ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Môn Công pháp quốc tế Đề tài Phân tích tính hệ thống của những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế thông qua vụ Nicaragua kiện Mỹ năm 1986? Họ và tên sinh viên MSSV Lớp Hà Nội, 052022 I Cuộc tranh chấp giữa Nicaragua và Hoa Kỳ Cộng hòa Nicaragua kiện Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1986) là một vụ án Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) tuyên rằng Hoa Kỳ đã vi phạm luật quốc tế bằng việc ủng hộ nhóm Contras trong việc chống lại Mặt trận.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
*********
TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Môn: Công pháp quốc tế
Đề tài: Phân tích tính hệ thống của những nguyên tắc cơ bản của luật
quốc tế thông qua vụ Nicaragua kiện Mỹ năm 1986?
Họ và tên sinh viên:
MSSV:
Lớp:
Hà Nội, 05/2022
Trang 2I Cuộc tranh chấp giữa Nicaragua và Hoa Kỳ:
Cộng hòa Nicaragua kiện Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1986) là một vụ án
Tòa
án Công lý Quốc tế (ICJ) tuyên rằng Hoa Kỳ đã vi phạm luật quốc tế bằng việc ủng hộ nhóm Contras trong việc chống lại Mặt trận Sandino và bởi thả thủy lôi vào cảng của Nicaragua Nicaragua đã cáo buộc Hoa Kỳ qua việc tuyển chọn, đào tạo, trang bị, tài trợ, cung cấp và đồng thời khích lệ, ủng hộ, giúp đỡ và chỉ đạo các hoạt động quân sự và bán quân sự trong và chống lại Nicaragua, đã vi phạm nghĩa vụ hiệp ước với Nicaragua theo Khoản 4 Điều 2 của Hiến chương Liên Hợp Quốc; Điều 18 và 20 của Hiến chương của Tổ chức các quốc cua châu Mỹ; Điều 8 của Công ước về Quyền và Nghĩa vụ của các Quốc gia; Điều I, thứ
ba, của Công ước về Quyền và Nghĩa vục của các Quốc gia trong trường hợp Nội chiến
Điều này bắt nguồn từ các chính sách can thiệp thường xuyên của Hoa Kỳ đối với khu vực Trung Mỹ, đặc biệt là sự can thiệp can thiệp chống cộng sản trong thời
kỳ Chiến tranh Lạnh theo học thuyết Reagan (học thuyết với mục tiêu xóa bỏ chủ nghĩa cộng sản và chấm dứt Chiến tranh Lạnh) → thông qua Cơ quan tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA), Hoa Kỳ đã xan thiệp một cách bất hợp pháp vào lãnh thổ của Nicaragua nhằm lật đổ chính phủ mà Hoa Kỳ cho là không phù hợp
Mỹ vi phạm nguyên tắc không can thiệp vào các công việc nội bộ của Quốc gia
khác: qua việc huấn luyện, trang bị, tài trợ và cung cấp lực lượng contra hoặc
trong trường hợp khác khuyến khích, ủng hộ và viện trợ hoạt động quân sự và bán quân sự trong và chống lại Nicaragua, đã hành động chống lại Cộng hòa Nicaragua Tòa cho rằng “theo luật pháp quốc tế, nếu một Quốc gia có ý định lật
đổ chính phủ của một Quốc gia khác, thì đã đủ để xem là một hành vi can thiệp của một Quốc gia vào công việc nội bộ của Quốc gia khác, bất kể mục đích chính trị của Quốc gia đó có chính đáng hay không.” ICJ khẳng định rằng luật pháp quốc tế không cho phép một quyền can thiệp dựa trên sự khác biệt về thể chế chính trị hay ý thức hệ: Mỹ không thể viện dẫn rằng Nicaragua là một chế độ độc tài công sản toàn trị để can thiệp vào nước này
Mỹ vi phạm nguyên tắc không được sử dụng vũ lực đối với Quốc gia khác
Trang 3Mỹ vi phạm nguyên tắc không được xâm phạm chủ quyền của Quốc gia khác -các quốc gia bình đẳng về chủ quyền
Như vậy, từ vụ kiện lịch sử năm 1986 ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) của Nacaragua đối với Hoa Kỳ, ta có thể thấy tính hệ thống của các nguyên tắc cơ bản trong Luật quốc tế Tính hệ thống trong Luật quốc tế có mối quan hệ tương
hỗ, biện chứng lẫn nhau trong một chỉnh thể thống nhất, việc thực hiện đúng nguyên tắc này là cở sở để thực hiện đúng cho các nguyên tắc kia, việc vi phạm một trong các nguyên tắc đã được quy định sẽ dẫn đến hàng loạt các vi phạm các nguyên tắc còn lại Cuối cùng, Tòa án khẳng định rằng luật nhân đạo cũng đã bị
vi phạm, đáng chú ý là thông qua sự phân phát giữa các tài liệu hướng dẫn của
Cơ quan tình báo trung ương Hoa Kỳ về chiến tranh tâm lý (Hoạt động tâm lý trong chiến tranh du kích – Operaciones sicológicas en Guerra de guerrillas) Đây được coi là sự vi phạm cơ bản các nguyên tắc nhân đạo trong bối cảnh chiến tranh chống khủng bố Ngoài ra, Hoa Kỳ còn vi phạm nguyên tắc không can thiệp vào vấn đề nội bộ của quốc gia khác qua việc huấn luyện, trang bị, tài trợ và cung cấp lực lượng contra hoặc trong trường hợp khác khuyến khích, ủng hộ và viện trợ hoạt động quân sự và bán quân sự trong và chống lại Nicaragua
Trang 4Họ và tên:
Mã sinh viên:
Lớp:
Học phần: Công pháp quốc tế
-Bài kiểm tra
Đề bài: Phân tích tính hệ thống của những nguyên tắc cơ bản Luật quốc tế qua sự
kiện Nicaragua kiện Mỹ
Bài làm:
Sự kiện Cộng hòa Nicaragua kiện Hợp chủng quốc Hoa Kỳ năm 1986 là một vụ án Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) Theo đó, Mỹ đã can thiệp quân sự đầu tiên tại Nicaragua từ năm 1909 Năm 1912, Mỹ đã cho quân đổ bộ vào chiếm đóng một phần lãnh thổ của Nicaragua, thành lập các thủy quân lục chiến Mỹ và sau đó đã rút khỏi đất nước này vào năm 1925 khi chính phủ ở đây đã thân Mỹ Đến năm 1927, một cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra do Sandino lãnh đạo chống lại quân Mỹ và chính quyền Nicaragua lâm thời Quân Mỹ đã quay trở lại Nicaragua vào năm 1929
để ủng hộ cho cuộc nổi dậy chống Sandino, dẫn tới sự chiếm đoạt quyền lực của tướng Anastasio Somoza Garcia vào năm 1937 Chịu áp bức từ chế độ độc tài của Somoza, phong trào cách mạng Sandino (FSLN) đã nổ ra và đưa FSLN lên nắm quyền năm 1979 Sau khi giành được chính quyền ở Nicaragua, FSLN mở chiến dịch giải phóng Honduras, El Salvador và Costa Rica Mỹ từ lâu vẫn luôn chống đối chủ nghĩa xã hội FSLN nên đã có những hành động như ủng hộ gia đình Somoza, hỗ trợ các nhóm chống phá Sandino Ngày 23/11/1981, Tổng thống Mỹ Reagan ký Chỉ thị 17 trao quyền cho Cục tình báo trung ương (CIA) thành lập lực lượng Contra để lật đổ chế độ Sandino ở Nicaragua, đồng thời viện trợ quân sự cho Honduras và El Salvador Đến ngày 09/04/1984, Nicaragua đã trình kiện Mỹ lên tòa ICJ Theo đó, ICJ đã ra phán quyết rằng Mỹ vi phạm chủ quyền của Nicaragua, cản trở thương mại đường biển và vi phạm Hiệp ước thân thiện, thương mại và hàng hải Mỹ – Nicaragua
Vì những nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế mang tính hệ thống, biện chứng lẫn nhau trong một chỉnh thể thống nhất, nên việc vi phạm nguyên tắc này sẽ dẫn đến
Trang 5việc vi phạm các nguyên tắc khác Và, hành động của Mỹ đã cho thấy điều đó Đầu tiên Mỹ đã vi phạm nguyên tắc không dùng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực quy định tại khoản 4 Điều 2 Hiến chương Liên Hợp Quốc khi đưa quân đội vào chiếm đóng Nicaragua từ năm 1909; tổ chức tuyển chọn, đào tạo, trang bị, tài trợ, cung cấp và đồng thời khích lệ, ủng hộ, giúp đỡ, chỉ đạo lực lượng Contra Hành động này của Mỹ đã gián tiếp can thiệp vào công việc nội bộ của Nicaragua – mâu thuẫn chính trị giữa chính quyền hợp pháp và thế lực chống phá gây mất ổn định an ninh quốc gia Cho dù, Mỹ đã viện dẫn lý do cho hành động của mình là để bảo vệ lợi ích của Hoa Kỳ thì hành động này vẫn vi phạm nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế (quy định tại Điều 33 Hiến chương Liên Hợp Quốc) Bởi cho dù
là tranh chấp thì Mỹ cũng cần tôn trọng chủ quyền của Nicaragua, thay vì áp dụng các biện pháp vũ lực thì có thể ngoại giao, đàm phán, nhờ tới bên thứ ba hoặc sử dụng thiết chế khác mà vẫn đảm bảo nguyên tắc Pacta sunt servanda - tận tâm, thiện chí
Như vậy, với tính hệ thống mà hành động quân sự và bán quân sự của Mỹ đã bị Nicaragua kiện vì vi phạm hàng loạt các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế tại Hiến chương và các Hiệp ước đã ký kết
Trang 61 Tóm tắt vụ việc Nga và Ukraine:
- Ukraine vốn là một phần lãnh thổ của Liên Xô cũ Sau khi Liên Xô sụp đổ, Nga là quốc gia thừa kế địa vị pháp lý của Liên Xô, cùng với 2 quốc gia khác là Belarus và Ukraine Trong khi Nga và Belarus vẫn giữ quan hệ chặt chẽ thì Ukraine dần tách
ra và ngả về phía Mỹ cùng Tây Âu
- Trong khi 2 bên đang ngoại giao căng thẳng thì Mỹ lại “dang tay” với quốc gia Đông Âu này Tuy nhiên, vì sự ảnh hưởng của Nga nên các quốc gia phương Tây chưa dám đưa Ukraine vào NATO Đến năm 2021, Nga đưa ra tối hậu thư với Ukraine và NATO về việc không được kết nạp Ukraine vào NATO, nhưng bị NATO lờ đi
- Ukraina triển khai chính sách đối ngoại thân phương Tây và gia nhập NATO khiến không gian sinh tồn của Nga ngày càng bị thu hẹp và đe dọa đến sự tồn tại của Nga với tư cách là một cường quốc Từ đó 24-2-2022 Nga triển khai “ chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ucraina trước những lệnh trừng phạt nặng nề chưa từng
có ở các nước phương Tây
2 Nguyên tắc không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế:
- Nội dung của nguyên tắc cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế được ghi nhận cụ thể trong Khoản 4 Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc:
“Tất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc từ bỏ đe dọa bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế nhằm chống lại sự bất khả xâm phạm về lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào cũng như bằng cách khác trái với những mục đích của Liên hợp quốc”
- Nguyên tắc cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực được khái quát hóa trong Tuyên bố 1970 ở những nội dung sau:
+ Cấm xâm chiếm lãnh thổ quốc gia hoặc sử dụng lực lượng vũ trang vượt qua biên
Trang 7giới tiến vào lãnh thổ quốc gia khác;
+ Cấm cho quân vượt qua biên giới quốc tế, trong đó có giới tuyến hòa giải;
+ Cấm các hành vi đe dọa trấn áp bằng vũ lực;
+ Không cho phép quốc gia khác sử dụng lãnh thổ của mình để tiến hành xâm lược chống nước thứ ba;
+ Không tổ chức, khuyến khích, xúi giục, giúp đỡ hay tham gia vào nội chiến hay các hành vi khủng bố tại quốc gia khác;
+ Không tổ chức, giúp đỡ các băng đảng vũ trang, nhóm vũ trang, lính đánh thuê đột nhập phá hoại lãnh thổ quốc gia khác;
+ Cấm tuyên truyền chiến tranh xâm lược
- Tuy nhiên, nguyên tắc này có một số ngoại lệ:
1.Trường hợp có hành vi xâm lược hoặc đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế đã được hội đồng bảo an Liên hợp quốc áp dụng các biện pháp phi vũ trang những không đạt được hiệu quả mong muốn, buộc phải dùng tới vũ trang
2.Trường hợp quốc gia thực hiện quyền tự vệ cá nhân hay tự vệ tập thể khi bị xâm lược
3 Đánh giá hành vi sử dụng vũ lực của Nga với Ukraine:
- Nga đã vi phạm nguyên tắc cấm đe dọa sử dụng và sử dụng vũ lực khi trực tiếp tấn công pháo kích vào lãnh thổ Ucraina, gây nên thiệt hại ước tính đến ngày 25/3
là 953 dân thường thiệt mạng; 1557 người bị thương; 3780 tòa nhà dân cư bị hư hại một phần và 651 tòa nhà dân cư bị phá hủy hoàn toàn; 3,5 triệu người đã di tản sang các nước châu Âu khác.Không chỉ dừng lại ở đấy,Nga còn đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân ,thiết lập vùng cấm bay và áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế nặng nề nếu các nước trong khối quân sự NATO tiếp tục thực hiện hoạt động viện trợ cho Ukraina Nhận thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc chiến,Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã đưa ra nghị quyết lên án hành động tấn công của Nga vào Ucraina và yêu cầu Nga quân ra rút khỏi lãnh thổ Ucraina nhưng nghị quyết trên đã
Trang 8không được thông qua do Nga đã phủ quyết
- Hành vi sử dụng vũ lực của Nga nhằm vào Ukraine đã xâm phạm chủ quyền và lợi ích, gây hậu quả nghiêm trọng đối với chính phủ và nhân dân Ukraine cũng như ảnh hưởng tới toàn thế giới Việc Nga tấn công Ukraine khiến cho đất nước này lâm vào cảnh chiến tranh, người dân Ukraine phải vật lộn với đói nghèo, mất mát, cuộc sống đảo lộn và nguy hiểm cận kề Nếu tiếp diễn tình trạng này, người dân Tây Âu
và Mỹ sẽ phải đối diện với nguy cơ đói kém và lạnh khi mùa đông khắc nghiệt sẽ tới trong khoảng 9 tháng nữa
-Chiến dịch này khiến cho bầu không khí ngoại giao trên thế giới trở nên căng thẳng đáng báo động Vào thời điểm này, bất cứ một hành động quá kích nào của Nga hay NATO đều có thể châm ngòi cho một cuộc chiến tranh thế giới
Đối với vụ việc giữa Nga và Ucraina
Nội dung nguyên tắc
Điều 2(4) Hiến chương quy định “Các Quốc gia thành viên hạn chế việc đe dọa sử dụng hay sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của các quốc gia khác hoặc trái với các Mục đích của Liên hợp quốc Theo quy định nêu trên thì việc một chủ thể dùng các loại sức mạnh nhằm khống chế, đe dọa tấn công, tấn công hoặc cưỡng bức trái pháp luật quốc tế đối với một chủ thể khác trong quan hệ quốc tế là hành vi vi phạm luật quốc tế Việc Nga
sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực đối với Ucraina là hành vi vi phạm luật quốc tế
Nguyên tắc cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực được khái quát hóa trong Tuyên bố 1970 ở những nội dung sau:
Cấm xâm chiếm lãnh thổ quốc gia hoặc sử dụng lực lượng vũ trang vượt qua biên giới tiến vào lãnh thổ quốc gia khác;
Trang 9Cấm cho quân vượt qua biên giới quốc tế, trong đó có giới tuyến hòa giải;• Cấm các hành vi đe dọa trấn áp bằng vũ lực;
Không cho phép quốc gia khác sử dụng lãnh thổ của mình để tiến hành xâm lược chống nước thứ ba;
Không tổ chức, khuyến khích, xúi giục, giúp đỡ hay tham gia vào nội chiến hay các hành vi khủng bố tại quốc gia khác;
Không tổ chức, giúp đỡ các băng đảng vũ trang, nhóm vũ trang, lính đánh thuê đột nhập phá hoại lãnh thổ quốc gia khác;
Cấm tuyên truyền chiến tranh xâm lược
Theo nguyên tắc này
Vụ việc giữa Nga và Ukraine theo đó nguyên nhân là do Ucraina triển khai chính sách đối ngoại thân phương Tây và gia nhập NATO khiến không gian sinh tồn của Nga ngày càng bị thu hẹp và đe dọa đến sự tồn tại của Nga với tư cách là một cường quốc Từ đó Nga triển khai “ chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ucraina trước những lệnh trừng phạt nặng nề chưa từng có ở các nước phương Tây
Nga đang sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực đối với Ukraine mà theo đó đã
vi phạm nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế trước hết là việc Nga sử dụng lực lượng
vũ trang để tấn công vào lãnh thổ quốc gia khác nhằm mục đích xâm lược dài lâu hoặc chiếm đóng trong một thời gian dài và ngăn cản việc Ukraine gia nhập Nato Đây là hành vi nghiêm trọng vi phạm các điều luật quốc tế và nguy hại cho quốc gia cúng như chiến tranh
Nga đã thực hiện hành vi đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ quốc tế theo nguyên tắc này đó là hành vi mà các chủ thể luật quốc tế không nhằm tấn công xâm lược nhưng gây sức ép và đe dọa các quốc gia khác và các hành vi này chứa các mầm mống dẫn đến việc sử dụng vũ lực ở vụ việc này Nga đã có những hành động đe dọa đến Ukraina về mặt chính trị cũng như đe dọa sử dụng vũ lực và có các hành vi tấn công biên giới của Ucraina Đây là một trong những căn cứ để liên hợp quốc sử dụng nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực đối với Nga và có những biện pháp trừng phạt nhất định trong trường hợp phía Nga vẫn không dừng
Trang 10lại hành động của mình
Như vậy trong vụ việc này, Các thành viên Hội đồng Bảo an đã kêu gọi hai bên kiềm chế, tránh đưa tình hình vượt quá tầm kiểm soát Liên hợp quốc đã có hành động cấm Nga sử dụng vũ lực đối với Ukraine theo nguyên tắc cấm dùng vũ lực và
đe dọa sử dụng vũ lực trước sự việc xung đột xảy ra giữa hai nước và đối với các hành động sử dụng vũ lực, đe dọa sử dụng vũ lực của Nga đối với Ukraine nhằm hạn chế chiến tranh và hướng đến các biện pháp hòa giải Nguyên tắc này có thể được coi là một trong những công cụ để Liên hợp quốc hạn chế chiến tranh giữa Nga và Ukraine
1 Khái niệm nguyên tắc cấm dùng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực
a Quy định:
Được quy định tại “Tuyên bố về những nguyên tắc của luật quốc tế điều chỉnh quan
hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc”, ngày 24 tháng 10 năm 1970: “Nguyên tắc tất cả các quốc gia từ bỏ việc sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong các quan hệ quốc tế của mình chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào, hoặc là bất cứ cách thức nào khác không phù hợp với những mục đích của Liên hợp quốc.”
Khoản 4, Điều 2, Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945: “Tất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc từ bỏ đe dọa bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan
hệ quốc tế nhằm chống lại sự bất khả xâm phạm về lãnh thổ hay nền độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào cũng như bằng cách khác trái với những mục đích của Liên hợp quốc.”
Kể từ khi Liên Hợp Quốc ra đời, đã có một số sửa đổi về thuật ngữ, trong đó “hạn chế” được đổi thành “từ bỏ”
b Nội dung chính:
- Tuyên bố 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở những nội dung sau:
• Cấm xâm chiếm lãnh thổ quốc gia hoặc sử dụng lực lượng vũ trang vượt qua biên giới tiến vào lãnh thổ quốc gia khác
• Cấm cho quân vượt qua biên giới quốc tế, trong đó có tuyến hòa giải