(SKKN 2022) sử dụng tiện ích NXTT26 tự tạo bằng ngôn ngữ lập trình python để nhập nhận xét học sinh tự động theo thông tư 26 của bộ GDĐT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT NGỌC LẶC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG TIỆN ÍCH NXTT26 TỰ TẠO BẰNG NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON ĐỂ NHẬP NHẬN XÉT HỌC SINH TỰ ĐỘNG THEO THÔNG TƯ 2

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT NGỌC LẶC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG TIỆN ÍCH NXTT26 TỰ TẠO BẰNG NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH PYTHON ĐỂ NHẬP NHẬN XÉT HỌC SINH TỰ

ĐỘNG THEO THÔNG TƯ 26 CỦA BỘ GD&ĐT

Người thực hiện: Phan Thanh Quyền Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Tin học

MỤC LỤC

1 Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài: 1

1.2 Mục đích nghiên cứu: 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu: 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu: 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm: 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: 3

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề: 5

2.3.1 Hướng dẫn cài đặt: 5

2.3.2 Hướng dẫn sử dụng: 5

2.3.3 Hướng phát triển của tiện ích: 16

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường: 19

3 Kết luận, kiến nghị 19

3.1 Kết luận: 19

3.2 Kiến nghị: 20

DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT

THPT Trung học phổ thông Trung học phổ thông

CNTT Công nghệ thông tin Công nghệ thông tin

BGDĐT Bộ Giáo Dục và Đào Tạo Bộ Giáo Dục và Đào Tạo

GD&ĐT Giáo Dục và Đào Tạo Giáo Dục và Đào Tạo

NXTT26 Nhận xét học sinh theo thôngtư 26 Nhận xét học sinh theo thôngtư 26

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài:

Một trong những ứng dụng của CNTT trong giáo dục mang lại nhiều lợiích cho các thầy (cô) giáo Đó là, các nhà trường phổ thông, các cơ sở giáo dụctrên cả nước đã và đang từng bước thực hiện việc “số hóa” công tác quản lý hồ

sơ, sổ sách của giáo viên, học sinh như: sử dụng sổ liên lạc điện tử, sổ điểm điện

tử (hệ thống vnedu của VNPT, hệ thống SMAS của Viettel, hệ thống CSDLngành của Bộ GD&ĐT, …)… thay thế cho sổ giấy Việc “số hóa” không chỉgiúp giảm thiểu hồ sơ, sổ sách của giáo viên, mà còn giúp thầy (cô) tiết kiệm rấtnhiều thời gian, công sức Vì vậy, thầy (cô) có nhiều thời gian hơn cho việc soạngiáo án, thiết kế bài giảng, đầu tư chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao năng lực,phẩm chất nhà giáo Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục của nhàtrường

Theo Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều củaquy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông banhành kèm theo thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo, ngoài việc đánh giá kết quả học tập củahọc sinh bằng điểm số thì giáo viên còn phải đánh giá bằng nhận xét sự tiến bộ

về thái độ, hành vi, kết quả học tập môn học sau mỗi học kì, cả năm học…[1]

Như vậy, sau mỗi học kỳ, theo qui định mới tại thông tư 26, ngoài việcđánh giá bằng điểm thì giáo viên còn phải nhận xét cho từng em học sinh trêncác hệ thống CSDL ngành, vnedu hay SMAS Đối với môn học nhiều tiết, giáoviên dạy ít lớp thì việc nhập thêm nhận xét học sinh cũng không vấn đề gì nhưngvới những môn học ít tiết, giáo viên phải dạy nhiều lớp thì việc phải nhập thêmnhận xét học sinh cũng mất rất nhiều thời gian của các thầy (cô) giáo Do đó màcác phần mềm, tiện ích hỗ trợ nhập nhận xét học sinh tự động theo thông tư 26của Bộ GD&ĐT ra đời đã giúp các thầy (cô) giáo tiết kiệm rất nhiều thời gian,công sức trong việc nhập nhận xét học sinh cuối kỳ và cuối năm

Qua sử dụng một số phần mềm, tiện ích nhập nhận xét học sinh tự độngtheo thông tư 26 của Bộ GD&ĐT được chia sẻ trên mạng internet, tôi nhận thấycác phần mềm, tiện ích hỗ trợ đó vẫn còn một vài hạn chế như: Việc cài đặt với

đa số giáo viên còn phức tạp gây nhiều khó khăn; chưa hỗ trợ đồng thời các hệthống quản lý điểm (vnedu, SMAS, CSDL ngành…); với mỗi khoảng điểm chỉ

có một mẫu nhận xét dẫn đến có nhiều học sinh được nhận xét giống nhau; chưađiền nhận xét tự động cho nhiều sheet trong file excel cùng lúc Trên cơ sở đó,tôi xin đưa ra sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng tiện ích NXTT26 tự tạo bằng ngôn ngữ lập trình Python để nhập nhận xét học sinh tự động theo thông tư

26 của Bộ GD&ĐT”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

- Xây dựng và sử dụng tiện ích giúp cho việc nhập nhận xét học sinh nhanh hơn,tiết kiệm thời gian và công sức cho giáo viên so với cách làm thủ công (gõ trựctiếp hoặc copy và paste)

- Tạo phần mềm ứng dụng với giao diện đồ họa bằng ngôn ngữ lập trình Pythongiúp học sinh yêu thích học lập trình Python nói chung và lập trình nói riêng…

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Ngôn ngữ lập trình Python và các thư viện hỗ trợ Python như: PyQt5,xlwings…

- Công cụ thiết kế giao diện đồ họa Qt Designer

- Phần mềm bảng tính Excel

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp thực nghiệm

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm:

Thông tư số 26/2020/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của quychế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông ban hànhkèm theo thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộtrưởng Bộ giáo dục và đào tạo [1]

Chỉ thị 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đãnêu rõ: “Đối với giáo dục và đào tạo, CNTT có tác dụng mạnh mẽ, làm thay đổinội dung, phương pháp, phương thức dạy và học CNTT là phương tiện để tiếntới một “xã hội học tập” Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọngbậc nhất thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhânlực cho CNTT” [2]

Quyết định số 117/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề án

“Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy - học,

Theo Nghị quyết Chính phủ 49/CP ký ngày 04/08/1993 thì: “CNTT là tậphợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại -chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác và sử dụng

có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trongmọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội” [4]

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Với những môn học nhiều tiết, thầy (cô) dạy ít lớp đã nhập nhận xét trên

hệ thống vnedu, SMAS, CSDL bằng cách gõ trực tiếp hoặc copy và paste nộidung vào các ô nhận xét của từng học sinh

Hình 1: Gõ trực tiếp nội dung vào ô nhận xét của từng học sinh

Nhưng, với những môn học ít tiết thầy, cô phải dạy nhiều lớp thì việc gõtrực tiếp nội dung hoặc copy và paste một cách thủ công mất khá nhiều thờigian, gây nhàm chán và có thể dẫn đến nhầm lẫn, sai sót do nhìn màn hình máytính nhiều…Do đó, có những thầy (cô) biết sử dụng cơ bản phần mềm bảng tínhexcel của Microsoft đã xuất file sổ điểm excel từ hệ thống vnedu, SMAS hayCSDL ngành…

Hình 2: Xuất file excel sổ điểm các lớp dạy của giáo viên

rồi sử dụng chức năng lặp, thay thế từ (Replace…With) trong tùy chọnAutoCorrect Option để nhập nhận xét Với cách này vẫn phải nhập từng họcsinh nhưng nhanh hơn so với nhập trực tiếp.

Hình 3: Sử dụng chức năng thay thế (Replace … With) trong excel

Thay vì nhập nhận xét từng học sinh, với những thầy (cô) thành thạoexcel hơn đã sử dụng các hàm if lồng nhau trong excel để nhập nhận xét họcsinh dựa trên kết quả điểm số Sau đó, nhập lại vào hệ thống vnedu, SMAS hayCSDL ngành… Cách này tuy có nhanh hơn 2 cách trên, nhưng việc sử dụng các

hàm if lồng nhau để nhập nhận xét sẽ dẫn đến nhiều học sinh có nhận xét giốngnhau…và chỉ áp dụng được cho 1 lớp (mỗi lớp trên 1 sheet khác nhau), lớp khácphải thực hiện lại

Hình 4: Sử dụng hàm if lồng nhau trong excel để nhập nhận xét tự động

Hiện nay, trên mạng internet có một vài công cụ giúp thầy, cô nhập nhậnxét học sinh tự động theo thông tư 26 của Bộ GD&ĐT Tuy nhiên, các phầnmềm, tiện ích hỗ trợ đó vẫn còn một vài hạn chế như: Việc cài đặt với đa số giáoviên còn phức tạp gây nhiều khó khăn; với mỗi khoảng điểm chỉ có một mẫunhận xét dẫn đến có nhiều học sinh được nhận xét giống nhau; chưa điền nhậnxét tự động cho nhiều sheet trong file excel cùng lúc; chỉ tương thích excel 2010trở lên

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

2.3.1 Hướng dẫn cài đặt:

a) Tải file tiện ích NXTT26.exe từ website nhà trường hoặc theo link sau:

- https://bit.ly/nhan_xet_thong_tu_26 hoặc https://bit.ly/nhan_xet_tu_dong_tt26

b) Cài đặt:

- Tiện ích nhập nhận xét học sinh tự động theo thông tư 26 không phải cài đặt,sau khi tải về thầy (cô) chỉ việc kích đúp chuột vào file NXTT26.exe để sửdụng

2.3.2 Hướng dẫn sử dụng:

- Sau khi khởi động, Tiện ích NXTT26 có giao diện chính như hình bên dưới

Hình 5: Giao diện chính của tiện ích Nhận xét tự động theo thông tư 26

2.3.2.1 Chi tiết các chức năng:

a Chọn file cần nhận xét:

Hình 6: Chọn file sổ điểm excel

- Nhấn nút Browse để chọn và mở file sổ điểm excel chứa danh sách học sinhcác lớp cần nhận xét

b Tùy chọn:

Hình 7: Các tùy chọn khi nhập nhận xét

- (1) Chọn cột ĐTB: Chọn cột chứa ĐTB trong file sổ điểm excel

- (2) Chọn cột ghi nhận xét: Chọn cột để ghi nhận xét trong file sổ điểm excel

- (3) Chọn dòng chứa tên học sinh đầu tiên: Chọn dòng chứa tên học sinh đầutiên trong file sổ điểm excel

- (4) Thêm dòng cuối: Chỉ chọn đối với mẫu vnedu cả năm, mẫu SMAS, mẫu CSDL ngành.

c Các chức năng chính:

Hình 8: Các chức năng chính của tiện ích NXTT26

- (1) Ghi nhận xét: Chức năng ghi nhận xét tự động vào file sổ điểm excel

- (2) Sửa mẫu nhận xét: Cho phép người dùng tự sửa mẫu nhận xét mặc định

- (3) Hướng dẫn: Mở hướng dẫn sử dụng tiện ích

- (4) Thoát: Thoát chương trình khi không sử dụng nữa

d About

- Giới thiệu thông tin về tác giả

Hình 9: Thông tin giới thiệu tác giả

2.3.3.2 Các bước thực hiện nhận xét học sinh tự động:

a Bước 1: Chuẩn bị file sổ điểm excel

File sổ điểm xuất ra từ vnedu, SMAS, CSDL ngành hoặc hệ thống khác

a.1 Xuất file sổ điểm từ vnedu:

+ B1: Đăng nhập hệ thống vnedu

Hình 10: Đăng nhập hệ thống vnedu

+ B2: Chọn Sổ điểm  Chọn Nhập xuất  Chọn Xuất các môn tôi dạy

Hình 11: Xuất file sổ điểm excel từ hệ thống vnedu

+ B3: Chọn nơi lưu file Sổ điểm excel vào máy tính

Hình 12: Lưu file sổ điểm excel vào máy tính

Hình 13: Sổ điểm excel (vnedu)

a.2 Xuất file nhận xét từ CSDL ngành ta thực hiện như sau:

Hình 14: Đăng nhập hệ thống CSDL ngành

+ B2: Chọn mục 5 Nhập liệu  Chọn 5.3 Nhập điểm  Chọn 5.3.2 Nhập nhận xét môn học

Hình 15: Xuất file Nhập nhận xét môn học từ CSDL ngành

+ B3: Chọn nơi lưu file Sổ điểm excel vào máy tính

Hình 16: Lưu file sổ điểm excel vào máy tính

Hình 17: Sổ điểm excel (CSDL ngành)

a.3 Xuất file sổ điểm từ SMAS:

Do trường THPT Ngọc Lặc không sử dụng hệ thống SMAS nên tôi khôngthể minh họa xuất file sổ điểm từ SMAS

Hình 18: Sổ điểm excel (SMAS)

b Bước 2: Sửa mẫu nhận xét mặc định

Ở lần chạy đầu tiên, chương trình sẽ tạo ra file mau_nhan_xet.txt nhậnxét mặc định

Hình 19: Các mẫu nhận xét mặc định theo khoảng điểm

Thầy, cô có thể sửa lại nhận xét theo chủ quan của mình bằng cách sửatrực tiếp trên file mau_nhan_xet.txt hoặc sửa từ tiện ích NXTT26 bằng cách

nhấn vào chức năng “Sửa mẫu nhận xét” Lưu ý: Ứng với mỗi khoảng điểm có

nhiều nhận xét khác nhau, mỗi nhận xét cách nhau dấu chấm phẩy “;” Đây làmột trong những ưu điểm của tiện ích NXTT26 so với các tiện ích khác

Hình 20: Sửa mẫu nhận xét mặc định

c Bước 3: Ghi nhận xét tự động

- Các bước thực hiện để Ghi nhận xét tự động vào file sổ điểm excel:

+ B1: Chọn file Sổ điểm exel Nhấn nút Browser trên tiện ích để chọn

file sổ điểm excel

+ B2: Chọn các tùy chọn Do các hệ thống vnedu, SMAS và CSDL

ngành có cấu trúc file sổ điểm excel khác nhau nên thầy, cô có thể lựa chọn cáctùy chọn cho phù hợp với từng file sổ điểm excel của các hệ thống đó Đây cũng

là một trong những ưu điểm của tiện ích NXTT26 so với các tiện ích khác

(4) Thêm dòng cuối: Chỉ chọn đối với mẫu vnedu cả năm, mẫu SMAS, mẫu CSDL ngành.

Hình 23: Kết quả khi chọn file sổ điểm excel

+ B3: Ghi nhận xét vào file excel Sau khi đã chọn file sổ điểm excel và chọn các tùy chọn phù hợp thầy, cô nhấn nút “Ghi nhận xét” để tiện ích ghi

nhận xét vào file sổ điểm excel

Hình 24: Kết quả ghi nhận xét thành công vào file sổ điểm excel

Lưu ý:

+ Tiện ích NXTT26 dựa vào điểm trung bình để nhận xét học sinh, do đóthầy, cô nên kết hợp với quá trình học tập và rèn luyện của từng học sinh để điềuchỉnh nhận xét cho hợp lý

+ Khi chưa chọn file sổ điểm excel, thì nút “Ghi nhận xét” bị mờ Do

đó, thầy (cô) không thể thao tác được với nút “Ghi nhận xét”.

+ B1: Đăng nhập hệ thống vnedu

+ B2: Chọn Sổ điểm  Chọn Nhập xuất  Chọn Nhập điểm từ excel

Hình 26: Nhập file sổ điểm excel vào hệ thống vnedu

+ B3: Chọn nơi lưu file Sổ điểm excel trên máy tính để upload lên vnedu

Hình 27: Chọn file sổ điểm excel trên máy tính

Hình 28: Kết quả import thành công nhận xét học sinh lên vnedu

e Bước 4: Thoát chương trình

Đóng chương trình khi không sử dụng nữa, một hộp thoại xuất hiện hỏingười có chắc chắn muốn thoát chương trình không và nhắc nhở người dùng nên

lưu file excel trước khi nhấn nút “Yes”.

Hình 29: Thông báo khi nhấn nút Thoát

2.3.3 Hướng phát triển của tiện ích:

Việc phát triển thêm được thực hiện dễ dàng Với điều kiện nắm vữngkiến thức về ngôn ngữ lập trình Python, công cụ thiết kế giao diện PyQtDesigner…

a Thiết kế giao diện ứng dụng bằng Qt Designer

- Line edit: Dùng để nhập dữ liệu (1 dòng).

- Combo Box: Cho phép người dùng chọn các nội dung có sẵn

- Check Box: Cho phép người dụng chọn hoặc bỏ chọn 1 nội dung

- Spin box: Tương tự như Line Edit nhưng chỉ được phép nhập số

Hình 31: Cài đặt thư viện xlwings cho Python bằng dòng lệnh cmd

- Minh họa một vài đoạn code Python đã sử dụng để tạo ứng dụng NXTT26

Hình 32: Các thư viện hỗ trợ được sử dụng trong ứng dụng NXTT26

Hình 33: Code python hàm MainWindows

Hình 34: Code python load dữ liệu vào combobox

Hình 35: Code python hàm mở file excel

Hình 36: Code python kiểm tra có tồn tại file mau_nhan_xet.txt hay không

Hình 37: Code python hàm điền nhận xét vào file excel

Hình 38: Đóng gói chương trình python bằng thư viện Pyinstaller

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường:

- Sáng kiến kinh nghiệm đã giúp bản thân cũng như nhiều đồng nghiệp khác tiếtkiệm thời gian, công sức trong việc nhập nhận xét học sinh theo thông tư 26 của

Bộ GD&ĐT một cách nhanh chóng, đặc biệt là những thầy, cô dạy nhiều lớp thìviệc phải nhận xét học sinh theo thông tư 26 cũng là cả một vấn đề

- Tiện ích nhập nhận xét học sinh tự động theo thông tư 26 của Bộ GD&ĐTđược chia sẻ công khai trên mạng internet, fanpage(https://fb.com/truongthptngoclac) cũng như trên website của trường(http://thptngoclac.edu.vn) cho các đồng nghiệp trong và ngoài tỉnh sử dụng, sốlượng download tiện ích rất nhiều và tôi đã nhận được nhiều ý kiến đóng góptích cực từ các thầy (cô) sử dụng Giúp cho tôi có động lực tiếp tục nghiên cứu

bổ sung thêm các tính năng mới cho tiện ích cũng như tạo ra các tiện ích khác đểphục vụ cộng đồng

3 Kết luận, kiến nghị

3.1 Kết luận:

- Tiện ích NXTT26 dựa vào kết quả học tập (điểm số) để nhận xét học sinh, do

đó để nhận xét học sinh một cách chính xác, giáo viên nên kết hợp với quá trìnhhọc tập và rèn luyện của học sinh để điều chỉnh nhận xét cho hợp lý

- Qua kết quả thực tế đã đạt được, tôi thấy việc sử dụng tiện ích NXTT26 nhập

nhận xét học sinh tự động theo thông tư 26 của Bộ GD&ĐT rất khả quan Rútngắn được thời gian, công sức cho giáo viên Tôi rất mong nhận được nhiều hơnnữa những góp ý nhận xét của đồng nghiệp về tiện ích NXTT26 Đó là động lựcgiúp tôi phấn đấu học hỏi để viết thêm được nhiều tiện ích giáo dục khác hỗ trợcác thầy (cô) giáo

3.2 Kiến nghị:

- Đối với nhà trường:

Động viên, khuyến khích cán bộ giáo viên tích cực tham gia nghiên cứukhoa học, ứng dụng CNTT trong giảng dạy

- Đối với Sở GD&ĐT: