Một ngôi trường hạnh phúc được tạo nên từ nhiều yếu tố: những phươngpháp dạy học tích cực giúp học sinh say mê học tập, những hoạt động trảinghiệm lí thú giúp học sinh có những trải nghi
Trang 1MỤC LỤC
1.MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2.Mục đích nghiên cứu 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu 1
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.4.1 Phương pháp quan sát 2
1.4.2 Phương pháp điều tra bảng hỏi 2
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
2.3.1 Xây dựng các yếu tố ban đầu cho sự gắn kết – tạo môi trường cho sự gắn kết 6
2.3.2 Xây dựng các mối quan hệ tích cực trong trường học 11
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 18
3 Kết luận và kiến nghị 19
3.1 Kết luận 19
3.2 Kiến nghị 19
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Ngôi trường hạnh phúc là nơi học sinh được vui chơi, học tập một cách antoàn, được yêu thương và có cảm giác gắn bó Một ngôi trường hạnh phúc sẽ tạo nêncộng đồng học sinh có nhân cách tốt đẹp, sống có ích và trách nhiệm với xã hội
Một ngôi trường hạnh phúc được tạo nên từ nhiều yếu tố: những phươngpháp dạy học tích cực giúp học sinh say mê học tập, những hoạt động trảinghiệm lí thú giúp học sinh có những trải nghiệm để trưởng thành, một cơ sở vậtchất đủ tốt để cung cấp các tiện ích cho việc học tập Đặc biệt, các mối quan hệtích cực trong trường học sẽ là yếu tố quan trọng làm cho trường học trở nênhạnh phúc Đó là mối quan hệ thấu hiểu đầy sẻ chia giữa thầy cô với học sinhvới phụ huynh
Tuy nhiên, theo một cuộc điều tra gần đây, 92,8% học sinh mong muốnthầy cô sẽ cười nhiều hơn; 84% học sinh mong muốn thầy cô nhẹ nhàng hướngdẫn khi các em phạm lỗi; 82,4% mong muốn thầy cô đừng phê bình trước mặtbạn bè hay nhiều người;…Những con số biết nói cho thấy, ngày nay, dường nhưtrường học chưa phải là “điểm đến” hạnh phúc khiến học sinh cảm thấy hứng thú
để tham gia các hoạt động học tập và trải nghiệm Không khí học tập trong cáctrường học chưa được xây dựng bởi các mối quan hệ thân thiện, vững chắc, vìvậy, học sinh mất đi cảm giác vui vẻ, tự tin và gắn bó khi học tập tại trường học
Xuất phát từ những yêu cầu, đòi hỏi rất thiết thực trong các trường học,
tôi đã đi đến quyết định nghiên cứu đề tài : “Xây dựng các mối quan hệ tích cực trong lớp học góp phần kiến tạo một ngôi trường hạnh phúc”
1.2.Mục đích nghiên cứu
Nếu xây dựng được các mối quan hệ tích cực trong trường học, thầy cô – họcsinh có mối quan hệ thân thiện, mối liên hệ giữa thầy cô – phụ huynh cởi mở,gắn kết, phụ huynh – học sinh luôn lắng nghe và thấu hiểu nhau thì mọi học sinh
sẽ được sống và học tập trong một bầu không khí đầy tình yêu thương, sự antoàn và tôn trọng Một môi trường học tập như vậy sẽ giúp mỗi một lớp học, mỗimột ngôi trường là một không gian học tập hạnh phúc, mỗi đứa trẻ hoàn thiệnđược nhân cách và trở thành những con người tử tế Mà trước hết phải hìnhthành nên lớp học hạnh phúc
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Thời gian áp dụng sáng kiến: học kì I và học kì II năm học 2021-2022.
Trang 3- Phạm vi, đối tượng áp dụng sáng kiến: Lớp chủ nhiệm 11B1 tại trường THPT
- Quan sát, thực hiện nghiên cứu các tài liệu có sẵn
- Quan sát để ghi nhận thái độ của đối tượng nghiên cứu
1.4.2 Phương pháp điều tra bảng hỏi
Phương pháp điều tra bảng hỏi có nhiều cách thức, nhưng trong đề tài nàytôi dùng kĩ thuật đặt câu hỏi nhiều lựa chọn, yêu cầu người được hỏi lựa chọnđáp án chính xác nhất (phù hợp với suy nghĩ nhất) Các đối tượng điều tra đượcthực hiện trên khối lớp: 10, 11, 12 Mỗi khối lớp lựa chọn ngẫu nhiên 2 lớp đểtiến hành phát phiếu điều tra
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
Để mô hình trường học hạnh phúc không dừng lại ở khẩu hiệu, phong tràonhất thời, cần nâng cao nhận thức của toàn thể đội ngũ thầy cô giáo, cán bộ quản
lý giáo dục, học sinh, phụ huynh và toàn xã hội trong việc kiến tạo môi trường học tập, giáo dục lành mạnh, nhân văn, tiến bộ Trường học hạnh phúc là trường học thân thiện, đem đến sự hài lòng, thỏa mãn và đáp ứng tốt nhu cầu, quyền được học tập, giáo dục, rèn luyện một cách toàn diện về thể chất, tinh thần và trí tuệ của người học Khi con người có hạnh phúc, cảm xúc được thăng hoa, sẽ tạo động lực tinh thần để người học không ngừng nỗ lực vươn lên chiếm lĩnh nhữngđỉnh cao tri thức nhân loại, để khẳng định mình và có những cống hiến lớn lao cho xã hội
Để người học có được niềm vui, niềm hân hoan, hạnh phúc mỗi khi đến trường, những người có trách nhiệm (cán bộ quản lý giáo dục, thầy cô giáo) phảitrao đi những yêu thương bằng những hành động cụ thể; biết quan tâm đến hoàn cảnh của mỗi em; nắm bắt được tâm lí, năng lực, sở trường của người học để có biện pháp giáo dục phù hợp, hiệu quả nhất
2 Phần nội dung của sáng kiến kinh nghiêm.
Trang 42.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
UNESCO – Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốcđang kêu gọi một sự thay đổi cơ bản trong các hệ thống giáo dục Dự án
“Trường học Hạnh phúc”, được hình thành bởi Kim Gwang Jo, giám đốcUNESCO Bangkok, xem xét mối quan hệ giữa hạnh phúc và chất lượng giáodục Dự án này kêu gọi các trường nhìn xa hơn các lĩnh vực học tập truyềnthống và bắt đầu nắm bắt và thực hiện các yếu tố khác góp phần mang lại sức
khỏe và hạnh phúc cho người học UNESCO xác định 22 tiêu chí để tạo ra một
Trường học hạnh phúc Các tiêu chí thuộc ba loại: con người, quá trình và địađiểm Và tập trung chú ý vào những gì quan trọng để tạo ra hạnh phúc và hạnhphúc ở trong mỗi lĩnh vực đó “Tạo nhiều thời gian và không gian hơn cho cáchhọc mà có thể nâng cao hạnh phúc và tiềm năng của người học, với mục tiêutruyền cảm hứng cho người học hạnh phúc hơn để có thể đóng góp cho xã hộihạnh phúc, cuối cùng là đến một thế giới hạnh phúc hơn” Để làm được điềunày, cần sự chung tay của tất cả các thành tố trong trường học và xã hội
Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục Phùng Xuân Nhạ, trường học hạnh phúcđược tạo nên bởi 3 tiêu chí cốt lõi: tình yêu thương, sự an toàn và sự tôn trọng.Đây là lời phát biểu trong lễ phát động “Triển khai kế hoạch nâng cao năng lựcứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo vì một trường học hạnh phúc” Như vậy cóthể thấy, việc hướng tới xây dựng những ngôi trường hạnh phúc là một trongnhững yêu cầu cấp thiết của ngành giáo dục nhằm góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục của đất nước
* Các tiêu chí lựa chọn để xây dựng trường học hạnh phúc
Theo Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thì trường học hạnh phúc được tạo nênbởi 3 yếu tố: yêu thương, an toàn và tôn trọng
Tình yêu thương và sự tôn trọng được tạo nên bởi: sự quan tâm - thầy, côquan tâm đến đồng nghiệp, quan tâm đến học trò và học trò quan tâm đến nhau.Tiếp đến là sự chia sẻ, sự tin tưởng lẫn nhau - thầy, cô tin tưởng đồng nghiệp, tintưởng học sinh, phụ huynh và ngược lại Sự hỗ trợ và sự bao dung sẽ góp phầntạo ra tình yêu thương trong mỗi ngôi trường
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thời gian qua, trước những tác động của nhiều nhân tố chủ quan và kháchquan, nhất là những tác động xấu của mặt trái nền kinh tế thị trường, sự bùng nổ công nghệ thông tin, Internet, mạng xã hội đến tâm lý tuổi học trò khiến nhiều
em có những suy nghĩ, hành động sai lệch Điều này đang chi phối và ảnh hưởnglớn đến môi trường giáo dục
Trang 5Một trong những giá trị, mục tiêu hướng đến của trường học hạnh phúc là
sự an toàn cho cả thầy và trò, tuy nhiên hiện nay, không ít trường học đangkhông thể đứng vững trước sự tấn công ồ ạt, tinh vi của những trào lưu tư tưởng,lối sống phức tạp được du nhập từ bên ngoài; là tệ nạn xã hội, ma túy, bạo lực; lànhững tư tưởng, thói quen lệch lạc của không ít bạn trẻ; là những hành độngthiếu văn hóa của nhiều bậc phụ huynh; là sự suy thoái đạo đức, nhân cách củakhông ít cán bộ quản lý giáo dục vì lợi ích trước mắt mà hủy hoại nhân tâm.Những vụ việc, hiện tượng tiêu cực, gian lận trong thi cử thời gian qua; nhữngcâu chuyện đau lòng khi một số học sinh bị thầy cô xâm hại, quấy rối tình dục;
sự việc một số bảo mẫu bạo hành trẻ em; những tai nạn thương tâm của học trò
do sự lơ là, vô tâm của người lớn; những vụ phụ huynh tố cáo nhà trường, chàđạp lên nhân phẩm, danh dự thầy cô; sự thương mại hóa, đề cao lợi ích, đồngtiền của một số cơ sở giáo dục, những vụ việc ấy tuy không nhiều nhưng dưchấn và hậu họa mà nó để lại là vô cùng lớn, gây tâm lý hoài nghi, mất niềm tinvào giáo dục, làm ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy trò, gia đình và nhà trường.Với phụ huynh và học sinh, chỉ cần một chút nghi ngại về nhà trường (tronghoạt động giáo dục, trong chi tiêu tài chính, trong ứng xử, giao tiếp) thì rất khó
để có được sự an vui, hạnh phúc mỗi khi đến trường
Đánh giá về những bất cập, hạn chế của lĩnh vực giáo dục những nămqua, nêu rõ: "Đổi mới chưa đáp ứng tốt yêu cầu đặt ra Chưa chú trọng đúngmức đến phát triển phẩm chất và kỹ năng người học Giáo dục , đạo đức lối sống
có lúc, có nơi bị xem nhẹ Còn không ít tiêu cực trong giáo dục và đào tạo" Vìthế để xây dựng mô hình trường học hạnh phúc, tiêu chí đầu tiên mà mỗi cơ sởgiáo dục phải tạo ra là sự an toàn cho người học, tức là người học được sống,học tập trong môi trường lành mạnh, đậm tính nhân văn, dân chủ An toàn đầutiên là an toàn về tính mạng, thân thể, không được để xảy ra tình trạng nguyhiểm trong phạm vi khuôn viên nhà trường như tình trạng cây gãy đổ, điện giật,tường rào sụt lún, phòng học nứt nẻ, xuống cấp Nhà trường cần phối hợp tốt vớichính quyền, công an địa phương để kịp thời ngăn chặn và đẩy lùi những hành
vi phản văn hóa từ bên ngoài tấn công, xâm nhập nhà trường Điều đặc biệt quantrọng với mỗi cơ sở giáo dục là phải tạo được sự an nhiên trong tâm hồn mỗingười học bằng những tri thức, kỹ năng sống mà thầy cô cung cấp, chia sẻ.Những bài học từ sách vở, từ kinh nghiệm sống của thầy cô sẽ tạo sức đề kháng,
là lá chắn vững chắc để người học tự tin, chủ động trong ứng phó với mọi tìnhhuống có thể xảy ra theo hướng an toàn, phù hợp
Trường học hạnh phúc là khi người học được đảm bảo quyền lợi chínhđáng của mình, được tôn trọng, lắng nghe, chia sẻ Để xây dựng trường họchạnh phúc cần thực hành tốt tinh thần dân chủ; không áp đặt, rập khuôn, mộtchiều; không nhồi nhét kiến thức; không chạy theo hình thức, hư danh mà trongmôi trường này cần những không gian, chân trời của sáng tạo với những tri thức,
tư duy mới không ngừng được khai phóng
Trang 6Xuất phát từ những yêu cầu, đòi hỏi rất thiết thực trong các trường học, tôi
đã đi đến quyết định nghiên cứu đề tài : “Xây dựng các mối quan hệ tích cực trong lớp học góp phần kiến tạo một ngôi trường hạnh phúc”
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
1 Xây dựng các yếu tố
ban đầu cho sự gắn kết
– tạo môi trường cho sự
- Xây dựng Góc giá trị sống trong lớp với các
góc giáo dục: góc nghề nghiệp, góc giá trị, góctime – out (góc bình yên)
2 Xây dựng mối quan hệ
+ Nội dung họp phụ huynh: Giáo viên chủ nhiệm
và phụ huynh cùng trao đổi xoay quanh các vấn
đề như: Đồng hành cùng con trong ngôi trường mới; Ứng xử với con trong độ tuổi “nổi loạn”; Cùng con chọn nghề;…
- Xây dựng hệ thống poster với chủ đề “Cần cả
một ngôi làng để nuôi dạy một đứa trẻ” để
giáo viên chủ nhiệm thường xuyên trao đổi cáchthức giáo dục học sinh với phụ huynh bằng cách
thức: gửi thư, đưa nội dung bàn luận lên nhóm zalo phụ huynh của lớp, trao đổi trực tiếp trong buổi họp phụ huynh, trao đổi riêng với từng phụ huynh.
3. Xây dựng mối quan hệ
Giáo viên – Học sinh
- Tổ chức viết thư cho giáo viên
4. Xây dựng mối quan hệ
Học sinh – Học sinh
- Thống nhất chủ đề sinh hoạt lớp: xây dựng các chương trình phát triển cá nhân, xây dựng tinh thần tập thể, với 4 nhóm chủ đề được quan
tâm:
+ Nhóm chủ đề 1: Gắn kết để yêu thương
Trang 7+ Nhóm chủ đề 2: Xây dựng giá trị sống tích cực+ Nhóm chủ đề 3: Định hướng nghề nghiệp+ Nhóm chủ đề 4: Xây dựng kĩ năng phòng vệ
Sau khi chủ đề của năm học được lựa chọn thì mọi hoạt động của lớp trongnăm học đó đều hướng tới đạt được các mục tiêu mà chủ đề đưa ra
Trong năm học 2020 – 2021, sau khi tiến hành bình chọn sôi nổi trên
nhóm lớp, Lớp 11B1 đã lựa chọn được chủ đề năm học là: “Hợp tác – Tôn Trọng – Đồng hành” Tổng số lượt bình chọn 46/46 lượt Tất cả các nội dung
trong chủ đề này đều được tuyên truyền đến rộng rãi học sinh trong lớp thôngqua nhiều hình thức: page lớp , sinh hoạt lớp,buổi ngoại khoá… nhằm giúp tất
cả học sinh trong lớp nắm bắt được tinh thần hoạt động của năm học Sau khilựa chọn được chủ đề năm học, mọi hoạt động trong năm học của lớp đều lấychủ đề này làm mục tiêu hướng tới và định hướng các hoạt động
2.3.1.2 Xây dựng Góc giá trị sống trong lớp chủ nhiệm
+ Góc nghề nghiệp: Gồm bảng phân loại nghề nghiệp và mô hình lựachọn nghề theo lí thuyết nhím cùng các bài test trắc nghiệm nghề nghiệp
+ Góc giá trị sống: Là nơi trưng bày các poster về giá trị sống, các kĩ năngcần thiết cho công dân trong thế kỉ XXI
+ Góc time – out (tên gọi khác là góc bình yên): Góc đặc biệt nhất, nơi cócác poster hướng dẫn giải quyết xung đột (4 bước giải quyết mâu thuẫn, bánh xelựa chọn,…)
* Nội dung và tài liệu dùng trong mỗi góc
- Góc giá trị sống:
Trang 8Việc định hướng các giá trị và lí
tưởng sống là việc không dễ đối
với mỗi học sinh ngày nay Khi
mà điều kiện sống khá đủ đầy,
các mục tiêu mạnh mẽ thúc đẩy
sự cố gắng dần mất đi, HS dễ
dàng bị lạc bước trong ma trận
của sự hưởng thụ và mất
phương hướng cuộc sống Các
câu hỏi như: học để làm gì?
Mình sẽ thành người như thế nào? đôi lúc làm HS hoang mang vì khôngtìm được câu trả lời
Chính vì vậy Góc giá trị sống sẽ giúp HS lớp chủ nhiệm được hiểu thếnào là yêu thương, cần làm gì để xây dựng tinh thần hợp tác,…
- Góc Nghề nghiệp:
Việc lựa chọn nghề nghiệp cho tương lai luôn là câu hỏi mà tất cả họcsinh THPT quan tâm, vì phía trước các em là một tương lai dài Mà tương lai ấylại phụ thuộc vào việc HS lựa chọn nghề nghiệp trong giai đoạn còn ngồi trênghế nhà trường Chính vì vậy trong góc nghề nghiệp HS được tham khảo môhình lựa chọn nghề nghiệp theo lí thuyết Con nhím và được Giáo viên chủnhiệm cho làm các bài test nghề nghiệp để có những gợi ý chọn ngành nghề phùhợp nhất Ngoài ra, khi việc lựa chọn nghề nghiệp của HS có những xung độtvới mong muốn của bố mẹ, thì Giáo viên chủ nhiệm và các thầy cô giáo bộ mônlại là cầu nối để HS và bố mẹ tìm được tiếng nói chung
Một số tài liệu được sử dụng trong góc nghề nghiệp:
+ Mô hình lựa chọn nghề nghiệp theo thuyết “Con nhím”:
Mô hình lựa chọn nghề nghiệptheo lí thuyết “Con nhím” giúp
HS trả lời câu hỏi: Nên lựa chọnngành nghề tương lại theo nhữngtiêu chí nào? Theo sở thích cánhân, theo nhu cầu xã hội haytheo năng lực bản thân
Trang 9+ Bảng phân loại ngành nghề:
Bảng phân loại ngành nghề giúp HS tìm hiểu và định hướng được những
nhóm nghề nghiệp cơ bản trong xã hội
+ Các bài test trắc nghiệm nghề nghiệp:
Sau khi đã hiểu được các nhóm ngành nghề cơ bản trong xã hội, HS sẽđược làm bài trắc nghiệp nghề nghiệp và nghe tư vấn về cách chọn nghề phùhợp Kết quả này HS có thể lưu giữ và cùng bố mẹ tham khảo
Bài trắc nghiệm nghề nghiệp này được tham khảo theo mẫu của trườngCao đẳng Việt Mỹ - Trắc nghiệm nghề nghiệp Holland Bộ test nghề nghiệp nàycho ra kết quả 6 nhóm ngành với 6 bài test nhỏ:
- Nhóm ngành kĩ thuật - Nhóm ngành nghiên cứu
- Nhóm ngành nghệ thuật - Nhóm ngành xã hội
- Nhóm ngành quản lí - Nhóm ngành nghiệp vụ
Trong mỗi nhóm ngành lại có các gợi ý về mặt kĩ năng nghề nghiệp phùhợp, với các ngành nghề cụ thể
Trang 10Nếu việc lựa chọn nghề nghiệp theo bài trắc nghiệm Holland cho ra kếtquả chưa thuyết phục, Giáo viên chủ nhiệm sẽ tiếp tục cho hs tham gia làmthêm bài trắc nghiệm nghề nghiệp trên website danhgiatamly.edu.vn của trườngĐại học giáo dục để có thể đưa ra kết quả chọn ngành nghề thuyết phục nhất.Sau đây là 1 phần trong bài trắc nghiệm lựa chọn nghề nghiệp:
- Góc Time – out (Góc bình yên)
Ý tưởng xây dựng lên góc time – out xuất phát từ nhu cầu thực tế rằng: ởlứa tuổi của HS, những xung đột rất dễ xảy ra và HS cần phương hướng giảiquyết vấn đề sao cho hợp lí nhất Ở góc bình yên này, HS được cung cấp nhữnggiải pháp để xoa dịu tâm lí, như:
+ Bức tranh phong cảnh để xoa dịu cảm xúc
+ Các poster gợi ý để xử lí tình huống sau tức giận:
