SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “ VẬN DỤNG KIẾN THỨC MỤC III BÀI 6 VÀ MỤC III BÀI 32 MÔN NGHỀ LÀM VƯỜN LỚP 11-THPT HƯỚNG DẪN HỌC SINH TRỒNG C
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“ VẬN DỤNG KIẾN THỨC MỤC III BÀI 6 VÀ MỤC III BÀI 32 MÔN NGHỀ LÀM VƯỜN LỚP 11-THPT HƯỚNG DẪN HỌC SINH TRỒNG CÂY ỚT CHỈ THIÊN ĐẠT HIỆU QUẢ KINH TẾ CAO TẠI ĐỊA PHƯƠNG”
Người thực hiện: Nghiêm Mạnh Thắng Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Nghề Làm vườn
THANH HÓA NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
2.3.2 Ứng dụng kĩ thuật trồng ớt vào thực tiến tại địa phương 9
2.4.1 Trước khi chưa đưa kĩ thuật trồng ớt vào giảng dạy 172.4.2 Sau khi đưa kĩ thuật trồng ớt vào giảng dạy 17
2.4.4 Qua trò chuyện thăm dò, phỏng vấn 17
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Dạy Nghề phổ thông là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm trang
bị cho học sinh một số hiểu biết, kỹ năng lao động để các em có thể tham gia laođộng sản xuất tại gia đình hoặc các doanh nghiệp ở địa phương Đồng thời,nhằm nâng cao hiệu quả công tác hướng nghiệp, góp phần phân luồng học sinhsau khi tốt nghiệp THPT
Nhiều năm qua, Bộ GD và ĐT đã có quy định về dạy nghề trong các trườngphổ thông Theo đó, hoạt động giáo dục nghề phổ thông ở cấp THPT là nội dunggiáo dục bắt buộc với thời lượng 105 tiết (3 tiết/tuần) Bộ GD và ĐT đã banhành tài liệu dạy học 12 nghề phổ thông gồm: làm vườn, nuôi cá, trồng rừng, gò,điện dân dụng, điện tử dân dụng, sửa chữa xe máy, cắt may, nấu ăn, thêu tay, tinhọc văn phòng, kinh doanh…
Thực hiện chỉ đạo của Bộ GD và ĐT, hằng năm Sở GD và ĐT yêu cầu cáctrường THPT và các đơn vị trực thuộc phối hợp để thực hiện giáo dục nghềnghiệp, đào tạo kỹ năng nghề cho học sinh Sau khi hoàn thành chương trìnhhọc, sẽ cấp giấy chứng nhận cho học sinh để các em được công nhận trên thịtrường lao động, được miễn trừ các nội dung này nếu có nguyện vọng học tiếpchương trình trung cấp chuyên nghiệp sau khi tốt nghiệp THPT Đặc biệt mônnghề là một môn cứu cánh cho các em khi thi trung học phổ thông Quốc Gia,các em được cộng điểm để xét tốt nghiệp
Điều đáng nói, đa số học sinh THPT tham gia học nghề theo kiểu lấy lệ,đối phó, không ít học sinh được cấp giấy chứng chỉ nghề loại khá, giỏi nhưngkhông bao lâu sau, những kiến thức học được từ lớp học nghề đã “rơi rụng” hết
Vì vậy đã dẫn đến học sinh không có động lực và hứng thú học trong tiết học,giờ học thiếu tập trung, việc chuẩn bị bài cũng mang tính đối phó bởi không họcnhưng tư tưởng thi kiểu gì cũng có điểm Vậy muốn học sinh chú ý, có động lực,hứng thú trong tiết học, xem môn nghề có thể ứng dụng vào thực tế ở gia đình –địa phương thì đòi hỏi người giáo viên không chỉ là người mang kiến thức đếncho học sinh mà cần dạy cho học sinh cách tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức đểbiết được nội dung và quy trình sản xuất của nghề Làm vườn
Từ thực tiễn đó, cộng với một số kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy
nghề làm vườn của mình mà tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Vận dụng kiến
thức mục III bài 6 và mục III bài 32 môn nghề Làm vườn lớp 11-THPT để hướng dẫn học sinh trồng cây ớt chỉ thiên đạt hiệu quả kinh tế cao tại địa phương” để đồng nghiệp cùng tham khảo, góp ý nhằm biến các nội dung bài
học môn nghề khô khan, khó nhớ, … trở nên sinh động, dễ hiểu, nhớ lâu Khôngnhững vậy, sẽ tạo động lực cho học sinh có ý thức học tập đúng đắn để góp phầnđịnh hướng nghề nghiệp cho bản thân trong tương lai Đồng thời góp phần làm
đa dạng hoá các phương pháp dạy nghề phổ thông
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích:
+ Học sinh biết được kĩ thuật ươm cây giống, kĩ thuật trồng và chăm sóc cây.+ Học sinh làm đúng yêu cầu kĩ thuật sản xuất cây ớt: nhân giống, chămsóc, thu hoạch
+ Học sinh ham thích học kĩ thuật nghề Làm vườn
+ Phần nào đó biết phát triển kinh tế cho gia đình và định hướng nghề chobản thân
+ Bản thân giáo viên có điều kiện trau dồi thêm kinh nghiệm trong giảng dạy
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:
+ Trên cơ sở lí luận và thực tiễn của việc dạy nghề Làm vườn 11 để ápdụng vào thực tế sản xuất ở địa phương, đề tài áp dụng thực tế giảng dạy cụ thể
ở một số lớp thấy được hiệu quả qua các bài học, qua kết quả thực tế việc trồng
ớt ở nhà học sinh kết quả ngày càng cao hơn
+ Mạnh dạn đề xuất một số ý kiến từ kinh nghiệm giảng dạy của bản thânnhằm phát huy hơn nữa những ưu điểm, kết quả đạt được đồng thời khắc phụcnhững hạn chế, tồn tại, thiếu sót và hoàn thiện những kĩ năng, phương phápgiảng dạy cho học sinh
Đối tượng: học sinh lớp 11B2, 11B3 Trường THPT Yên Định 3, Yên Định Thanh Hoá
-Giới hạn: Một số bài nghề Làm vườn lớp 11:
+ Mục III bài 6 – Phương pháp nhân giống bằng hạt
+ Mục III bài 32 – Kĩ thuật trồng rau
1.4 Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
+ Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin
+ Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
Phạm vi làm vườn, quy mô từ vườn cây ăn quả, tới các luống dài trồng câyvới một hoặc nhiều loại khác nhau của cây thân mềm, cây thân gỗ và cây thânthảo, tới các diện tích trồng trọt lớn bao gồm các bãi cỏ và vườn cây giống, đếncác nhà vườn chuyên nghiệp lớn nhỏ trồng trong nhà kính hoặc ngoài vườn.Làm vườn có thể có mức chuyên nghiệp cao, trồng chỉ một loại cây trồng, hoặctrồng một số lượng lớn các cây trồng khác nhau xen canh Làm vườn yêu cầu sự
Trang 5tham gia tích cực vào sự phát triển của cây trồng và có thể trở nên rất vất vả,điều này tạo ra khác biệt giữa làm vườn với nông – lâm nghiệp.
Trong nền kinh tế hiện nay, nghề làm vườn đang phát triển mạnh mẽ vàmang lại thu nhập cao, được nhân dân hết sức chú trọng
Việc đưa chương trình nghề Làm vườn vào dạy cho học sinh bậc trung họcphổ thông sẽ giúp các em hiểu được vai trò, vị trí quan trọng của nghề Làmvườn, rèn luyện sức khỏe, tư duy sáng tạo và có lòng yêu nghề Làm vườn
Chương trình dạy nghề Làm vườn gồm 105 tiết với nhiều nội dung giảngdạy và thực hành mang tính thực tiễn cao về nghề làm vườn, kỹ thuật trồng vàchăm sóc một số loài cây như cây rau, nấm ăn, nấm dược liệu, nuôi cấy in vitro,cây hoa, cây ăn quả…
Chương trình Nghề Làm vườn được xậy dựng với những nội dung sau:Chương I: Thiết kế vườn
Chương II: Vườn ươm và phương pháp nhân giống cây
Chương III: Kĩ thuật trồng một số cây điển hình trong vườn
Chương IV: Ứng dụng chất điều hòa sinh trưởng và chế phẩm sinh học.Chương V: Bảo quản, chế biến sản phẩm rau quả
Chương VI: Tìm hiểu nghề Làm vườn
Đặc điểm hoạt động của nghề Làm vườn
+ Đối tượng
Là các cây trồng có giá trị kinh tế và dinh dưỡng cao Đây là những thựcvật sống rất đa dạng, phong phú bao gồm các cây ăn quả, các loại hoa, câycảnh, rau, cây lấy gỗ, cây dược liệu…quan hệ với đất trồng, khí hậu
+ Nội dung công việc
Làm vườn nhằm tận dụng hợp lý đất đai, điều kiện tự nhiên để sản xuất ranhững nông sản có giá trị cung cấp cho người tiêu dùng, tăng thêm thu nhập Kĩthuật áp dụng trong làm vườn đòi hỏi phải thâm canh cao, sử dụng hợp lý nănglượng mặt trời, đất đai, bao gồm các loại công việc sau:
Làm đất: Là công việc đầu tiên của việc gieo trồng, bao gồm các thao tác:
cày bừa, đập đất, san phẳng, lên luống…
Chọn, nhân giống: Bằng các phương pháp lai tạo, giâm, chiết cành, ghép
cây để tạo ra nhiều hạt giống, cây giống tốt phục vụ sản xuất
Gieo trồng: Tiến hành xử lý hạt và gieo trồng cây con phù hợp với từngloại cây
Chăm sóc: Thực hiện các thao tác: làm cỏ, vun xới, tưới nước, phun thuốc
trừ sâu, tỉa cây, cắt cành, tạo hình, sử dụng chất kích thích, phân bón…
Thu hoạch: Nhổ, hái rau, cắt hoa, hái quả, đào củ, chặt và đốn cây… Thực
hiện công việc một cách nhẹ nhàng, cẩn thận, tránh giập nát, đưa ngay đến nơitiêu thụ hoặc cất giữ, bảo quản chu đáo
Sản phẩm của làm vườn là các loại rau, hoa, quả, cây cành, gỗ…
+ Công cụ lao động
Cày, cuốc, bừa, dầm, xẻng, thuổng, bơm thuốc trừ sâu, bơm và ống dẫnnước, xe cải tiến, quang gánh, dao, kéo cắt cành, máy cày, máy bừa…
Trang 62.2 Thực trạng của vấn đề
Theo quy định của Bộ GD&ĐT, chương trình giáo dục THPT, hoạt độnggiáo dục nghề phổ thông thuộc chương trình bắt buộc ở lớp 11, được học xuyênsuốt trong năm học, với tổng thời lượng 105 tiết
Tuy nhiên, do điều kiện cơ sở vật chất và nguồn lực giáo viên, nên cáctrường thường chỉ dạy một số nghề, gồm: Nghề làm vườn, điện dân dụng, tinhọc văn phòng Sau khi kết thúc chương trình lớp 11, học sinh nào đủ yêu cầuthì được đăng ký thi để cấp giấy chứng nhận nghề phổ thông và được cộng điểm
ưu tiên xét tốt nghiệp THPT
Có thể nói, định hướng của Bộ GD&ĐT là phù hợp, song khi triển khai vàothực tế thì bộc lộ một số bất cập Trường THPT Yên Định 3 có 294 học sinh lớp
11 và trường tổ chức dạy các nghề: Điện dân dụng, Làm vườn và Tin học vănphòng; học 3 tiết vào chiều thứ 2 hằng tuần Học Tin học văn phòng do giáoviên dạy môn Tin học của trường phụ trách, nghề Làm vườn do giáo viên nhómSinh - Công nghệ nông nghiệp phụ trách và Điện dân dụng do giáo viên dạy Vật
lý – Công nghệ CN phụ trách Mặc dù trường cho học sinh đăng ký nguyệnvọng ngay từ đầu năm học, nhưng rồi cũng chỉ dạy 2-3 nghề, nên công tác địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh cũng hạn hẹp
Trong khi đó, mục đích của học sinh là học môn Nghề để cộng điểm xét tốtnghiệp là chính Những học sinh học Nghề đạt loại giỏi được cộng 2 điểm, khácộng 1,5 điểm, trung bình cộng 1 điểm Thực tế, kết quả thi nghề, tỉ lệ học sinhđạt kết quả khá, giỏi chiếm gần 80% , nhưng việc vận dụng hay xác định nghềnghiệp của các em sau khi học nghề vẫn chưa rõ ràng
Về mặt định hướng của Bộ là phù hợp, nhưng thực hiện vẫn còn nhiều bấtcập Chẳng hạn như cơ sở vật chất còn hạn chế (rất ít hoặc chưa có vườn thựcnghiệm), nên các em chỉ được trang bị lý thuyết là chủ yếu Đội ngũ giáo viêngiảng dạy cũng còn hạn chế, bởi các thầy cô nặng về mặt lý thuyết, hạn chế kĩnăng thực hành Hơn nữa, giữa việc học và ứng dụng vào thực tế vẫn còn khá
xa, nên chưa thu hút các em, học sinh chưa có hứng thú, chưa có mục tiêu rõràng khi theo học…
Một thực tế không thể phủ nhận hiện nay ở địa phương các em theo họctrường THPT Yên Định 3, cây ớt là cây trồng chính đem lại giá trị kinh tế rấtcao cho nhiều hộ gia đình, các địa phương
Từ thực trạng đó, tôi đã trăn trở làm sao để học sinh học lí thuyết nghề Làmvườn mà có thể áp dụng vào trong thực tiễn để giúp gia đình mình tăng gia sảnxuất, đem lại hiệu quả kinh tế cao, từ đó tạo động lực cho các em học tập Vì lẽ
đó mà tôi đã áp dụng hoạt động giáo dục nghề làm vườn vào trồng cây ớt chỉthiên ở địa phương các em,
Trang 72 3 Giải pháp và tổ chức thực hiện
2.3.1 Giảng dạy lí thuyết trên lớp: Phương pháp nhân giống bằng hạt
Tóm tắt nội dung chủ yếu trong mục III Bài 6: Phương pháp nhân giống bằng hạt.
+ Giải thích được tại sao lại dùng túi bầu màu đen Giải thích được tại sao
kĩ thuật gieo hạt trong bầu lại ưu việt hơn so với gieo hạt trên luống
+ Vận dụng được kĩ thuật gieo hạt vào thực tiễn sản xuất
1.5 Năng lực tư duy sáng tạo
2 Năng lực chuyên biệt
Yêu thích, đam mê khoa học, phát huy khẳng định năng lực của bản thân
Thông hiểu(MĐ 2)
Vận dụngthấp (MĐ 3)
Vận dụngcao (MĐ 4)
2 Biên soạn câu hỏi/bài tập kiểm tra đánh giá
Trang 8IV CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
+ Giáo án
+ Phiếu học tập
2 Chuẩn bị của học sinh
+ Nghiên cứu tài liệu
+ Thực hiện theo phân công giáo viên và nhóm
+ Bảng phụ, SGK,
V CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU
Hoạt động 1 Khởi động
Tại sao phải cần những hạt giống tốt để gieo trồng? Theo em kĩ thuật gieo
hạt có cần thiết không? Vì sao?
1 Mục đích
+ Tạo tâm thế vui vẻ, thoải mái cho học sinh
+ Bộc lộ những hiểu biết, quan niệm sẵn có của học sinh, tạo mối liên hệgiữa kiến thức đã có với kiến thức mới cần sẽ lĩnh hội trong bài học mới
+ Giúp học sinh huy động những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm của bảnthân có liên quan đến bài học mới, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu bàihọc mới
+ Giúp giáo viên tìm hiểu xem học sinh có hiểu biết như thế nào về nhữngvấn đề trong cuộc sống có liên quan đến nội dung bài học
Báo cáo của nhóm về kết quả thảo luận
Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới
Trang 9+ Giải thích được tại sao lại dùng túi bầu màu đen Giải thích được tại sao
kĩ thuật gieo hạt trong bầu lại ưu việt hơn so với gieo hạt trên luống
+ Vận dụng được kĩ thuật gieo hạt vào thực tiễn sản xuất
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm và yêu cầu
học sinh đọc sách giáo khoa mục III bài 6,
liên hệ thực tế thảo luận nhóm trả lời:
Nhóm 1: Biết trình bày được đầy đủ các kĩ
thuật của kĩ thuật gieo hạt trên luống và
gieo hạt trong bầu
Nhóm 2: Hiểu được cơ sở khoa học của các
khâu kĩ thuật chủ yếu: làm đất, bón phân lót
đầy đủ, lên luống, xử lí hạt trước khi gieo,
gieo hạt, chăm sóc sau khi gieo
Nhóm 3: Giải thích được tại sao lại dùng túi
bầu màu đen Giải thích được tại sao kĩ
thuật gieo hạt trong bầu lại ưu việt hơn so
với gieo hạt trên luống
Nhóm 4: Vận dụng được kĩ thuật gieo hạt
vào thực tiễn sản xuất
- Nhận nhiệm vụ củanhóm
- Phân công ngườiviết báo cáo vào bảngphụ
- Phân công ngườitrình bày
- Hoạt động cá nhân,thảo luận nhóm
khó khăn để giúp đỡ; khuyến khích học sinh
hợp tác, hỗ trợ nhau để hoàn thành nhiệm
vụ học tập
Học sinh quan sát,thảo luận nhóm để trảlời
Báo cáo
kết quả
Giáo viên mời đại diện các nhóm (từ nhóm
1 đến nhóm 4) trình bày câu trả lời
Đại diện các nhómtrình bày trước lớp
Đánh
giá kết
quả
Giáo viên tổng hợp nhận xét đánh giá và
đưa ra kiến thức chuẩn
- Nghe, ghi chép, hoànthiện nội dung
3 Kiến thức cơ bản của kĩ thuật gieo hạt
a Gieo hạt trên luống
+ Làm đất: đất phải được cày bừa cuốc xới kĩ đảm bảo tơi xốp, bằng phẳng,sạch cỏ dại
+ Bón phân lót đầy đủ: Chủ yếu là phân chuồng hoai mục, phân hữu cơ visinh và phân lân supe
+ Lên luống: luống gieo hạt phải đảm bảo được thoát nước tốt, đi lại chămsóc thuận lợi Luống cao (15 – 20)cm; mặt luống (60 - 80)cm; rãnh luống (40 -50)cm Chiều dài luống tùy địa thế đất
+ Xử lí hạt trước khi gieo
Trang 10+ Gieo hạt: Hạt được gieo thành hàng hoặc hốc trên luống, độ sâu lấp hạt từ(2- 3)cm tùy theo đường kính của các loại hạt.
+ Mật độ gieo hạt trên luống:
Có thể gieo dày với khoảng cách giữa các cây là 2cm x 3,5cm, khi cây có láthật thì ra ngôi trồng trong bầu hoặc trên luống
Gieo thưa với các khoảng cách: 20cm x 20cm, 20cm x 15cm
+ Chăm sóc sau khi gieo:
Tưới nước: Luôn đảm bảo độ ẩm đất (70 - 80)% độ ẩm bão hòa
Xới xáo phá váng sau mưa
Làm cỏ thường xuyên
Tỉa bỏ những cây sinh trưởng kém, dị dạng, sâu, bệnh
Bón phân thúc: Bón thúc bằng nước phân chuồng pha loãng tỉ lệ 1/10, 1/15hoặc phân N pha nồng độ 1%
Thường xuyên theo dõi và phòng trừ sâu, bệnh hại
b Gieo hạt trong bầu
Đây là một tiến bộ kĩ thuật cần được ứng dụng phổ biến vì có nhiều ưuđiểm:
+ Giữ được bộ rễ cây hoàn chỉnh nên tỉ lệ sống cao khi trồng ra vườn sản xuất.+ Thuận tiện cho việc chăm sóc, bảo vệ cây
+ Chi phí sản xuất cây giống thấp
+ Vận chuyển cây đi xa dễ dàng và tỉ lệ hao hụt thấp
Khi gieo hạt trong bầu cần chú ý:
+ Sử dụng bầu là túi PE màu đen có đục lỗ ở đáy
+ Chất dinh dưỡng trong bầu tốt: chủ yếu là đất phù sa, đất mặt giàu dinh dưỡngvới phân chuồng hoai mục, phân lân vi sinh, phân hữu cơ vi sinh
+ Kĩ thuật chăm sóc tiến hành đầy đủ như gieo hạt trên luống
Chú ý: Gieo hạt trên luống hay gieo hạt trong bầu, để cây sinh trưởng tốt cầnlàm giàn che hoặc vườn ươm có mái che ánh sáng trực xạ ở giai đoạn đầu
* Chuyển giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS làm bài tập ở phần biên soạn câu hỏi/bài tập kiểm tra đánh giá
Trang 11* Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ
+ Làm việc cả lớp
GV yêu câu HS trình bày câu trả lời
Học sinh các nhóm lắng nghe, nhận xét, phản biện và bổ sung ý kiến
* Đánh giá kết quả thực hiện hoạt động
HS đối chiếu kết quả làm bài tập của cá nhân với đáp án chung để tự đánh giá Ghi kết quả đánh giá vào vở
2 Nội dung
Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi
3 Kĩ thuật tổ chức hoạt động
+ GV đưa câu hỏi
+ HS thảo luận nhóm cặp đôi để trả lời
Vận dụng được kĩ thuật gieo hạt vào thực tiễn sản xuất
2 Nội dung và kĩ thuật thực hiện
Học sinh tra cứu trên mạng internet, tìm đọc sách liên quan đến nội dungbài học Vận dụng được kĩ thuật gieo hạt vào thực tiễn sản xuất
Ghi chép và lưu lại hình ảnh thu thập được về phương pháp nhân giốngbằng hạt
(Tôi xin được sự cảm thông vì giới hạn số trang của đề tài có hạn nên tôi
không thể đưa giáo án dạy mục III bài 32)
2.3.2 Ứng dụng kĩ thuật trồng ớt vào thực tiễn tại địa phương.