Do đặc trưng của bộ môn, kiến thức Lịch sử là những kiến thức quá khứ, họcsinh khó học, khó nhớ nên khi giáo viên sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Lịch sử sẽ giúp học sinh hứng t
Trang 1
MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: VẬN DỤNG MỘT SỐ ĐƠN VỊ KIẾN THỨC MÔN NGỮ VĂN LỚP 12, GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG LỚP 12 ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KHI DẠY BÀI 22: NHÂN DÂN HAI MIỀN TRỰC TIẾP CHIẾN ĐẤU CHỐNG MĨ XÂM LƯỢC, MIỀN BẮC VỪA CHIẾN ĐẤU VỪA SẢN XUẤT 1965 – 1973 (LỊCH SỬ LỚP 12 CƠ BẢN)
Người thực hiện: Lê Xuân Phong
Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch sử
THANH HÓA NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài……… 1
1.2 Mục đích nghiên cứu……… 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3
2 NỘI DUNG 3
2.1 Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn 3
2.2 Thực trạng của vấn đề 4
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6
2.3.1 Lập bảng mô phỏng cấp độ nhận thức và định hướng năng lực chính được hình thành trong bài dạy 6
2.3.2 Xác định kiến thức liên môn tích hợp trong bài dạy 7
2.3.3 Xác định các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng để tích hợp các môn học khác vào phân môn Lịch sử 7
2.3.4 Tiến hành dạy thử nghiệm 8
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 16
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 17
3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 19
Trang 3Thực tiễn việc dạy và học Lịch sử ở nhiều trường phổ thông hiện nay
đang gặp nhiều khó khăn Đó là tình trạng đại bộ phận học sinh đang dần “xa
lánh” môn Lịch sử, không còn hứng thú với việc học tập môn Lịch sử Đây là
thực trạng đáng buồn
Tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng trên, theo tôi có nhiều nguyên nhân
(gia đình – xã hội – nhà trường) Trong đó một nguyên nhân quan trọng dẫn tới
hiện tượng trên đó là: Giáo viên dạy còn để giờ dạy sử quá khô khan, nặng về trình bày, nêu sự kiện nên thiếu sự thu hút đối với học sinh Do đó, để khắc phục hiện tượng này, theo tôi ngoài việc đổi mới phương pháp, tăng cường sử dụng đồ dùng trực quan thì chúng ta nên sử dụng nhiều hơn nữa các nguồn tài liệu khác nhau, Văn hoc, Giáo dục công dân, Quốc phòng trong giờ học Lịch sử để làm bài giảngthêm sinh động, hấp dẫn hơn
Do đặc trưng của bộ môn, kiến thức Lịch sử là những kiến thức quá khứ, họcsinh khó học, khó nhớ nên khi giáo viên sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Lịch sử sẽ giúp học sinh hứng thú hơn, có sự hình dung đa dạng về quá khứ, tạo được biểu tượng sinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng Lịch sử Từ đó các em có thể dễ dàng lĩnh hội các thuật ngữ, hình thành các khái niệm Lịch sử, nắm được những kết luận khoa học mang tính khái quát Mặt khác, nó còn có tác dụng trong việc giáo dục tư tưởng, tình cảm đạo đức và hình thành nhân cách cho học sinh
Luật giáo dục năm 2005, đã nêu “Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp họcsinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ và các kỹ năng cơbản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và tính sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”[1]
Từ nội dung trong luật giáo dục cho ta thấy một đòi hỏi tất yếu của xã hội,đặc biệt trong giai đoạn hiên nay, nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóahiện đại hóa, yêu cầu đào tạo con người một cách toàn diện, học đi đôi với hành,
lý luận gắn liền với thực tiễn Để làm được điều đó đòi hỏi các thầy giáo, cô giáo phải xác định đúng vai trò và trách nhiệm của mình trong việc đổi mới phương pháp dạy học ở các bộ môn nói chung và môn Lịch sử nói riêng
Trong những năm gần đây, Bộ GD&ĐT đã có nhiều đổi mới nhiều về phương pháp dạy học ở tất các môn khoa học tự nhiên cũng như khoa học xã hội Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học, đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại nhằm phát
huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục Phương
Trang 4pháp dạy học tích hợp liên môn giúp người học thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, khắc phục được tính tản mạn, rời rạc trong kiến thức, giúp học sinh có những kiến thức tổng quan, mối liên hệ chặt chẽ về kiến thức của nhiều môn học khác nhau với môn Lịch sử, giúp cho học các em có hứng thú hơn, say mê hơn đối với môn Lịch sử trong nhà trường hiện nay [2] Hơn nữa phương pháp dạy học tích hợp liên môn trong Lịch sử còn
giúp phát triển năng lực tư duy và hành động cho học sinh, luôn tạo ra các tình huống để học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn, dạy cho học sinh biết cách vận dụng kiến thức, kĩ năng của mình để giải quyết những tình huống cụ thể trong cuộc sống hiện tại
Từ những lý do trên, để góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng dạy học
môn Lịch sử tôi đã mạnh dạn chọn đề tài:“ Vận dụng một số đơn vị kiến thức
môn Ngữ văn lớp 12, Giáo dục quốc phòng lớp 12 để nâng cao hiệu quả khi dạy bài 22 “Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất” (1965 – 1973) (Lịch sử 12 –
cơ bản)” Làm sáng kiến kinh nghiệm của mình trong năm học 2020-2021 1.2 Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu để cả học sinh và giáo viên ngoài kiến thức môn Lịch sử, sẽ
có thêm nhiều kiến thức phong phú về các môn học khác nhau (Ngữ văn, quốc phòng), những kiến thức có liên quan đến bộ môn Lịch sử
- Qua việc tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học Lịch sử sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra trong sách giáo khoa, biết liên hệ trực tiếp với tình hình địa phương đất nước từ đó bài học trở nên sinh động hơn, học sinh có hứng thú học tập hơn vì được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ sáng tạo, biết liên hệ và vận dụng thực tế tốt hơn
- Góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học
- Phát triển tối đa năng lực, năng khiếu và thay đổi được nhận thức và hành động của học sinh trong thực tiễn cuộc sống thông qua việc vận dụng kiến thức liên môn trong bài học
- Rút ra một số yêu cầu khi sử dụng kiến thức liên môn trong giờ dạy lịch
sử, góp phần nâng cao được kết quả học tập Lịch sử ở trường THPT
1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng: Học sinh khối lớp 12
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh trường THPT Triệu Sơn 2
- Để có cơ sở đánh giá hiệu quả của đề tài trong thực tế giảng dạy tôi chọnlớp của trường THPT Triệu Sơn 2 là lớp 12 B6 2 (2019 - 2020) làm lớp đối chứng, và lớp 12C5 (2020 - 2021) làm lớp thực nghiệm Hai lớp này 100% học sinh theo khối D, có sự tương đồng về tinh thần, thái độ và kết quả học tập môn Lịch sử
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp sưu tầm sử liệu
Trang 51.5 Những điểm mới của SKKN:
Đưa ra một số giải pháp để giải quyết vấn đề như: Sử dụng đồng thời kiếnthức ngữ văn, GD Quốc phòng - AN giúp tiết học trở nên sinh động, HS dễ tiếpthu Mà vẫn đảm bảo được chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ của bộ môn lịch sử
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn
Lịch sử là cây cầu để nối quá khứ với tương lai Ngay từ thời cổ đại, các nhà nghiên cứu đã khẳng định “Lịch sử là cô giáo của cuộc sống”[3], “Lịch sử là
bó đuốc soi đường đi đến tương lai”[4]… Hay ngay khi đang còn học ở trường trung học Napôlêông Bônapác đã thấy được tầm quan trọng của việc học tập Lịch sử Cùng với Toán và Vật lí, Lịch sử là một môn học ông vô cùng yêu thíchbởi theo ông muốn đánh một nước nào đó trước hết phải hiểu được dân tộc đó Nhờ vậy trong cuộc đời trinh chiến của mình ông đánh đâu thắng đó Câu
chuyện này đã khẳng định tầm quan trọng của bộ môn Lịch sử trong cuộc sống con người
Tuy nhiên hiện nay môn Lịch sử đang ngày càng ít được quan tâm, chú ý
Do đó chất lượng dạy và học Lịch sử đang ngày càng giảm sút Lại một mùa tuyển sinh mới lại đến với bao bộn bề, lo lắng của các sĩ tử Và năm nào môn Lịch sử cũng trở thành “nỗi nhức nhối” của toàn xã hội Làm sao để nâng cao chất lượng dạy và học Lịch sử là nỗi trăn trở của rất nhiều người Việt nam yêu nước, đặc biệt là của những thầy cô đang trực tiếp giảng dạy bộ môn Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn này và thấy được thực trạng hiện nay của việc dạy và học Lịch sử tôi vô cùng lo lắng
Do quan niệm chưa đúng về bộ môn, ở các trường THPT từ cấp quản lí đến giáo viên đều coi Lịch sử là môn phụ Vì vậy chưa có sự đầu tư thích đáng Mặt khác đa số học sinh coi đây là môn học thuộc lòng, không cần phải tư duy nên học sinh không hiểu Lịch sử mà mới dừng lại ở biết Lịch sử, học trước quênsau, kiến thức lịch sử mơ hồ, chung chung Những hạn chế trong phương phápdạy học cũng làm cho chất lượng bộ môn suy giảm, nhiều giáo viên vẫn dạy theo phương thức truyền thụ một chiều, thầy đọc trò chép, thầy chủ động truyền kiến thức, trò bị động tiếp thu kiến thức, giờ học Lịch sử trở nên khô khan và nhàm chán
Thực hiện chủ trương của Bộ giáo dục và đào tạo, Sở giáo dục đào tạo Thanh Hoá nhằm phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh trong quá trình học[5]
Tài liệu tập huấn về dạy học tích hợp liên môn đã nêu rõ: “Dạy học tích
hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học khác nhau, các chủ đề tích hợp liên môn có tính thực tiễn, sinh động,
Trang 6hấp dẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập cho học sinh Học các chủ đề tích hợp liên môn học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp và giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, nhờ đó năng lực phẩm chất của học sinh được hình thành và phát triển, không gây quá tải, nhàm chán, giúp học sinh có hiểu biết tổng quát, khả năng ứng dụng kiến thức tổng hợp vào thực tiễn”[6].
Từ kết luận trên ta thấy việc vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng theo chủ đề tích hợp là hình thức liên kết kiến thức của nhiều môn học khác nhau với môn Lịch sử, giúp các em tiếp thu kiến thức sâu hơn, rộng hơn, biết vận dụng kiến thức Lịch sử vào cuộc sống và ngược lại, từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan đến Lịch sử
“Lịch sử là một môn khoa học nghiên cứu về bức tranh quá khứ, hiện tại của loài người, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho tương lai”[7] Để hiểu rõ hơn về những thành tựu văn hóa thời cận đại, đồng thời giúp học sinh ghi nhớ lâu hơn, hứng thú hơn khi tìm hiểu nội dung này giáo viên phải tổ chức các hoạt động dạy học tích cực, sử dụng các kĩ thuật dạy học mới như: kĩ thuật khăn phủ bàn để các em có thể tiếp thu được kiến thức, bồi dưỡng kĩ năng, tư tưởng một cách hiệu quả nhất
Thực hiện cuộc vận động 2 không với 4 nội dung cùng những nghị quyết của ngành, của Đảng, Nhà nước về đổi mới nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học, đặc biệt là việc dạy và học môn Lịch sử ở trường THPT[8]
Hi vọng với đề tài này tôi có thể góp một phần nhỏ vào việc cải thiện tình hình dạy và học Lịch sử hiện nay Rất mong được sự góp ý của đồng chí, đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng SKKN.
Tôi sử dụng phiếu điều tra về hứng thú học tập của học sinh lớp 12B6 và 12C5 khi học Lịch sử (chú ý: phiếu điều tra không ghi tên người được điều tra
để đảm bảo yếu tố khách quan) và nhận được kết quả như sau
Qua kết quả điều tra trên ta thấy số lượng học sinh rất thích môn Lịch sử ở
cả 2 năm là rất ít, còn lại đa số học sinh được điều tra cảm thấy bình thường hoặc không thích học Lịch sử
Kết quả thực trạng trên
Trang 7+ Từ việc không thích học Lịch sử dẫn đến việc kiến thức về lịch sử của các em ngày càng bị thu hẹp, các em có lối sống mơ hồ, thực dụng, thích hưởng thụ mà không có ý thức cống hiến.
+ Nhiều học sinh quay lưng lại với lịch sử đặc biệt là lịch sử dân tộc, không hiểu được nguồn gốc, quy luật phát triển của lịch sử loài người, dẫn đến một thế hệ trẻ Việt Nam đang sống lệch lạc, mất gốc, không biết trân trọng quá khứ
+ Do không thích học Lịch sử nên nhiều học sinh đang có sự nhầm lẫn không đáng có giữa lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới, sự kiện này với sự kiện kia,
và nghiêm trọng hơn là hiện tượng xuyên tạc, bôi nhọ lịch sử, sống nông nổi, nhất thời
+ Kết quả các bài kiểm tra định kì thường xuyên, các kì thi do Bộ giáo dục và Đào tạo tổ chức chất lượng môn Lịch sử rất thấp Vẫn còn đó hàng ngàn thí sinh bị điểm 0 trong năm 2010 – 2011, kì thi tuyển sinh Đại học năm 2011 –
2012 Lịch sử là môn có điểm thấp nhất, số bài thi dưới điểm trung bình là 80 – 90%
- Tiếp tục tìm hiểu ở hai lớp 12B6 và 12C5 trong 2 năm học và thu được kết quả như sau:
Năm học 2020 – 2021
Lớp Sĩ số
Nguyên nhân
Do học sinh chỉ tập trung môn khối D
Do kiến thức SGK khô khan, nặng nề
Do phương pháp dạy khô khan, buồn
tẻ, nặng nề
Ý kiến khác
18 37,5 15 31,2 10 20,8 05 10,5Năm học: 2021– 2022
Lớp Sĩ số
Nguyên nhân
Do học sinh chỉ tập trung môn khối D
Do kiến thức SGK khô khan, nặng nề
Do phương pháp dạy khô khan, buồn
Trang 8pháp giảng dạy khô khan, buồn tẻ, nặng về trình bày các sự kiện diễn ra, tiết họcLịch sử trở thành buổi liệt kê những sự kiện đã diễn ra trong quá khứ, vì vậy nhiều học sinh thấy “sợ” khi phải học Lịch sử.
Trong thực tế giảng dạy của nhiều năm học gần đây, phương pháp tích hợpliên môn đang trở thành một trong những nội dung đổi mới phương pháp dạy học nói chung và phương pháp dạy học Lịch sử nói riêng Tuy nhiên vấn đề tích hợp liên môn trong dạy học Lịch sử thực hiện chưa đồng bộ ở từng giáo viên, nhiều giáo viên còn ngại thực hiện do phải tìm hiểu sâu hơn kiến thức thuộc các môn học khác nhau nên chưa đầu tư thỏa đáng vào bài dạy, chưa khai thác triệt
để các nguồn kiến thức của các môn học khác nhau để làm phong phú, sinh độngbài dạy Cụ thể khi dạy bài 22 (Lịch sử 12 CB),muốn cho học sinh hiểu và vận dụng kiến thức Lịch sử vào thực tiễn thì đòi hỏi giáo viên phải có thêm kiến
thức phân môn Ngữ văn lớp 12, Quốc phòng lớp 12 còn học sinh thì phải phải
biết vận dụng, phát huy kiến thức nhiều môn học Tuy nhiên do phương pháp dạy học vẫn theo lối mòn cũ nên đa phần giáo viên chỉ chú trọng đến việc khai thác nội dung kiến thức cơ bản của môn học hoặc nhắc đến một cách hình thức
mà không tiến hành các phương pháp hỗ trợ để các em hiểu sâu sắc kiến thức, kết hợp kiến thức liên môn để có thể đạt được kết quả học tập tốt hơn
Từ thực trạng trên, tôi đã nghiên cứu bài học và mạnh dạn thực hiện một số
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bài dạy thông qua đề tài: “ Vận dụng một số
đơn vị kiến thức môn Ngữ văn lớp 12, Giáo dục quốc phòng lớp 12 để nâng cao hiệu quả khi dạy bài 22 “Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc
Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất” (1965 – 1973) (Lịch sử 12 – cơ bản)”
2.3 Những giải pháp chủ yếu để giải quyết vấn đề
2.3.1 Lập bảng mô phỏng cấp độ nhận thức và định hướng năng lực chính được hình thành trong bài dạy
Dạy học là cách thức giáo viên tổ chức các hoạt động học tập để đạt được mục tiêu bài học Trong dạy và học thì giáo viên là người thiết kế, tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập nhằm phát huy mọi năng lực, sở trường của mỗi học sinh, tạo niềm tin và niềm vui trong học tập, còn học sinh là người chủ động tìm tòi, phám phá, phát hiện các tình huống có vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, tự mình cùng nhóm bạn trong lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên lập kế hoạch, chọn phương thức hợp lí để giải quyết vấn đề và lĩnh hội kiếnthức một cách tự nhiên đảm bảo được các mục tiêu giáo dục, giáo dưỡng Vì vậy giáo viên cần hình thành bảng mô tả cấp độ nhận thức và định hướng năng lực chính được hình thành thông qua bài học
Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng ở
mức độ thấp
Vận dụng
ở mức độ cao
Mĩ lần thứ 2 (1972), đặc
Hiểu được
âm mưu, thủ đoạn của Mỹ
So sánh được cuộc chiến tranh phá hoại miền
Liên hệ được côngtác phòng không
Trang 9trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai.
Bắc lần thứ hai của Mỹ với cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất ?
nhân dân
ở địa phương
và trách nhiệm củabản thân trong việcthực hiện công tác phòng không nhân dân
- Hiểu đượcđược nội dung, ý nghĩa của Hiệp định Pari 1973
- Hiểu đượcnguyên tắc của Đảng tatrong quá trình đấu tranh ngoại giao với đế quốc Mĩ
Phân tích được nội dung của Hiệp định để thấy được ý nghĩa của Hiệp định
Liên hệ với nguyên tắc cơ bảntrong chính sáchngoại giaocủa Đảng
ta hiện nay và trách nhiệm củabản thân trong việcthực hiện chính sáchđối ngoại.2.3.2 Xác định kiến thức liên môn tích hợp trong bài dạy
Tích hợp với kiến thức môn Giáo dục quốc phòng lớp 12 ở bài 8 “Công tác phòng không nhân dân” để thấy được những chủ trương, biện pháp của Đảng
và nhân dân ta trong quá trình đấu tranh chống lại cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ 2 của đế quốc Mĩ 1972
Tích hợp với kiến thức Ngữ văn lớp 12 qua trích đoạn “Đất nước” trong trường ca ”Mặt đường khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm để thấy được tinh thần đấu tranh anh dũng của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Tích hợp với kiến thức Giáo dục công dân lớp 11 ở bài 15 “Chính sách đối ngoại ” để thấy được nguyên tắc trong chính sách đối ngoại của Đảng ta trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước và nội dung trong chính sách đối ngoại chính sách đối ngoại của Đảng ta hiện nay
Trang 102.3.3 Xác định các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng để tíchhợp các môn học khác vào phân môn Lịch sử.
-Tích hợp kiến thức liên môn: Tích hợp môn Lịch sử với các môn học
khác nhau (Giáo dục quốc phòng lớp 12 ở bài 8 “Công tác phòng không nhân
dân”,Văn học lớp 12 qua trích đoạn trong bài thơ “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm, Giáo dục công dân lớp 11 ở bài 15 “Chính sách đối ngoại ” )
- Các phương pháp dạy học tích cực: Miêu tả, tường thuật, trực quan, trình bày, xác lập mối quan hệ nhân quả, trực quan, giải quyết vấn đề
- Kỹ thuật dạy học tích cực: Đặt câu hỏi, học tập hợp tác, kỹ thuật khăn phủ bàn
2.3.4 Tiến hành dạy thử nghiệm
2.3.4.1 Lập kế hoạch bài dạy
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Nắm được những thành tích trong chiến đấu chống chiến tranh phá hoạicủa Mĩ lần thứ 2 (1972), đặc biệt là trận “ Điện Biên Phủ trên không” vai trò, ý nghĩa của sự kiện này
- Biết được những chủ trương, biện pháp tiến hành công tác phòng không nhân dân của ta để chống lại chiến tranh phá họai của đế quốc Mĩ, công tác phòng không ở địa phương và trách nhiệm của bản thân trong việc thực hiện công tác phòng không nhân dân hiện nay
- Thấy được những đóng góp sức người, sức của của hậu phương miền Bắc cho các mạng miền Nam, cách mạng Lào và Campuchia
- Nêu, phân tích được nội dung và ý nghĩa của Hiệp định Pari năm 1973
về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam
- Nêu được các nguyên tắc cơ bản trong chính sách ngoại giao của Đảng
ta trong tình hiện nay và hiểu được trách nhiệm của mình trong việc thực hiện chính sách đối ngoại
2 Kĩ năng:
- Vận dụng kiến thức môn Giáo dục quốc phòng lớp 12 ở bài 8 “Công tác phòng không nhân dân” để thấy được những chủ trương, biện pháp của Đảng và nhân dân ta trong quá trình đấu tranh chống lại cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ 2 của đế quốc Mĩ 1972
- Vận dụng kiến thức Ngữ văn lớp 12 qua trích đoạn “Đất nước” trong trường ca ”Mặt đường khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm để thấy được tinh thần đấu tranh anh dũng của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
- Vận dụng kiến thức môn Giáo dục công dân lớp 11 ở bài 15 “Chính sáchđối ngoại ” để thấy được chính sách đối ngoại của Đảng ta hiện nay từ đó tuyên truyền cho bạn bè, người thân biết được một số nội dung trong chính sách đối ngoại của Nhà nước
- Kĩ năng sử dụng tranh, ảnh kỹ năng phân tích, đánh giá, liên hệ các sự kiện lịch sử
3 Thái độ:
Trang 11- Từ việc vận dụng kiến thức liên môn học sinh biết khai thác, nắm được
và hiểu được nội dung bài học qua đó lên án những tội ác của đế quốc Mĩ và chính quyền tay sai trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, đặc biệt là cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai của đế quốc Mĩ năm 1972; Bồi
dưỡng thêm lòng yêu nước gắn với CNXH, tình cảm ruột thịt của nhân dân hai miền Nam - Bắc, tình đoàn kết giữa 3 nước Đông Dương, bồi dưỡng niềm tin vào sự lãng đạo của Đảng trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước và trong thời kì hiện nay
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo
- Năng lực chuyên biệt: tái tạo kiến thức, thực hành bộ môn Lịch sử, xác định và giải quyết mối liên hệ , ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau, nhận xét, đánh giá sự kiện
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC
1 Giáo viên:
- Máy chiếu, máy vi tính, thiết bị âm thanh
- Tranh ảnh, vi deo về cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai của
Mĩ năm 1972
- Tranh ảnh về công tác phòng không nhân dân hiện nay
- Tranh ảnh về vai trò hậu phương miền Bắc
- Tranh ảnh, vi deo về Hiệp định Pa ri năm 1973
- Bảng phụ, giấy Ao (kẻ sẵn khăn phủ bàn) để học sinh thảo luận nhóm
- Kiến thức các môn học tích hợp liên quan đến nội dung bài học
- Soạn giáo án Powerpoint, trình chiếu các slides
- Sách giáo khoa Lịch sử lớp 12, Giáo dục quốc phòng lớp 12, Giáo dục công dân lớp 11, sách chuẩn kiến thức - kĩ năng Lịch sử lớp 12, sách chuẩn kiến thức kĩ năng môn Giáo dục công dân trung học phổ thông
2 Học sinh:
- Nghiên cứu kỹ nội dung bài học
- Sưu tầm tranh ảnh về những biện pháp của Đảng trong việc giải quyết vấn đề Trường Sa - Hoàng Sa
- Bút dạ để hoạt động nhóm
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
A HOẠT ĐỘNG TẠO TÌNH HUỐNG HỌC TẬP/KHỞI ĐỘNG/GIỚI
THIỆU/DẪN DẮT/NÊU VẤN ĐỀ
Khái quát kiến thức của tiết trước để dẫn dắt vào bài mới
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về Chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” và “Đông
Dương hóa chiến tranh” của Mĩ
Sau thất bại ở chiến lược“Chiến tranh cục bộ”(1965 – 1968) đế quốc Mĩ không dừng lại ở đó mà tiếp tục thực hiện chiến lược chiến tranh xâm lược mới
là “Việt Nam hóa chiến tranh” và “Đông Dương hóa chiến tranh” Đây là chiến lược chiến tranh xâm lược toàn diện Mĩ không chỉ đánh ta ở Miền Nam,
mà đánh miền Bắc bằng cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai, tấn công Lào và
Trang 12Campuchia Vậy nhân dân miền Bắc đã chiến đấu như thế nào để chống lại cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ 2 của Mĩ và vì sao Mĩ phải kí Hiệp định Pari sau hơn 4 năm đấu tranh kéo dài trên bàn hội nghị, nội dung, ý nghĩa của Hiệp định như thế nào thì chúng ta sẽ trả lời các câu hỏi đó ở phần IV, V bài 22 “ Nhân dân hai miền trực tiếp chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược Nhân dân miền Bắc vừa chiến đấu vừa sản xuất (1965 – 1973)
* Hoạt động 2: Miền Bắc khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội
( Giáo viên nhắc học sinh không học vì giảm tải)
* Hoạt động 3: Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mĩ , vừasản xuất và làm nghĩa vụ hậu phương
Mục tiêu và phương thức hoạt động Gợi ý sản phẩm
Bước 1: GV cho học sinh làm việc với SGK và xác
định mốc thời gian Mĩ chính thức tiến hành cuộc
chiến tranh bằng không quân và hải quân phá hoại
miền Bắc lần thứ hai.
Bước 2: HS: Theo dõi SGK, trả lời theo nhiều ý
kiến khác nhau tùy theo sự hiểu biết của các em
Bước 3: GV: Nhận xét, chuẩn kiến thức : Ngày
16/4/1972 Níchxơn chính thức tiến hành cuộc chiến
tranh bằng không quân và hải quân phá hoại miền
Bắc lần thứ 2 và trình chiếu hình ảnh các phương
tiện chiến tranh mà Mĩ sử dụng trong cuộc chiến
tranh phá hoại miền Bắc lần thứ 2 (Hình ảnh 1,2 ở
phần phụ lục)
Bước 4: GV: Dựa vào kiến thức môn Lịch sử và
GDQP em hãy nêu âm mưu, thủ đoạn của Mỹ trong
cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai?
Bước 5: HS suy nghĩ, trả lời
Bước 6: GV Nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức
Bước 7: GV: Cho học sinh xem video về cuộc chiến
tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai của Mĩ và khái
quát diễn biến cuộc chiến tranh bằng không quân và
hải quân phá hoại miền Bắc lần thứ hai của Mĩ và
dừng lại hỏi: Cuộc tập kích chiến lược 12 ngày đêm
của Mỹ nhằm mục đích gì?
Bước 8 : HS suy nghĩ trả lời
Bước 9: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức:
Nhằm giành một thắng lợi quân sự quyết định, buộc
ta kí một hiệp định có lợi cho Mĩ
Bước 10: GV: trình chiếu những hình ảnh sức tàn
phá của cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần 2
của đế quốc Mĩ (Hình ảnh 3,4 ở phần phụ lục)
Bước 11 : HS: nghe, quan sát hình ảnh
2 Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mĩ , vừa sảnxuất và làm nghĩa vụ hậu phương
a Miền Bắc vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, vừa sản xuất
* Diễn biến:
- Ngày 16/4/1972 Tổng thống Mĩ Ních-xơnchính thức tiến hành chiến tranh bằng không quân và hải quân phá hoại miền Bắc lần thứ 2.+ Đợt 1: từ ngày
16/4/1972 đến ngày 14/ 12/1972
+ Đợt 2: Từ 18/12 29/12/1972 Mĩ mở cuộc tập kích chiến lược bằng B52 vào Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố khác
Trang 13Bước 12: GV: Em hãy so sánh cuộc chiến tranh
phá hoại miền Bắc lần thứ hai của Mỹ với cuộc
chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất 1965 ?
Bước 13 : HS: trả lời với nhiều ý kiến khác tùy theo
hiểu biết của các em
Bước 14: GV: nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến
thức:
* Giống nhau: về âm mưu và thủ đoạn
* Khác nhau: Cuộc chiến tranh phá hoại lần hai của
Mĩ có quy mô lớn hơn, tốc độ nhanh hơn, cường độ
đánh phá mạnh hơn, hành động táo bạo và sử dụng
phổ biến, tập trung các loại máy bay hiện đại nhất
Bước 15: GV: Dựa vào kiến thức môn GDQP lớp
12 em hãy nêu những chủ trương, biện pháp tiến
hành công tác phòng không nhân dân của ta để
chống lại chiến tranh phá họai của đế quốc Mĩ?
Bước 16: HS: Trả lời bằng nhiều ý kiến khác nhau
tùy theo sự hiểu biết của các em
Bước 17: GV: Nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến
thức
Bước 18: GV: Vậy trong cuộc chiến tranh phá hoại
ác liệt của đế quốc Mỹ, quân dân miền Bắc đã lập
được những chiến công nổi bật như thế nào trong
sản xuất, chiến đấu ?
Bước 19: HS theo dõi SGK trả lời
Bước 20: GV nhận xét, chốt ý và sử sụng kiến thức
Ngữ văn lớp 12 qua trích đoạn “Đất nước” trong
trường ca ”Mặt đường khát vọng” của Nguyễn
Khoa Điềm để minh họa và khẳng định tinh thần
bất khuất, kiên cường, anh dũng của lớp lớp thế hệ
người Việt Nam nói chung và nhân dân miền Bắc
nói riêng trong cuộc đấu tranh chống đế quốc Mĩ
Bước 21: GV hướng dẫn HS khai thác H.75 SGK
để khắc hoạ cho HS về chiến thắng ĐBP trên không
Bước 22: GV sử dụng kĩ thuật dạy học khăn phủ
bàn và chia lớp thành 4 nhóm thảo luận 2 vấn đề:
Nhóm 1, nhóm 2: Tại sao thắng lợi của quân dân
miền Bắc từ 18/12 /1972 29/12/1972 lại được gọi
là trận “Điện Biên Phủ trên không”? Em hãy kể
tên một số anh hùng trong trận “Điện Biên Phủ
trên không” mà em biết?
Nhóm 3, nhóm 4: Dựa vào kiến thức môn GDQP
em hãy nêu trách nhiệm của mình (là học sinh)
phải làm gì trong việc thực hiện công tác phòng
- Quân dân miền Bắc vừasản xuất, vừa anh dũng chiến đấu đã đập tan hoàn toàn cuộc tập kích bằng không quân của Mĩ,làm nên trận “Điện Biên Phủ trên không” năm 1972
Trang 14không nhân dân Ở địa phương em hiện nay công
tác phòng không nhân dân phát triển như thế nào?
Bước 23: HS trao đổi, thảo luận và cử đại diện
nhóm trả lời
Bước 24: GV: Nhận xét hoạt động của nhóm 1,
nhóm 2, bổ sung và trình chiếu những hình ảnh
minh họa về chiến thắng của quân dân miền Bắc và
trung tướng Phạm Tuân (Hình ảnh 5, 6 ở phần phụ
lục) rồi chuẩn kiến thức: Phạm Tuân một trong
những tấm gương điển hình trong cuộc kháng chiến
Bên cạnh đó có rất nhiều chàng trai, cô gái, bao thế
hệ của Việt Nam vẫn sống, cống hiến thầm lặng cho
cuộc kháng chiến chống Mĩ Chiến thắng Điện Biên
Phủ trên không là chiến thắng của sự anh dũng, kiên
cường, của đức hi sinh của nhân dân, đất nước Việt
Nam Như trong trích đoạn “Đất nước” trong
trường ca ”Mặt đường khát vọng” của Nguyễn
Khoa Điềm có viết:
Bước 26: GV yêu cầu học sinh theo dõi SGK để
thấy được thành tựu của miền Bắc trong quá trình
làm nghĩa vụ hậu phương
Bước 27: HS theo dõi SGK
Bước 28: GV chuẩn kiến thức và trình chiếu hình
ảnh về vai trò hậu phương của miền Bắc (Hình ảnh
8,9,10 ở phần phụ lục)
GV tiểu kết và chuyển ý: với thất bại ở trận “Điện
Biên Phủ trân không” đế quốc Mĩ phải chấm dứt
các hoạt động chiến tranh phá họa miền Bắc lần
thứ 2 và kí Hiệp định Pari năm 1973 về chấm dứt
chiến tranh lập lại hòa bình ở Việt Nam, vậy nội
dung và ý nghĩa của Hiệp định như thế nào cô và
các em cùng tìm hiểu mục 3.
* Kết quả:
+ Trong trận “Điện Biên Phủ trên không” Quân dân ta đã bắn rơi
81 máy bay, bắt sống 43 phi công Mĩ
+ Trong cả cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai, miền Bắc bắn rơi
735 máy bay Mĩ, bắn chìm 125 tàu chiến, loại khỏi vòng chiến đấu hàngtrăm phi công Mĩ
* Ý nghĩa: “Điện Biên Phủ trên không” là trận quyết định buộc Mĩ phải tuyên bố ngừng hẳn các hoạt động chống phá miền Bắc (15/1/1973) và phải kí Hiệp định Pari, chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Việt Nam (27/1/1973)
b Miền bắc làm nghĩa vụhậu phương
- Miền Bắc vẫn tiếp nhậnhàng viện trợ từ bên ngoài vào và chi viện theo yêu cầu của chiến trường miền Nam
- Trong 3 năm (1969- 1971) hàng chục vạn thanh niên miền Bắc nhập ngũ, 60 % trong số
đó bổ sung cho miền Nam, Lào, Camphuchia., khối lượng vật chất đưa vào các chiến trường tănggấp 1,6 lần so với 3 năm trước
