung bình để lặp lại các đoạn chạy 60m khoảng
Nhómthực nghiệm(Giải pháp của đề tài)Lớp10B1
(43HS)
Lớp 10B2(44 HS)
Lớp 10A3(40 HS)
Lớp 10A2(40 HS)Tốt 4 HS (9,4%) 6 HS (13,6%) 3 HS (7,5 %) 6 HS (15%)
Đạt (76,7%)33 HS 28 HS (63,6%) 29 HS (72,5%) 29 HS (72,5%)Chưa
Nhóm thực nghiệm(Giải pháp của đề tài)Lớp10A3
(35 HS)
Lớp 10A4(40 HS)
Lớp 10C(35 HS)
Lớp 10D(39 HS)Tốt 3 HS (8,57 %) 4 HS (10,25 %) 4 HS (11,43 %) 5 HS (12,8%)
Đạt 23 HS(65,72%) 28 HS (71,79%) 25 HS
(71,43%)
27 HS (67,5%)Chưa
đạt 9 HS (25,71%) 8 HS (20,51%) 6 HS (17,14%) 7 HS (17,9%)
Trang 10Trên đây là kết quả thu được sau quá trình lập kiểm tra lần đầu của giaiđoạn 1 trước khi tiến hành thực nghiệm để đánh giá tố chất sức mạnh ban đầucủa 2 nhóm Như vậy ta thấy thành tích của 2 nhóm qua 2 năm thực nghiệm vàđối chứng chênh lệch nhau không đang kể Đây là cơ sở ban đầu để tiến hành ápdụng phương pháp giảng dạy để nâng cao thành tích chạy ngắn.
2.3.3.Tổ chức thực hiện các giải pháp
Trình tự các nhiệm vụ và giải pháp giảng dạy được tiến hành như sau:
a Giải pháp 1: Xây dựng khái niệm kỹ thuật chạy ngắn
Mục đích: là giúp các em học sinh hiểu được thế nào là sức nhanh, xâydựng
khái niệm kỹ thuật, phân tích rõ toàn bộ kỹ thuật động tác, tìm hiểu đặc điểmchạy
của học sinh; tạo niềm tin và sự sẵn sàng học tập cho học sinh, hướng dẫn toàn
bộ kỹ thuật động tác theo trình tự:
- Giáo viên phân tích và làm mẫu kỹ thuật
- Cho xem tranh, ảnh kỹ thuật (đúng và sai, toàn bộ và chi tiết động tác)
- Cho người học chạy lặp lại 30 - 50m, giáo viên nhận xét ưu và nhược điểm của
từng người
b Giải pháp 2: Tổ chức truyền tải bài tập phát triển sức nhanh, tần số
* Bài tập kỹ thuật chạy trên đường thẳng
Giúp các em học sinh hình thành và làm quen tốc độ trên đường thẳng thông qua các bài tập sau:
- Chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau, chạy tăng tốc 20 - 30m (tăng
dần cự ly, tần số và độ dài bước chạy)
- Chạy tăng tốc sau đó chạy theo quán tính 50 - 70m.
- Tập đánh tay (đứng tại chỗ, tăng dần biên dộ và tần số động tác)
- Chạy biến tốc các đoạn ngắn (40 - 60m).
