BÀI 1 KHOA học HÀNH VI và mô HÌNH sức KHỎE

MÔN HỌC QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG BỆNH VIỆN LỚP CAO HỌC QLBVK8 HN1 Bộ môn Quản lý bệnh viện KHOA HỌC HÀNH VI VÀ MÔ HÌNH SỨC KHỎE ThS Lâm Văn Minh ThS Lâm Văn Minh MỤC TIÊU 05062022 2 Nêu được các khái niệm cơ bản về khoa học hành vi Nêu được các lý thuyết, quan niệm về hành vi Trình bày được cấu trúc hành vi Trình bày được các mô hình sức khỏe 4 1 2 3 5 Trình bày các cách phân loại hành vi ThS Lâm Văn Minh I KHÁI NIỆM KHOA HỌC HÀNH VI 1 Khái niệm hành vi Hành vi là một phức hợp những hành động chịu ả.

KHOA HỌC HÀNH VI VÀ

MÔ HÌNH SỨC KHỎE

MỤC TIÊU

4

1

2

3

I KHÁI NIỆM KHOA HỌC HÀNH VI

1 Khái niệm hành vi

Hành vi là một phức hợp những hành động chịu ảnh hưởng của các yếu tố sinh học, môi trường, xã hội, văn hóa, kinh tế, chính trị

Thành phần cấu tạo nên hành vi

Hành vi

Nhận

thức Thái độ Niềm tin

Thực hành

Giá trị

Cách ứng xử của con người thể hiện ở 3 mức độ: Cá nhân, tổ chức và cộng đồng Xét về mặt sức khỏe thì có thể chia hành vi thành 3 nhóm:

+ Hành vi có lợi cho sức khỏe

+ Hành vi có hại cho sức khỏe

+ Hành vi không lợi không hại

I KHÁI NIỆM KHOA HỌC HÀNH VI

2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi

I KHÁI NIỆM KHOA HỌC HÀNH VI

Yếu tố sinh học

Yếu tố tâm lý (tinh thần)

+ Kiến thức + Niềm tin + Thái độ

Yếu tố bên

tương tác của xã hội

Các nguồn lực

Điều kiện tự nhiên

Yếu tố bên ngoài

II KHÁI NIỆM SINH THÁI VÀ HÀNH VI CON NGƯỜI

Hệ thống sinh thái gồm hai ý tưởng: Môi trường sinh thái của cá nhân khi cá nhân đó đang cố gắng để thích nghi với môi trường xung quanh; hệ thống khi nhìn vào mối tương quan của những bộ phận khác nhau

Có 4 thành tố đối với mọi hệ thống:

+ Hành vi

+ Cấu trúc

+ Văn hóa

+ Diễn biến của hệ thống

Thông thường chúng ta hành động tương tác trong xã hội và quan tâm đến phản ứng của người khác đối với mình

Một phân tích về các thành tố của từng bên của giao diện giữa con người và môi trường bắt đầu bằng sự phân tích

các hành vi ứng phó của cá nhân Các hành vi ứng phó

được xác định như là các hành vi hướng trực tiếp đến môi trường, bao gồm những nổ lực của cá nhân nhằm thực hiện kiểm soát hành vi của chính bản thân mình ( sử dụng

“cái tôi’’ một cách có mục đích)

Có 3 loại hành vi ứng phó:

Ứng phó để tồn tại

Ứng phó để hội nhập

Ứng phó để tăng trưởng và thành đạt

II KHÁI NIỆM SINH THÁI VÀ HÀNH VI CON NGƯỜI

III MÔ HÌNH NIỀM TIN SỨC KHỎE

Mô hình mở rộng (Triandis) của mô hình Niềm tin – Sức khỏe Theo mô hình này, hành vi đại đa số trường hợp xuất phát từ ý định (intention), còn ý định là kết quả của 2 nhóm yếu tố:

 Cảm xúc tình cảm (Affective factors) gọi đơn giản là

Tình.

 Nhận thức (Cognitive factors) gọi đơn giản là Lý.

Tình ở đây là những cảm xúc, tình cảm thúc đẩy hoặc cản trở ý định thực hiện hành vi

Lý hay còn gọi là nhận thức ở đây lại được chia thành 2 nhóm: Yếu tố xã hội chủ quan và Yếu tố suy xét bản thân, cân nhắc lợi hại

III MÔ HÌNH NIỀM TIN SỨC KHỎE

IV PHÂN LOẠI HÀNH VI

1 Dựa vào lịch sử phát triển hành vi

+ Hành vi mang tính bản năng

+ Hành vi mang tính tập luận,

kỹ xảo

+ Hành vi mang tính trí tuệ

2 Dựa vào quá trình điều khiển của ý thức

+ Hành vi chủ định

+ Hành vi không chủ định

IV PHÂN LOẠI HÀNH VI

3 Dựa trên mốc là bệnh

- Hành vi khi lâm bệnh (Illness behavior) đề cập đến các hành vi mà người bệnh thực hiện để xác định bệnh khi cảm thấy mình lâm bệnh

- Hành vi vai trò bệnh nhân (Sick-role behavior) đề cập đến các hành vi thực hiện nhằm để khỏi bệnh

IV PHÂN LOẠI HÀNH VI

4 Dựa trên kết quả của hành vi về mặt sức khỏe

 Hành vi có lợi cho sức khỏe: tập thể dục, giữ gìn vệ sinh cá nhân, ăn uống điều độ đủ chất, chủng ngừa, đi khám bệnh ở cơ sở y tế điều trị đúng cách, uống thuốc đủ, đều

 Hành vi có hại cho sức khỏe: hút thuốc lá, bỏ trị giữa chừng

 Hành vi không lợi không hại: quăng răng sữa lên mái nhà

Đối với Hành vi không lợi không hại thì không nhất thiết phải thay đổi bằng mọi giá vì theo thời gian các hành vi này

IV PHÂN LOẠI HÀNH VI

IV PHÂN LOẠI HÀNH VI

Thank You!

Dựa vào nội dung Phân loại hành vi, Anh/Chị hãy phân tích

về ví dụ sau:

- Tỷ lệ phá thai và vô sinh ở tuổi vị thành niên cao

- Giới trẻ hiện nay rất thích xăm