SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT NGỌC LẶC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP FLIPPED CLASSROOM VÀO DẠY BÀI “KHÚC XẠ ÁNH SÁNG” - VẬT LÍ 11 CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG L
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP FLIPPED CLASSROOM VÀO DẠY BÀI “KHÚC XẠ ÁNH SÁNG” - VẬT LÍ 11
CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH LỚP 11 - TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC
Người thực hiện: Hoàng Thị Tuyến Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Vật Lí
THANH HOÁ, NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
1 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu 1
1.4 Phương pháp nghiên cứu 1
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.1.1 Phương pháp dạy học Flipped Classroom 2
2.1.2 Ưu và nhược điểm của phương pháp Flipped Classroom 4
2.1.3 Tổ chức dạy học theo phương pháp Flipped Classroom 5
2.1.4 Cơ sở vận dụng thành công phương pháp Flipped Classroom 6
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 8
2.2.1 Thực trạng hoạt động tự học của HS 8
2.2.2 Ứng dụng CNTT, truyền thông trong việc tự học môn Vật lý ở trường THPT 8
2.2.3 Nhận xét 9
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 9
2.3.1 Tiến trình dạy học theo phương pháp Flipped Classroom 9
2.3.2 Một số công cụ hỗ trợ dạy học theo phương pháp FC 12
2.3.3 Công cụ và cách thức kiểm tra đánh giá 12
2.3.4 Thực nghiệm sư phạm 13
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 18
2.4.1 Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược giúp bồi dưỡng năng lực tự học, thúc đẩy tính chủ động và phát triển tư duy của HS 18
2.4.2 Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong dạy học trực tuyến 19
2.4.3 Sử dụng mô hình lớp học đảo ngược trong các giờ tự chọn 19
2.4.4 Bồi dưỡng học sinh giỏi 19
3 Kết luận, kiến nghị 19
3.1 Kết luận 19
3.2 Kiến nghị 19
Trang 3DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT
CNTT Công nghệ thông tin Công nghệ thông tin
PPDH Phương pháp dạy học Phương pháp dạy học
FC Flipped Classroom Flipped Classroom
Trang 41 Mở đầu.
1.1 Lí do chọn đề tài.
Nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 3, khóa VII năm 1993 đã khẳng định:
“Khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu; đầu tư chogiáo dục là đầu tư cho phát triển” Hiện nay, việc nâng cao chất lượng giáo dục
là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu trong xã hội Trong bối cảnh
cả đất nước đang chung tay đẩy lùi đại dịch Covid-19, toàn ngành Giáo dục vàĐào tạo đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng phát huytính tích cực chủ động của học sinh
Năng lực tự học thuộc nhóm các năng lực cốt lõi cần phải hình thành chongười học ngay từ bậc học phổ thông Làm thế nào để bồi dưỡng năng lực tựhọc trong thời đại công nghệ thông tin? Với những phương tiện công nghệ thôngtin (CNTT) và truyền thông ngày càng hiện đại, người học dễ dàng truy cậpthông tin đa lĩnh vực, đa chiều, thu thập xử lí thông tin như thế nào, vận dụngthông tin thu thập được ra sao để giải quyết các vấn đề học tập nhằm đạt mụctiêu học tập các nhân, tiến đến xác lập được các kỹ năng tự học, làm hành trang
tự học suốt đời? Năm học 2022 - 2023, Bộ Giáo dục và Đào tạo bắt đầu thựchiện chương trình giáo dục phổ thông mới bảo đảm phát triển phẩm chất vànăng lực người học Vì vậy, năng lực tự học càng phải được hình thành và rènluyện sớm cho học sinh
Trong những năm gần đây, phương pháp dạy học Flipped Classroom - Lớphọc đảo ngược - đã bắt đầu cho thấy được tính hiệu quả tại các trường phổ thông
và đại học ở Mỹ Cụ thể có thể đề cập đến chương trình học tập trực tuyến củaphương pháp này giúp học sinh (HS) chủ động, tích cực tìm hiểu kiến thức mớidưới sự trợ giúp, hướng dẫn kịp thời của GV Ở Việt Nam, một số tài liệu đãgiới thiệu phương pháp này đến với nhiều GV Tuy nhiên, do điều kiện thực tếchưa ủng hộ, nên việc áp dụng cụ thể hóa phương pháp này vẫn còn nhiều hạnchế
Chính vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: Vận dụng phương pháp Flipped
Classroom vào dạy bài “Khúc xạ ánh sáng” - Vật Lí 11 cơ bản nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh lớp 11 - Trường THPT Ngọc Lặc
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài với mục đích :
- Vận dụng phương pháp Flipped Classroom vào dạy bài “Khúc xạ ánh sáng”Vật lí 11 cơ bản, để phát huy tính tích cực của HS, rèn luyện cho các em các kỹnăng, kỹ xảo về việc thu thập, xử lí thông tin nhằm hình thành, rèn luyện và pháttriển năng lực tự học của HS
Trang 51.3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 11 trường THPT Ngọc Lặc - huyện NgọcLặc - Thanh Hóa
- Học sinh học đến chương “Khúc xạ ánh sáng” - Vật lý 11 (Cơ bản)
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng kết hợp nhiều phươngpháp nghiên cứu khác nhau, như:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận:
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận có liên quan đến đề tài
+ Nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa Vật lý 11, Cơ bản
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Điều tra cơ bản: Tìm hiểu, đánh giá thực trạng ở trường, lớp
+ Tổng kết kinh nghiệm giáo dục: Trao đổi tổng kết kinh nghiệm dạy học + Thực nghiệm sư phạm: Nhằm xác định hiệu quả của nội dung đề xuất
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học Flipped Classroom
Flipped có nghĩa là được lật lại, hay đảo ngược lại, còn Classroom là lớphọc, do đó Flippep Classroom được tạm dịch là “Lớp học đảo ngược” Lớp họcđảo ngược là một mô hình dạy học mới ra đời khoảng 10-15 năm nay ở Mỹ,được áp dụng rỗng rãi trong nhiều trường học, từ tiểu học đến đại học, đã đảongược cách tổ chức dạy học theo lớp học truyền thống Vậy Flippep Classroom(FC) - Lớp học đảo ngược thực chất là gì?
Theo phương pháp truyền thống, thời lượng của một tiết học sẽ tập trungvào việc GV giảng giải kiến thức cho HS , còn việc vận dụng các kiến thức của
HS lại trở thành công việc về nhà Thực tế cho thấy, PPDH truyền thống không
đủ thời gian cho GV vừa truyền đạt kiến thức mới vừa giúp HS vận dụng cáckiến thức đó FC đưa ra một giải pháp - Hãy đảo ngược quá trình dạy học truyềnthống
Phương pháp FC bắt đầu bằng việc HS tự làm việc với bài giảng trước tạinhà thông qua đọc tài liệu, tóm tắt tài liệu, nghe giảng thông qua các phươngtiện hỗ trợ như video clip, trình chiếu PowperPoint, và khai thác tài liệu trên
Trang 6mạng Bài giảng trở thành bài tập ở nhà mà HS phải chuẩn bị trước khi lên lớp.Toàn bộ thời gian trên lớp sẽ dành cho các hoạt động ứng dụng lý thuyết vàogiải quyết vấn đề, thảo luận nhóm để xây dựng hiểu biết dưới sự định hướng của
GV FC giúp giảm thiểu thời gian tiếp thu thụ động kiến thức và tăng thêm thờigian đào sâu tư duy, phát triển các kĩ năng của HS Không chỉ hướng tới sự chủđộng tích cực của người học, mô hình này cũng chú trọng tương tác giữa ngườihọc và GV, HS tham gia phát biểu, thảo luận, xây dựng bài giảng chốt kiến thứccùng GV Đồng thời, HS học theo nhóm và giúp đỡ lẫn nhau Đây là một quátrình mà cả người học ở trình độ cao và trình độ trung bình đều có lợi GV cónhiều thời gian trợ giúp HS yếu kém hiểu bài và giúp HS có tư duy tốt mở rộngkiến thức HS có nhiều thời gian để hiểu hết nội dung bài học thay vì bị giới hạntrong thời gian của tiết học trên lớp Mô hình lớp học này thay đổi vai trò của
GV từ “một nhà hiền triết trên bục giảng” thành “một người hướng dẫn” và chophép GV làm việc với từng cá nhân hay nhóm nhỏ HS trong các buổi lên lớp
Hình 1: Mô hình lớp học đảo ngược
Như vậy, mọi hoạt động trên lớp học đảo ngược đều xoay quanh ngườihọc, lấy người học làm trung tâm, thúc đẩy học trò tích cực và năng nổ hơn HSđược tạo cơ hội để trình bày ý tưởng; đặt câu hỏi; làm rõ những thắc mắc, quanniệm sai lầm và phát triển năng lực vận dụng kiến thức Theo Benjamin Bloom,trong môi trường lớp học đảo ngược, các hướng dẫn cá nhân có hiệu quả hơn sovới môi trường lớp học thông thường Người học sẽ học tập ở hai không giantrong và ngoài phạm vi lớp học làm tăng thời lượng và hiệu quả học tập
- Ghi chú những điều chưahiểu, chuẩn bị các câu hỏidành cho người dạy
Trang 7của người học hành, thảo luận ứng dụng
các kiến thứcNhư vậy, lớp học đảo ngược bao gồm 2 cấu thành: phần hoạt động họctập nhóm giàu tính hợp tác, tương tác trên lớp học (theo thời khóa biểu của nhà
trường) và phần nhiệm vụ (bắt buộc) tự học ở nhà trên máy tính với các video
bài giảng, học liệu điện tử
Hình 2: Hai cấu thành của mô hình lớp học đảo ngược
2.1.2 Ưu và nhược điểm của phương pháp Flipped Classroom.
2.1.2.1 Những ưu điểm của phương pháp Flipped Classroom.
FC đảo ngược quá trình dạy học truyền thống Với phương pháp này, HSkhông học kiến thức mới tại lớp, thay vào đó HS sẽ tìm hiểu bài học tại nhà dưới
sự định hướng của GV với bài giảng trực tuyến (video bài giảng, video thínghiệm) Tiết học trên lớp tập trung phát triển thêm các kiến thức mở rộng vàrèn luyện các kĩ năng
- Thời gian của tiết học trên lớp được sử dụng hiệu quả Với việc kiến thức mới
đã được HS chuẩn bị tại nhà, thời gian trên lớp được GV sử dụng để giúp HS
mở rộng thêm kiến thức, vận dụng các kiến thức đó và rèn luyện các kĩ năngkhác cho HS Thúc đẩy sự hình thành và phát triển tư duy bậc cao của HS Theothang nhận thức của Bloom thì mô hình lớp học đảo ngược giúp HS phát triểnnhận thức qua từng cấp bậc: ghi nhớ, hiểu (giai đoạn tiếp cận với video, họcliệu), và sau đó là ứng dụng, phân tích, tổng hợp (giai đoạn xử lí thông tin, xâydựng kiến thức thông qua các hoạt động do GV tổ chức trên lớp)
Trang 8Hình 3: So sánh lớp học truyền thống và lớp học đảo ngược
trên thang đo cấp độ tư duy của Bloom
- FC tăng thời gian tương tác giữa GV và HS Ngoài ra nó cũng tạo ra một diễnđàn mà qua đó HS có thể trao đổi thêm với GV về những thắc mắc chưa rõ vềnội dung bài học Từ đó, hình thành cho HS thói quen đặt câu hỏi, thói quen làmviệc nhóm; giao tiếp, hợp tác với bạn, với thầy
- Với FC, HS chủ động theo khả năng của bản thân Với việc tự học kiến thứcmới tại nhà thông qua các video bài giảng, tài liệu không bị giới hạn trong thờilượng một tiết học, HS có thể chủ động sắp xếp thời gian và thời lượng học tập
để phù hợp với khả năng bản thân và rèn luyện khả năng tự học, tự giác
- FC khuyến khích HS chuẩn bị trước khi đến lớp Sau khi đã học tập với tài liệutrực tuyến tại nhà, HS có thể chuẩn bị những ý tưởng và thắc mắc để góp phầnđịnh hình các buổi học trên lớp [5]
- GV đóng vai trò hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của HS nên có nhiềuthời gian để theo dõi quan sát hoạt động của HS, có điều kiện tập trung chonhiều đối tượng HS khác nhau nhất là các đối tượng cần nhiều sự hỗ trợ hơn sovới các bạn
- HS có trách nhiệm hơn đối với việc học hành của mình, chủ động, tự chủ họctập
- Hỗ trợ các HS vắng mặt nhờ các bài học luôn trực tuyến và được lưu trữ lại
- HS tiếp thu tốt hơn có thể được chuyển tiếp tới các chương trình học cao hơn
mà không ảnh hưởng gì đến các bạn còn lại
- Phụ huynh có nhiều cơ hội hỗ trợ cho HS chuẩn bị bài tốt hơn trong thời gian
tự học ở nhà
2.1.2.2 Những nhược điểm của phương pháp Flipped Classroom.
Trang 9- Không phải mọi HS đều có đủ điều kiện về máy tính và kết nối Internet để tựhọc trực tuyến.
- Cách thức học mới, học trực tuyến sẽ gây khó khăn trong bước đầu thực hiện
- GV gặp khó khăn trong kiểm soát việc tự học trực tuyến tại nhà của HS
- Đòi hỏi GV phải có sự đầu tư và chuẩn bị công phu, kĩ lưỡng GV không chỉchuẩn bị bài giảng trực tuyến mà còn phải có trình độ chuyên môn vững chắc đểthiết kế bài giảng trên lớp
- Tại Việt Nam, phần lớn HS đã quen với cách học truyền thống, kiến các emkhá thụ động, tinh thần tự giác, khả năng tự học chưa cao
- Nếu tổ chức lớp học không cẩn thận, và chuẩn bị chưa chu đáo thì FC sẽ trở lại
là một phương pháp lớp học truyền thống
Những phân tích trên có thể cho thấy FC chỉ phù hợp với một số bài họcchứ không thể áp dụng đại trà, chỉ thành công khi có các phương tiện học tậpphù hợp Ngoài ra, vai trò của GV trong việc thiết kế, điều hướng, hỗ trợ HStrong các hoạt động nhóm trên lớp cũng rất quan trọng, quyết định sự thànhcông của mô hình
2.1.3 Tổ chức dạy học theo phương pháp Flipped Classroom.
Lớp học đảo ngược cho thấy có nhiều tiềm năng và hiệu quả hơn so vớiphương pháp dạy học truyền thống Để đạt được hiệu quả, một bài dạy theophương pháp FC gồm 2 phần quan trọng:
* Công tác chuẩn bị trước khi lên lớp:
- Bước 1: Chuẩn bị HS phải tự chuẩn bị kiến thức bài mới tại nhà
thông qua các bài giảng mà GV cung cấp
Ở bước này, người GV phải có một hệ thống (hoặc diễn đàn, lớp học trựctuyến) để tương tác với HS và qua đó tải lên các tài liệu, các bài giảng của mình.Tại đây HS sẽ chuẩn bị bài mới với các tài liệu này Các tài liệu học tập này phải
rõ ràng, dễ hiểu và gây hứng thú cho HS
- Bước 2: HS làm các bài kiểm tra trực tuyến và phản hồi các vấn đề
thắc mắc.
Đây là bước kiểm tra kiến thức mà HS tiếp thu được qua bài giảng tự học
ở nhà Bên cạnh đó, thông qua các câu hỏi HS đặt ra giúp GV xác định đượcphần mà HS quan tâm hoặc chưa hiểu rõ, để từ đó triển khai bài giảng trên lớp.Các bài kiểm tra phải có độ khó nhất định, đòi hỏi HS phải xem bài giảng mới
có thể hoàn thành tốt
Trang 10* Công việc thực hiện trong tiết lên lớp:
- Bước 3: Triển khai bài giảng trên lớp
Trong bước này, GV làm rõ các kiến thức, liên hệ thực tế, rèn luyện các
kỹ năng: tư duy phản biện, làm việc nhóm cho HS Bài giảng bắt đầu với cáccâu hỏi được lấy từ các câu hỏi trong bước 2 của HS GV cần tổng hợp các câuhỏi này và đưa các câu hỏi mà nhiều HS cùng thắc mắc hoặc câu hỏi thú vịthành các câu hỏi thảo luận cho cả lớp Sau đó là các bài tập vận dụng tăng dầnmức độ khó dưới sự hướng dẫn của GV
- Bước 4: Các bài tập rèn luyện HS tự giải quyết.
Như vậy, qua các hoạt động học tập theo phương pháp FC, HS sẽ đượcrèn luyện tính tự giác, tích cực, đúng kế hoạch, tự đặt câu hỏi khi tự học ở nhà Khi học với bạn, HS được rèn luyện các kỹ năng trao đổi làm việc nhóm; Khihọc thầy, HS hỏi thầy, lắng nghe, ghi chép, học hỏi phong thái giao tiếp củathầy HS còn được học và rèn luyện các kỹ năng viết, nói, thuyết trình, Môhình lớp học đảo ngược đã tạo điều kiện phát triển kỹ năng này Trên lớp, HSđược tham gia hoạt động nhóm, rèn luyện các kỹ năng hợp tác, giao tiếp, trìnhbày Muốn vậy, HS phải có những kiến thức nền tảng nhất định Chính tự học
là chìa khóa giúp HS thực hiện tốt hoạt động trên lớp của mình, có thể hiểu sâuhơn chủ đề được học so với khi học tập độc lập, đồng thời các kĩ năng hoạt độngnhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự học cũng được nâng cao lên
2.1.4 Cơ sở vận dụng thành công phương pháp Flipped Classroom.
Có rất nhiều yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến sự thành côngcủa phương pháp Flipped Classroom
Các yếu tố khách quan là nội dung kiến thức trong chương trình đã phùhợp với phương pháp FC hay chưa, điều kiện CNTT để triển khai phương phápnày, nguồn tài liệu dạy học…
Các yếu tố chủ quan ở bản thân GV và HS tham gia phương pháp dạyhọc này Trong đó vai trò của GV là tối quan trọng quyết định sự thành bại củaphương pháp Vì vậy để đạt được thành công với phương pháp này, cần xác địnhmục tiêu và lên kế hoạch giảng dạy kĩ lưỡng, hạn chế những khuyết điểm củaphương pháp [7]
* Bước 1: Xác định phạm vi nội dung kiến thức và thời gian mà GV sẽ áp dụng phương pháp Flipped Classroom.
Đầu tiên chúng ta phải hiểu rằng không có một PPDH học nào là tuyệt đốihiệu quả, và phương pháp FC cũng vậy Có những phần kiến thức nếu áp dụngphương pháp này sẽ không đạt được hiệu quả cao vì vậy việc xác định phạm vi
Trang 11nội dung kiến thức để áp dụng FC là rất quan trọng, nó giúp HS không gặpnhiều khó khăn trong việc xây dựng và liên kết các nội dung kiến thức.
Ngoài ra do FC là một phương pháp mới và mức độ thành công còn phụthuộc vào từng lớp HS vì vậy GV cần cân nhắc khoảng thời gian áp dụngphương pháp (ví dụ: nửa học kì hoặc một học kì) Sau đó nếu kết quả học tậpcủa HS tỏ ra khả quan hơn so với phương pháp cũ thì tiếp tục mở rộng phạm vi
và thời gian áp dụng phương pháp
* Bước 2: Tìm kiếm hoặc xây dựng nguồn bài giảng, tài liệu dạy học.
Có rất nhiều nguồn tài liệu có thể sử dụng cho phương pháp như: video,sách, tạp chí, internet Hiện nay có nhiều nguồn tài liệu có sẵn để dạy học theophương pháp này như thư viện bài giảng Khan Academy, … và nhiều nguồnkhác GV cần xác định và tìm kiếm nguồn tài liệu phù hợp với phần kiến thứccần dạy và phù hợp với HS Bên cạnh đó GV có thể tự xây dựng những tài liệunày để phục vụ cho mục đích giảng dạy của mình một cách hiệu quả nhất Giáo
án của GV gồm hai phần chính: video bài giảng truyền thống và nội dung bàidạy hay tương tác của GV với HS ở lớp Giữa nội dung video bài giảng cho HSxem trước ở nhà với nội dung thảo luận trên lớp phải đảm bảo kết cấu hài hòa vàhợp lý Tuy nhiên, ngoài yếu tố sư phạm muốn bài giảng có chất lượng, người
GV phải có nhiều kĩ năng mềm để các video bài giảng trở nên hấp dẫn thu hút
và tiết học trên lớp trở nên thú vị, kích thích được mong muốn chiếm lĩnh kiếnthức của HS
* Bước 3: Chuẩn bị cho học sinh khi bắt đầu áp dụng phương pháp mới.
Trong khi HS đang kém hứng thú với việc học tập môn học trên lớp thìviệc áp dụng một PPDH mới có thể đem lại một trong hai hiệu ứng: HS có thể
sẽ cảm thấy hứng thú hơn hoặc là HS lo lắng phải thích nghi thêm một phươngpháp mới Vì vậy việc chuẩn bị tâm thế cho HS cũng khá quan trọng GV cần tổchức một buổi giới thiệu về phương pháp này, lắng nghe những thắc mắc và trấn
an được những lo lắng của HS, làm cho HS thấy được những ưu điểm củaphương pháp và cho HS biết những việc mà họ cần thực hiện trong phương pháp
* Bước 4: Cách hướng dẫn và kiểm soát quá trình tự học trước khi đến lớp.
GV không thể chỉ cung cấp các nguồn tài liệu cho HS và mong muốn họ
có thể tự định hướng và tự giác làm việc trước khi đến lớp GV cần định hướngcũng như có một cơ chế kiểm soát được hoạt động của HS trước khi đến lớp
* Bước 5: Hoạt động trong tiết học tại lớp
Điều quan trọng nhất trong bước này chính là việc các nội dung kiến thứcphải thống nhất trong các hoạt động trước và trong lớp học Ngoài ra mục đíchcủa phương pháp là đặt HS vào trung tâm quá trình dạy học vì vậy tiết học trênlớp có thể tổ chức theo hình thức học tập nhóm, GV có thể đặt các câu hỏi thảo
Trang 12luận, hoặc giao các chủ đề thảo luận cho mỗi nhóm, sau đó từng nhóm sẽ trìnhbày về chủ đề của mình cho cả lớp Hoạt động trong lớp có thể tổ chức theonhiều hình thức khác nhau nhưng nhất thiết không thể giống tiến trình của mộtlớp học truyền thống Nếu tiết học trên lớp lại là một buổi thuyết giảng thì đókhông phải là phương pháp Flipped Classroom.
* Bước 6: Đánh giá kết quả học tập của học sinh
Phương pháp FC hoàn toàn khác với dạy học truyền thống vì vậy việcđánh giá HS cũng phải có tiêu chuẩn đánh giá riêng
Ngoài ra, như đã trình bày ở trên phương pháp FC có thành công haykhông còn phụ thuộc vào yếu tố chủ quan là GV, người GV phải có trình độchuyên môn, năng lực sư phạm và kỹ năng sử dụng CNTT trong giảng dạy, thểhiện qua việc xây dựng tài liệu học tập, video bài giảng một cách khoa học, phùhợp với đối tượng người học [8]
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thực trạng hoạt động tự học của HS
Để tìm hiểu thực trạng hoạt động tự học của HS ở trường THPT Tôi
đã tiến hành khảo sát 1300 HS của trường THPT Ngọc Lặc - Thanh Hóa
Bảng kết quả: Tự đánh giá kỹ năng tự học của bản thân
Tốt Khá Chưa tốt
3 Kỹ năng trình bày, phát biểu ý kiến trên lớp 100 180 1020
4 Sử dụng CNTT trao đổi với bạn bè, GV 95 125 1080
5 Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá trong học tập 90 85 1125
6 Kỹ năng khai thác tài liệu học tập bằng
phương tiện CNTT và truyền thông 79 48 1173
Trang 13chép nhưng ở mức độ chưa cao.
2.2.2 Ứng dụng CNTT, truyền thông trong việc tự học môn Vật lý ở trường THPT
Khảo sát những hoạt động hàng ngày trên Internet của HS theo bảng sau:
STT Mục đích và mức độ sử dụng Internet
Mức độ Thường
xuyên
Thỉnh thoảng Rất ít
Không sử dụng
4 Tham gia khóa học trựctuyến 213 184 263 640
5
Tìm các tài liệu để mở
rộng hiểu biết, những hiện
tượng thực tế liên quan đến
vấn đề đang học
Phân tích số liệu cho thấy có gần 75% HS thường xuyên truy cập Internet
để đọc tin tức, xem phim ảnh giải trí Có 85% HS thường xuyên trao đổi email,facebook, tán gẫu với bạn bè HS sử dụng Internet phục vụ cho học tập rất hạnchế: cụ thể chỉ có 10% HS tra cứu tài liệu học tập trên Internet; 16% HS thamgia các khóa học trực tuyến; 60% HS chưa bao giờ sử dụng Internet tìm các tàiliệu mở rộng hiểu biết, tìm hiểu những hiện tượng thực tế liên quan đến vấn đềđang học Hầu như giải trí, giao lưu bạn bè là mục tiêu chính khi sử dụngInternet
2.2.3 Nhận xét.
Từ kết quả khảo sát thực trạng hoạt động tự học của HS và ứng dụngCNTT trong dạy học Vật lí ở trường THPT Ngọc Lặc, tôi rút ra được một số kếtluận sau:
- Đa số HS đều có máy tính ở nhà nhưng phần lớn sử dụng để chơi game, nghenhạc, xem phim, tán gẫu với bạn bè Cũng có em tìm kiếm các tài liệu thamkhảo, tham gia thi thử, học trực tuyến nhưng chưa nhiều Nguyên nhân một phần
là các em chưa được định hướng, chỉ dẫn cách khai thác tài nguyên có ích trênmạng
- Thời lượng dành cho các tiết thực hành và bài tập trong phân phối chươngtrình ít nên GV thường cô đọng nội dung trong các tiết lí thuyết để có dư thời
Trang 14gian cũng cố và hướng dẫn giải bài tập, ít quan tâm đến việc mở rộng kiến thức
và liên hệ thực tế, đó cũng là tác nhân làm HS không cảm nhận được tầm quantrọng của môn học Vật lí, không hứng thú với môn học Việc khảo sát cho thấy
có nhiều em HS thường xuyên nỗ lực trong học tập, chịu khó học hỏi bạn bè,thầy cô Tuy nhiên, vẫn còn một lượng không nhỏ HS học thụ động, đối phó,chưa biết cách tự học tốt, chủ yếu là nghe giảng và ghi chép trong suốt thời gianhọc, ghi nhớ thuộc lòng kiến thức chứ chưa nắm được bản chất, thuộc tính nộidung đã học
Xuất phát từ tính cấp thiết và nhu cầu của xã hội, cần tạo một môi trường học tập để HS có thể tự học và bồi dưỡng các năng lực tự học, trong phạm visáng kiến tôi đã vận dụng phương pháp FC (Lớp học đảo ngược) trong dạy họcmột số vấn đề, với hy vọng mang lại hiệu quả cao trong học tập Đặc biệt, trongquá trình làm sáng kiến, có thời điểm HS nghỉ học để tránh dịch Covid - 19, tôi
đã áp dụng mô hình này cho một nhóm HS rất thiết thực
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Tiến trình dạy học theo phương pháp Flipped Classroom
Tiến trình dạy học một bài theo phương pháp FC cơ bản sẽ đi theo 03bước chính:
- Bước 1: HS tự học kiến thức mới tại nhà thông qua tài liệu giáo viên cung
cấp hoặc video clip bài giảng trực tuyến
- Bước 2: Các hoạt động mở rộng kiến thức hoặc rèn luyện kĩ năng thực hành,
làm bài tập tại lớp
- Bước 3: Các bài tập tự rèn luyện cho học sinh tại nhà.
Hình 4: Các bước tổ chức dạy học theo phương pháp Flipped Classroom
GV cần xây dựng kế hoạch cho mỗi hoạt động theo mẫu sau:
