(SKKN 2022) vận dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực trong tổ chức hoạt động khởi động theo hướng phát triển năng lực qua các chủ đề hóa học 11 (cơ bản)

Table of Contents Type chapter title level 1...1 Type chapter title level 2...2 Type chapter title level 3...3 Type chapter title level 1...4 Type chapter title level 2...5 Type chapter

Table of Contents

No table of contents entries found.

Table of Contents

Type chapter title (level 1) 1

Type chapter title (level 2) 2

Type chapter title (level 3) 3

Type chapter title (level 1) 4

Type chapter title (level 2) 5 Type chapter title

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG “KHỞI ĐỘNG” THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC QUA CÁC CHỦ ĐỀ

HÓA HỌC 11 (CƠ BẢN)

Người thực hiện: Lưu Thị Thu Quyên Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Hóa học

THANH HOÁ NĂM 2022

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG 3

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề 3

2.2 Thực trạng của vấn đề 4

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

2.3.1 Khởi động bằng thí nghiệm 5

2.3.2 Khởi động bằng trò chơi “Ai nhanh hơn” 6

2.3.3 Khởi động bằng trò chơi “Ai may mắn” 7

2.3.4 Khởi động bằng việc đặt câu hỏi/bài tập 8

2.3.5 Khởi động bằng tổ chức trò chơi “Ô chữ bí mật” 10

2.3.7 Khởi động bằng trò chơi “Sắc màu bí ẩn” 13

2.3.8 Khởi động bằng hoạt động trải nghiệm – sáng tạo 14

2.3.9 Khởi động bằng hình thức tổ chức trò chơi đuổi hình bắt chữ 16

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 17

2.4.1 Đối với hoạt động dạy – học: 17

2.4.2 Đối với đồng nghiệp: 18

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 19

3.1 Kết luận: 19

3.2 Kiến nghị: 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

PHỤ LỤC 22

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GDĐT: Giáo dục đào tạo

BGDĐT: Bộ giáo dục đào tạo

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Nghị quyết số 29 - NQ/TW 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo

dục và đào tạo đã khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và

học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học… Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực “ Để đạt được mục tiêu này, cần đổi mới phương

pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá; xây dựng các bài học theo hướng phát triểnnăng lực và đổi mới mô hình tổ chức dạy học theo tiến trình hoạt động học củahọc sinh

Xuất phát từ thực tiễn đó, những năm gần đây, Bộ GD&ĐT và SởGD&ĐT Thanh Hóa đã thường xuyên tổ chức tập huấn các chuyên đề như:Dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển nănglực học sinh môn Hóa học (năm 2014); Thiết kế và biên soạn ma trận đề kiểmtra (năm 2016); Phương pháp, kĩ thuật tổ chức hoạt động học theo nhóm vàhướng dẫn học sinh tự học môn Hóa học (năm 2017); Dạy học tích cực và kỉluật tích cực (năm 2018)… Các chuyên đề tập huấn này đã trang bị kiến thức vànhững phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực để đổi mới hoạt động dạy họcnhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh

Đặc biệt, chuyên đề tập huấn “Phương pháp, kĩ thuật tổ chức hoạt động

học theo nhóm và hướng dẫn học sinh tự học môn Hóa học” đã chỉ rõ: “để đổi

mới phương pháp dạy học Hóa học, cần rà soát CT và SGK hiện hành, sắp xếp các nội dung dạy học để biên soạn thành các chủ đề/chuyên đề nhằm phát triển năng lực học sinh” Bên cạnh đó, mô hình tổ chức dạy học được đổi mới theo

tiến trình hoạt động học của học sinh gồm các bước: “Khởi động/Trải

nghiệm/Tạo tình huống xuất phát – Hình thành kiến thức – Thực hành – Vận dụng – Mở rộng, bổ sung/Phát triển ý tưởng sáng tạo” Để tổ chức hiệu quả

mô hình dạy học theo 5 bước trên, việc khơi dậy, đánh thức niềm yêu thích

môn học cho học sinh là điều hết sức cần thiết Trong đó, hoạt động “Khởi động” là một hoạt động có thể giúp HS thêm hứng thú, say mê, tập trung nhiều

hơn cho nội dung bài học Trong thực tế, bằng việc tổ chức linh hoạt các nộidung và hình thức khởi động, GV có thể cùng lúc đáp ứng được nhiều mục đíchnhư ổn định lớp, ôn tập bài cũ, gây hứng thú học tập, chuẩn bị tâm lí, kết nốivới kiến thức cần thiết cho chủ đề bài học mới

Tuy nhiên, thực trạng dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổthông nói chung và ở trường THPT Yên Định 3 nói riêng còn nhiều tồn tại.Việc thực hiện các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực chưa thường xuyên

và hiệu quả Nhiều HS chưa yêu thích môn Hóa học, các em học nhằm mụcđích đối phó với các bài kiểm tra Hoạt động dạy học chủ yếu được tiến hànhtrên lớp theo từng bài, từng tiết riêng lẻ (mà chưa xây dựng thành các bài họctheo chủ đề); các giờ học nặng về truyền đạt kiến thức, ít chú trọng thực hànhphát triển năng lực Đặc biệt, hoạt động khởi động/trải nghiệm/tạo tình huống

xuất phát chưa được chú trọng nhiều chủ yếu vẫn là hình thức kiểm tra bài cũ,giới thiệu bài mới Nội dung và hình thức của hoạt động khởi động trong nhiềugiờ học Ngữ văn còn chưa được tổ chức đa dạng, linh hoạt để khơi dậy hứngthú học tập, phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của HS.

Qua học tập các chuyên đề dạy học tích cực và thực tế giảng dạy ởtrường phổ thông; những buổi dự giờ, trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp;năm học 2021 – 2022 tôi đã tiến hành nghiên cứu và áp dụng thực tế đề tài:

“Vận dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong tổ chức hoạt động

“Khởi động” theo hướng phát triển năng lực qua các chủ đề Hóa học 11 (Cơ bản)”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực để nâng cao hiệuquả tổ chức hoạt động khởi động/trải nghiệm đa dạng, linh hoạt, phù hợp vớitừng bài học theo chủ đề giúp phát triển năng lực và phẩm chất của HS

Đưa ra các giải pháp để tổ chức các hình thức khởi động bài học sinhđộng giúp giờ học sôi nổi, tạo sự hứng thú, chủ động, tích cực, sáng tạo cho họcsinh; góp phần nâng cao chất lượng dạy học Hóa học

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là các hình thức và thủ thuật khởi động phù hợp vớitừng chủ đề bài học trong chương trình Hóa học 11 (Cơ bản)

- Đối tượng thực nghiệm và đối chứng là: học sinh lớp 11C1, 11C4 và 11C5trường THPT Yên Định 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phối hợp nhiều phương pháp trong đó chủ yếu là phương pháp:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, so sánh

- Phương pháp tổng hợp

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề

Dạy học theo chủ đề là phương pháp tìm tòi những khái niệm, đơn vịkiến thức, nội dung bài học… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ

sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các hợp phầncủa môn học đó làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực

tế hơn, nhờ đó HS có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức, vận dụngvào thực tiễn Nó làm giảm sự trùng lặp các nội dung dạy học giữa các môn họcgóp phần giảm tải nội dung học tập

Theo tài liệu Tập huấn dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo

định hướng phát triển năng lực học sinh môn Hóa học (2014) cần: Cải tiến các

phương pháp truyền thống; kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học tích cực như: vận dụng dạy học giải quyết vấn đề; vận dụng dạy học theo tình huống; tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin; sử dụng các phương pháp dạy học tích cực

Đồng thời, khi vận dụng các phương pháp dạy học tích cực cần chú trọnghình thành và phát triển các năng lực của học sinh như: năng lực tự học; nănglực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác;năng lực sử dụng ngôn ngữ…

Để góp phần phát triển phẩm chất và năng lực của HS, GV cần đổi mới

mô hình tổ chức dạy học phối kết hợp các phương pháp, kĩ thuật dạy học tíchcực Đặc biệt, ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài học theo môhình dạy theo tiến trình hoạt động học gồm 5 bước và hướng dẫn HS tự học.Trong đó, hoạt động khởi động có vai trò quan trọng tạo ra hứng thú và tâm thếtích cực để HS bước vào bài học mới

Hoạt động “Khởi động” được tổ chức khi bắt đầu một bài học Hoạt độngkhởi động chỉ là khâu nhỏ nhưng lại ở vị trí mở đầu, có tác dụng đặt nền móng

và gắn bó chặt chẽ với các hoạt động còn lại Mục đích của hoạt động này

nhằm giúp HS huy động vốn kiến thức, kĩ năng đã có để chuẩn bị tiếp nhận kiến thức và kĩ năng mới Đồng thời, hoạt động này cũng giúp GV tìm hiểu xem

HS có hiểu biết như thế nào về những vấn đề trong cuộc sống có liên quan đến nội dung của bài học

Hoạt động “Khởi động” giúp kích hoạt kiến thức nền là cầu nối khơi dậynhững gì HS đã biết để từ đó hướng tới những gì các em chưa biết Đây cũng làhoạt động tạo tâm thế, tình huống xuất phát để HS trải nghiệm kiến thức đãbiết, từ đó thuận lợi hơn trong nhiệm vụ hình thành kiến thức mới Hoạt độngkhởi động mang yêu cầu rất cao đòi hỏi người dạy kết hợp nhiều biện pháp sinhđộng, nhiều ý tưởng sáng tạo Tùy vào từng chủ đề bài học mà giáo viên có thểvận dụng linh hoạt các hình thức, thủ thuật khởi động gây hứng thú cho họcsinh đảm bảo làm nổi bật nội dung chủ đề bài học, có tính liên hệ với bài họctrước đó, tạo ra sự thú vị, hấp dẫn cho bài mới, dễ vận dụng hiệu quả

2.2 Thực trạng của vấn đề

Qua khảo sát thực tế tình hình giảng dạy và học tập tại trường THPT YênĐịnh 3, tôi nhận thấy thực trạng vấn đề như sau:

Thuận lợi:

Về phía giáo viên: tâm huyết, yêu nghề, tích cực đổi mới, sáng tạo đặc

biệt vận dụng hiệu quả một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong tổchức dạy học theo tiến trình hoạt động học để phát triển năng lực của HS

Về phía HS: Trường THPT Yên 3 đa số học sinh ở các lớp khảo sát họclực khá, giỏi đồng thời năng động, tích cực học tập, tiếp thu bài tốt, tích cựctham gia vào các hoạt động khởi động bài học

Với điều kiện hiện nay ở tất cả các lớp học đều đã được trang bị cácphương tiện dạy học thông minh như máy chiếu, ti vi thì việc vận dụng cácphương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong giảng dạy nhất là ứng dụng côngnghệ thông tin với các phần mềm thiết kế bài học như: E–learning; powerpoint;Violet,…sẽ trở nên thường xuyên và dễ dàng

Khó khăn:

Mô hình dạy học theo chủ đề còn mới, tài liệu tập huấn chủ yếu là líthuyết nên nhiều GV còn lúng túng khi giảng dạy theo tiến trình hoạt động họcgồm 5 bước nhất là bước khởi động Trong các bài học theo chủ đề, hoạt độngtrải nghiệm, khởi động của HS chưa được chú trọng và chưa đạt hiệu quả cao.Trong các tiết dạy, đôi khi giáo viên bỏ qua phần khởi động mà đi thẳng vàonội dung bài học Mức độ tiếp thu bài học của các em trong lớp không đồngđều gây khó khăn cho việc chọn lựa các hoạt động khởi động phù hợp với trình

độ của lớp

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Hoạt động “Khởi động” là hoạt động đầu tiên khi bắt đầu một bài họcmới theo mô hình tổ chức dạy học theo tiến trình hoạt động học gồm 5 bướcnhằm phát triển năng lực của HS Khi thiết kế hoạt động khởi động, tôi luônlưu ý các vấn đề sau:

- Tình huống/câu hỏi/bài tập nhằm huy động kiến thức/kĩ năng/kinhnghiệm sẵn có nào của HS? (HS đã học kiến thức/kĩ năng đó khi nào?) Vậndụng kiến thức/kĩ năng/kinh nghiệm đã có thì HS có thể thực hiện nhiệm vụ đãnêu đến mức độ nào? Để hoàn thiện câu trả lời/sản phẩm học tập nói trên, HScần vận dụng kiến thức/kĩ năng mới nào sẽ học ở phần tiếp theo trong hoạtđộng hình thành kiến thức?

- Các câu hỏi/bài tập/nhiệm vụ hay trò chơi ở hoạt động khởi động cầnhuy động kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn đã học, đã biết để giải quyết, qua đógiúp HS phát hiện vấn đề, kết nối được với nhu cầu hình thành kiến thức, kĩnăng mới Thời gian tổ chức hoạt động khởi động trong mỗi chủ đề bài họcthường ngắn gọn: với chủ đề gồm 01 bài học (01 - 02 tiết học) khoảng 05 phút;

với chủ đề gồm nhiều bài học/chuyên đề (03 – 07 tiết học) khoảng 10 - 15 phút.Hình thức tổ chức hoạt động khởi động cần đa dạng, sinh động tạo được hứngthú học tập cho học sinh.

“Toàn bộ nghệ thuật giảng dạy chỉ là nghệ thuật đánh thức sự tò mò tự

nhiên của tâm lí trẻ nhỏ và mục đích thỏa mãn nó” (Anatole France) Vì thế,

vận dụng linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực như: thảo luậnnhóm; đóng vai; nghiên cứu tình huống; trò chơi; kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuậtđộng não, kĩ thuật “hỏi và trả lời”, kĩ thuật mảnh ghép… giúp thiết kế và tổchức các hoạt động “khởi động” thích hợp với các chủ đề bài học

- Dựa vào phân phối chương trình trong nhà trường THPT Yên Định 3năm học 2021-2022 Hóa học, tôi đã xây dựng bài học thành các chủ đề/chuyên

đề theo định hướng phát triển năng lực và tìm tòi những hình thức khởi độngphù hợp Để thấy được kết quả cụ thể, bản thân tôi đã tiến hành thực hiện nhiềuchủ đề dạy học vận dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực nângcao hiệu quả tổ chức hoạt động “Khởi động” trong chương trình Hóa học 11(Cơ bản) năm học 2021 -2022:

2.3.1 Khởi động bằng thí nghiệm

* Ý nghĩa

- Đây là một hoạt động học quan trọng chủ đạo đối với môn Hóa học

Sử dụng thí nghiệm để khởi động sẽ kích thích được sự hứng thú học tập của

HS Chính nhờ thí nghiệm và thông qua thí nghiệm mà ở đó học sinh tự tay tiếnhành thí nghiệm hoặc quan sát trực tiếp hiện tượng xảy ra sẽ khơi dậy ở các em

sự say sưa, tò mò để khám phá ra những điều mới, những điều bí ẩn tạo tiền đềcho HS làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học

* Chuẩn bị

- GV chuẩn bị hóa chất, dụng cụ liên quan đến thí nghiệm của hoạt động

mở bài Những thí nghiệm dùng để đặt vấn đề định hướng bài học đòi hỏi phảihết sức ngắn gọn và cho kết quả ngay

- HS nghiên cứu chủ đề bài học ở nhà trước

* Cách thực hiện

- GV: chuyển giao nhiệm vụ, cho học sinh xây dựng phương án thí

nghiệm, dự đoán kết quả, hướng dẫn an toàn thí nghiệm Đối với những thínghiệm khó thực hiện hoặc chiếm nhiều thời gian hưởng đến các hoạt động họctiếp theo giáo viên có thể sử dụng thí nghiệm ảo hoặc thí nghiệm mô phỏng

-HS tự thực hành theo sự hướng dẫn của giáo viên hoặc quan sát thínghiệm ,nêu hiện tượng và đặt ra các câu hỏi

- GV nêu vấn đề cần nghiên cứu của bài học

* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Sự điện li”

- Với chủ đề này chúng ta có thể lấy ngay thí nghiệm trong phần nghiên

cứu bài học để làm hoạt động khởi động vì thí nghiệm cũng đơn giản,dễ thành công

- GV chuẩn bị dụng cụ thử tính dẫn điện và 7 cốc thủy tinh đựng các chấtsau: NaCl khan, nước cất, dung dịch HCl, dung dịch NaOH, dung dịch NaCl,dung dịch đường saccarozo, dung dịch etanol.

- HS tiến hành thí nghiệm và ghi kết quả

DungdịchHCl

DungdịchNaOH

DungdịchNaCl

Dungdịch đườngsaccarozo

Dungdịchetanol

sáng

Khôngsáng

- HS: Tại sao có dung dịch làm bóng đèn sáng, có dung dịch lại làm

bóng đèn không sáng?

- GV: Nghiên cứu về sự điện li và chất điện li chúng ta sẽ trả lời được

câu hỏi này

2.3.2 Khởi động bằng trò chơi “Ai nhanh hơn”

* Ý nghĩa

- Khởi động bằng trò chơi này vừa giúp ôn lại kiến thức đã học vừa tạohứng thú để học bài mới Ưu điểm của trò chơi “Ai nhanh hơn” là dễ tổ chức,luyện tư duy nhanh, nhạy bén, khả năng quan sát, nhận xét đánh giá chính xác,tiết kiệm thời gian, rèn tính tự giác, thi đua giữa học sinh Vận dụng hình thứckhởi động này trong các chủ đề ôn tập hoặc các chủ đề văn học sử

* Chuẩn bị

- Chuẩn bị giấy A0, bút dạ, hệ thống câu hỏi và đáp án, thẻ đúng, thẻ sai,

lá cờ nhỏ

* Cách tổ chức

- GV chia lớp thành các nhóm, yêu cầu HS lên bảng viết đáp án của câu hỏi.Lần lượt các thành viên trong nhóm tiếp sức nhau đến hết thời gian chơi Nhómnào nhiều đáp án đúng giành phần thắng.

* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Axit – Bazo – Muối”

- GV chia lớp thành hai đội chơi và yêu cầu các thành viên trong đội lênviết đáp án vào bảng phụ để trả lời các câu hỏi:

1 Kể tên các chất điện li mạnh?

2 Kể tên các chất điện li yếu ?

3 Kể tên các chất không điện li?

- Các thành viên trong đội lần lượt lên viết đáp án theo hình thức tiếp sứcđồng đội cho đến khi hết thời gian

- Đội nào được nhiều đáp án đúng trong thời gian nhanh sẽ giành phầnthắng Các câu hỏi trong trò chơi “Ai nhanh hơn” chủ yếu hướng đến việc rènluyện tính tự giác, tạo hứng thú trong giờ học nên thường được thiết kế tươngđối dễ

- Ưu thế của trò chơi là dễ tổ chức, giúp giờ học vui vẻ, tạo hứng thú cho

học sinh Đồng thời, hình thức khởi động này giúp rèn luyện tư duy lô-gic, ócphán đoán cho HS, huy động được sự làm việc hợp tác của cả tập thể lớp Quatrò chơi, GV có thể ôn tập kiến thức hiểu biết sẵn có của các em từ đó làm cầunối để hình thành, vận dụng kiến thức mới

* Chuẩn bị

- HS: Một bảng gồm 9 ô kẻ vuông trên giấy nháp (hoặc phiếu học tập)

- GV: chuẩn bị một bảng 9 ô đã kẻ sẵn trên bảng lớp hoặc bảng 9 ô đã kẻsẵn trên sldie để trình chiếu gắn với nội dung câu hỏi khởi động

* Cách thực hiện

- GV gọi tên hoặc vẽ hình liên quan đến chủ đề vào đủ 9 ô

- Mỗi HS trong lớp tham gia chơi cũng viết hay vẽ vào 9 ô trên bảng củamình theo vị trí tùy thích các tên, từ, hay số mà GV đưa ra

- Sau đó, GV gọi 3 tên 3 ô bất kì trong 9 ô Mỗi HS khoanh tròn vào 3 ô

có tên mà GV vừa gọi

- Nếu em nào có 3 ô xếp thành hàng ngang, dọc, chéo thẳng hàng trên bàicủa mình thì hô to: “Tôi may mắn” Và em đó nhận được phần quà nhỏ.

- Từ cách khởi động trò chơi này, GV giới thiệu, tổ chức hoạt động họctiếp theo

* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Phân bón hóa học với sức khoẻ cộng đồng”

- GV giao nhiệm vụ: GV gọi tên các hợp chất của Nito, Photpho, Kali

thì các em viết tên và công thức các chất đó vào bảng đã chuẩn bị sẵn ở vị trítùy thích Chẳng hạn:

Natrinitrat : NaNO3 Amoniclorua: NH4Cl Canxiphotphat

Ca3(PO4)2

Kalinitrat: KNO3 Kalicacbonat: K2CO3 Amoninitrat: NH4NO3

Canxiđihidrophotphat

Ca(H2PO4)2

Canxisunfat: CaSO4 Kalicorua : KCl

- HS thực hiện nhiệm vụ: HS viết vào 9 ô trên bảng của mình theo vị trítùy thích các vấn đề mà GV đưa ra

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: - Sau đó, GV gọi 3 tên 3 ô bất

kì trong 9 ô Mỗi HS khoanh tròn vào 3 ô có tên mà GV vừa gọi Chẳng hạn:

- Nếu em nào có 3 ô trên xếp thành hàng ngang, dọc, chéo thẳng hàngtrên bài của mình thì hô to: “Tôi may mắn” Và em đó nhận được phần quànhỏ

- Sau khi khởi động trò chơi này xong, GV đặt câu hỏi: Các hợp chất các

em vừa trình bày có thể dùng để bón cho cây trồng để nâng cao năng suất đượcgọi là phân bón hóa học ? Từ đó, GV giới thiệu bài mới và tổ chức thảo luận,hình thành kiến thức mới

2.3.4 Khởi động bằng việc đặt câu hỏi/bài tập

* Ý nghĩa

- Hình thức khởi động này dễ thực hiện, GV chuẩn bị có thể áp dụng cho

cả chủ đề đọc hiểu và tiếng việt

- Đồng thời, các câu hỏi/ bài tập khởi động nhanh này không nặng về líthuyết mà huy động từ kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn có liên quan tới nộidung bài học đề vừa ôn lại kiến thức đã học vừa kết nối với bài mới Vì thế,GV

có thể bắt đầu giờ học từ sự hứng thú, phát huy sự chủ động, tích cực của HS

* Chuẩn bị

- GV chuẩn bị câu hỏi trả lời nhanh kết hợp với tranh/ảnh liên quan đến

bài học hoặc câu hỏi/ bài tập dưới dạng nhiệm vụ kết nối

- Giáo án powerpoint, máy chiếu đa năng, phiếu học tập…

* Cách thực hiện

- Trong mỗi chủ đề, GV thiết kế 1-3 câu hỏi/bài tập phần khởi động.

- GV trình chiếu slide tranh/ảnh/video hoặc bài tập kết nối và hướng dẫn

HS trao đổi, trả lời câu hỏi về một vấn đề liên quan đến chủ đề bài học

* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Cacbon và hợp chất của cacbon”

- GV trình chiếu slide và giao nhiệm vụ yêu cầu HS quan sát hình để trảlời câu hỏi:

Những hình dưới đây nói đến điều gì ? Chất hay hợp chất có liên quan?

Hình 03 Hình 4

- HS dựa trên những hiểu biết đã có để trả lời câu hỏi:

+ Hình 01: Hiệu ứng nhà kính làm trái đất nóng lên.Khí Cacbonic là nguyênnhân chính gây nên hiện tượng này

- Từ những hiểu biết của HS liên quan đến nội dung bài học, GV giớithiệu vào chủ đề bài học: Cacbon và hợp chất của các bon.

2.3.5 Khởi động bằng tổ chức trò chơi “Ô chữ bí mật”

* Ý nghĩa

- Tổ chức hoạt động khởi động bằng trò chơi vừa là vận dụng kĩ thuật dạy họctích cực, vừa là hoạt động giải trí Ưu thế của trò chơi là tạo ra sự tương táccao, thu hút HS hợp tác trong thực hiện nhiệm vụ, giúp HS học tập say mê; giờhọc sôi nổi

- Trò chơi này khá gần gũi nhưng nó lại được đón nhận nhiệt tình và tạohứng thú cho học sinh Trò chơi này thích hợp với việc tổ chức hoạt động

“Khởi động” trong bài học chủ đề đọc hiểu văn bản và tiếng Việt GV sử dụng

ô chữ như một hình thức gợi nhắc kiến thức đã học, tạo cầu nối bước vào bàihọc mới Đồng thời, hình thức “chơi mà học, học mà chơi này” cũng khơi gợi

sự tò mò, rèn tư duy nhạy bén cho HS

* Chuẩn bị:

- GV xây dựng các câu hỏi và đáp án cho từ hàng ngang và từ khóa chobảng ô chữ Ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế trò chơi “Ô chữ bí mật”với từ khóa liên quan đến chủ đề bài học Thủ thuật thiết kế bảng ô chữ bằngphần mềm PowerPoint (phụ lục 02) Chuẩn bị giáo án PowerPoint và máychiếu đa năng hỗ trợ…

- HS tự học, soạn bài chuẩn bị chủ đề bài học mới

* Cách thực hiện:

- GV trình chiếu bảng ô chữ trên máy chiếu đa năng GV phổ biến luậtchơi: HS được chọn và trả lời các câu hỏi để giải ô chữ hàng ngang Từ gợi ýcủa các ô hàng ngang, HS sẽ tìm ra từ khóa ở ô hàng dọc – đây chính là ô chữliên quan đến nội dung của chủ đề bài học mới Trong quá trình chơi, nếu HSnào tìm được nhanh nhất ô chữ chủ đề hàng dọc là người dành phần thưởng

- Học sinh nắm chắc thể lệ trò chơi, tham gia tích cực, say mê

* Ví dụ minh họa: Chủ đề “HIDROCACBON KHÔNG NO”

Để tổ chức hoạt động khởi động chủ đề “HIDROCACBON KHÔNGNO”, GV thiết kế trò chơi “Ô chữ bí mật” để trình chiếu và các câu hỏi gợi ý đểgiải ô chữ GV chia lớp thành ba đội tham gia trò chơi Từng đội chơi sẽ chọn ôchữ hàng ngang cho đến khi tìm được từ khóa Mỗi đáp án đúng sẽ nhận mộtphần quà Đội nào tìm được từ khóa ở ô hàng dọc trước sẽ giành phần thắng

Cụ thể, bảng ô chữ, câu hỏi và đáp án như sau:

+ Bảng ô chữ: