SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁTRƯỜNG THPT ĐẶNG THAI MAI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG AZOTA TRONG GIAO, CHẤM, CHỮA BÀI TẬP GÓP PHẦN NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC MÔN NGỮ VĂN NHẰM ỨNG PHÓ VỚ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT ĐẶNG THAI MAI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG AZOTA TRONG GIAO, CHẤM, CHỮA BÀI TẬP GÓP PHẦN NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC MÔN NGỮ VĂN NHẰM ỨNG PHÓ VỚI DIỄN BIẾN CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19
Người thực hiện: Nguyễn Thị Bích Thuỷ Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn
SKKN thuộc môn: Ngữ Văn
THANH HÓA NĂM 2022
Trang 22.3.6 Học sinh nhận kết quả và thực hiện yêu cầu tiếp theo của giáo viên 14
1 Kết luận
2 Đề xuất
Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng cấp Sở đánh giá 19
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
1.1.1 Xu thế của thời đại công nghệ số 4.0
Trong thời đại khoa học kĩ thuật phát triển nhanh chóng như hiện nay,
đứng trước cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhà trường dù tốt đến mấy cũngkhông thể đáp ứng hết nhu cầu học tập của người học cũng như đòi hỏi ngàycàng cao của đời sống xã hội Vì vậy, bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinhkhi còn đang ngồi trên ghế nhà trường phổ thông là một công việc có vị trí rấtquan trọng Chỉ có tự học, tự bồi đắp tri thức bằng nhiều con đường, nhiều cáchthức khác nhau mỗi học sinh mới có thể bù đắp được những thiếu khuyết về trithức, về đời sống xã hội Từ đó có được sự tự tin trong cuộc sống và công việc
Năm học 2020-2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Hướng dẫnthực hiện nhiệm vụ năm học, yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường ứng dụngcông nghệ thông tin trong đổi mới nội dung, phương pháp dạy, học, thi và kiểmtra đánh giá, quản lý giáo dục, quản trị nhà trường nhằm thúc đẩy sự phát triểncủa ngành giáo dục, tạo kết nối hiệu quả giữa học sinh sinh viên và giáo viên
Vì vậy việc sử dụng các phần mềm dạy học là cần thiết, đáp ứng yêu cầucủa thời đại Hiện nay, tại các cơ sở giáo dục cũng đã rất chú trọng mô hình giáodục hiện đại này
1.1.2 Tác động của đại dịch Covid-19
Trước diễn biến không lường của đại dịch Covid-19, hoạt động dạy vàhọc tại các cơ sở giáo dục chịu nhiều tác động tiêu cực Có những thời điểm,giáo viên và học sinh không thể đến trường, việc dạy và học bị gián đoạn trongmột thời gian khá dài Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ của chươngtrình mà còn ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của giáo dục
Thực hiện phương châm: “Tạm dừng đến trường nhưng không dừng việc học”, “chủ động về các phương án dạy học trực tuyến và trực tiếp để chuyển đổi linh hoạt, ứng phó kịp thời với các tình huống diễn biến của dịch Covid-19 tại địa phương”[1], việc dạy học trực tuyến, sử dụng các ứng dụng phần mềm trong
dạy học là giải pháp tất yếu giúp học sinh không quên kiến thức và duy trì nềnnếp học tập khi tạm dừng đến trường để chống dịch Covid-19 Đây cũng là cơhội cho giáo viên, học sinh được chủ động tiếp cận nguồn học liệu hữu ích trêninternet phục vụ cho việc giảng dạy và học tập của mình đồng thời hình thành vàphát triển nhiều năng lực như: “Năng lực tự chủ và tự học”, “Năng lực giảiquyết vấn đề và sáng tạo”, “Năng lực tin học”, “Năng lực công nghệ” [3] Đây là
4 trong số 10 năng lực cốt lõi mà chương trình giáo dục phổ thông mới đặt mụctiêu hình thành và phát triển cho người học, góp phần đổi mới phương pháp dạyhọc và kiểm tra đánh giá
Trang 4Với những lí do trên, tôi đã nghiên cứu và lựa chọn đề tài: Sử dụng Azota trong giao, chấm, chữa bài tập góp phần nâng cao năng lực tự học môn Ngữ Văn nhằm ứng phó với diễn biến của đại dịch Covid-19
1.2 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Đề tài nhằm đề xuất giải pháp khắc phục những khoảng cách trong dạyhọc bộ môn ở thời điểm nghỉ học vì dịch bệnh hoặc vừa dạy trực tiếp vừa trựctuyến Đồng thời phát huy năng lực tự học của học sinh, xây dựng môi trườnghọc tập chủ động, linh hoạt đáp ứng yêu cầu của giáo dục hiện đại và thời đạicông nghệ số
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Để nâng cao chất lượng dạy học cũng như năng lực tự học cho học sinhtrong thời điểm dịch bệnh, chúng tôi chỉ tập trung vào việc giao chấm chữa bàitập cho học sinh trên hệ thống phần mềm Azota
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp thể nghiệm (tiến hành với học sinh lớp 12A4 và 10A5trường THPT Đặng Thai Mai)
- Phương pháp khảo sát, thống kê
- Phương pháp phân tích, tổng hợp
Ở đề tài này, chúng tôi tiến hành theo các bước như sau:
Bước 1: Tiến hành khảo sát năng lực tự học và hứng thú học tập môn NgữVăn của học sinh THPT Đặng Thai Mai
Bước 2: Thể nghiệm ở một số lớp (lớp 12A4 và 10A5)
Bước 3: Khảo sát và lấy kết quả sau mỗi bài tự học
Bước 4: Đối chiếu kết quả và kết luận
nêu rõ: Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học,
tự sáng tạo của học sinh, sinh viên; Bảo đảm mọi điều kiện và thời gian tự học cho học sinh, sinh viên, phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân [2]
Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018 cũng chỉ rõ các nhómnăng lực mà học sinh cần đạt được Trong đó, năng lực tự chủ và tự học được
Trang 5xem là nhóm năng lực quan trọng nhất đối với học sinh cấp trung học phổ thông
nhằm “thích ứng với cuộc sống, điều chỉnh được hiểu biết, kĩ năng, kinh nghiệm của cá nhân cần cho hoạt động mới, môi trường sống mới; thay đổi được cách
tư duy, cách biểu hiện thái độ, cảm xúc của bản thân để đáp ứng với yêu cầu mới, hoàn cảnh mới” [3].
Tự học giữ một vai trò to lớn trong việc tiếp thu tri thức của học sinh Tựhọc với sự nỗ lực tư duy sáng tạo đã tạo ra điều kiện cho tìm hiểu tri thức mộtcách sâu sắc, hiểu rõ hơn bản chất của chân lí Trong quá trình tự học học sinhgặp phải vấn đề mới và việc đi tìm giải pháp cho vấn đề là cách tốt nhất kích
thích trí tuệ cho học sinh Theo Aditxerre: Chỉ có truyền thụ tài liệu của giáo viên mà thôi thì dù nghệ thuật đến đâu chăng nữa cũng không đảm bảo việc lĩnh hội tri thức của học sinh Nắm vững kiến thức thực sự, lĩnh hội chân lí cái đó phải tự mình làm lấy bằng trí tuệ của bản thân [1].
Vì vậy, việc định hướng cho các em tự học đó là việc làm rất cần thiết,
phù hợp với nhu cầu của xã hội bởi: Tự học là quá trình tự bản thân người học thu thập thông tin, xử lí thông tin để biến kiến thức của sách vở trở thành kiến thức của mình [2] Là quá trình học sinh hình thành cách học riêng của bản thân; tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp với mục đích, nhiệm vụ học tập khác nhau; ghi chép thông tin bằng các hình thức phù hợp, thuận lợi cho việc ghi nhớ, sử dụng, bổ sung khi cần thiết,… rút kinh nghiệm để có thể vận dụng vào các tình huống khác; biết tự điều chỉnh cách học [3].
Vậy với bản thân giáo viên muốn phát huy tính tự học của học sinh phảiđinh hướng học tích cực bằng phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làmtrung tâm phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, lấy học sinhlàm trung tâm Trong cách học này học sinh là chủ thể hoạt động, giáo viên làngười thiết kế tổ chức, hướng dẫn tạo nên sự tương tác tích cực giữa người dạy
và người học
2.1.2 Phần mềm Azota và hiệu quả của việc ứng dụng Azota trong giao, chấm, chữa bài tập
Ngày 27/8/2021, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 3699
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2021-2022 Công
văn xác định: năm học 2021-2022, ngành Giáo dục tăng cường quán triệt thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về đổi mới giáo dục trung học và tiếp tục thực hiện mục tiêu kép: vừa bảo đảm an toàn về phòng, chống dịch Covid-19, vừa hoàn thành nhiệm vụ năm học [1] Công văn
cũng nêu rõ để nâng cao chất lượng dạy học qua internet, chỉ đạo các nhà trường, giáo viên dạy học qua internet xây dựng các bài học điện tử để giao cho học sinh thực hiện các hoạt động phù hợp trên môi trường mạng, ưu tiên các nội dung học sinh có thể tự học, tự nghiên cứu [1].
Trang 6Hiện tại trên không gian mạng xuất hiện nhiều phần mềm ứng dụng phục
vụ cho dạy học trực tuyến Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu, tôi đã quyết định sửdụng ứng dụng Azota để hỗ trợ việc giao và chấm bài cho học sinh, góp phầnnâng cao năng lực tự học cho các em cũng như chất lượng bộ môn bởi những lí
do sau:
Thứ nhất, việc đăng nhập sử dụng dễ dàng Ứng dụng Azota có tính năngđăng nhập cực kỳ tiện lợi giúp cho người dùng có thể tiết kiệm được thời gianhơn trong việc sử dụng Khi mà người dùng chỉ cần nhập số điện thoại và xácnhận mật khẩu sau đó lựa chọn đăng nhập là có thể vào trang chủ của Azota
Thứ hai, sử dụng trên mọi thiết bị Ứng dụng Azota cho phép người dùng
có thể sử dụng được trên mọi thiết bị từ máy tính cho đến điện thoại và đồngthời bạn cũng có thể đồng bộ cả hai thiết bị này với nhau trên cùng một tàikhoản Giúp người dùng có thể học tập được mọi lúc mọi nơi
Thứ ba, giúp giáo viên giao bài, chấm chữa bài trực tiếp và quản lí theodõi quá trình học tập của học sinh một cách thuận tiện, nhanh chóng
Thứ tư, giúp phụ huynh kiểm soát và theo dõi được quá trình học tập củacon em mình thông qua kết quả bài tập đã thực hiện, điểm số, thời gian giải đề,
và rất nhiều công việc khác mà học sinh đã thực hiện trên ứng dụng
Thứ năm, trong quá trình học tập và giải đề, nếu có những câu hỏi khó vàhóc búa học sinh không biết cách giải thì ứng dụng Azota sẽ gợi ý những đáp ánđúng kèm theo lời giải chi tiết
2.1.3 Vai trò của Bài tập môn Ngữ văn
“Văn ôn võ luyện”, đó là nguyên tắc luôn đúng trong giáo dục Để thựchiện được nguyên tắc đó, bài tập là một trong số những công cụ quan trọngkhông chỉ để học sinh vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng mà còn là cơ sở đểkiểm tra đánh giá học sinh
Trong dạy học nói chung, dạy học Ngữ văn nói riêng, bên cạnh những tiếtĐọc hiểu tìm hiểu kiến thức cơ sở còn có một lượng lớn thời gian để học sinhluyện tập, rèn luyện những kĩ năng cơ bản cũng như các năng lực cốt lõi thôngqua hệ thống câu hỏi, bài tập Bài tập Ngữ văn không chỉ là công cụ giúp họcsinh ôn tập, củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng mà còn là công cụ để giáo viênđánh giá được năng lực, phẩm chất của học sinh, từ đó có kế hoạch điều chỉnhphương pháp, hỗ trợ, giúp đỡ học sinh tiến bộ
Trong thời gian không thể tiến hành dạy trực tiếp, việc tổ chức cho họcsinh ôn luyện, làm bài tập và giáo viên chấm chữa bài cho học sinh gặp nhiềukhó khăn Ứng dụng Azota sẽ là phần mềm hỗ trợ giúp giáo viên duy trì đượchoạt động ý nghĩa này đồng thời qua giao diện, học sinh cũng chủ động học bài,làm bài tập để tích lũy kiến thức, kĩ năng
Trang 72.2 Thực trạng trước khi áp dụng biện pháp
Việc sử dụng ứng dụng Azota trong giao, chấm chữa trả bài môn Ngữ vănnhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh tại trường THPT Đặng Thai Maigóp phần ứng phó đại dịch Covid 19 xuất phát từ thực trạng sau:
2.2.1 Thuận lợi
2.2.1.1 Đối với chương trình
Chương trình Ngữ văn phổ thông, ngoài việc hướng dẫn học sinh tiếp cậntri thức mới theo Kế hoạch giáo dục nhà trường còn có nhiệm vụ rèn luyện chohọc sinh rất nhiều kĩ năng cơ bản cũng như các năng lực cốt lõi Làm bài tập làmột trong những hoạt động tốt nhất để học sinh có thể kiểm tra khả năng hiểubiết của mình, rèn luyện và phát triển kĩ năng, năng lực Còn giáo viên có thểđánh giá hiệu quả bài dạy của mình cũng như phát hiện điểm mạnh, điểm yếutrong kiến thức, kĩ năng của học sinh để có kế hoạch bồi dưỡng, phụ đạo thườngxuyên, kịp thời
Trong điều kiện học sinh không thể đến trường, việc giao, chấm chữa bàitập cho học sinh gặp khó khăn, các phần mềm ứng dụng trong đó có Azota sẽgiúp giáo viên khắc phục được vấn đề này
2.2.1.2 Đối với giáo viên
Hiện nay, hầu hết giáo viên đều có trình độ tin học, hàng ngày luôn sửdụng không gian mạng để khai thác nguồn học liệu cũng như hướng dẫn họcsinh học bài Vì vậy việc tiếp cận và sử dụng một phần mềm hay ứng dụng côngnghệ mới trong dạy và học cũng sẽ dễ dàng và thuận lợi hơn
2.2.1.3 Đối với học sinh
Hiện nay, học sinh khá nhanh nhạy trước cái mới, đặc biệt là việc sử dụngcác phần mềm công nghệ hiện đại trong mọi hoạt động
Ở cấp THPT, đa số các em đã có kĩ năng sử dụng các thiết bị hiện đạiđồng thời có ý thức chủ động trong học tập Nên sử dụng ứng dụng công nghệ
số để giao bài tập sẽ phát huy được hiệu quả
2.2.2 Khó khăn
2.2.2.1 Đối với giáo viên
Một bộ phận không nhỏ giáo viên Ngữ văn đánh giá không cao hiệu quảcủa ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học bộ môn Suy nghĩ đó đã ăn sâu
bám rễ trong tư tưởng, lâu dần trở thành cảm giác ngại ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học hoặc có chỉ là bất đắc dĩ
Một bộ phận khác lại quá lạm dụng công nghệ thông tin trong dạy họcNgữ văn khiến các giờ dạy học Văn trở thành những giờ học trình chiếu hình
Trang 8ảnh, con chữ, ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng tư duy, liên tưởng, tưởngtượng của học sinh.
Lựa chọn sử dụng công nghệ thông tin và các phần mềm thế nào cho hiệuquả nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn là một vấn đề quan trọng Đặcbiệt trong thời điểm dịch bệnh diễn biến vô cùng phức tạp Nếu lựa chọn và sửdụng không đúng không những không có hiệu quả mà còn có thể gây phản ứngngược
2.2.2.2 Đối với học sinh
Học sinh nơi trường chúng tôi dạy thuộc vùng nông thôn Hầu hết giađình các em còn khó khăn, chưa có điều kiện để chuẩn bị các phương tiện họchiện đại như máy vi tính, máy tính bảng Vì vậy, việc tiếp xúc với các phầnmềm ứng dụng để học bài và làm bài tập cũng như khai thác các nguồn học liệuquý trên không gian mạng còn rất hạn chế
Sử dụng ứng dụng Azota, học sinh không mất nhiều thời gian, và cũngkhông đòi hỏi phương tiện quá hiện đại, chỉ cần một chiếc điện thoại thôngminh, các em sẽ tiếp cận được với nội dung bài tập Đây cũng là không gian đểcác em hình thành thói quen khai thác những nguồn học liệu quý trên internet
2.3 Biện pháp sử dụng phần mềm Azota trong giao, chấm, chữa, trả bài cho học sinh
Trước diễn biến vô cùng phức tạp của đại dịch Covid-19, để đảm bảo thựchiện một cách có hiệu quả nhất nhiệm vụ năm học, trường THPT Đặng ThaiMai nói chung, tổ Ngữ văn nói riêng đã triển khai việc sử dụng ứng dụng côngnghệ thông tin trong dạy và học Sau một thời gian thử nghiệm sử dụng ứngdụng Azota để giao, chấm, chữa bài tập cho học sinh tôi nhận thấy việc giaocũng như chấm chữa bài cho học sinh thuận tiện và hiệu quả rõ rệt
Việc sử dụng phần mềm Azota trong giao bài, chấm, chữa bài tập cho họcsinh được tôi sử dụng chủ yếu trong thời gian nghỉ giãn cách thực hiện phòngchống Covid-19 và sau các tiết dạy trực tuyến
Biện pháp này tôi đã triển khai cụ thể qua các bước như sau:
2.3.1 Tạo lớp học trên không gian ứng dụng Azota
Giáo viên sử dụng số điện thoại hoặc tài khoản Zalo để đăng kí tài khoảnAzota
Sau đó, tải danh sách học sinh lên giao diện Azota để tạo lớp học Đây sẽ
là miền không gian để giáo viên giao bài, chấm, chữa bài cho học sinh; học sinhnộp và nhận kết quả bài làm, phụ huynh theo dõi tiến độ học của các con quatừng bài tập
2.3.2 Thiết kế các dạng bài tập
Trang 9Để giao bài tập cho học sinh trên ứng dụng Azota, trước hết cần thiết kếcác dạng bài tập phù hợp với từng mục tiêu và đối tượng cụ thể Trong đó, tôi đãtập trung vào các dạng bài tập sau:
- Bài tập ôn tập kiến thức đã học
- Bài tập rèn luyện các kĩ năng cơ bản:
+ Kĩ năng đọc hiểu
+ Kĩ năng viết đoạn văn
+ Kĩ năng viết bài văn
- Bài tập rèn luyện kĩ năng tổng hợp:
+ Các dạng đề kiểm tra định kì
+ Đề thi tốt nghiệp THPT
- Hệ thống kiến thức hỗ trợ cho bài tập
+ Kiến thức, kĩ năng làm bài Đọc hiểu+ Kiến thức Lí luận văn học
+ Ý kiến nhận xét, đánh giá về tác phẩm
Hình 1 Bài tập rèn luyện kĩ năng Đọc hiểu văn bản
Trang 10Hình 2 Bài tập khảo sát kĩ năng tổng hợp
Hình 3 Hệ thống kiến thức hỗ trợ kĩ năng làm bài văn
Trang 11Hình 4 Hướng dẫn tự học, chuẩn bị bài tập ở nhà
2.3.3 Giao bài và định hướng kế hoạch thực hiện cho học sinh
Sau khi đã xây dựng, thiết kế các dạng bài tập, tôi sử dụng ứng dụngAzota để tải file có nội dung bài tập đã chuẩn bị lên để gửi cho học sinh thựchiện
Cụ thể các bước tiến hành như sau:
- Clic vào nút “Thêm bài tập”
- Chọn "Thêm file bài tập" (giáo viên tải file word, pdf,…có nội dung bàitập đã chuẩn bị) Giáo viên có thể tải bài tập từ ngân hàng đề thi khi click vào
"Chọn từ ngân hàng đề thi" (Hình 5)
- Quy định thời gian hoàn thành nhiệm vụ học của học sinh bằng cáchnhấn nút “Thời gian nộp bài” để chọn ngày giờ nộp bài Căn cứ nội dung vàhình thức bài tập để tôi lựa chọn thời gian nộp bài phù hợp Quá thời gian giáoviên yêu cầu, học sinh không thể nộp bài và coi như không hoàn thành nhiệm vụđược giao (Hình 6)
Tuy nhiên, để học sinh có cơ hội khắc phục lỗi “không hoàn thành nhiệmvụ” đúng thời gian yêu cầu, sau khi hết hạn nộp bài, giáo viên có thể ra hạnthêm cho học sinh