(SKKN 2022) kết hợp các hình thức dạy học tạo hứng thú và phát triển năng lực cho học sinh trong bài ôn tập văn học dân gian

Lí do chọn đề tài Trước hết, đổi mới các phương pháp dạy học nhằm định hướng hìnhthành một số năng lực cho người học và tạo hứng thú, sự chủ động cho các emlà một xu thế đươ

MỤC LỤC

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 32.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

2.4.1 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động dạy và

2.4.2 Đối với đồng nghiệp và nhà trường 18

DANH MỤC VIẾT TẮT

Ký hiệu viết tắt Được hiểu là

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Trước hết, đổi mới các phương pháp dạy học nhằm định hướng hìnhthành một số năng lực cho người học và tạo hứng thú, sự chủ động cho các emlà một xu thế được các quốc gia trên thế giới và Việt Nam triển khai thực hiện,nhất là trong bối cảnh nước ta đang đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục thìviệc dạy học theo vận dụng các phương pháp tích cực là một xu thế tất yếu Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục& Đào tạo; Sở Giáo dục& Đào tạo,trong những năm gần đây, rất nhiều trường phổ thông, nhiều giáo viên đã tíchcực đổi mới phương pháp, vận dụng kĩ thuật dạy học tích cực, chủ động soạngiảng các bài học theo định hướng phát triển năng lực

Bản thân là một giáo viên dạy môn văn - một môn học đặc thù, học sinhrất dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, cho nên không thể không vận động đổi mớiphương pháp, đa dạng hóa hình thức cho mỗi tiết dạy, tạo hứng thú cho họcsinh, tránh sự mệt mỏi nhàm chán và giúp các em phát triển các năng lực, phẩmchất

Mặt khác, trong chương trình môn Ngữ văn, các tiết ôn tập nói chung và

Ôn tập văn học dân gian nói riêng có vai trò rất quan trọng, vừa ôn tập củng cố

vừa khắc sâu kiến thức Tuy nhiên, trong thực tế, ý thức học tập của học sinh đốivới các tiết ôn tập chưa thật cao, vì đặc thù các tiết học này bao giờ cũng khôkhan hơn so với tiết đọc hiểu văn bản; kiến thức của tiết học đều đã được họccụ thể, chi tiết trong các tiết trước đó nên các em vừa không có hứng thú và chủquan cho rằng đó chỉ là phần học lại không quan trọng Chính vì vậy, mà khôngchỉ học sinh, đôi khi ngay cả giáo viên cũng dễ rơi vào tâm lí không thích dạy vàhọc những tiết ôn tập

Từ những lí do trên, tôi đã suy nghĩ và cố gắng tìm ra cho mình một cách

thức tối ưu nhất để dạy các tiết học ôn tập nói chung và tiết Ôn tập văn học dân gian nói riêng thực sự hiệu quả, học sinh vẫn hứng thú và làm việc tích cực

trong mỗi tiết học giống như khi các em được tiếp cận một tiết đọc hiểu văn bản

Và qua rất nhiều các tiết dạy ở những năm học khác nhau tôi đã “Kết hợp các hình thức dạy học tạo hứng thú và phát triển năng lực cho học sinh trong bài

Ôn tập văn học dân gian” (Tiết 29, 30 Ngữ văn 10 - Chương trình cơ bản)

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Với GV: Nghiên cứu đề tài này là tôi muốn nắm được thực trạng của việc dạyhọc kết hợp các phương pháp tích cực tích trong tiết Ôn tập văn học giân dan.Đề xuất một số biện pháp dạy nhằm tạo hứng thú, phát huy tính tích cực, chủ

động, sáng tạo của học sinh giúp các em học sinh thể hiện được năng lực củabản thân; Nâng cao trình độ chuyên môn; thực hiện đổi mới phương pháp giảngdạy;

-Với HS: Được bồi dưỡng năng lực phẩm chất nhằm góp phần hoàn thiện nhân

cách bản thân, tự tin trong cuộc sống.Tăng sự hứng thú trong học tập

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Đề tài tập trung nghiên cứu Kết hợp các hình thức dạy học tạo hứng thú và phát triển năng lực cho học sinh trong bài Ôn tập văn học dân gian (Ngữ văn 10) tại lớp 10B5 (lớp dạy thực nghiệm) và lớp 10B9 (lớp đối chứng) tại trường THPT Triệu Sơn 1 năm học 2021-2022

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết: Đọc sách giáo khoa,

sách giáo viên Ngữ văn 10 tập 1, tài liệu tham khảo có liên quan đến đề tài, soạnbài giảng theo phương pháp, kế hoạch đã đề ra

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát giờ dạy của giáo viên để thấy

được tính hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực theo hướng phát triểnnăng lực của học sinh

-Phương pháp thống kê, phân loại (thống kê phân loại kết quả khảo sát thực

trạng và kết quả dạy học qua thực nghiệm và lớp đôi chứng)

- Phương pháp phân tích, tổng hợp (phân tích, tổng hợp kết quả khảo sát thực

trạng và kết quả dạy học ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng)

- Đề tài của tôi tổng hợp nhiều phương pháp khác nhau trong các quá trình

từ xây dựng cơ sở lý thuyết, đến điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin haythống kê xử lý số liệu tôi đều vừa phân tích, so sánh, đối chiếu và đi đến tổnghợp

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận:

Lý luận dạy học đã chỉ ra rằng: trong quá trình học tập, người học sinhkhông ngừng lĩnh hội những kiến thức do giáo viên cung cấp, mà quan trọnghơn các em còn phải tự tìm ra tri thức mới, kỹ năng mới từ những nguồn tài liệukhác nhau Tuy nhiên, sự tìm kiếm cái mới của học sinh không giống như hoạtđộng hoàn toàn độc lập, sáng tạo của các nhà khoa học khi thực hiện một đề tàinghiên cứu khoa học Vì hoạt động của học sinh được thực hiện với vai trò cốvấn, tổ chức, điều khiển thường xuyên của người giáo viên Do vậy, trong nhiềunăm trở lại đây việc cố gắng tìm ra một số giải pháp hữu hiệu để nhằm nâng caochất lượng giáo dục nói chung và tạo sự hứng thú cho các em học sinh nói riênglà một vấn đề đặt ra cho mỗi giáo viên cũng như toàn ngành giáo dục

Những năm gần đây các Nghị quyết, chiến lược phát triển giáo dục củaĐảng và chính phủ đã tập trung vào dạy học theo hướng đổi mới phương pháp,phát triển năng lực học sinh:

Hội nghị TW 8 khóa XI đã ban hành Nghị quyết 29/2013/NQ-TW về đổimới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương

pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạovà vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặtmột chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích

tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, pháttriển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đadạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học” [1]

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực: “Giáo viên chủ yếu là người

tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức, chú trọng sự pháttriển khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp” [2] “Tăng cường phối hợphọc tập cá thể với học tập hợp tác, tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn,làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn” [2]

Trong xu thế chung đó các môn học nói chung và môn ngữ văn nói riêng

để dạy và học có hiệu quả theo chương trình sách giáo khoa mới cũng cần phải

đổi mới phương pháp dạy học Và “Kết hợp các hình thức dạy học tạo hứng thú

và phát triển năng lực cho học sinh trong bài Ôn tập văn học dân gian” mà tôi

đã lựa chọn cũng là một hình thức phát huy tính tích cực, chủ động cho học sinh.Đồng thời có thể rèn luyện, phát triển các năng lực khác nhau cho người học

2 2 Thực trạng trước khi thực hiện giải pháp của đề tài.

-Hiện nay phương pháp dạy học phát huy vai trò chủ động, tích cực của

học sinh theo định hướng phát triển năng lực là một phương pháp dạy học mớiphù hợp với xu hướng của thời đại, nhiều bài soạn giảng của giáo viên trong tỉnh

có sự đầu tư công thời gian, công sức, trí tuệ, nhiều giờ dạy học theo hướng tíchhợp đạt hiệu quả cao Tuy nhiên từ thực tế giảng dạy tại trường THPT, tôi nhậnthấy sự sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tíchcực, tự học của học sinh ở môn Ngữ văn chưa nhiều Dạy học vẫn nặng vềtruyền thụ kiến thức Việc rèn luyện kỹ năng chưa được quan tâm đúng mức,dạy học chưa thật sự phát huy được năng lực của học sinh

- Đa số học sinh thường có tâm lí ngại học, vì môn văn phải chép nhiều,thuộc nhiều; các em học trong tâm lý văn là một môn để xét tốt nghiệp, xét đạihọc chứ chưa thật sự dành cho môn học tình yêu và sự hứng thú, niềm đam mê

- Ôn tập văn học dân gian kiến thức đều đã học, lại là phần không thuộc

phạm vi kiến thức thi THPTQG cho nên nhiều học sinh chưa học đã có tâm líchán, ngại học dẫn đến các em không khắc sâu được kiến thức bộ phận văn họcdân gian để làm nền tảng tiếp cận văn học viết Rất nhiều học sinh không nắmđược tính sử thi trong văn học cách mạng vì các em không hiểu bản chất của thểloại sử thi trong văn học dân gian Hay các câu ca dao, thành ngữ, cổ tích truyền

thuyết trong Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

- Chính vì vậy với đề tài “Kết hợp các hoạt động dạy học tạo hứng thú và phát triển năng lực cho học sinh trong bài Ôn tập văn học dân gian” tôi mong

muốn không chỉ tạo được hứng thú, phát triển năng lực mà còn gợi được tìnhyêu thật sự cho các em đối với bộ phận VHDG

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

* Giải pháp 1: Định hướng trọng tâm của bài học: Ôn tập văn học dân gian

theo định hướng phát triển năng lực

* Giải pháp 2: Định hướng mục tiêu bài học.

1 Kiến thức:

- Củng cố, hệ thống hóa các kiến thức về VHDG Việt Nam đã học: kiến thứckhái quát và kiến thức các tác phẩm cụ thể

2 Về kĩ năng

- Biết tổng hợp, khái quát kiến thức

- Biết vận dụng đặc trưng của các thể loại của văn học dân gian để đọc hiểu,phân tích những tác phẩm cụ thể

3 Thái độ:

- Bồi dưỡng tình cảm trân trọng, tự hào về VHDG Việt Nam

- Yêu quê hương, tự hào về những giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc

4 Năng lực:

- Năng lực tự học : Học sinh xác định đúng đắn động cơ thái độ học tập, tự

đánh giá và điều chỉnh được kế hoạch học tập, tự nhận ra sai sót và khắc phục

- Năng lực giải quyết vấn đề : Biết tiếp cận câu hỏi , bài tập có vấn đề hoặc đặt

ra câu hỏi Phân tích được các tình huống trong học tập

- Năng lực giao tiếp : Tiếp thu kiến thức, trao đổi học hỏi bạn bè thông qua

hoạt động nhóm, có thái độ tôn trọng, lắng nghe, có phản ứng tích cực tronggiao tiếp

- Năng lực hợp tác : Xác định nhiệm vụ của nhóm, trách nhiệm của bản thân

đưa ra ý kiến đóng góp để hoàn thành nhiệm vụ của chủ đề

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ : Học sinh nghe, nói và viết chính xác được bằng

ngôn ngữ Văn học

- Năng lực thẩm mĩ : Học sinh có những rung động thẩm mĩ, sáng tạo thẩm mĩ.

* Giải pháp 3: Xây dựng hệ thống các phương pháp dạy học tạo hứng thú và phát triển năng lực cho Hs

Hoạt động Nội dung Phương pháp Vai trò GV – HS

câu hỏi

GV đặt câu hỏi, dẫn dắt

HS trả lời cá nhân

2 Ôn tập các nội dung

kiến thức

Kết hợp: Dạyhọc hợp tác,

kĩ thuật chianhóm và Sơ

đồ tư duy

HS 4 nhóm tự tổng hợpkiến thức đã học, thể hiệntrên sơ đồ tư duy và trìnhbày

Gv quan sát, tổ chứcnhận xét, đánh giá, tổnghợp

3 Bài tập vận dụng Kết hợp: Dạy

học hợp tác,

kĩ thuật chianhóm và

Phương phápđóng vai

HS 5 nhóm phân vai,diễn xuất, trả lời các câuhỏi liên quan đến vai diễntình huống

Gv quan sát, tổ chứcnhận xét, đánh giá, tổnghợp

4 Tổng kết và mở rộng Sử dụng

phiếu học tập

GV nêu vấn đề trongphiếu, HS trả lời cá nhân

* Giải pháp 4 : Thiết kế nội dung dạy học

A HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5phút)

- Mục đích của bước này là giúp HS: Tiếp cận bài học và tạo không khítích cực, hứng thú; Gv cũng có thể nắm bắt được phần nào những hiểu biết củacác em về kiến thức liên quan đến tiết học Phần này có thể cho HS chơi trò chơi

ô chữ, lật mảnh ghép nhưng tôi chọn Kĩ thuật đặt câu hỏi

-GV đặt câu hỏi: Khi thực hiện các bài tập, nhiệm vụ được giao để chuẩn

bị cho tiết học Ôn tập văn học dân gian em đánh giá đây sẽ là tiết học dễ hay

khó? Thú vị hay không thú vị? (Trả lời chân thành, đúng với suy nghĩ, đánh giá)

-Trước câu hỏi này HS có thể sẽ chia làm 2 xu hướng trả lời khác nhau

thứ nhất: Tiết học dễ vì chỉ ôn lại những kiến thức đã học nên không thú vị,không cần sáng tạo, tìm tòi; thứ 2 tiết học khó vì chỉ trong 2 tiết phải tổng hợplại toàn bộ kiến thức của cả bộ phận văn học dân gian và rất thú vị vì các em sẽ

có các hoạt động ngoại khóa

-Sau các ý kiến trả lời của HS tôi sẽ dẫn dắt vào bài – Tiết học này đúnglà ôn tập lại kiến thức và chỉ trong một thời gian ngắn phải tổng hợp lại toàn bộkiến thức về một bộ phận văn học quan trọng của văn học Việt Nam một cáchsáng tạo Cho nên khó hay dễ, thú vị hay không, những bạn nào có câu trả lờiđúng nhất các em phải cùng đến với tiết học ta mới có được kết luận chính xácnhất

ƯU ĐIỂM : Sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi ở phần này không chỉ giới thiệu được bài học, trọng tâm của bài mà còn tạo cho tất cả học sinh ngay từ những phút đầu của tiết học đã đứng trước những tranh luận, cần phải tiếp cận bài học ngay để có lời giải đáp vì tâm lý ai cũng muốn câu trả lời của mình đung và các em sẽ cuốn vào bài học một cách háo hức; mặt khác các em cũng đã ý thức được vị trí, mục tiêu của tiết học một cách cụ thể hơn.

B HOẠT ĐỘNG ÔN TẬP KIẾN THỨC

Mục tiêu:giúp HS củng cố, hệ thống hóa các tri thức đã học về văn học dân gian thông qua hệ thống các hoạt động, bài tập, nhiệm vụ

Hoạt động 2: Ôn tập các nội dung

-Mục tiêu: Hs tập trung ôn tập 4 nội dung kiến thức: Đặc trưng cơ bản của vănhọc dân gian; Các thể loại của VHDG; Đặc trưng của các thể loại truyện dângian sử thi, truyền thuyết, cổ tích, truyện cười; Đặc điểm của ca dao than thân,yêu thương tình nghĩa, ca dao hài hước

- Ở hoạt động này tôi chọn : Phương pháp kết hợp dạy học hợp tác, kỹ thuật chia nhóm và Sơ đồ tư duy

Các đặc trưng cơ bản của VHDG:

- VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng (tínhtruyền miệng)

- VHDG là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể (tính tập thể)

- VHDG gắn bó mật thiết với các sinh hoạt khác nhau của đời sốngcộng đồng (tính thực hành)

2 Các thể loại của VHDG; Những đặc trưng chủ yếu của các thể loại

Bảng tổng hợp các thể loại VHDG:

Truyện DG Câu nói DG Thơ ca DG Sânkhấu DG

- Thần thoại

- Sử thi

-Truyềnthuyết

* Các đặc trưng chủ yếu của một số thể loại VHDG:

3

Lập bảng tổng hợp so sánh các truyện dân gian đã học theo mẫu SGK

Thể loại

Mục đích sáng tác

Hình thức lưu truyền

Nội dung phản ánh

Kiểu nhân vật chính

Đặc điểm nghệ thuật

1 Sử

thi

Ghi lại cuộc sống và

ước mơ phát triển cộng đồng của người Tây Nguyên xưa

Hát-kể XH Tây

Nguyên

cổ đại ở

thời kì công xã thị tộc

Ngườianhhùng sửthi caođẹp, kìvĩ

(ĐămSăn)

Biện pháp sosánh, phóng đại,trùng điệp tạonên những hìnhtượng hoànhtráng, hào hùng

và

cách đánh giá củanhân dân đối vớicác sự kiện và

nhân vật lịch sử

Kể- diễn xướng (lễ hội dân gian)

Kể về

các sự kiện và

nhân vật lịch

sử có thật nhưng

đã được khúc

xạ qua một cốttruyện

hư cấu

Nhânvật lịch

sử đượctruyềnthuyếthoá (AnDươngVương,MịChâu,TrọngThủy)

Từ “cái lõi là sự thật lịch sử” đã

được hư cấu thành câu chuyệnmang yếu tố kì

ảo, hoang đường

3.

Truyện

cổ tích.

Thểhiệnnguyệnvọng,ước

mơ củanhândântrong

xã hội

có giaicấp:

chínhnghĩathắnggian tà

độtXH,cuộcđấutranhgiữathiện-ác,chínhnghĩa-gian tà

Ngườiconriêng,người

mồ côi,người

em út,ngườilaođộngnghèokhổ, bấthạnh,người

có tàilạ,

Truyện hoàn toàn

do hư cấu

-Kết cấu trực tuyến

-Châmbiếm,phêphánXH

điềutrái tựnhiên,nhữngthói hưtật xấuđángcười,đáng

Kiểunhânvật cóthói hưtật xấu

-Ngắn gọn

-Tạo tình huốngbất ngờ, mâuthuẫn phát triểnnhanh, kết thúcđột ngột

4 Ôn tập Ca dao

I Nội dung ôn tập:

1

Các đặc trưng cơ bản của VHDG:

- VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng (tínhtruyền miệng)

VD: Kể chuyện Tấm Cám, Thạch Sanh ; kể - hát sử thi Săn; lời thơ trong ca dao được hát theo nhiều làn điệu; các vở chèođược trình diễn bằng lời, nhạc, múa và diễn xuất của nghệ nhân

- VHDG là sản phẩm của quá trình sáng tác tập thể (tính tập thể).VD: Các bài ca dao than thân cùng môtíp mở đầu bằng hai chữ

- Bảng tổng hợp các thể loại VHDG:

Truyện DG Câu nói

DG

Thơ ca DG

Sânkhấu DG

- Thần thoại

- Sử thi

-Truyềnthuyết

- Truyện cười.

- Truyện thơ

* Các đặc trưng chủ yếu của một số thể loại VHDG:

(1) Sử thi:

- Là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn

- Nội dung: kể về những biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộngđồng thời cổ đại

+ Kết hợp yếu tố hiện thực với yếu tố hư cấu tưởng tượng

* Sử thi anh hùng: kể về những chiến công của người anh hùng, xâydựng hình tượng người anh hùng kì vĩ, hoành tráng

(2) Truyền thuyết:

- Là tác phẩm tự sự dân gian, kể về các sự kiện, nhân vật lịch sử(có liên quan đến lịch sử) theo xu hướng lí tưởng hóa

- Có sự hoà trộn giữa yếu tố hiện thực và yếu tố thần kì

- Thể hiện nhận thức, quan điểm đánh giá, tình cảm của nhân dânlao động đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử

(3) Truyện cổ tích:

- Là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hưcấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xãhội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân laođộng

Truyện cổ tích thần kì: Là loại truyện cổ tích có sự tham gia củacác yếu tố thần kì vào tiến trình phát triển của câu chuyện

- Nội dung:

+ Phản ánh mâu thuẫn, xung đột gia đình, xã hội, qua đó thể hiệncuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác

+ Đề cao cái thiện, nêu gương đạo đức tốt đẹp giáo dục con người.+ Thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúcgia đình, lẽ công bằng xã hội, về phẩm chất và năng lực tuyệt vời củacon người.

+ Thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời của nhân dân lao động

- Dung lượng thường ngắn gọn

- Thể thơ phần lớn là thể lục bát

- Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh so sánh, ẩn dụ, có lối diễn đạtbằng một số công thức mang đậm sắc thái dân gian

(6) Truyện thơ:

Là tác phẩm tự sự dân gian bằng thơ, giàu chất trữ tình, phản ánhsố phận và khát vọng của con người khi hạnh phúc lứa đôi và sựcông bằng xã hội bị tước đoạt

3 Lập bảng tổng hợp so sánh các truyện dân gian đã học theo mẫu SGK

Nội dung phản ánh

Kiểu nhân vật chính

Đặc điểm nghệ thuật

1 Sử Ghi lại Hát-kể XH Tây Người Biện

anhhùng sửthi caođẹp, kìvĩ

(ĐămSăn)

phápsosánh,phóngđại,trùngđiệptạo nênnhữnghìnhtượnghoànhtráng,hàohùng

Kể về

các sự kiện và

nhân vật lịch

sử có thật nhưng

đã được khúc

xạ qua một cốttruyện

hư cấu

Nhânvật lịch

sử đượctruyềnthuyếthoá (AnDươngVương,MịChâu,TrọngThủy)

Từ

“cái lõi là

sự thật lịch sử” đã

được

hư cấu thành câu chuyệnmang yếu tố

kì ảo, hoang đường

Ngườiconriêng,người

mồ côi,người

em út,ngườilaođộng

Truyệnhoàn toàn do

hư cấu.-Kết cấu trực tuyến

nghĩa-nghèokhổ, bấthạnh,người

có tàilạ,

- Kết thúc thường

Kiểunhânvật cóthói hưtật xấu

-Ngắngọn

-Tạotìnhhuốngbấtngờ,mâuthuẫnpháttriểnnhanh,kếtthúcđộtngột

+ Thân phận người phụ nữ hiện lên rất cụ thể qua lời so sánh hoặc

ẩn dụ

- Ca dao yêu thương tình nghĩa đề cập đến những tình cảm: tìnhyêu quê hương đất nước, tình cảm gia đình, tình nghĩa xóm giềng,tình cảm bạn bè, tình yêu nam nữ

 Vẻ đẹp tâm hồn: giàu nghĩa tình của người dân lao động

- Các biểu tượng thường dùng:

+ Cái khăn: vật gần gũi- đối tượng tâm tình, bộc lộ tình cảm; vậttrao duyên, vật kỉ niệm

+ Cây cầu: nơi hò hẹn, gặp gỡ; nối nhịp tình yêu

+ Cây đa, bến nước những vật cố định biểu tượng cho người ởlại đợi chờ, chung thuỷ

+ Con thuyền vật di chuyển biểu tượng cho người ra đi

+ Gừng cay - muối mặn những cay đắng, mặn mà trong tìnhnghĩa con người đã trải nghiệm; tình cảm thuỷ chung của conngười

- Tiếng cười tự trào: tự cười mình, phê phán, cảnh tỉnh trong nộibộ nhân dân, mong con người tự sửa những thói hư tật xấu củamình ý nghĩa nhân văn

- Tiếng cười phê phán: đả kích, châm biếm những kẻ xấu xa, độcác, bản chất bóc lột của giai cấp thống trị ý nghĩa xã hội

 Tâm hồn lạc quan, yêu đời của nhân dân lao động

- Những biện pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong ca dao:+ Các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá, chơichữ, phóng đại, tương phản

+ Diễn đạt theo 3 lối: phú (trình bày, diễn tả rõ sự vật, sự việc, tâm

tư, tình cảm con người), tỉ (so sánh), và hứng (biểu lộ cảm xúc đốivới ngoại cảnh, mở đầu cho sự biểu hiện tâm tình)

ƯU ĐIỂM : Đây đều là những kiến thức các em đã học cho nên nếu giáo viên

sử dụng phương pháp truyền thống hỏi đáp cá nhân nhiều HS sẽ không chú ý,

thấy nhàm chán vì lặp lại và cũng chỉ có một vài cá nhân tương tác với GV Vì

vậy, kết hợp dạy học hợp tác, kỹ thuật chia nhóm và Sơ đồ tư duy đã tạo sự

tập trung cho tất cả các học sinh, để thực hiện nhiệm vụ các em buộc phải vận

động, làm việc Và quan trọng là các em phát triển được năng lực tự học, hợp

tác, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, thuyết trình vấn đề Các nhóm khi nhận xét

sản phẩm của nhau sẽ tăng năng lực đánh giá; Đặc biệt Gv có thể dùng ngay

sản phẩm của các em để chốt lại kiến thức bài học giúp các em thích thú, tự tin.

Hoạt động 3: Bài tập vận dụng.

- Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS từ những tri thức được ôn tập, củng cố về

VHDG ở phần trên vận dụng vào cảm nhận, phân tích, lý giải một số tác phẩm