Phân tích chính sách thuế của chính phủ áp dụng cho xe ô tô cá nhân tại việt nam hiện nay

Những năm gần đây, chính sách thuế, phí đối với ô tô của nước ta thường không ổn định,đặc biệt từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, với những camkết giảm dần mức bảo

TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÁO CÁO NHÓM MÔN KINH TẾ VI MÔ

ĐỀ TÀI SỐ 2 PHÂN TÍCH CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ÁP DUNG CHO XE Ô TÔ CÁ NHÂN

TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

Giảng viên hướng dẫn: ThS Đoàn Thị Thủy Lớp Kinh tế Vi Mô

Nhóm: 5 Danh sách sinh viên thực hiện:

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 6

CHƯƠNG 1 7

CƠ SỞ LÝ LUẬN VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ÁP DỤNG CHO XE Ô TÔ CÁ NHÂN TẠI VIỆT NAM 7

1.1 Cơ sở lý thuyết 7

1.1.1 Thuế là gì? 7

1.1.2 Thuế dành cho xe ô tô 8

1.2 Quan điểm khoa học về chính sách thuế của chính phủ áp dụng cho xe ô tô cá nhân tại Việt Nam 8

CHƯƠNG 2 11

THỰC TRẠNG VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ÁP DỤNG CHO XE Ô TÔ CÁ NHÂN TẠI VIỆT NAM 11

2.1 Thực trạng 11

2.1.1 Đối với ngành công nghiệp xe trong nước 11

2.1.2 Đối với xe nhập khẩu nước ngoài 13

2.2 Đánh giá thực trạng vấn đề (Thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân) 16

2.2.1 Thuận lợi 16

2.2.2 Khó khăn 17

2.2.3 Nguyên Nhân 18

CHƯƠNG 3 21

MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ÁP DỤNG CHO XE Ô TÔ CÁ NHÂN TẠI VIỆT NAM 21

3.1 Với xe trong nước 21

3.2 Với xe nhập khẩu 22

KẾT LUẬN 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

Những năm gần đây, chính sách thuế, phí đối với ô tô của nước ta thường không ổn định,đặc biệt từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), với những camkết giảm dần mức bảo hộ cho ngành sản xuất ô tô trong nước Điều này gây ra nhiều bấtlợi cho cả nhà sản xuất trong nước và người tiêu dùng ô tô Nhiều loại thuế được đặt racũng như mức thuế cao làm giá của ô tô ngày càng tăng, thiệt thòi cho người tiêu dùngcũng như nhà sản xuất, phân phối Như vậy, sự thay đổi chính sách thuế, phí đối với sảnphẩm ô tô ở Việt Nam diễn ra như thế nào? Việc điều chỉnh chính sách thuế, phí có tácđộng đến lượng tiêu thụ xe ô tô ở Việt Nam hoặc tình trạng kẹt xe như kỳ vọng không?Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào được công bố liên quan đến nội dung này Vì vậy,mục đích của nghiên cứu nhằm đánh giá tác động của chính sách thuế của chính phủ ápdụng cho xe ô tô cá nhân tại Việt Nam.

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ÁP DỤNG CHO XE Ô TÔ CÁ NHÂN TẠI VIỆT NAM1.1 Cơ sở lý thuyết

1.1.1 Thuế là gì?

Thuế ra đời và phát triển cùng với nhà nước, là công cụ chủ yếu để nhà nước thungân sách Do đó, bản chất và công dụng xã hội của thuế gắn với bản chất của nhànước Thuế được thu dưới hình thức hiện vật hoặc bằng tiền Người có nghĩa vụnộp thuế cho nhà nước là tổ chức, cá nhân có các hoạt động sản xuất, kinh doanh,

có thu nhập hoặc tài sản được pháp luật xác định là đối tượng chịu thuế nên quan

hệ thu, nộp này không mang tính đối giá Thuế là khoản nhà nước thu đối với tổchức, cá nhân, là tài sản thuộc sở hữu nhà nước và nhà nước không có nghĩa vụhoàn trả lại khoản tiền thuế này cho người nộp Do thuế là nguồn thu chủ yếu củangân sách nhà nước và việc thu thuế có ảnh hưởng lớn đối với nền kinh tế và đờisống xã hội, nên ngày nay các quốc gia đều thực hiện nguyên tắc là thuế do cơquan quyền lực nhà nước cao nhất (quốc hội, nghị viện) đặt ra hoặc bãi bỏ Cáckhoản thu thuế được tập trung vào Ngân sách nhà nước là những khoản thu nhậpcủa nhà nước được hình thành trong quá trình nhà nước tham gia phân phối củacải xã hội dưới hình thức giá trị

- Thuế là tiền đề cần thiết để duy trì quyền lực chính trị và thực hiện cácchức năng, nhiệm vụ của nhà nước

- Thuế dựa vào thực trạng của nền kinh tế (GDP, chỉ số giá tiêu dùng, chỉ sốgiá sản xuất, thu nhập, lãi suất, )

- Thuế được thực hiện theo nguyên tắc hoàn trả không trực tiếp là chủ yếu.Thuế giữ vai trò quan trọng trong xã hội hiện tại nếu không có thuế nhà nước sẽkhông thể hoạt động vững mạnh

Nguồn thu của ngân sách nhà nước: Thuế được coi là khoản thu quan trọng nhất,mang tính chất ổn định lâu dài và khi nền kinh tế càng phát triển thì khoản thu nàycàng tăng.

Công cụ góp phần điều chỉnh các mục tiêu kinh tế vĩ mô: Góp phần thực hiện chứcnăng kiểm kê, kiểm soát, quản lý hướng dẫn và khuyến khích phát triển sản xuất,

mở rộng lưu thông đối với tất cả các thành phần kinh tế theo hướng phát triển của

kế hoạch nhà nước, góp phần tích cực vào việc điều chỉnh các mặt mất cân đối lớntrong nền kinh tế quốc dân

1.1.2 Thuế dành cho xe ô tô.

Ở nước ta, xe ô tô phải chịu 3 loại thuế bắt buộc là: Thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụđặc biệt (TTĐB), và thuế giá trị gia tăng đánh vào người tiêu dùng Sau khi báncho người tiêu dùng, ô tô tiếp tục phải chịu thêm nhiều loại phí lưu hành đó là phítrước bạ, phí đăng ký cấp biển, phí kiểm định, phí cấp giấy chứng nhận đảm bảo

an toàn kỹ thuật, phí sử dụng đường bộ, phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự, phíxăng dầu Ngoài ra, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ô tô cũng phải chịu nhiềuloại thuế, phí và được tính vào giá xe (Phúc Vinh, 2015) Có thể chia các loại thuế,phí áp dụng cho ô tô thành 2 nhóm: Thuế, phí đánh vào người tiêu dùng ô tô; vàThuế, phí đánh vào các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và kinh doanh ô tô

1.2 Quan điểm khoa học về chính sách thuế của chính phủ áp dụng cho xe ô tô cá nhân tại Việt Nam

Theo lý thuyết kinh tế, khi không có ảnh hưởng ngoại sinh từ sự can thiệp củaChính phủ thì cơ chế thị trường có thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ có hiệu quả,biểu thị cho thị trường cạnh tranh hoàn hảo, theo James & Nobes (2009), cạnhtranh không hoàn hảo đưa đến một hệ thống thuế Với chức năng điều tiết kinh tế.Thuế được xem là yếu tố ảnh hưởng đến mức cầu, từ đó ảnh hưởng đến sản xuất

và lượng tiêu dùng

Thuế sẽ tác động làm tăng giá, giảm thu nhập thực tế của người tiêu dùng, làmgiảm cầu hàng hóa và tác động đến sản xuất Tác động của giá tăng đến lượng cầuđược giải thích qua lý thuyết kinh tế vi mô dưới ảnh hưởng của hàng hóa thay thế

và thu nhập (Geoffrey & Philip, 2011) Khi giá của hàng hóa X tăng, nó sẽ trở nênđắt hơn tương đối so với hàng hóa Y, do đó người tiêu dùng sẽ chuyển sang muanhiều hàng hóa Y hơn và ít hàng hóa X đi, lượng cầu hàng hóa X giảm từ X3xuống X2 Bên cạnh đó, khi giá hàng hóa X tăng làm thu nhập thực tế của ngườitiêu dùng giảm, sức mua giảm, lượng cầu hàng hóa X sẽ tiếp tục giảm từ X2 đếnX1

Hình 1: Tác động của việc tăng giá đến lượng cầu hàng hóa

Đối với ô tô, việc đánh thuế, phí sẽ làm giá xe ô tô tăng, theo Feenstra (1989) vàPartrick (1996), độ co giãn của cầu theo thu nhập đối với ô tô là thuận chiều, khigiá ô tô tăng lên do thuế và phí sẽ làm giảm thu nhập của người tiêu dùng, từ đólàm giảm cầu tiêu thụ ô tô Cũng dựa vào ước lượng độ co dãn của cầu theo giá ô

tô, Levinsohn (1988) đã chỉ ra khi giá ô tô nhập khẩu tăng lên do tăng thuế nhậpkhẩu thì cầu đối với ô tô sản xuất trong nước sẽ tăng lên Khi đánh thuế nhập khẩu

ô tô, các nhà sản xuất trong nước được lợi, nhưng người tiêu dùng bị thiệt do giá ô

tô nhập khẩu tăng thêm một lượng bằng với thuế nhập khẩu

Nếu các loại thuế, phí giảm thì giá tiêu dùng ô tô sẽ giảm, sẽ kích thích sản xuất vàtiêu thụ ô tô Sự thay đổi các loại thuế, phí này đều có thể ảnh hưởng đến giá tiêudùng ô tô và ảnh hưởng đến lượng cung - cầu ô tô trên thị trường Tuy nhiên, cácloại thuế, phí có thuế suất cao như thuế nhập khẩu, thuế TTĐB và lệ phí trước bạthường hay thay đổi làm ảnh hưởng mạnh đến giá và lượng tiêu thụ ô tô Trongkhi, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp ít thay đổi, còn các loại phíkhác rất nhỏ so với giá xe ô tô nên xem như không ảnh hưởng.

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ CHÍNH SÁCH THUẾ CỦA CHÍNH PHỦ ÁP

DỤNG CHO XE Ô TÔ CÁ NHÂN TẠI VIỆT NAM

2.1 Thực trạng

2.1.1 Đối với ngành công nghiệp xe trong nước

Gần đây, dù các hãng ô tô Việt Nam đã có nhiều nỗ lực nhưng lượng xe nhập khẩu tăng,

có thời điểm tăng trên 600% với xe 9 chỗ ngồi trở xuống, thêm hiệp định thương mại tự

do với EU, thuế ô tô từ châu Âu giảm dần, đang tạo những áp lực lớn

Niềm tự hào ô tô Việt đang đứng trước cơ hội cũng như nguy cơ lớn Báo Tuổi Trẻ ghinhận ý kiến các doanh nghiệp, câu chuyện thực tế các nước để thấy nếu cứ với cách làmhiện nay, mục tiêu phát triển ngành ô tô Việt Nam và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam không

dễ thành hiện thực

2.1.1.1 Nhập khẩu ồ ạt

Dù đã lường trước được những tác dộng tiêu cực của làn sóng xe nhập khẩu sẽ đỏ bộ vàoViệt Nam ngày càng tăng, ông Lê Ngọc Đức – tổng giám đốc Công ty Hyundai – ThànhCông - vẫn bày tỏ quan ngại

Theo ông nhiều hãng ô tô tại Việt Nam đang bị ảnh hưởng rất lớn bởi làn sóng nhập khẩu

ô tô nguyên chiếc ồ ạt và ngày càng tăng, dự báo còn mạnh hơn vào những tháng sắp tới.Ông Đức nói và bày tỏ nỗi sốt ruột khi nhiều lần kiến nghị về chính sách thuế “sống còn”cho ngành ô tô song vẫn chưa thấy hiệu quả

“Nguyên liệu vật tư nhập vào để sản xuát linh phụ kiện ô tô đều phải chịu thuế nhậpkhẩu Trong khi xe nguyên chiếc nhập về có mức thuế bằng 0%, nên cấu trúc giá thànhđối với ô tô sản xuát trong nước cao hơn nhập khẩu, sẽ không ai sản xuát” – ông Đức nói.Trong khi đó, Bộ Công thương cũng dẫn chứng số liệu của Cục Đăng kiểm Việt Nam,tính đến ngày 30-6-2019, nhập khẩu ô tô đạt 75.438 chiếc trị giá 1.68 tỉ USD, tăng tới513% về số lượng so với cùng kỳ năm 2018 Trong đó, ô tô từ 9 chỗ ngòi trở xuống đạt54.927 chiếc, tăng 652% so với cùng kỳ năm 2018 Dự kiến nhập siêu ngành ô tô nămnay sẽ đạt mức kỷ lục hơn 3.4 tỉ USD.

2.1.1.2 Khó tồn tại nếu chính sách không đổi

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ, Ts Nguyễn Thị Tuệ Anh – phó viện trưởng Viện Nghiên cứuquản lý kinh tế trung ương – cho rằng nhìn vào sản lượng nhập khẩu liên tục tăng chothấy nhu cầu tiêu dùng ô tô vẫn tăng So với Thái Lan hay Indonesia, chi phí sản xuát ô tôtại Việt Nam rất cao Do đó, cơ quan chức nagwn cần có giải pháp giảm giá ô tô, thúc đẩycông nghiệp hỗ trợ phát triển

Ông Trần Bá Dương – chủ tịch HĐQT Công ty CP ô tô Trường Hải (THaco)- cho rằngcần nhanh chóng thay đổi chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô

"Vừa rồi Bộ Công thương có đề xuất không tính thuế tiêu thụ đặc biệt cho các sản phẩmsản xuất trong nước, đây là chính sách rất tốt" - ông Trần Bá Dương nói và cho rằng nếuthực thi chính sách này, ngay cả các doanh nghiệp nước ngoài hiện đã chuyển từ lắp rápsang nhập khẩu nguyên chiếc cũng sẽ quay lại sản xuất láp rắp tại Việt Nam Và khi họlắp ráp, chúng ta mới phát triển được công nghiệp hỗ trợ”

Theo tính toán của Bộ Tài Chính, việc miễn thuế đối với phần vật tưu nguyên vật liệunhập khẩu để sản xuất ô tô trong nước sẽ khiến hụt thu ngân sách không đáng kể, nhưngtheo ông Lê Ngọc Đức, nếu làm sẽ tạo được cú hích lớn, tạo nền tảng phát triển côngnghiệp hỗ trợ.

Ở châu Âu như Đức không đánh thuế tiêu thụ đặc biệt Như Đan Mạnh và Thụy Điển, họtính thuế xe hơi theo VAT, thuế lưu hành Tại Việt Nam, ôtô chịu quá nhiều đầu thuế.Năng lực doanh nghiệp sản xuất ôtô ở Việt Nam còn yếu, nay sức ép xe nhập khẩu miễnthuế 0% tràn vào nếu không có biện pháp kịp thời, nhà sản xuất ôtô trong nước sẽ khótrụ

Ông Nguyễn Minh Đồng (chuyên gia ô tô - giúp người tiêu dùng Việt Nam bớt thiệt thòi)cho rằng: Cần nghiêm túc lại các mức thuế chồng chéo, khiến chiếc xe hơi phải cõngnhiều thuế phí vô lý, chỉ có ở Việt Nam mới tính toán kiểu như vậy Ở nước ngoài, họkhuyến khích tạo điều kiện cho dân mua xe với giá rất thấp để kích thích sản xuất Ngườidân Việt Nam vẫn chịu thiệt thòi khi mua ôtô đắt gấp 2-3 lần giá gốc

2.1.2 Đối với xe nhập khẩu nước ngoài

Theo số liệu mới nhất của Tổng cục Hải quan, tính riêng tháng 12/2021, cả nước nhậpkhẩu 15.196 ô tô nguyên chiếc, tổng kim ngạch 432,65 triệu USD Tính chung cả năm

2021, nước ta nhập khẩu 160.035 ô tô nguyên chiếc, tổng kim ngạch 3,66 tỷ USD, tăng52,1% về lượng và tăng 55,7% về kim ngạch so với năm 2020

Đáng chú ý, dù trong năm dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, nhưng lượng ô tô nguyênchiếc nhập khẩu cao kỷ lục từ trước đến nay, vượt xa so với năm 2020 (105.000 xe) vànăm có lượng nhập kỷ lục trước đó là năm 2019 (139.427 xe).

Về thị trường nhập khẩu, Thái Lan, Indonesia, Trung Quốc là 3 cái tên dẫn đầu Trong đó,Thái Lan đạt 80.903 xe, kim ngạch 1,5 tỷ USD; Indonesia đạt 44.250 xe, kim ngạch559,5 triệu USD; Trung Quốc đạt 22.753 xe, kim ngạch 873 triệu USD

Với 147.906 xe, 3 thị trường lớn ở châu Á chiếm 92,4% tổng lượng ô tô nguyên chiếcnhập khẩu của cả nước trong năm ngoái Trong các thị trường nhập nhập khẩu chủ yếu, ô

tô xuất xứ Indonesia có trị giá bình quân (chưa thuế) thấp nhất, trong khi ô tô xuất xứ từTrung Quốc cao hơn nhiều do chủ yếu là xe tải, xe chuyên dụng

Một điểm đáng chú ý mới là, từ 1/3/2022, các mức thu lệ phí trước bạ với ô tô sẽ đượcđiều chỉnh thay đổi theo quy định tại Nghị định số 10/2022/NĐ-CP của Chính phủ Cụthể, đối với ô tô, rơmoóc hoặc sơmi rơmoóc được kéo bởi ô tô, các loại xe tương tự xe ô

tô, mức thu lệ phí trước bạ là 2% Riêng ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống (bao gồm

cả xe pick-up), mức thu lệ phí trước bạ lần đầu là 10%

Trong trường hợp cần áp dụng mức thu cao hơn cho phù hợp với điều kiện thực tế tạitừng địa phương, HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định điều chỉnhtăng nhưng tối đa không quá 50% mức thu quy định chung.

Đối với dòng xe ô tô pick-up chở hàng có khối lượng chuyên chở cho phép tham gia giaothông nhỏ hơn 950kg và có từ 5 chỗ ngồi trở xuống, ô tô tải VAN có khối lượng chuyênchở cho phép tham gia giao thông nhỏ hơn 950kg, mức thu lệ phí trước bạ bằng 60%mức thu với ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống

Cũng tại Nghị định này, tổ chức, cá nhân đã được miễn hoặc không phải nộp lệ phí trước

bạ khi đăng ký quyền sở hữu ô tô, xe máy lần đầu, nếu chuyển nhượng cho các tổ chức,

cá nhân khác hoặc chuyển mục đích sử dụng mà không thuộc diện được miễn lệ phí trước

bạ thì tổ chức, cá nhân đăng ký quyền sở hữu ô tô, xe máy nộp lệ phí trước bạ với mứcthu lần đầu dựa trên giá trị sử dụng còn lại của tài sản

Tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng ô tô, xe máy xác lập sở hữu toàn dân theo quyđịnh của pháp luật mà ô tô, xe máy xác lập sở hữu toàn dân có đăng ký quyền sở hữutrước đó thì tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng khi đăng ký quyền sở hữu ô tô, xe máynộp lệ phí trước bạ với mức thu lần thứ 2 trở đi

Tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng ô tô, xe máy xác lập sở hữu toàn dân theo quyđịnh của pháp luật mà ô tô, xe máy xác lập sở hữu toàn dân không có đăng ký quyền sởhữu trước đó, hoặc không có cơ sở để xác định việc đã đăng ký quyền sở hữu trước đó thì

tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng khi đăng ký quyền sở hữu nộp lệ phí trước bạ vớimức thu lần đầu

Mức thu lệ phí trước bạ đối với tài sản quy định nêu trên khống chế tối đa là 500 triệuđồng/tài sản/lần trước bạ, trừ ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống, tàu bay, du thuyền.

2.2 Đánh giá thực trạng vấn đề (Thuận lợi, khó khăn, nguyên nhân)

2.2.1 Thuận lợi

Thị trường trong nước còn dư địa rất lớn với quy mô dân số 100 triệu dân, kết cấu hạ tầngnói chung, hạ tầng giao thông nói riêng ngày càng đồng bộ và hoàn thiện, đời sống ngườidân ngày càng được nâng cao, số lượng những người có mong muốn và khả năng tiêudùng ô tô tăng nhanh Thị trường khu vực và quốc tế ở một số phân khúc, một số sảnphẩm ô tô, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ngành ô tô là rất tiềm năng

Nhóm chính sách hỗ trợ tài chính và thuế:

- Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt: Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt ban hành và có hiệulực ngày 20/05/1998, xe ô tô con dưới 24 chỗ ngồi nằm trong danh mục hàng hóachịu thuế tiêu thụ đặc biệt với thuế suất từ 30 – 100% Với luật này, Chính phủ đãbảo hộ ngành sản xuất ô tô trong nước một cách mạnh mẽ, và cùng với các chínhsách ưu đãi về thuế doanh nghiệp cho các doanh nghiệp mới thành lập và cácdoanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì đây là thời điểm rất thuận lợi để cácdoanh nghiệp sản xuất ô tô đầu tư, phát triển và có thể cạnh tranh với các sảnphẩm ô tô cùng loại nhập khẩu vào thị trường Việt Nam trong cùng thời điểm

- Thuế nhập khẩu linh kiện: Từ năm 1991-2001, thuế nhập khẩu linh kiện bộ CKD,IKD luôn ở mức thấp từ 3 - 25% Đây là giai đoạn Nhà nước có những chính sáchbảo hộ mạnh cho ngành sản xuất, lắp ráp ô tô mới hình thành Với các chính sáchthuế này, các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô nhập khẩu toàn bộ các bộ linhkiện, phụ tùng ô tô với thuế suất thấp hơn nhiều so với nhập khẩu xe nguyên chiếc(60 - 100%) Việc sản xuất xe chỉ là công đoạn lắp ráp toàn bộ các bộ linh kiện đãnhập khẩu Như vậy, Chính phủ đã giúp các doanh nghiệp sản xuất linh phụ kiện

và lắp ráp ô tô hoạt động có lãi nhanh để có thể tái đầu tư, tiếp thu các công nghệ