(SKKN 2022) Vận dụng phương pháp giải quyết vấn đề và kỹ thuật dạy học theo trạm để xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề Phương trình trạng thái khí lí tưởng theo hướng phát triển

MỤC LỤCSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO TRẠM ĐỂ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO TRẠM ĐỂ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ - PHƯƠNG TRÌNH TRẠNG THÁI KHÍ LÍ TƯỞNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH- ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GDPT MỚI 2018.

Người thực hiện: Lê Đình Sáng Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực: Vật Lí

THANH HOÁ NĂM 2022

Nội dung Trang

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 7

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để

giải quyết vấn đề.

8

2.4 Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,

với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Dạy học phát triển năng lực học sinh là yêu cầu cần thiết đáp ứng yêu cầu ngày càngcao của đời sống xã hội là đòi hỏi cấp bách Khái niệm năng lực người học cũng ngàycàng được mở rộng Năng lực của học sinh là một cấu trúc động, có tính mở, đa thành

tố, đa tầng bậc, hàm chứa trong nó không chỉ là kiến thức, kỹ năng mà cả niềm tin, giátrị, trách nhiệm xã hội… thể hiện ở tính sẵn sàng hành động của các em trong môitrường học tập phổ thông và những điều kiện thực tế đang thay đổi của xã hội

Trong những năm gần đây, khái niệm dạy học phát triển năng lực được đề cậpđến rất nhiều trong nền giáo dục của các quốc gia Có nhiều nước phát triển đã đi tiênphong trong quá trình áp dụng dạy học phát triển năng lực vào hệ thống giáo dục của

họ Tuy nhiên, việc áp dụng lý thuyết này vào thực tiễn ở nước ta chưa thật sâu rộng

Chương trình môn Vật lí giúp học sinh có được những kiến thức phổ thông cốtlõi về: các mô hình hệ vật lí, chất, năng lượng và sóng, lực và trường, vận dụng đượcmột số kỹ năng tiến trình khoa học; bước đầu sử dụng được toán học, tin học làm ngônngữ, công cụ giải quyết vấn đề Vận dụng được một số tri thức vào thực tiễn, ứng xửđược với thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững xã hội và bảo vệ môitrường; nhận biết đúng được một số năng lực, sở trường của bản thân và lựa chọn đượcmột số ngành nghề liên quan đến lĩnh vực mà môn học đề cập Chương trình chú trọngvào bản chất, ý nghĩa vật lí của các đối tượng, đề cao tính thực tiễn, tránh khuynhhướng thiên về toán học, tạo điều kiện để giáo viên giúp học sinh phát triển tư duykhoa học dưới góc độ vật lí, khơi gợi sự ham thích ở học sinh, tăng cường khả năngvận dụng tri thức vào thực tiễn Do vậy dạy học Vật lí sẽ giúp học sinh phát triển đượcnhiều năng lực cần thiết trong quá trình học tập và vận dụng vào cuộc sống

Xuất phát từ những yêu cầu trên, tôi chọn đề tài: “Vận dụng phương pháp giải quyết

vấn đề và kỹ thuật dạy học theo trạm để xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề phương trình trạng thái khí lí tưởng theo hướng phát triển năng lực của học sinh- đáp ứng chương trình GDPT mới năm 2018 ” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm

-nhằm từng bước thay đổi phương pháp dạy học để phát triển các năng lực của học sinhđáp ứng các yêu cầu của đời sông thực tế

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Vận dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề để xây dựng được kế hoạch dạyhọc chủ đề phương trình trạng thái khí lí tưởng theo hướng phát triển năng lực họcsinh

- Tìm ra phương án tối ưu nhằm phát triển năng lực học sinh khi dạy chủ đề phươngtrình trạng thái khí lí tưởng Giúp phát huy khả năng tự học, tự nghiên cứu của họcsinh, rèn luyện cho học sinh kỹ năng thu thập, chọn lọc, xử lí các thông tin, biết vậndụng các kiến thức học được vào giải quyết các tình huống của đời sống thực tế

- Thực nghiệm dạy chủ đề tại trường THPT Triệu Sơn 4

- Xây dựng bộ công cụ đánh giá hoạt động học của học sinh khi học chủ đề

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

- Học sinh khối 10 trường THPT Triệu Sơn 4

- Lớp thực nghiệm: 10A2, 10A3

- Lớp đối chứng: 10A1

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

1.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu

Phương pháp này được thực hiện nhằm nghiên cứu các tài liệu lí luận và các tàiliệu khác liên quan như: dạy học theo định hướng phát triển năng lực là gì? Dạy họctheo định hướng phát triển năng lực khác gì với dạy học truyền thống? Phương phápdạy học và kỹ thuật tổ chức hoạt động học phát huy năng lực của học sinh? Ngoài

ra, có các tài liệu tham khảo khác phục vụ cho thiết kế tiến trình dạy học

1.4.2 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Tiến hành thực nghiệm tại lớp 10A2, 10A3 trường THPT Triệu Sơn 4

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm được vận dụng hiệu quả nhằm đánh giá tính khảthi của sáng kiến kinh nghiệm tại lớp thực nghiệm 10A2, 10A3 trường THPT TriệuSơn 4

1.4.3 Phương pháp điều tra xã hội học

- Đối tượng điều tra là học sinh khối 10 trường THPT Triệu Sơn 4

- Điều tra bằng phỏng vấn trực tiếp, phát phiếu nhận xét, phiếu hoạt động nhóm, bài kiểm tra 15 phút sau các hoạt động học Phân tích kết quả để thấy được tính khả thi của đề tài và sự ủng hộ của học sinh đối với việc dạy học theo kế hoạch dạy học chủ

đề phương trình trạng thái khí lí tưởng theo hướng phát triển năng lực học sinh

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

2.1.1 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Triệu Sơn 4.

Cơ sở vật chất được đang được đầu tư Toàn trường có 27 phòng học, trong đó

có 21 phòng học được trang bị đầy đủ (máy tính, máy chiếu, màn chiếu ), thiết bị dạyhọc được bổ sung tương đối đầy đủ

Đội ngũ giáo viên trẻ, 100% đạt chuẩn và trên chuẩn có khả năng tiếp thuphương pháp dạy học tích cực chủ động, sáng tạo

Nhiều thầy cô đã đưa các phương pháp dạy học hiện đại vào thực tế giảng dạy,góp phần tạo hứng thú học tập cho học sinh, tăng tính sáng tạo, góp phần phát triểnnăng lực học sinh

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT Triệu Sơn 4

Qua thực tế áp dụng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trongquá trình giảng dạy ở nhà trường tôi nhận thấy, dù chất lượng học sinh đầu vào củatrường còn thấp hơn các trường trên địa bàn huyện nhưng phần lớn học sinh rất hứngthú với bài học, các em rất tích cực tham gia xây dựng bài, Các lớp thực hiện cáchdạy học này thường có điểm kiểm tra cao hơn, đặc biệt là các câu hỏi mang tính vậndụng học sinh sẽ trả lời tốt hơn.

- Khó khăn

Dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực học sinh đã trở thành một chủ đềnóng trong giáo dục ngày nay Nó ngày càng trở nên nóng hơn khi chính phủ đang nỗlực tìm kiếm giải pháp trong cải cách giáo dục và đo lường chính xác hơn kết quả họctập của học sinh Nhà trường khuyến khích dạy học theo định hướng phát triển nănglực nhưng không phải giáo viên nào cũng hiểu một cách đầy đủ về dạy học phát triểnnăng lực nên việc áp dụng phương pháp dạy học nào cho phù hợp với dạy học pháttriển năng lực học sinh cũng gặp nhiều khó khăn Do vậy, dạy học chú trọng phát triểnnăng lực học sinh chưa thu được kết quả như mong muốn

Phân phối thời gian, chương trình giáo dục hiện nay chưa phù hợp

Dạy học đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực họcsinh cần mức độ đầu tư lớn về công sức, thời gian và tài liệu

Xét về nhận thức đổi mới giáo dục thì không phải tất cả giáo viên đều ý thứcđược việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh là thật sự cần thiết.Cùng với tâm lí ngại đổi mới ở một số giáo viên cũng làm ảnh hưởng lớn đến việc đưadạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh vào thực tế

Hoạt động kiểm tra đánh giá chưa bảo đảm yêu cầu khách quan, chính xác,công bằng; việc kiểm tra chủ yếu chú ý đến yêu cầu tái hiện kiến thức và đánh giá quađiểm số đã dẫn đến tình trạng giáo viên và học sinh duy trì dạy học theo lối truyềnthống, học sinh học tập thiên về ghi nhớ, ít quan tâm đến phát triển năng lực và phẩmchất học sinh

- Biện pháp dạy học phát triển năng lực học sinh có hiệu quả

+ Đánh giá “năng lực” của học sinh hơn là thời gian học

Khai thác các thế mạnh của công nghệ cho việc dạy và học Hướng dẫn quamáy tính cho chúng ta khả năng cá nhân hóa việc học cho mỗi học sinh Bởi vì mỗihọc sinh ở một tốc độ khác nhau và đến trường với kiến thức khác nhau, đây là mộtyêu cầu cơ bản của dạy học dựa trên năng lực

+Thay đổi căn bản vai trò của giáo viên

Giáo viên trước kia thường làm việc với học sinh theo các lớp, dạy học theolịch trong một số tuần quy định, giáo viên là người trực tiếp đưa hướng dẫn và kiểmsoát quá trình học tập Đối với học sinh, điều này không phù hợp Một số học sinh sẽcần chậm lại, một số khác có thể cần hoạt động nhanh hơn Học tập dựa trên phát triểnnăng lực làm thay đổi vai trò của giáo viên từ “một nhà hiền triết, suối nguồn của trithức” đến “ người hướng dẫn, đồng hành” Các giáo viên làm việc với học sinh, hướngdẫn chúng học tập, trả lời các câu hỏi, hướng dẫn thảo luận và giúp học sinh tổng hợp

và áp dụng kiến thức

+ Xác định năng lực và phát triển cách đánh giá phù hợp, tin cậy

Tiền đề cơ bản của dạy học phát triển năng lực là chúng ta xác định những nănglực nào cần hình thành cho học sinh và có minh chứng cho các năng lực đó khi họcsinh tốt nghiệp Điều này có nghĩa là chúng ta phải xác định các năng lực một cách rất

rõ ràng Lấy nhu cầu của xã hội tương lai làm cơ sở Khi các năng lực được thiết lập,chúng ta cần các chuyên gia đánh giá để đảm bảo rằng chúng ta đo lường được mộtcách chính xác nhất có thể.

2.1.2 Các phẩm chất năng lực của học sinh trong chương trình giáo dục phổ thông cần có.

- Năng lực và phẩm chất học sinh cần đạt được theo chương trình giáo dục tổng thể

Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã công bố mục tiêu giáo dục học sinh phổthông cần rèn luyện tốt 5 phẩm chất và 10 năng lực sau:

- 5 phẩm chất chủ yếu là yêu nước, nhân ái, chăm chỉ- chăm làm, trung thực, tráchnhiệm

- 10 năng lực cốt lõi gồm:

+ Những năng lực chung, được tất cả các môn học và hoạt động giáo dục góp phầnhình thành, phát triển: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, nănglực giải quyết vấn đề và sáng tạo

+ Những năng lực chuyên môn, được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: năng lực ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu tự nhiên và xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất

Sơ đồ 5 phẩm chất và 10 năng lực của học sinh cần đạt được

Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt lõi, chương trình GDPT còn gópphần phát hiện, bồi dưỡng năng lực đặc biệt (năng khiếu) của học sinh

2.1.3 Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề.

- Từ những năm 1960, GV đã làm quen với thuật ngữ "dạy học nêu vấn đề", nhưng cho đến nay vẫn chưa vận dụng thành thạo Cho người cho rằng thuật ngữ "nêu vấn đề" có thể gây hiểu lầm là GV nêu ra vấn đề để HS giải quyết, do đó đề nghị thay "nêuvấn đề" bằng "gợi vấn đề" Thực ra, trước hết cần tập dượt cho HS khả năng phát hiện vấn đề từ một tình huống trong học tập hoặc trong thực tiễn Đây là một khả năng có ý

nghĩa rất quan trọng đối với một người và không phải dễ dàng mà có được Mặt khác,

sự thành đạt trong cuộc đời không chỉ tùy thuộc vào năng lực phát hiện kịp thời nhữngvấn đề nảy sinh trong thực tiễn mà bước quan trọng tiếp theo là giải quyết hợp lí những vấn đề được đặt ra.[1] Vì vậy, ngày nay người ta có xu hướng dùng thuật ngữ

"dạy học giải quyết vấn đề" hoặc "dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề"

- Bốn mức độ dạy học PH và GQVĐ

Phần đông GV chúng ta mới vận dụng dạy học đặt - giải quyết vấn đề ở mức 1 và 2 Phải phấn đấu để trong nhiều trường hợp có thể đạt tới mức 3 và 4, từ đó làm cho dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề trở thành phổ biến [2]

2 Biết Biết Biết Chưa biết Biết Chưa biết

3 Biết Biết Biết ít/nhiều Chưa biết Biết ít/nhiều Chưa biết

4 Biết Biết Chưa biết Chưa biết Chưa biết Chưa biết

5 Chưa biết Chưa biết Chưa biết Chưa biết Chưa biết Chưa biết

2.1.4 Vài nét về dạy học theo trạm.

 Xuất phát từ quá trình tổ chức dạy học ở bậc tiểu học, dạy học theo trạm đã được áp dụng rộng rãi nhờ tính linh hoạt trong các bước tổ chức thực hiện Dạy học theo trạm là cách thức tổ chức dạy học đặt dấu nhấn vào việc tổ chức nội dung dạy học thành từng nhiệm vụ nhận thức độc lập của các nhóm HS khác nhau HS có thể thực hiện nhiệm vụ theo cặp, theo nhóm hoặc hoạt động cá nhân theo một thứ tự linh hoạt (Hình ảnh minh họa sơ đồ)

 HS có thể bắt đầu từ một nhiệm vụ tại một trạm bất kì

 Việc phân hóa trong dạy học theo trạm khả là linh hoạt, đa dạng Có thể thực hiện phân hóa theo nội dung bằng cách xây dựng những nhiệm vụ tự chọn với mức độ khó dễ khác nhau Cũng có thể tổ chức dạy học theo trạm với sự phân hóa về mức độ hướng dẫn cụ thể, chi tiết hay là khái quát, định hướng chung thông qua hệ thống phiếu trợ giúp

 Một đặc trưng quan trọng của dạy học theo trạm đó là phải đảm bảo sự linh hoạt, các nhiệm vụ phải có tính độc lập đối với nhau Do đó, trong trường hợp dạy học các bài học có các đơn vị kiến thức có liên hệ logic chặt chẽ ta có thể tổchức bài học thành nhiều hệ thống trạm (vòng tròn học tập) khác nhau, sao cho các các nhiệm vụ trong mỗi hệ thống trạm đó là độc lập với nhau

*Hướng dẫn tổ chức dạy học theo trạm

 B1: Lựa chọn nội dung hệ thống trạm học tập

 - Mỗi hệ thống trạm gồm các trạm học tập, nhiệm vụ ở các trạm học tập độc lậpvới nhau Nội dung hệ thống trạm có thể là kiến thức của một bài học hoặc một phần kiến thức xác định

 - Các kiến thức độc lập với nhau trong một bài học có thể xây dựng thành một

hệ thống trạm

 B2: Xây dựng nội dung các trạm

 - Ở mỗi trạm học tập có thể xây dựng các loại nhiệm vụ phong phú Các nhiệm vụ ở các trạm

có thể xây dựng được thể hiện trong bảng sau

Tiến hành thí nghiệm và

xử lí kết quả thí nghiệm

Cần có ảnh chụp các thiết bị, ô dành cho việc vẽ bố trí thí nghiệm, các câu hỏi, câu định hướng việc tiến hành thí nghiệm

Các thiết bị thí nghiệm

Giải thích hiện tượng Có ảnh chụp hiện tượng, yêu cầu giải thích hiện tượng, có thể sử dụng các kĩ

thuật ra bài tập dưới dạng điền khuyết

Có thể chuẩn bị dụng cụ để tạo ra hiện tượng cần giải thích

Làm việc mới máy tính:

chạy phần mềm mô

phỏng, xem clips, sử

dụng phần mềm

Cần có ảnh chụp màn hình, các hướng dẫn chi tiết cách sử dụng máy tính, nhiệm vụ cần thực hiện: quan sát, mô

thuật và mô tả lại nguyên

tắc cấu tạo của nó

Ảnh chụp thiết bị kĩ thuật,

Ô để vẽ nguyên tắc cấu tạo, khung để viết nguyên tắc hoạt động

Thiết bị kĩ thuật

Đọc các nguồn thông tin

và tóm tắt thông tin quan

 - Chuẩn bị nguyên vật liệu cho từng trạm

 - Thống nhất nội quy làm việc theo trạm với HS

 - HS tiến hành các nhiệm vụ học tập trong từng trạm

 - Tổng kết, hệ thống hóa kiến thức

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

- Ở trường THPT, trong toàn bộ các môn học thì môn Vật Lí là một môn thuộc khoa học tự nhiên, liên quan đến thực nghiệm và trừu tượng nên sẽ gây nhiều khó khăn hơn cả cho học sinh trong quá trình học Môn học này cũng góp phần ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh.

- Qua quá trình giảng dạy ở trường THPT Triệu Sơn 4, qua mỗi tiết dạy thực tế trên lớp ở trường, tôi luôn băn khoăn trăn trở: “ Làm thế nào, áp dụng phương pháp giảng dạy nào để làm cho học sinh hiểu được bài mình dạy, học sinh hiểu được bài một cách nhanh nhất, kỹ nhất và nhớ được lâu nhất Nhằm để nâng cao chất lượng học môn Vật Lí của học sinh.”

- Một vấn đề mà giáo viên nào cũng băn khoăn và trăn trở như tôi, chúng ta có thể thấy rằng : “ Tự mình tìm tòi và phát hiện ra một vấn đề nào đó cũng được nhớ lâu hơn và hiểu kĩ hơn, trong khi quên ta cần hồi tưởng lại cũng nhanh hơn

và đầy đủ hơn”.

Mà đặt biệt đối với bộ môn Vật Lí việc tạo cho học sinh đức tính tự tìm tòi, phát hiện và giải quyết vấn đề trong môn Vật Lí là rất tốt Tạo cho các em có hứng thú học tập, bước đầu làm quen với quá trình nghiên cứu, khám phá Rèn luyện cho học sinh tự tư duy lôgic, khoa học và tư duy biện luận sáng tạo Làm cho nội dung bài học có tính thuyết phục, biến kiến thức thành niềm tin Bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm trí tuệ sâu sắc, có cảm xúc, có niềm tin trong lao động sáng tạo, tự tin ở năng lực của bản thân, hứng thú trong học tập nhằm chiếm lĩnh kiến thức khoa học.

- Đa số các thầy cô đều được biết đến các phương pháp dạy học có tính hiệu quả nhưng chưa mạnh dạn áp dụng, áp dụng nhiều vì còn nhiều bất cập như cơ sở vật chất, sự chuẩn bị phức tạp và còn khó khăn.

- Chưa vận dụng linh hoạt vào từng chuyên đề cụ thể đặc biệt là hướng tiếp cận chương trình mới GDPT năm 2018 Chính vì vậy tôi đã có hướng sũy nghĩ là nên tiếp cận các phương pháp dạy học hiện đại vào chuyên đề: Phương trình trạng thái khí lí tưởng

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết

2.3.1 Kế hoạch dạy học theo chủ đề.

KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ PHƯƠNG TRÌNH TRẠNG THÁI KHÍ LÍ

TƯỞNG Môn học/Hoạt động giáo dục: Vật lí 10 Thời gian thực hiện: 3 số tiết A.Sơ lược kế hoạch dạy học chủ đề

Pp, Kt đánh giá

độ của một khối lượng khí xác định thì áp suất gây ra bởi khí tỉ

lệ nghịch với thể tích của nó

Thực hiện thí nghiệm minh hoạđược định luật Charles: Khi giữ không đổi áp suấtcủa một khối lượng khí xác

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS biết cách làm việc nhóm

+ Năng lực giảiquyết vấn đề sáng tạo

+ Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vậtlí:

Thông qua thí nghiệm tìm ra quy luật của sự phụ thuộc p và

V khi nhiệt độ không đổi

Kiểm chứng bằng thực nghiệm được

sự phụ thuộc của p và T khi thể tích không đổi

+ Thực hiện thí nghiệm khảo sát được định luật Boyle+ Thực hiện thí nghiệm minh hoạ được định luậtCharles

Pp: Giải quyết vấn đề

Kt: khăn trải bàn

(thang đo),Bảng kiểm, quan sát, sản phẩm

định thì thể tích của khí tỉ lệ với nhiệt độ tuyệt đốicủa nó

lí tưởng

Vận dụng được phương trình trạng thái của khí

lí tưởng

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS biết cách làm việc nhóm

+ Năng lực giảiquyết ván đề sáng tạo

+ Nhận thức vật lí: rút ra được phương trình trạng thái

+ Vận dụng kiến thức vật lí vào giải thích các hiện tượng

tự nhiên: học sinh giải thích được các hiện tượng nổ lốp, nồi áp suất, …

+ Sử dụng định luật Boyle và địnhluật Charles rút ra được phương trình trạng thái của khí lí tưởng

+ Vận dụng được phương trình trạng thái của khí lí tưởng

PP: giải quyết vấn đề

Bảng kiểm, sản phẩm

B Kế hoạch dạy học chủ đề chi tiết.

TÊN CHỦ ĐỀ: PHƯƠNG TRÌNH TRẠNG THÁI KHÍ LÍ TƯỞNG

Môn học/Hoạt động giáo dục: Vật lí 10 Thời gian thực hiện: 3 số tiết

I Mục tiêu

1 Nội dung kiến thức

1.1 Thực hiện thí nghiệm khảo sát được định luật Boyle (B- M)

1.2 Thực hiện thí nghiệm khảo sát được định luật Charles (Ch)

1.3 Sử dụng định luật Boyle và định luật Charles rút ra được phương trình

trạng thái của khí lí tưởng

1.4 Vận dụng được phương trình trạng thái của khí lí tưởng

2 Năng lực

a) Năng lực chung

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS biết cách làm việc nhóm

- Năng lực tự lực, tự học: HS các nhóm tự hoàn thành nhiệm vụ

- Giải quyết vấn đề: Hs phát hiện và giải quyết được vấn đề trong tình huống họctập gv đặt ra

b) Năng lực Vật lí

- Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vật lí:

+ Thông qua thí nghiệm tìm ra quy luật của sự phụ thuộc p và V khi nhiệt độkhông đổi (định luật B-M)

+ Kiểm chứng bằng thực nghiệm được sự phụ thuộc của p và T khi thể tíchkhông đổi (định luật S)

+ Nhận thức vật lí: rút ra được phương trình trạng thái

+ Vận dụng kiến thức vật lí vào giải thích các hiện tượng tự nhiên: học sinh giảithích được các hiện tượng nổ lốp, nồi áp suất, …

3 Phẩm chất

+ Trung thực: Hs biết trung thực với dữ liệu thực nghiệm.

+ Chăm chỉ: HS phải làm đủ nhiều lần thí nghiệm để hoàn thành nhiệm vụ

II Thiết bị dạy học và học liệu

+ Bộ thí nghiệm khảo sát Boyle, Charles: mỗi loại 2 bộ

+ Phiếu học tập: 5 phiếu học tập Phụ lục kèm theo

III Tiến trình dạy học

và định luật Ch kiểm chứng và rút ra đượng mốiHs làm thí nghiệm khảo sát,

quan hệ giữa các đại lượng

và định luật Ch kiểm chứng và rút ra đượng mốiHs làm thí nghiệm khảo sát,

quan hệ giữa các đại lượng

HS vận dụng được phương trình trạng thái để giải bài tập và giải thích 1 số hiện tượng lên quan trong đời sống

PP, công cụ đánh giá:

- PP: Quan sát, Bảng kiểm, thang đo, sản phẩm; CC: Bảng kiểm, thang đo

- PP: Viết, hỏi đáp; CC: Bài tập tình huống, đề kiểm tra

hệ giữa các thông số trạngthái của 1 lượng khí xác định

Xem videoThảo luận đưa ra giả thuyết về mối quan hệ giữa p, V, T

thuyết về mối quan

hệ p, V, T

Bảng kiểm

Làm thí nghiệm và hoàn thành phiếu học tập

TN, phiếu học tập Sản phẩm:

phiếu hoạtđộng cá nhân và

sp nhóm

Quan sát, Bảng kiểmThang đo

Hoàn thành phiếu học tập

Phiếu học tập

Sản phẩm:

phiếu hoạtđộng cá nhân và

sp nhóm

Bảng kiểmThang đo

Hoàn thành phiếu học tập Phiếu học tập Sản phẩm:

phiếu hoạtđộng cá nhân và

sp nhóm

Bảng kiểmThang đo

Hoàn thành nhiệm vụ ở nhà

Nhiệm vụ cho hs

Sản phẩm

cá nhân

Thang đo

nhận ra được là: có mối quan hệ giữa các thông số trạng thái của trạng thái 1 (P1,

V1, T1) và thông số trạng thái của trạng thái 2 (P2, V2, T2) của 1 lượng khí xác định

b) Nội dung hoạt động

Cho hs xem video và dự đoán mối quan hệ giữa các thông số trạng thái

Link tải video: https://www.youtube.com/watch?v=yqb8-PkTwDo

Khi nén không khí trong buồng đốt đến áp suất lớn rồi phun đầu diesel ở dạng hơi vào buồng đốt, khi đó dầu diesel bị đốt cháy Hãy nhận xét về mối quan hệ giữa các thông số trạng thái p, V, T của lượng khí trong buồng đốt.

c) Sản phẩm học tập:

Sản phẩm là 1 dự đoán về mối quan hệ giữa các thông số trạng thái Có thể chỉ ở

dạng định tính (Mối quan hệ đó cụ thể như thế nào là vấn đề cần giải quyết).

d) Tổ chứchoạt động:

Hs xem xong video và thảo luận nhóm để đưa ra nhận định chung của nhóm mình

về mối quan hệ giữa các thông số trạng thái Các nhóm có thể có nhận định khác nhau,sau đó gv đặt vấn đề (có thể cho hs đặt vấn đề) nghiên cứu định lượng mối qua hệ đó,

từ đó đưa đến vấn là: để biết chính xác mối quan hệ giữa các thông số trạng thái ta cầnkhảo sát cụ thể mối quan hệ giữa các cặp thông số

2 Hình thành kiến thức mới.

2.1 Hoạt động 2: Hình thành định luật Bôi lơ và Sác lơ.

(thực hiện trong 1 tiết: mỗi tiết hs chỉ thực hiện 1 trạm)

a) Mục tiêu

Hs làm thí nghiệm khảo sát và đưa ra định luật B – M và Ch; đường đẳng tích, đửng nhiệt và đặc điểm của nó.

b) Nội dung hoạt động

Hs làm thí nghiệm, hoạt động nhóm để hoàn thành phiếu học tập số 1, 2

NV1: Bố trí thí nghiệm và tiến hành thí nghiệm

NV2: Căn cứ vào số liệu đo được vẽ đồ thị

NV3: Tìm ra mối quan hệ giữa

NV4: Đọc tài liệu và trình bày về đường đẳng

2.2 Hoạt động 3 Thành lập phương trình trạng thái

(thực hiện trong 1 tiết)

a) Mục tiêu:

Hs thành lập được phương trình trạng thái dựa vào định luật B - M và Ch; đường đẳng tích, đẳng nhiệt

b) Nội dung hoạt động

HS hoạt động nhóm để hoàn thành phiếu học tập số 3, 4

NV1: Xác định mối quan hệ giữa các thông số trạng thái

NV2: Từ mối quan hệ trên, trình bày về mối quan hệ giữa các thông số trạng thái và

đường đẳng áp, khi áp suất không đổi

Các NV1, 2 GVyêu cầu các nhóm hoạt động theo kỹ thuật khăn trải bàn và nộp

cả sp chung của nhóm và sp của các thành viên nhóm

3 Hoạt động 4: Luyện tập

a) Mục tiêu

Hs củng cố, ôn tập và vận dụng phương trình trạng thái

b) Nội dung hoạt động

Hs hoạt động nhóm theo kỹ thuật nhóm chuyên gia trong nhiệm vụ 1, nhiệm vụ 2dùng kỹ thuật khăn trải bàn, hoàn thành phiếu học tập số 5

Nv1: là 3 bài tập, mỗi bài 5 câu trắc nghiệm, bài 1 gồm các câu định tính nhậnbiếu và thông hiểu, bài 2 gồm các câu tính toán dạng hiểu và vận dụng thấp, bài 3 gồmcác câu vận dụng có yếu tố thực tiễn.

NV2: Sử dụng kỹ thuật khăn trải bàn, cho hs trong nhóm viết bài của mình sau đóthống nhất chung cả nhóm

- Lớp đối chứng giáo viên tiến hành dạy bằng phương pháp truyền thồng, ít sử dụngphương pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại, chủ yếu tập trung vào truyền tải kiến thức cơbản, không chú trọng phát triển các năng lực của học sinh.

29 Nguyễn Thị Thùy Linh 7.5 7 7 7.17

THỐNG KÊ KẾT QUẢ KIỂM TRA LỚP 10A2

Qua đánh giá, kiểm tra nhận thức, thái độ hành vi của học sinh chu đề phươngtrình trạng thái khí lí tưởng – Vật lí 10 – Ban cơ bản tại lớp đối chứng và thực nghiệm,tôi tiến hành tính điểm trung bình cộng ở các lớp Kết quả thu được như sau:

Chủ đề phương tình trạng thái khí lí tưởng 7,84 6,0