(SKKN 2022) vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm nhằm phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua bài 12 kiểu xâu, tin học 11

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO NHÓM NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI 12: KIỂU X

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO NHÓM NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH THÔNG QUA BÀI 12: KIỂU XÂU, TIN HỌC 11

Người thực hiện: Ngô Thị Phương

Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc môn: Tin học

THANH HÓA NĂM 2022

2

MỤC LỤC

1.Mở đầu 4

1.1 Lý do chọn đề tài 4

1.2 Mục đích nghiên cứu: 4

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 5

1.4 Phương pháp nghiên cứu: 5

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 6

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 6

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6

2.3 Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề 7

I MỤC TIÊU: 7

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 7

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 8

A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 9

HOẠT ĐỘNG 1 Tìm hiểu các bài toán 9

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI 10

HOẠT ĐỘNG 2 Tìm hiểu khái niệm kiểu xâu 10

HOẠT ĐỘNG 3: Tìm hiểu khai báo xâu 11

HOẠT ĐỘNG 4 Tìm hiểu cách nhập/xuất dữ liệu cho biến xâu 11

HOẠT ĐỘNG 5 Tìm hiểu phép ghép xâu 13

HOẠT ĐỘNG 6 Tìm hiểu các phép so sánh xâu 14

HOẠT ĐỘNG 7 Tìm hiểu hàm thông dụng với biến xâu 14

C.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 17

HOẠT ĐỘNG 8 Làm một số bài tập phiếu học tập 17

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 18

HOẠT ĐỘNG 9 Viết chương trình có sử dụng kiểu dữ liệu xâu 18

2.3 Hiệu quả của biện pháp 20

2.4 Các kết quả, minh chứng về sự tiến bộ của học sinh khi áp dụng biện

pháp 20

3 Kết luận và đề xuất 21

3.1 Kết luận 21

3.2 Đề xuất 21

3

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1.Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗquan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm đượccái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thànhcông việc chuyển từ phương pháp dạy học nặng về truyền thụ kiến thức sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực

và phẩm chất; đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng vềkiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyếtvấn đề, chú trọng kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học để có thể tác động

Đổi mới trong phương pháp dạy học là điều cốt lõi nhất Trong đó, tổchức dạy học nhóm là một hình thức dạy học mới Đây là một trong số phươngpháp dạy học tích cực được đánh giá cao hiện nay Là một trong những hìnhthức thực hiện tốt việc dạy học phát huy tính tích cực và tương tác của học sinh.Với hình thức này, học sinh tham gia hứng thú, sáng tạo, hấp dẫn, lôi cuốn vàocác hoạt động học, thu lượm kiến thức bằng chính khả năng của mình với sựgiúp đỡ, hướng dẫn của giáo viên

Phương pháp dạy học theo nhóm được sử dụng nhằm khai thác vốn kiếnthức mà các em đã tích lũy, những hiểu biết thực tế trong cuộc sống hoặc vận

Trước vấn đề đặt ra nêu trên tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm nhằm phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua bài 12: Kiểu xâu, tin học 11” nhằm trao đổi, chia sẻ giúp các

em phát huy tốt khả năng tự học, chủ động, sáng tạo trong quá trình tìm hiểu,nghiên cứu tài liệu cũng như từ thực tế các em sẽ học được rất nhiều kiến thức,

kỹ năng và giá trị mới; hơn nữa các em còn có thể rèn luyện cho mình có thóiquen tự học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽnâng lên gấp bội

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Sáng kiến kinh nghiệm của tôi nhằm mục đích:

- Tự giám sát việc thực hiện mục tiêu dạy học, kết quả sử dụng phươngpháp dạy học, hình thức và thiết bị dạy học

- Điều chỉnh việc dạy học cho phù hợp với đối tượng học sinh

1 Trang này từ đầu hoạt động dạy học và giáo dục được tham khảo từ TLTK số 4

2 Trang này từ trong đó lao động sản xuất được tham khảo từ TLTK sô 8

5

- Giúp HS thấy rõ năng lực học tập của bản thân để phấn đấu và kịp thời rútkinh nghiệm cho việc học tập của mình

- Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của người giáo viên

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Chương trình Tin học 11;

- Học sinh khối 11 năm học 2021- 2022 tại trường THPT Yên Định 1

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Qua thực tiễn giảng dạy ở trường THPT Yên Định 1

- Tham khảo các tài liệu: sách giáo khoa, sách giáo viên tin học, sách bàitập, các tài liệu bồi dưỡng quản lí và cán bộ giáo viên về dạy học kiểm tra, đánhgiá kết quả hoạt động của học sinh theo định hướng năng lực, tài liệu tập huấnphương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động học theo nhóm và hướng dẫn họcsinh tự học môn tin học, lập trình C++ thật đơn giản (tập 1+2), tài liệu tìm hiểuchương trình môn Tin học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, tài liệubồi dưỡng cán bộ quản lí và giáo viên trong chương trình tập huấn giáo viênTHPT mô dun 2, trên Internet

- Tham khảo các ý kiến của đồng nghiệp;

- Lấy các ý kiến từ phía học sinh;

- Kết hợp vận dụng sáng kiến vào giảng dạy trên lớp;

- Đánh giá, rút kinh nghiệm sau mỗi giờ dạy có vận dụng sáng kiến để cónhững điều chỉnh hợp lí

3 Trong mục đích nghiên cứu: từ tự giám sát trong học tập được tham khảo từ TLTK số 5

6

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Năng lực hoạt động tập thể được xem là năng lực quan trọng quyết địnhthành công trong xã hội hiện nay Vì vậy, đào tạo phát triển năng lực hợp tác trởthành xu thế trong giáo dục hiện đại, và việc dạy và học theo nhóm chính là sựphản ánh thực tiễn xu thế đó

Phương pháp dạy học theo nhóm còn các cách gọi khác như phương phápthảo luận nhóm, phương pháp dạy học theo nhóm nhỏ Tại đây học sinh đượcchia thành từng nhóm nhỏ và chịu trách nhiệm về một mục tiêu chung nào đó,phân công nhiệm vụ từng người để hoàn thành mục tiêu chung

Học sinh phát huy năng lực tiềm ẩn trên nhiều phương diện

Học sinh dễ dàng thể hiện quan điểm cá nhân; trao đổi thảo luận và đưa racách giải quyết tối ưu cho nhiệm vụ được giao Thông qua đó chủ động tiếpnhận kiến thức làm tăng tính tư duy,khoa học và phán đoán của học sinh

Các thành viên chủ động trong việc phân công nhiệm vụ Vì đồng tranglứa nên dễ dàng chia sẻ quan điểm, cùng nhau xây dựng bài học trên tinh thầnhọc hỏi lẫn nhau Kiến thức trở nên bền vững, sâu sắc và dễ nhớ hơn Học sinhcũng cảm nhận được thành tựu khi có sự đóng góp của bản thân khi tham giavào thành công chung của lớp

Các học sinh nhút nhát trở nên mạnh dạn hơn, các em được thoải máitrình bày ý kiến của mình, từ đó dễ dàng hòa nhập cộng đồng Tạo sự tự tin chocác em và hứng thú trong học tập và sinh hoạt

Vốn kinh nghiệm xã hội của học sinh trở nên phong phú, tăng kỹ năng

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Qua thực tế giảng dạy ở trường THPT các năm qua, tôi nhận thấy khi họcbài 12: “kiểu xâu” , học sinh gặp rất nhiều khó khăn, nhầm lẫn trong việc xử lý

dữ liệu vì các em đang quen với các bài toán xử lý dữ liệu số, các bài toán quenthuộc như tính tổng hoặc tích của một dãy số thỏa mãn điều kiện nào đó

Nên các em đang còn bỡ ngỡ hơn khi gặp các bài toán có dữ liệu kiểuxâu Các học sinh tiếp thu bài học một cách rất thụ động theo kiểu chép lại bàigiảng, học thuộc lòng kiến thức mà không biết vận dụng kiến thức dẫn đến các

em học tủ, học lệch; dẫn đến kết quả bài kiểm tra không cao Tuy nhiên có một

số lượng không nhỏ học sinh rất yêu thích môn Tin học và thích tìm hiểu một sốbài toán dạng khó ngoài phạm vi sách giáo khoa

4 Trang này từ năng lực hoạt động hợp tác tập thể được tham khảo từ TLTK số 6

7

2.3 Giải pháp thực hiện để giải quyết vấn đề

Dưới đây là đề xuất kế hoạch bài dạy minh họa “ Vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm nhằm phát triển năng lực hợp tác cho học sinh thông qua bài 12: Kiểu xâu, tin học 11” dựa trên CTGDPT môn tin học:

KẾ HOẠCH BÀI DẠY MINH HỌA

BÀI 12: KIỂU XÂU

Thời gian thực hiện: 2 tiết

I MỤC TIÊU:

1.Về kiến thức:

- Biết được kiểu dữ liệu mới, biết được khái niệm kiểu xâu

- Phân biệt được sự giống và khác nhau giữa kiểu mảng với kiểu xâu

- Biết cách khai báo xâu, nhập/xuất dữ liệu, tham chiếu đến từng kí tự củaxâu

- Biết các phép toán liên quan đến xâu

- Hiểu được lợi ích của các hàm liên quan đến xâu

- Nắm được cấu trúc chung và chức năng của một số hàm liên quan đếnxâu

2 Về năng lực:

* Năng lực chung:

+ Biết được nguyên nhân tại sao sinh ra kiểu dữ liệu xâu

+ Nêu được khái niệm kiểu xâu

+ Giải thích được sự giống và khác giữa kiểu mảng các kí tự với xâu

+ Trình bày được cách khai báo biến, nhập/xuất dữ liệu, tham chiếu đếntừng kí tự của xâu

+ Nêu được các phép toán, hàm thông dụng liên quan đến xâu

+ Thực hiện được khai báo xâu, vận dụng được các phép toán, hàm thôngdụng liên quan đến xâu vào một bài toán cụ thể

* Năng lực tin học: NLc: Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của CNTT và truyền thông

+ Vận dụng được khai báo xâu và thao tác xử lí xâu vào để giải quyết đượcbài toán thực tiễn trong cuộc sống

3 Về phẩm chất:

- Luôn cố gắng vươn lên đạt kết quả tốt trong học tập

- Có ý thức vận dụng kiến thức, kĩ năng học được ở nhà trường, trongsách báo và từ các nguồn tin cậy khác vào học tập và đời sống hằng ngày

- Có trách nhiệm hoàn thành công việc tập thể.

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị dạy học

- Máy chiếu, máy tính, giấy khổ lớn, bút dạ

2.Tài liệu dạy học

- Giáo viên: Sách giáo khoa, phiếu bài tập, hệ thống bài tập trong phiếuhọc tập

8

Phương án đánh giá

Hoạt động 1:Tìm

hiểu các bài toán

(10 phút)

-Tạo động cơ để họcsinh thấy sự cầnthiết phải có kiểu dữliệu xâu

- Dạy học giảiquyết vấn đề

- Thảo luậnnhóm

Quan sát quátrình học tập,câu trả lời trênphiếu học tậpHoạt động 2 Tìm

hiểu khái niệm

kiểu xâu (5phút)

- Nêu khái niệm kiểuxâu

- Dạy học đàmthoại, gợi mở

Quan sát quátrình học tập,câu trả lời trênphiếu học tậpHoạt động 3 Tìm

hiểu khai báo xâu

(5phút)

- Trình bày đượccách khai báo kiểuxâu

- Dạy học đàmthoại, gợi mở

Quan sát quátrình học tập

Hoạt động 4 Tìm

hiểu cách nhập/

xuất xâu (8 phút)

- Trình bày đượccách nhập/xuất xâu

- Dạy học đàmthoại, gợi mở

Quan sát quátrình học tập

Hoạt động 5: Tìm

hiểu phép ghép

xâu (5 phút)

- Trình bày đượcphương pháp ghépxâu

- Dạy học đàmthoại ,gợi mở

Quan sát quátrình học tập

Hoạt động 6: Tìm

hiểu phép so sánh

xâu (5 phút)

- Trình bày được cácphép so sánh xâu

- Dạy học đàmthoại ,gợi mở

Quan sát quátrình học tập

- Thảo luậnnhóm

Quan sát quátrình học tập,câu trả lời trênkhổ giấy

- Thảo luậnnhóm

Quan sát quátrình học tập,câu trả lời trênphiếu học tậpHoạt động 9 Viết

- Dạy học đàmthoại, gợi mở

- Thảo luậnnhóm

Quan sát quátrình học tập,câu trả lời trênkhổ giấy

9

Phương án đánh giá

A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG 1 Tìm hiểu các bài toán

1.1 Mục tiêu: Tạo động cơ để học sinh thấy sự cần thiết phải có kiểu dữ liệu

xâu

1.2 Nội dung: HS dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.

1.3 Sản phẩm:Từ yêu cầu HS vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi GV đưa ra 1.4 Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- Chia lớp thành 4 nhóm tương ứng 4 tổ,

nhóm trưởng là tổ trưởng, yêu cầu các

nhóm thảo luận về câu 1, câu 2 của phần

khởi động trong phiếu học tập

- Trình bày nội dung câu hỏi trên phiếu học

tập, yêu cầu học sinh thảo luận nhóm trong

thời gian 3 phút, bổ sung vào phiếu học tập

Bước 2:Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Quan sát, HS ghi nhiệm vụ chuyển giao của

GV vào vở, thảo luận nhóm ghi kết quả vào

phiếu học tập

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm

vụ

Sau khi hoàn thành hoặc hết thời gian, các

nhóm cử đại diện lên để trình bày kết quả đã

Nhập mảng hoten:

cout<<"nhap so luong ki tu:";cin>>n;

for(i=0;i<n;i++) cin>>hoten[i];

 Câu 2: Rất khó khăn choviệc nhập họ tên của từng họcsinh

10

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

- Do vậy để giải quyết vấn đề đó, ngôn ngữ

lập trình có 1 kiểu dữ liệu mới cho phép ta

nhập/xuất dữ liệu cho 1 dãy kí tụ bằng 1 lệnh

đó là kiểu xâu Vậy kiểu xâu là gì? Khai báo

ra sao? Chúng ta tìm hiểu bài 12: kiểu xâu

HS tiếp nhận vấn đề

- HS thấy sự cần thiết phải có kiểu dữ liệu

xâu

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

HOẠT ĐỘNG 2 Tìm hiểu khái niệm kiểu xâu

2.1 Mục tiêu: Nêu khái niệm kiểu xâu và quy ước về xâu.

2.2 Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu

của GV

2.3 Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức.

2.4 Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- Đưa ra một ví dụ minh hoạ Sau đó yêu

cầu học sinh tìm hiểu và trả lời về khái

- Độ dài xâu được xác định như thế nào?

- Xâu rỗng là xâu như thế nào?

- Chỉ số phần tử được đánh như thế nào?

- Cách tham chiếu đến một phần tử của xâu

- Độ dài xâu (số kí tự trong xâu):

- Chỉ số phần tử được đánh như thế nào?

- Tham chiếu đến kí tự thứ i của xâu ta

viết:

I Khái niệm và khai báo

1 Khái niệm và quy ước

a Khái niệm: Xâu là dãy các kí

tự trong bộ mã ASCII, mỗi kí

tự được gọi là một phần tử củaxâu

- Tham chiếu đến kí tự thứ i của

11

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo sgk trả lời câu

hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp học sinh

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+ Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu lại

HOẠT ĐỘNG 3: Tìm hiểu khai báo xâu

3.1 Mục tiêu: Trình bày được cách khai báo xâu

3.2 Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu

của GV

3.3 Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

3.4 Tổ chức thực hiện

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

Giới thiệu về cách khai báo biến xâu

trong ngôn ngữ lập trình C++ :

Cú pháp: string <tên_biến_xâu>;

Ví dụ: string chuthich;

Em hãy khai báo biến xâu tên là diachi ?

Ta có thể vừa khai báo vừa khởi tạo như

những kiểu khác

string st1= "", st2= "Lop 11";

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS: Suy nghĩ, tham khảo SGK trả lời

câu hỏi

+ GV: quan sát và trợ giúp HS

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

+Lắng nghe, ghi chú, một HS phát biểu

- Có thể gán xâu như sau:st1=st2, nghĩa là gán xâu st2 choxâu st1

12

Hoạt động của GV và HS Sản phẩm dự kiến

xác hóa và gọi 1 học sinh nhắc lại kiến

thức

HOẠT ĐỘNG 4 Tìm hiểu cách nhập/xuất dữ liệu cho biến xâu

4.1 Mục tiêu:Trình bày được cách nhập/xuất dữ liệu cho biến xâu

4.2 Nội dung: HS quan sát SGK để tìm hiểu nội dung kiến thức theo yêu cầu

của GV

4.3 Sản phẩm: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức

4.4 Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

GV: đưa ra một chương trình làm VD minh

hoạ (chiếu lên bảng)

GV:Khi chạy chương trình nếu nhập xâu

"NguyenLanAnh" cho biến xâu hoten thì kết

quả thu được là gi?

Khi nhập xâu "Nguyen Lan Anh" cho biến

xâu hoten thì kết quả thu được là gì?

GV: Đưa ra yêu cầu bài toán: Viết chương

trình nhập họ tên của một lớp học gồm n học

sinh Với n nhập vào từ bàn phím

Chiếu chương trình chạy thử cho HS quan sát:

- GV đặt câu hỏi gợi ý:

II Các thao tác xử lí xâu

1 Nhập /xuất xâu:

a Nhập xâu + Dùng cú pháp:

getline Như vậy để nhập

họ tên ta viết: getline(cin,