Dạy học liên môn trong môn Ngữ văn học là giúp người học nhận thứcđược tác phẩm văn học trong môi trường văn hóa - lịch sử sản sinh ra nó haytrong môi trường diễn xướng của nó; thấy được
Trang 1MỤC LỤC
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT HẬU LỘC 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC VĂN BẢN
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (HỒ CHÍ MINH), TIẾT PPCT 6,
Trang 2Nội dung Trang
1.4 Phương pháp nghiên cứu 4
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 52.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 62.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 72.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
Danh mục đề tài sáng kiến kinh nghiệm được Hội đồng SKKN
đánh giá.
18
Phụ lục.
Mục lục
Trang 3NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GV Giáo viên
HS Học sinhSGK Sách giáo khoaSGV Sách giáo viênTHPT Trung học phổ thôngTPVH Tác phẩm văn họcGDCD Giáo dục công dânTNĐL Tuyên ngôn Độc lập
Trang 41 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài.
Ngữ Văn là môn học thuộc lĩnh vực Giáo dục ngôn ngữ và văn học, đượchọc từ lớp 1 đến lớp 12 Đây là môn học có vị trí quan trọng trong nhà trườngbởi chức năng đặc biệt của nó Môn học này góp phần hình thành và phát triểncho học sinh những phẩm chất chủ yếu: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực
và trách nhiệm; bồi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách và phát triển cá tính.Môn Ngữ văn giúp học sinh khám phá bản thân và thế giới xung quanh, thấuhiểu con người, có đời sống tâm hồn phong phú, có quan niệm sống và ứng xửnhân văn; có tình yêu đối với tiếng Việt và văn học; có ý thức về cội nguồn vàbản sắc của dân tộc, góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị văn hoá Việt Nam;
có tinh thần tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại và khả năng hội nhập quốc tế
Hiện nay, với xu thế hội nhập quốc tế và toàn cầu hoá, sự phát triển vượtbậc của khoa học công nghệ, một mặt xã hội đề ra những yêu cầu ngày càng caođối với thế hệ trẻ, mặt khác cũng làm cho hứng thú và nguyện vọng của thế hệtrẻ ngày càng phát triển Vì thế học sinh có điều kện để tìm hiểu tường tận đểthỏa mãn hứng thú và nguyện vọng của mình thông qua mạng internet, sáchtham khảo, học thêm, các lớp đào tạo kỹ năng sống, các lớp hướng nghiệp…Tất
cả những điều đó, đòi hỏi ở người thầy phải có vốn hiểu biết sâu rộng, phải nắmvững những định hướng của môn mình phụ trách Không những thế, người thầycòn phải không ngừng tự học, tự bồi dưỡng, tự rèn luyện để cung cấp cho họcsinh những kiến thức chuẩn xác, phong phú từ nhiều bộ môn khoa học khácnhau
Từ năm 2002, chương trình THPT môn Ngữ văn, Bộ Giáo dục- Đào tạo đãhướng dẫn: Quan điểm tích hợp cần được hiểu toàn diện và phải được quán triệttrong toàn bộ môn học từ Đọc văn, Tiếng Việt đến Làm văn; quán triệt trong mọikhâu trong quá trình dạy học; quán triệt trong mọi yếu tố của học tập; tích hợptrong chương trình; tích hợp trong SGK; tích hợp trong phương pháp dạy họccủa giáo viên và trong quá trình học tập của học sinh Nội dung tích hợp liênmôn cũng nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra,đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của họcsinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo Dạy học tích hợp liên môn trở thành một hoạt động được tiếnhành trong nhiều môn học khác nhau trong đó có môn Ngữ Văn
Dạy học liên môn trong môn Ngữ văn học là giúp người học nhận thứcđược tác phẩm văn học trong môi trường văn hóa - lịch sử sản sinh ra nó haytrong môi trường diễn xướng của nó; thấy được mối quan hệ mật thiết giữa vănhọc và lịch sử phát sinh; văn học với các hình thái ý thức xã hội khác đồng thờikhắc phục được tính tản mạn trong kiến thức văn hóa của học sinh
Thực tế cho thấy, vốn hiểu biết của học sinh về tri thức của các lĩnh vực,kinh nghiệm sống, văn hóa, kĩ năng sử dụng ngôn ngữ, …còn nhiều hạn chếkhiến cho việc tiếp cận tác phẩm của các em gặp nhiều khó khăn Học sinhkhông hiểu do đó không thể yêu thích những tác phẩm dù các em vẫn biết đó lànhững tác phẩm đỉnh cao của nền văn học dân tộc Vì vậy, việc đưa học sinh về
Trang 5môi trường văn hóa của thời đại, kéo tầm đón nhận của các em về trùng khít vớiyêu cầu tầm đón nhận của tác phẩm là việc cần thiết cả về mặt khoa học lẫn giáodục.
Vì thế, trong quá trình dạy học, tôi nhận thấy việc tham khảo tài liệu từcác lĩnh vực khác có vai trò quan trọng trong việc khôi phục, tái hiện hình ảnhquá khứ, tài liệu tham khảo giúp người học xây dựng được tầm “đón nhận phùhợp với văn bản”
Ngoài ra, việc sử dụng tài liệu liên môn còn giúp người học có thêm cơ sở
để hiểu rõ quy luật phát triển của văn học, hình thành củng cố nhiều phươngpháp nghiên cứu văn học Tài liệu tham khảo về lịch sử văn hóa là phương tiện
có hiệu quả để giúp giáo viên làm rõ nội dung sách giáo khoa kích thích sự hứngthú học tập của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Ngữ văn
Là một giáo viên dạy môn Ngữ văn ở trường THPT, tôi luôn trăn trở vớicâu hỏi:
Phải tích hợp như thế nào cho phù hợp, đặc biệt đối với những tác phẩm
khó như Tuyên ngôn độc lập mà ở đó học sinh vừa phải hiểu được giá trị nội
dung - nghệ thuật vừa phải nắm được quan điểm chính trị - tư tưởng của Hồ ChíMinh là điều không dễ
Tôi đã thử nhiều giải pháp, mỗi giải pháp đem lại thành công nhất định.Vìthế qua mỗi lần thử nghiệm, tôi đã tự điều chỉnh và tự hoàn thiện dần phươngpháp dạy học Tôi nhận thấy sử dụng phương pháp tích hợp kiến thức của cácmôn mà học sinh đã và đang được học như môn Lịch sử, môn Địa lí, mônGDCD, phân môn Làm văn, Tiếng Việt… vào trong bài giảng đã đạt hiệu quảnhất định
Qua quá trình giảng dạy, tôi mạnh dạn chọn đề tài Tích hợp liên môn
trong dạy học văn bản “Tuyên ngôn độc lập”(Hồ Chí Minh), Tiết PPCT 6, Ngữ Văn 12, tập 1.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tôi tiến hành đề tài này với ba mục đích cơ bản sau:
- Nâng cao hiệu quả giờ đọc văn trong trường THPT
- Phát huy tính tích cực của học sinh
- Khơi gợi lòng say mê yêu thích môn Ngữ văn
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Tích hợp liên môn trong dạy học văn bản Tuyên ngôn độc lập.
- Học sinh lớp 12A2, 12A3 tại trường THPT Hậu Lộc 4
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Để đạt được mục đích và thực hiện những nhiệm vụ mà đề tài đặt ra, chúng tôi
sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:
- Phương pháp khảo sát thực tế
- Phương pháp so sánh đối chiếu
- Phương pháp phân loại thống kê
- Phương pháp đọc - hiểu, phân tích, tổng hợp,…
2 Nội dung sáng kiên kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến
Trang 62.1.1 Khái niệm tích hợp
Một cách tổng quát nhất, theo từ điển Tiếng Việt, tích hợp được giải thích
là việc dồn hợp chung lại Một cách định nghĩa rõ ràng hơn được nhà nghiêncứu Đỗ Chu Ngọc đưa ra cho “tích hợp” là sự phối kết các tri thức thuộc mộtnhóm môn học có sự tương đồng vào một lĩnh vực chung Cụ thể hơn trong lĩnhvực giáo dục, tích hợp được định nghĩa là tổng hợp trong một đơn vị, thậm chí làtrong một tiết học hoặc một bài tập nhiều mảng kiến thức và kỹ năng liên quanvới nhau nhằm mục đích tăng cường hiệu quả giáo dục đồng thời cũng nâng caochất lượng và tiết kiệm thời gian học tập cho người học. Dạy học tích hợp là mộtquan niệm dạy học nhằm hình thành và phát triển ở học sinh những năng lực cầnthiết, đặc biệt là năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết có hiệu quả nhữngtình huống thực tiễn Theo đó, giáo viên sẽ lồng ghép những nội dung giáo dụcvào các môn học có sẵn, thông qua các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức
và hướng dẫn, học sinh không chỉ biết cách thu thập, chọn lọc và xử lý thông tin
mà còn chủ động nên lên vấn đề, vận dụng các kiến thức và kỹ năng vào giảiquyết các vấn đề liên quan đến học tập và thực tiễn cuộc sống Dạy học tích hợpgiúp cho việc học tập của học sinh trở nên ý nghĩa hơn, phát triển được nhữngnăng lực cần thiết như năng lực giải quyết vấn đề, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục hiện nay
Trong lí luận dạy học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ,
có hệ thống, ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng thuộc các mônhọc khác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất,dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các
môn học hoặc các hợp phần của bộ môn đó Trong Chương trình THPT, môn
Ngữ văn, năm 2002 của Bộ GD&ĐT, khái niệm tích hợp cũng được hiểu là “sự
phối hợp các tri thức gần gũi, có quan hệ mật thiết với nhau trong thực tiễn, đểchúng hỗ trợ và tác động vào nhau, phối hợp với nhau nhằm tạo nên kết quảtổng hợp nhanh chóng và vững chắc.”
Trên thế giới, tích hợp đã trở thành một trào lưu sư phạm hiện đại, nógóp phần hình thành ở học sinh những năng lực rõ ràng, có dự tính những hoạtđộng tích hợp, trong đó học sinh học cách sử dụng phối hợp kiến thức, kỹ năng;
có khả năng huy động có hiệu quả những kiến thức và năng lực của mình vàogiải quyết các tình huống cụ thể
Những năm gần đây, nhiều phương pháp dạy học mới đã và đang đượcnghiên cứu, áp dụng ở THPT như: dạy học tích cực, phương pháp thảo luậnnhóm, phương pháp tạo ô chữ, phương pháp sử dụng công nghệ thông tin trongdạy học…Tất cả đêu nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh và phát triển tưduy sáng tạo chủ động cho học sinh Tích hợp liên môn trong dạy học các mônnói chung và môn Ngữ văn nói riêng thực sự là phương pháp hữu hiệu, tạo ramôi trường giáo dục mang tính phát huy tối đa năng lực tri thức của học sinhđem đến hứng thú mới cho việc dạy học ở trường phổ thông
2.1.2 Quan điểm vận dụng tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở trường THPT
Phạm vi tích hợp trong giờ dạy Ngữ văn rất phong phú: vừa tích hợp nộimôn (giữa ba phân môn Văn - Tiếng Việt - Làm văn hay giữa những bài học có
Trang 7cùng chủ đề); vừa có thể tích hợp liên môn như: tích hợp Văn - Lịch sử (tích hợp
mở rộng theo hướng vận dụng những kiến thức về hoàn cảnh lịch sử của từngthời kỳ, về nhân vật lịch sử để lý giải và khai thác giá trị, thành công cũng nhưhạn chế của tác phẩm); tích hợp Văn - Địa lý (tích hợp mở rộng theo hướng vậndụng kiến thức hiểu biết về các địa danh để lý giải rõ một số chi tiết hình ảnhnghệ thuật); tích hợp Văn - Âm nhạc (hát, ngâm thơ, diễn kịch); tích hợp Văn -
Mỹ thuật (khi dạy học một tác phẩm văn chương giáo viên có thể cho học sinh
vẽ tranh minh họa…) Việc vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học Ngữ văn ở
trường THPT chẳng những dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn
được đề cập trong các phân môn Văn học, Tiếng Việt, Làm văn cũng như các bộphận tri thức khác như hiểu biết lịch sử xã hội, văn hoá nghệ thuật mà còn xuấtphát từ đòi hỏi thực tế là cần phải khắc phục, xoá bỏ lối dạy học theo kiểu khépkín, tách biệt thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống, cô lập giữa những kiếnthức và kĩ năng vốn có liên hệ, bổ sung cho nhau, tách rời kiến thức với các tìnhhuống có ý nghĩa, những tình huống cụ thể mà HS sẽ gặp sau này Nói khác đi,
đó là lối dạy học khép kín “trong nội bộ phân môn”, biệt lập các bộ phận Vănhọc, Tiếng Việt và Làm văn vốn có quan hệ gần gũi về bản chất, nội dung và kĩnăng cũng như mục tiêu, đủ cho phép phối hợp, liên kết nhằm tạo ra những đónggóp bổ sung cho nhau cả về lí luận và thực tiễn, đem lại kết quả tổng hợp vàvững chắc trong việc giải quyết những tình huống tích hợp hoặc những vấn đềthuộc từng phân môn
2.1.3 Tích hợp liên môn trong dạy học văn bản Tuyên ngôn độc lập.
Việc dạy học tích hợp liên môn trong dạy học văn bản Tuyên ngôn Độc
lập không chỉ chú trọng nội dung kiến thức tích hợp mà cần thiết phải xây dựng
một hệ thống các hoạt động, thao tác tương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt HS từngbước thực hiện để chiếm lĩnh đối tượng học tập, đồng thời hình thành và pháttriển năng lực, kĩ năng tích hợp, tránh áp đặt một cách làm duy nhất Giờ họcNgữ văn theo quan điểm tích hợp phải là một giờ học hoạt động phức hợp đòihỏi sự tích hợp các kĩ năng, năng lực liên môn để giải quyết nội dung tích hợp,chứ không phải sự tác động các hoạt động, kĩ năng riêng rẽ lên một nội dungriêng rẽ thuộc nội bộ phân môn Khi tích hợp kiến thức Địa lý, Lịch sử, Giáodục công dân, Tiếng Việt, Làm văn, kĩ năng sống… trong dạy học tác phẩm này
đã phần nào khơi dậy ở các em học sinh sự hứng thú đối với bài học và sự say
mê tìm tòi khám phá tác phẩm
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Khác với phương thức tự sự phản ánh đời sống khách quan thông quacác sự kiện, hệ thống sự kiện: thể hiện một bức tranh khách quan về thế giới, vềnhững gì tồn tại bên ngoài người trần thuật, văn nghị luận lấy việc đề xuất, bànbạc, thảo luận, phê bình vấn đề có ý nghĩa xã hội làm nội dung chủ yếu, hướngtới người thuyết phục, người đọc, người nghe tin vào ý kiến đúng đắn cũng như
phương thức trình bày, lập luận chủ đề của người viết Tuyên ngôn Độc lập của
Hồ Chí Minh là một tác phẩm văn chính luận mẫu mực với hệ thống lập luậnchặt chẽ, lí lẽ sắc bén, văn phong giàu tính hình tượng Dạy tác phẩm này khôngnhững giúp cho học sinh hiểu được quan điểm tư tưởng của Người, mà còn phải
Trang 8giúp các em nắm được nội dung cơ bản, đặc sắc nghệ thuật của nó, giúp các em
có thể vận dụng vào giải quyết những tình huống trong cuộc sống
Thực tế khi dạy văn bản Tuyên ngôn Độc lập, bản thân tôi thấy còn một số
tồn tại khó thực hiện như: Về phía GV: giáo viên chưa tạo được hứng thú họctập cho học sinh, một số GV ngại soạn giáo án tích hợp liên môn do mất nhiềuthời gian tìm hiểu tài liệu liên quan
Về phía GV: học sinh không hứng thú, thờ ơ, không nhớ, không hiểu giátrị nội dung, nghệ thuật, tư tưởng của tác phẩm, thực trạng phổ biến trong cáctiết học tác phẩm này là học sinh thụ động ngồi nghe giảng
Bảng điều tra mức độ hứng thú học tập của học sinh tiết học văn bản
Tuyên ngôn độc lập ở lớp 12A2, 12A3 năm học 2021-2022 khi giáo viên chưa
dạy tích hợp liên môn
Lớp Sĩ số Hứng thú học tập Không hứng thú học tâp
Số lượng % Số lượng %
Bảng chất lượng bài kiểm tra thường xuyên sau khi học văn bản Tuyên
ngôn Độc lập khi tôi chưa sử dụng phương pháp tích hợp liên môn.
Sốlượng %
Sốlượng %12A2 35 0 0 3 8,6 17 48,6 15 42,812A3 38 0 0 5 10,3 20 52,6 13 37,1
Khi được hỏi tại sao các em không hứng thú với bài học và kết quả bàikiểm tra còn thấp thì các em trả lời như sau: Do nội dung bài khó, khô khan; các
em không nắm được hoàn cảnh lịch sử khi tác phẩm ra đời; do phương phápgiảng dạy của giáo viên chưa khơi dạy ở các em sự yêu thích đối với bài học
Như vậy, trong số các nguyên nhân khiến cho HS không hứng thú học vàkết quả kiểm tra thấp có liên quan đến giáo viên, đó chính là phương pháp giảngdạy Vì vậy nếu chúng ta không thay đổi phương pháp dạy học thì các em sẽkhông thích học, sẽ thờ ơ với tác phẩm
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Trang 9giáo viên cần tìm hiểu những kiến thức lịch sử trong SGK lịch sử hay tài liệutham khảo môn Lịch sử để có những kiến thức chính xác, phù hợp với nội dungbài học Sử dụng phương pháp này, học sinh sẽ tiếp cận kiến thức Văn học qua
tư liệu lịch sử, đặt tác giả, tác phẩm vào môi trường ra đời của nó để học sinhđánh giá được những đóng góp cũng như hạn chế của tác giả về nội dung tư
tưởng hay nghệ thuật thể hiện Khi dạy Tuyên ngôn Độc lập, giao viên cần vận
dụng những kiến thức Lịch sử cần thiết như:
Vận dụng kiến thức Lịch sử lớp 12: Bài 17: Nước Việt Nam dân chủ cộng
hoà ở phần hoàn cảnh sáng tác để học sinh nắm vững hơn hoàn cảnh ra đời tác
phẩm
Vận dụng kiến thức Lịch sử nước ta năm 1945 khi phát xít Nhật thực hiệnchính sách nhổ lúa trồng đay gây ra nạn đói khủng khiếp năm 1945 đề thấy đượctội ác của kẻ thù:
2.3.2 Vận dụng các kiến thức môn Địa lý.
Đây cũng là một môn học được sử dụng nhiều trong quá trình dạy vănbản Môn học này sẽ phát huy tác dụng khi giúp cho học sinh nắm được quêquán tác giả, những địa danh mà tác phẩm đề cập đến Bởi mỗi vùng miền đều
có đặc điểm rất riêng Khi dạy giáo viên cần tìm hiểu những kiến thức trongSGK Địa lí hay tài liệu tham khảo môn Địa lí như vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên,khí hậu địa hình của một khu vực để giúp học sinh tìm hiểu không gian nghệthuật của tác phẩm Điều này sẽ giúp các em học sinh khắc sâu hơn những kiến
thức về hoàn cảnh ra đời tác phẩm Ở Tuyên ngôn độc lập tôi vận dụng kiến thức
địa lí về vị trí địa lí của Quảng trường Ba Đình- Hà Nội- nơi Bác đọc bản tuyênngôn
Quảng trường Ba Đình là quảng trường lớn nhất Việt Nam, nằm trênđường Hùng Vương thuộc khu vực cửa Tây của thành cổ Hà Nội Phía tâyQuảng trường Ba Đình giáp Lăng Hồ Chủ tịch, phía bắc giáp Văn phòng Trungương Đảng Cộng sản Việt Nam, phía đông giáp Hội trường Ba Đình, phía đôngnam giáp trụ sở Bộ Ngoại giao. Quảng trường Ba Đình là nơi ghi dấu nhiều cộtmốc quan trọng trong lịch sử Việt Nam, đặc biệt vào ngày 2/9/1945 nơi đây đã
được Bác Hồ chọn đọc bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ra nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa Trong suốt những năm qua, Quảng trường Ba Đình cũng lànơi thường xuyên được chọn để tổ chức các cuộc mít tinh, lễ kỷ niệm mang dấu
ấn lịch sử quan trọng của đất nước như cuộc mít tinh chào mừng Trung ươngĐảng Lao động Việt Nam và Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa trở về HàNội sau 9 năm kháng chiến trường kỳ, lễ mừng đất nước thống nhất ngày2/9/1975, lễ kỉ niệm Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội,…
2.3.3 Sử dụng tư liệu của các ngành nghệ thuật.
Giáo viên kết hợp các hình ảnh tư liệu thuộc các lĩnh vực như Hội họa,kiến trúc, sân khấu điện ảnh, điêu khắc, ca nhạc vào bài giảng để học sinh cóvốn văn hóa rộng, có cái nhìn trực quan hơn khi tiếp cận tác phẩm Bởi bản thânvăn học có mối quan hệ chặt chẽ với các loại hình nghệ thuật khác Khi đọc vănbản trong SGK kết hợp với tiếp nhận các đồ dùng trực quan, tranh ảnh chắc chắncác em sẽ hứng thú với bài học và sẽ nhớ lâu hơn Vận dụng kiến thức âm nhạc
Trang 10sẽ làm cho giờ học Văn không còn đơn điệu, tẻ nhạt mà trở nên vô cùng sôi nổi,hứng thú, không còn nặng nề, nhàm chán Vì thế mà các em dễ nhớ, dễ thuộc, dễhiểu bài hơn Để sử dụng những tư liệu này có hiệu quả và phát huy được tínhtích cực chủ động của học sinh, giáo viên cần lựa chọn, nghiên cứu các tư liệusao cho phù hợp nhất với nội dung bài học, kết hợp tốt với kĩ năng trình chiếucủa công nghệ thông tin khi đó bài học sẽ sinh động, lôi cuốn và hấp dẫn các
em, xoá bỏ đi sự khô khan của một tác phẩm chính luận khó như Tuyên ngôn
độc lập.
Chẳng hạn: Khi dạy hoàn cảnh ra đời của tác phẩm giáo viên cho học sinh
nghe ca khúc Mười chín tháng Tám của nhạc sĩ Xuân Oanh kết hợp với trình
chiếu hình ảnh tư liệu về thắng lợi của Cách mạng tháng Tám
Khi dạy Phần 1: Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn Ngay phần mở đầuvăn bản giáo viên sẽ trình chiếu một đoạn phim tư liệu Hồ Chí Minh đọc bảntuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình ngày 02/09/1945
Khi dạy sang phần 2: cơ sở thực tiễn của bản tuyên ngôn, giáo viên trìnhchiếu cho học sinh một đoạn phim tư liệu về nạn đói khủng khiếp năm 1945 đểhọc sinh cảm nhận sâu sắc hơn về tội ác của kẻ thù
2.3.4 Sử dụng tài liệu của các lĩnh vực khoa học, văn hóa khác.
Ta thấy, phần lớn các bài dạy văn bản đều liên quan đến môn Giáo dục
công dân Vì ta thấy cái đích của dạy văn bản Ngữ văn là bồi dưỡng nhân cáchđạo đức cho học sinh, hướng các em đến lối sống cao đẹp, có văn hóa Đó cũngchính nội dung dạy học môn Giáo dục công dân Khi ta tích hợp với môn họcnày, học sinh sẽ biết vận dụng từ những kiến thức thành bài học để ứng dụngvào trong cuộc sống Vận dụng kiến thức liên môn của giáo dục công dân đểgiáo dục và bồi dưỡng lòng yêu nước của các em, giúp các em nhận thức đượcvai trò, trách nhiệm của mỗi công dân đối với đất nước, xác định được lí tưởng
và mục tiêu sống đúng đắn, giáo dục kĩ năng sống cho các em, giúp các em chủđộng giải quyết trước những tình huống đặt ra của cuộc sống Ngoài ra giáo viên
có thể vận dụng kiến thức triết học để thấy được sự biện chứng và tính tất yếucủa cách mạng việt Nam Thấy rõ được Tuyên ngôn độc lập là một văn bản thể
hiện nhận thức của một con người đã đạt tới tầm tư duy biện chứng nhuầnnhuyễn
2.3.5.Thiết kế giáo án thể nghiệm:
Ngày soạn: 12/09/2021
Ngày dạy: 16/09/2021
Tiết ppct:6
Tiết dạy tại lớp: Tiết 3
Lớp dạy 12A3 - Trường THPT Hậu Lộc 4
Đọc văn:
Trang 11TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (Hồ Chí Minh)
I Mục tiêu bài học: Giúp HS
1 Kiến thức: Thấy được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa to lớn của TNĐL cũng như
vẻ đẹp của tư tưởng và tâm hồn tác giả
2 Kĩ năng: Đọc- hiểu văn bản chính luận theo đặc trưng thể loại.
3 Thái độ: Bồi đắp tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức về
giá trị to lớn của nền độc lập
4 Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực sáng tạo
- Năng lực hợp tác
- Năng lực giao tiếp tiếng Việt
- Năng lực cảm thụ văn học
II Chuẩn bị của GV - HS
1 Giáo viên: SGK, SGV, Sách chuẩn KT- KN, thiết kế bài học, phim tư liệu,
phiếu học tập
2 Học sinh: Chủ động tìm hiểu bài học qua các câu hỏi SGK và những định
hướng của giáo viên ở tiết trước Nắm vững yêu cầu bài học
III TỔ CHỨC DẠY HỌC
1.Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3.Tổ chức dạy và học bài mới
GV: Bên cạnh những tác phẩm văn học nghệ thuật, trong chương trình Ngữ văn
chúng ta còn được tiếp xúc không ít những văn bản nghị luận được các tác giảtrình bày bằng hệ thống lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, luận cứ xác thực,mang tính truyền cảm và tính chiến đấu cao Một trong những áng văn nghị luận
giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật là Tuyên ngôn Độc lập của Hồ Chí Minh.
1 KHỞI ĐỘNG ( 5 phút)
Giáo viên tổ chức trò chơi : Ai nhanh nhận quà
Câu 1: Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên ở đâu?
Đáp án: Làng Sen- Nam Đàn - Nghệ An (GV trình chiếu hình ảnh về quê hươngBác – Phụ lục)
Câu 2: Văn chính luận Hồ Chí Minh có đặc điểm gì?
Đáp án: ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, lý lẽ đanh thép, bằng chứng thuyếtphục
Câu 3: Kể tên một số tác phẩm văn chính luận của Hồ Chí Minh?
Đáp án: Tuyên ngôn độc lập, Bản án chế độ thực dân Pháp, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
Câu 4: Những câu thơ sau của nhà thơ Tố Hữu nói đến sự kiện lịch sử quan trọng nào của dân tộc?
