Với lí do này tôi muốn chia sẻ với các bạn đồng nghiệp kinh nghiệm nho nhỏđược kiểm nghiệm trong giờ dạy gần đây của tôi đó là: SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP HỌC THEO HỢP ĐỒNG VÀO BÀI 21,TIẾT 28,
Trang 11 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài ……… ……… 1
1.2 Mục đích nghiên cứu ……….……… 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu ……….……… 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu ……….……… 2
1.5 Điểm mới của SKKN ……….……… … 2
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm ………… ….……… 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm … … 3
2.3 Các giải pháp thực hiện ……… …… 4
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm … ……… 19
3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 3.1 Kết luận ……… … 21
3.2 Kiến nghị ……… 21
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Thuật ngữ đổi mới phương pháp dạy học có lẽ sẽ là chủ đề chưa bao giờ cólời kết Hiện nay mặc dù đã sử dụng phổ biến phần mềm Powerpoint, kênh hìnhsinh động, phong phú xong hầu hết trong các giờ dạy hoặc những giờ thao giảng,người học, người dự giờ cũng chỉ thấy người dạy lặp đi lặp lại điệp khúc nhómphương pháp: hỏi - trả lời, hoạt động nhóm rồi cử đại diện trình bày Điều này làmcho tiết học đơn điệu, gây sự nhàm chán, hiệu quả học tập bộ môn không cao, họcsinh không hứng thú học tập, nhất là đối với các giờ dạy lịch sử, giờ thao giảng lịch
sử Vậy để tránh sự nhàm chán trên, chúng ta có nên mạnh dạn áp dụng mộtphương pháp mới để thay đổi không khí học tập trong một tiết học hay không?
Lịch sử là một môn học có vị trí quan trọng trong việc giáo dục toàn diệnnhân cách của học sinh Môn học Lịch sử góp phần không nhỏ vào giáo dục truyềnthống, lòng tự hào và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước Song hiện nay, theo
xu thế phát triển của thời đại, một tầng lớp thế hệ trẻ đã xem nhẹ và thậm chí là coithường, quay lưng lại với môn lịch sử dân tộc, lãng quên quá khứ hào hùng dựngnước và giữ nước của cha ông Vì sao học sinh không thích học sử? Vì sao họ lạiứng xử với những giá trị truyền thống như vậy? Đó là một câu hỏi lớn khiến nhữngngười làm công tác giáo dục, đặc biệt là giáo viên dạy bộ môn sử trăn trở để tìm ralời giải Vậy làm thế nào để khơi dậy hứng thú học tập môn Lịch sử của học sinh?Làm thế nào để biến những số liệu, sự kiện lịch sử khô khan trở nên sinh động gầngũi và vận dụng kiến thức lịch sử rút ra bài học trong cuộc sống? Làm thế nào đổimới phương pháp dạy học phải phát huy được phẩm chất và năng lực cho học sinh
để các em có ý thức trách nhiệm đối với quê hương đất nước và lòng tự hào dântộc?
Với lí do này tôi muốn chia sẻ với các bạn đồng nghiệp kinh nghiệm nho nhỏđược kiểm nghiệm trong giờ dạy gần đây của tôi đó là:
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP HỌC THEO HỢP ĐỒNG VÀO
BÀI 21,TIẾT 28, MỤC I, PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG CUỐI THẾ KỶ XIX (SGK LS 11.CTC) NHẰM PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ
NĂNG LỰC CHO HỌC SINH LỚP 11.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài: Sử dụng phương pháp học theo hợp đồng vào bài 21: tiết
28, mục I Phong trào Cần vương cuối thế kỷ XIX (SGK LS 11.CTC) nhằm pháttriển phẩm chất và năng lực cho học sinh lớp 11 nhằm:
- Thứ nhất: Đây là phương pháp dạy học lịch sử mới – ít được áp dụng trong thực
tế giảng dạy Do đó khi áp dụng phương pháp này nếu thành công sẽ góp phần đổimới phương pháp dạy học lịch sử Bên cạnh những phương pháp dạy học truyềnthống vốn đã quá mòn, gây sự nhàm chán, đơn điệu thì việc sử dụng phương pháphọc theo hợp đồng sẽ tạo ra những thay đổi tích cực trong cách dạy và học lịch sử,
Trang 3giảm sự đơn điệu nhàm chán, tăng cường, kích thích sự tìm tòi sáng tạo của họcsinh trong mỗi tiết học.
- Thứ hai: Phương pháp học theo hợp đồng sử dụng vào tiết 28, bài 21 rất phù hợp
vì nội dung chính của bài này nói về phong trào Cần vương, đặc điểm hai giai đoạnphát triển của phong trào Cần vương nên học sinh sẽ dễ dàng tiếp nhận nội dung,khai thác tài liệu, thông tin liên quan đến sự kiện, nhân vật lịch sử trong bài học, từ
đó các em sẽ chủ động làm việc một cách tích cực, qua đó phát huy được năng lực
và phẩm chất của mình qua một giờ học lịch sử
- Thứ ba: Học sinh chủ động lĩnh hội kiến thức, biết vận dụng để giải quyết các vấn
đề lịch sử trong bài học, biết nhìn nhận đánh giá sự kiện, nhân vật lịch sử Đây sẽ làvốn kiến thức quan trọng để các em có thể làm tốt các bài kiểm tra cuối kì II, bài thitốt nghiệp THPT quốc gia
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Sử dụng phương pháp học theo hợp đồng vào Bài 21, tiết 28, mục I Phongtrào Cần vương cuối thế kỷ XIX nhằm phát triển phẩm chất và năng lực cho họcsinh lớp 11
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp lịch sử: Trình bày vấn đề theo trình tự thời gian, không gian,khai thác nguồn sử liệu, xử lí thông tin phù hợp với đề tài Đây là phương pháp chủyếu
- Phương pháp phân tích: Phân tích các thông tin liên quan đến nội dung đềtài từ các tài liệu khác nhau để thấy được bản chất cốt lõi của vấn đề
- Phương pháp so sánh, tổng hợp, nhận xét đánh giá về phong trào Cầnvương
1.5 Những điểm mới của SKKN
- Đề tài cung cấp cho người đọc cách thức tiến hành áp dụng phương pháphọc theo hợp đồng vào một bài dạy lịch sử cụ thể Qua đó người đọc sẽ hiểu hơn vềbản chất của phương pháp dạy học này, từ đó có thể áp dụng cho các bài soạn,giảng lịch sử khác của mình Điều này góp phần đổi mới phương pháp dạy học lịch
sử, đổi mới cách dạy học bộ môn của chính bản thân mình
- Đề tài cũng cho thấy sử dụng phương pháp học theo hợp đồng sẽ phát triểnđược phẩm chất và năng lực của học sinh qua bộ môn như năng lực hợp tác, nănglực thực hiện một bản hợp đồng trong giờ học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tư duyđộc lập, tự chủ vv các phẩm chất cần có như trách nhiệm, yêu nước, ý thức cộngđồng, tự tin, đoàn kết vv… Do vậy phương pháp này sẽ góp phần cải thiện đượcchất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực phẩm chất của học sinh
- Đề tài còn là tài liệu tham khảo cho giáo viên khi dạy nội dung lịch sử:Phong trào Cần vương cuối thế kỷ XIX Đề tài có thể dùng làm tài liệu học tập chohọc sinh, cung cấp thêm những kiến thức ở cấp độ vận dụng cao cho học sinh đểhọc sinh có thể làm các bài kiểm tra, tham gia các kì thi môn lịch sử tốt hơn
Trang 4
2 NỘI DUNG CỦA SKKN
2.1 Cơ sở lí luận của vấn đề
Xu thế giáo dục của thời đại là: Chương trình giáo dục định hướng phát triểnnăng lực nhằm mục tiêu phát triển năng lực người học Do vậy yêu cầu đặt ra đốivới ngành giáo dục là: Đổi mới toàn diện giáo dục theo mục tiêu: Dạy cách sống,dạy cách làm việc, dạy làm người Trong đó trọng tâm hàng đầu là đổi mới phươngpháp dạy học theo hướng tích cực, chấm dứt cách học thụ động, một chiều, máymóc, bắt chước sang chủ động học tập, sáng tạo và có khả năng tự vận dụng kiếnthức để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn
Vì vậy dạy học theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất cho họcsinh là mục đích trọng tâm trong hoạt động dạy và học trong nhà trường để khắcphục những tồn tại trên
Mặt khác, các phương pháp đổi mới dạy học trong đó có đổi mới phươngpháp dạy học lịch sử đã được cấp trên quan tâm từ lâu, việc tổ chức các lớp tậphuấn về đổi mới phương pháp đã được thực hiện, nhưng việc tiếp nhận nó và ápdụng nó vào thực tiễn thì đó là cả một vấn đền lớn cần có sự kiểm nghiệm
Trong hệ thống các phương pháp dạy học lịch sử tôi quan tâm đến phươngpháp “Học theo hợp đồng” có lẽ phương pháp này cũng ít được sử dụng mang tínhđại trà vì nó đòi hỏi nhiều điều kiện mà có thể điều kiện thực tế chưa đáp ứng được
để mang lại hiệu quả tốt nhất Nhưng nếu được áp dụng thường xuyên và thànhcông thì chắc chắn nó sẽ đem lại những hiệu quả tích cực
2.2 Thực trạng của vấn đề
Dạy học theo định hướng phát triển năng lực – một khái niệm được nhắc
nhiều trong những năm gần đây
Sở dĩ nó được nhắc nhiều vì nó mục tiêu bắt buộc của chương trình giáo dụcphổ thông mới nhằm hương tới đào tạo con người có đầy đủ phẩm chất năng lực tựhọc tự sáng tạo và tự làm chủ cuộc sống, biết yêu quê hương đất nước, trách nhiệmvới dân tộc, với cộng đồng
Việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lựchiểu thông qua bốn đặc trưng cơ bản sau:
Một là, dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập (qua việc
GV áp dụng phương pháp dạy học tích cực), giúp học sinh tự khám phá những điềuchưa biết chứ không thụ động tiếp thu những tri thức được sắp đặt sẵn
Hai là, chú trọng rèn luyện cho học sinh biết khai thác sách giáo khoa và các
tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, suy luận để tìm tòi vàphát hiện kiến thức mới Định hướng cho học sinh cách tư duy như phân tích, tổnghợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tương tự, quy lạ về quen… để dần hình thành và
phát triển tiềm năng sáng tạo
Trang 5Ba là, tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác, lớp học trở
thành môi trường giao tiếp GV - HS và HS - HS nhằm vận dụng sự hiểu biết vàkinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tậpchung
Bốn là, chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong suốt
tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp học) Chú trọng
phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học sinh với nhiều hìnhthức như theo lời giải/đáp án mẫu, theo hướng dẫn, hoặc tự xác định tiêu chí để có
thể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cách sửa chữa các sai sót(tạo điều kiện
để học sinh tự bộc lộ, tự thể hiện, tự đánh giá)
Mặc dù hiểu là như vậy, nhưng khi áp dụng vào thực tiễn đôi khi giáo viêncũng cũng gặp những khó khăn nhất định như: cơ sở vật chất của trường mình dạycòn hạn chế, số lượng máy chiếu không đủ, không phủ hết các lớp học, nên dạy họctheo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh cũng chưa thực sựhiệu quả, chưa phát huy năng lực thực sự của học sinh Thực thế cho thấy để bàigiảng sinh động và có sức hấp dẫn, thực sự đổi mới được phương pháp dạy họcđược hay không thì điều kiện bắt buộc giáo viên phải thiết kế bài giảng trên phầnmềm Powerpoint và sử dụng thiết bị hiện đại (có máy chiếu hoặc ti vi) Bản thântôi thấy trong quá trình dạy học chưa có một giờ học nào đánh giá loại giỏi màkhông sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt các tiết thao giảng, các tiết do Sở về
dự, các tiết dạy thi giáo viên giỏi Tôi cũng chưa thấy tiết học dạy chay nào đượcđánh giá giờ giỏi cả Do đó đổi mới phương pháp dạy học, dạy học theo địnhhướng phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh gắn liền với việc sử dụngcông nghệ thông tin
Học sinh các lớp khối thực sự không để tâm nhiều đến bộ môn nên sự đam
mê, nhiệt huyết của các em với bộ môn rất hạn chế gây khó khăn cho việc giảngdạy của bộ môn
Bài giảng chay của thầy cô quá đơn điệu, giáo viên hỏi học sinh trả lời, rồi
cô lại thuyết trình, học sinh ghi chép tạo nên sự nhàm chán Hầu như tiết nàocũng chỉ lặp đi lặp lại những thao tác và phương pháp đã quá “mòn” và học sinhluôn ở thế thụ động mà chưa phát huy được năng lực tiềm tàng của bản thân
Vậy làm thế nào để tránh sự nhàm chán vốn rất “mòn” trên là cả một vấn đề Với những suy nghĩ như vậy tôi mạnh dạn đưa ra đề xuất nhỏ đó là áp dụngnhững phương pháp mới vào bài giảng như: dạy học theo hợp đồng, theo dự
án ,theo góc những phướng pháp mới lạ may ra có cải thiện được sự nhàm chán
trên không Và trong phạm vi bài viết này tôi trình bày về việc sử dụng phương pháp học theo hợp đồng là chủ yếu vào Bài 21, tiết 28: Phong trào Cần vương
trong những năm cuối thế kỷ XIX nhằm phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh lớp 11 và thấy rằng, mạnh dạn áp dụng phương pháp mới để cải thiện sự
nhàm chán trong tiết học, cải thiện phần nào việc dạy học theo định hướng pháttriển năng lực và phẩm chất cho học sinh cũng có nhiều điều thú vị và mới mẻ
Trang 62.3 Các giải pháp thực hiện
2.3.1 GV chọn Bài 21, tiết 28, mục I Phong trào Cần vương, SGK LS 11 CTC để thực hiện (đây là bài dễ thực hiện phương pháp này, mặt khác phần kiến thức của bài này sẽ là kiến thức trọng tâm của thi học kì II, thi khảo sát cuối năm và một phần quan trọng của kì thi tốt nghiệp THPT quốc gia môn lịch sử).
2.3.2 GV xác định mục tiêu bài học, sự chuẩn bị của GV và HS GV thông báo cho HS hiểu về phương pháp học theo hợp đồng, (bản hợp đồng, các thiết bị dạy học và phiếu hỗ trợ học tập, đáp án).
2.3.3 Phương pháp thực hiện: Sử dụng phương pháp dạy học theo hợp đồng là chủ yếu, ngoài ra kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học lịch sử khác để tránh sự đơn điệu.
Phương pháp hợp đồng sẽ được sử dụng ở một số nội dung sau, mỗi nội dung sẽ được coi là 1 nhiệm vụ trong văn bản hợp đồng bao gồm.
- Nhiệm vụ 1: Phong trào Cần vương nổ ra trong hoàn cảnh nào?
- Nhiệm vụ 2: Hiểu biết của em về vua Hàm nghi và thượng thư bộ binh Tôn Thất Thuyết.
- Nhiệm vụ 3: Rút ra nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự bùng nổ của phong trào.
- Nhiệm vụ 4: Giải thích “Cần vương”, giải thích “Phong trào Cần vương”, nêu tính chất.
- Nhiệm vụ 5: Lập bảng so sánh về đặc điểm hai giai đoạn phát triển của phong trào Cần vương.
- Nhiệm vụ 6: Nguyên nhân thất bại, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm.
- Nhiệm vụ 7: Lập bảng so sánh sự khác nhau và giống nhau về Phong trào Cần vương và phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta từ 1858-1884.
2.3.4 GV lên nội dung cho bản hợp đồng và giao nhiệm vụ cho các nhóm
HS thông qua văn bản hợp đồng, sau đó phô tô theo nhóm trong lớp, và chia nhóm (chú ý chia nhóm theo bàn học để tránh sự lộn xộn mất trật tự trong lớp) Như vậy nếu sĩ số lớp 40, có 10 bàn học ta chia khoảng 5 nhóm, 5 nhóm sẽ cùng thực hiện một bản hợp đồng.
2.3.5 GV thiết kế đáp án trên Powerpoint để HS có thông tin phản hồi 2.3.6 Đánh giá bằng cách cho điểm hoặc cho học sinh tự đánh giá chéo sau khi hoàn thành bản hợp đồng và có thông tin phản hồi.
Trong phạm vi bài viết này, tôi không có ý định thiết kế thành một giáo án hoànchỉnh mà chỉ nêu cách sử dụng phương pháp học theo hợp đồng vào một tiết dạyhọc để có thể phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh
2.3.7 Tổ chức thực hiện
2.3.7.1 GV thông báo cho HS tiết được thực hiện dạy học theo phương pháp học theo hợp đồng là tiết Bài 21, tiết 1, mục I: Phong trào cần Vương cuối thế
kỷ XIX SGK 11 CTC.
Trang 7Phương pháp được sử dụng chủ yếu là học theo hợp đồng (phương pháp rất mới GV phải giải thích trước cho học sinh để các em chủ động và không bỡ ngỡ).
2.3.7.2 GV giới thiệu cho HS hiểu thêm về phương pháp này như sau:
a Khái niệm: học theo hợp đồng là mỗi HS hoặc nhóm HS được giao một hợp
đồng gồm các nhiệm vụ trong bài, HS chủ động độc lập và quyết định thỏa thuận
vể thời gian cho mỗi nhiệm vụ được giao và hoàn thành hợp đồng theo khả năng của mình
b Các bước thực hiện học theo hợp đồng là
- Bước 1: Kí hợp đồng: GV trao cho nhóm HS bản hợp đồng do chính GV đã
chuẩn bị sẵn và giải thích từng mục và kí hiệu trong văn bản hợp đồng
- Bước 2: Hướng dẫn thực hiện hợp đồng: GV yêu nhóm HS thực hiện
nhiệm vụ một cách độc lập nhưng nếu gặp khó khăn HS có thể đưa ra tín hiệu (giơ
tay) để có sự trợ giúp của GV và HS khác thông qua hoạt động hợp tác.
- Bước 3: Nghiệm thu hợp đồng: (GV thông báo thời gian thu hợp đồng, nếu
nhóm nào chưa hoàn thành thì theo dõi các nhóm đã hoàn thành và đáp án của côgiáo về nhà tiếp tục hoàn thành)
- Bước 4: Củng cố và đánh giá hợp đồng: ( GV để HS tự đánh giá, các nhóm
đánh giá chéo, GV đánh giá, nhận xét mức độ hoàn thành và năng lực của cácnhóm , GV chấm điểm tại chỗ hoặc thu về nhà chấm)
(phần giải thích này phải bố trí thời gian từ tiết trước để HS hiểu cách làm)
2.3.7.3 Áp dụng cụ thể vào Bài 21, tiết 28, mục I: Phong trào Cần vương cuối thế kỷ XIX SGK 11.CTC
Bố cục bài 21, tiết 28, mục I Phong trào Cần vương gồm:
Mục 1
Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến và sự bùng nổ củaphong trào Cần vương
Học theo hợp đồng là chủ yếu kết hợp các phương pháp dạy học lịch sử khác (giải quyết vấn
đề, trực quan, khai thác tư liệu, tài liệu…)
Mục 2 Các giai đoạn phát triển của
phong trào Cần vương
Học theo hợp đồng là chủ yếu kết hợp các phương pháp dạy học lịch sử khác (giải quyết vấn
đề, trực quan, khai thác tư liệu, lược đồ, tài liệu…)
2.3.7.4 GV xác định mục tiêu bài học
* Kiến thức
HS cần nắm
- Hoàn cảnh bùng nổ phong trào Cần vương, quyết tâm kháng chiến của Phái chủ
chiến có sự ủng hộ của đông đảo nhân dân trong cả nước
- Đặc điểm hai giai đoạn phát triển của phong trào Cần vương, rút ra điểm giống
Trang 8- Giáo dục lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương đất nước.
- Bồi dưỡng lòng dũng cảm, nhân ái và tình đoàn kết dân tộc
- Giáo dục ý thức nâng cao tinh thần cảnh giác đối với kẻ thù trong mọi hoàn cảnh
- Giáo dục lòng biết ơn đối với những anh hùng có công với đất nước
- Giáo dục lòng yêu thích môn học thông qua hứng thú học tập qua phương pháphọc theo hợp đồng
* Năng lực và phẩm chất cần hướng tới
- Năng lực
+ Năng lực chung
Học theo hợp đồng hướng tới phát triển năng lực biết thực hiện một hợpđồng làm việc, năng lực sáng tạo, tự chủ; năng lực tư duy logic; năng lực làm việcnhóm; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực giao tiếp, phát triển ngôn ngữ; năng lực
sử dụng công nghệ thông tin, năng lực khai thác tài liệu, tư liệu để giải quyết vấnđề
+ Năng lực chuyên biệt
+ Tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử có ảnh hưởng đến lịch sử dântộc
+ Năng lực thực hành lập bảng niên biểu lịch sử; xác định và giải quyết mốiliên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện lịch sử với nhau thông qua đó lí giảiđược mối quan hệ giữa các sự kiện lịch sử
+ Năng lực so sánh sự kiện, đặc điểm của sự kiện lịch sử, năng lực thuyếttrình về một vấn đề lịch sử, phân tích điều kiện, bối cảnh, nguyên nhân dẫn đến sựkiện, phong trào, năng lực nhận định, đánh giá về sự cống hiến của nhân vật lịch sử
đó đối với dân tộc
+ Năng lực rút ra bài học lịch sử từ những sự kiện, hiện tượng, vấn đề lịch
sử, nhân vật lịch sử
- Phẩm chất
+ Hình thành phẩm chất yêu quê hương đất nước.
+ Tự lập, tự tin, tự chủ
+ Có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, đất nước, với nhân dân
2.3.7.5 Hình thức, phương pháp, kĩ thuật dạy học
- Hình thức: Dạy học trên lớp, dạy học cả lớp, dạy học cá nhân, nhóm.
Trang 9- Phương pháp: Dạy học hợp đồng là chủ yếu ngoài ra kết hợp với các
phương pháp khác: dạy học giải quyết vấn đề, dạy học trực quan, dạy học lịch sử
qua sử dụng tài liệu, lược đồ…
2.3.7.6 Sự chuẩn bị của GV và HS
* Giáo viên
- Bản hợp đồng có đầy đủ các nội dung thể hiện nhiệm vụ bài học Hệ thốngcâu hỏi, bài tập củng cố đánh giá theo định hướng năng lực của các chủ đề trên cơ
sở chuẩn kiến thức, kĩ năng
- Phiếu học tập hỗ trợ, máy chiếu, tranh ảnh, lược đồ những địa điểm diễn
ra các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần vương
* Học sinh
- Tìm hiểu thêm về phương pháp học theo hợp đồng trên mạng Internet vàcác câu hỏi của giáo viên đã giao nhiệm vụ cho các nhóm trước đó
- SGK, vở bài tập, tài liệu liên quan, bút dạ, sơ đồ, lược đồ
2.3.7.7 Tiến trình bài học theo phương pháp hợp đồng (ở đây tôi không có ý
định thiết kế một giáo án chi tiết mà nêu cách áp dụng phương pháp dạy học theo hợp đồng vào bài học để phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh)
* Phần hoạt động khởi động: GV chiếu một đoạn video giới thiệu sơ lược
về Vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết (khai thác trên youtube một đoạn khoảng baphút, hoặc tự làm video bài giảng ghi âm lại trên phần mềm Powerpoint)
* Tiến trình bài học theo phương pháp học theo hợp đồng.
Bước 1:Tổ chức kí hợp đồng.
- GV giới thiệu mẫu bản hợp đồng, biểu tượng và các nhiệm vụ trong hợp đồng cho
cả hai mục trên như sau:
stt Nhiệm vụ
Bắt buộc (BB)/không băt buộc (KBB)
Nhóm / HS
Sản phẩm của HS
Hoà
n thàn h
Chưa hoàn thành1
(cả 5nhómcùngthực hiệnbản hợpđồngnày)
Trang 10hai giai đoạn phát
triển của phong
Giáo viên ……… Học sinh………
GV giải thích cho HS hiểu một số kí hiệu trong hợp đồng, cột sản phẩm chính
là sản phầm mà học sinh đã tạo ra sau khi thực hiện các nhiệm vụ cụ thể của hợp đồng.
- Nhóm có 8 HS ,7 HS làm nhiệm vụ khai thác thông tin trong SGK, phiếu hỗ trợ ,
,hợp tác đưa ra ý kiến thống nhất HS còn lại vừa theo dõi và ghi chép kiến thức
để hoàn thành nhiệm vụ trong hợp đồng.
Hoàn thành thì HS tích vào ô
Chưa hoàn thành HS vẽ biểu tượng vào ô
GV trao cho HS hợp đồng có chữ kí của GV, HS nghiên cứu nội dung của hợp
đồng.
GV hướng dẫn thực hiện các nhiệm vụ trong bản hợp đồng nếu HS gặp khó
Trang 11khăn hoặc chỗ nào chưa hiểu GV giúp đỡ, hỗ trợ.
GV tổ chức cho HS kí hợp đồng
Bước 2: Thực hiện hợp đồng.
- GV giới thiệu các phiếu hỗ trợ, các phiếu này phô tô sẵn gồm:
Phiếu tư liệu cung cấp kiến thức về cuộc đời và hoạt động của Vua Hàm Nghi
và Tôn Thất Thuyết.
PHIẾU SỐ 1
Hàm Nghi là vị hoàng đế thứ tám của nhà Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng
trong lịch sử Việt Nam.
Là em trai của vua Kiến Phúc, năm 1884 Hàm Nghi được các phụ chính đại
thần Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi ở tuổi 13 Sau khi cuộc phản công tại kinh thành Huế thất bại năm 1885, Tôn Thất Thuyết đưa ông ra ngoài và phát chiếu Cần Vương chống thực dân Pháp.
Ưng Lịch từ nhỏ sống trong cảnh bần hàn, dân dã với mẹ ruột chứ không được nuôi dạy tử tế như hai người anh ruột ở trong cung Khi thấy sứ giả đến đón, cậu bé Ưng Lịch hoảng sợ và không dám nhận áo mũ người ta dâng lên Sáng ngày 12 tháng
6 năm Giáp Thân, tức ngày 2 tháng 8 năm 1884, Ưng Lịch được dìu đi giữa hai hàng thị vệ, tiến vào điện Thái Hòa để làm lễ lên ngôi hoàng đế, đặt niên hiệu là Hàm Nghi Khi đó Ưng Lịch mới 13 tuổi
Marcel Gaultier đã viết:
“ Vua Hàm Nghi đã giữ được tính chất thiêng liêng đối với thần dân mình Vô tình vị vua trẻ tuổi đã làm một việc có ảnh hưởng vang dội khắp nước: với ý chí cương quyết độc lập và dù người Pháp có đóng quan tại Huế, triều đình An
Nam vẫn biểu dương một thái độ không hèn Thái độ ấy do Hội đồng Phụ chính
đề ra Hội đồng ấy rất có lý mà tin chắc rằng dân chúng trông vào thái độ của nhà vua để noi theo, xem thái độ ấy như mệnh lệnh [chống lại người Pháp]
không nói ra bằng lời
PHIẾU SỐ 2
Tôn Thất Thuyết (1835 – 1913), biểu tự Đàm Phu, là quan phụ chính đại
thần, nhiếp chính dưới triều Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc và Hàm Nghi của triều đại nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Ông làm quan đầu triều trong giai đoạn Việt Nam lâm nguy: bên ngoài thì bị quân Pháp xâm chiếm, bên trong thì vua Nguyễn nhu nhược bất tài, trong khi ông luôn chủ trương phải chiến đấu đến cùng để bảo vệ đất nước Ông là người đã phế lập các vua Dục Đức, Hiệp Hoà và Kiến Phúc trong một thời gian ngắn do những ông vua này quá bất tài hoặc có ý đầu hàng Pháp, gây nên một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng bên trong hoàng tộc, cho tới khi Hàm Nghi (1 vị vua có dũng khí chống Pháp) được ông hỗ trợ lên ngôi Khi thất bại trong một cuộc binh biến chống Pháp năm 1885, Tôn Thất Thuyết đã phò tá vua Hàm Nghi đi Quảng Trị, tổ chức nghĩa quân chống Pháp, và
Trang 12chính ông nhân danh Hàm Nghi đã ra chiếu Cần Vương, bản chiếu thư nổi tiếng kêu gọi nhân dân Việt Nam yêu nước đứng lên chống Pháp Toàn bộ gia đình 3 đời của ông cũng tham gia kháng chiến và phần lớn đã hy sinh vì nước, được sử sách và nhân dân
ca ngợi là "Toàn gia ái quốc".
PHIẾU SỐ 3
Phiếu bảng so sánh hai giai đoạn phát triển của phong trào Cần vương Tiêu chí Giai đoạn 1(1885-1888) Giai đoạn 2 (1888-1896)
SỰ KHÁC NHAU Lãnh đạo
Quy mô, số lượng
Địa bàn hoạt động
Kết quả cụ thể
SỰ GIỐNG NHAU Thành phần lãnh đạo
Bước 3: Nghiệm thu
Trước khi kết thúc các nhiệm vụ theo thời gian quy định, giáo viên cho các
em một khoảng thời gian nhất định ở trên lớp để các em nhanh chóng hoàn thànhbản hợp đồng của mình khoảng 30 phút Nếu có những nhiệm vụ HS chưa hoànthành, giáo viên yêu cầu các em dừng lại theo dõi những bản hợp đồng của cácnhóm đã hoàn thành và thông tin phản hồi của cô để hiểu và về nhà hoàn thành
- Giáo viên chiếu nội dung của từng nhiệm vụ, và yêu cầu đại diện nhómtrình bày sản phẩm, sau đó GV giảng cho HS nghe phần kiến thức nâng cao, hoặckhông có trong SGK giáo viên cho HS đối chiếu bản hợp đồng qua thông tin phản
hổi của cô trên máy chiếu, có thể cho các nhóm đánh giá chéo bằng cách điền kí
hiệu hoặc cho điểm bạn.
- Giáo viên điều chỉnh và nhận xét chung, cho điểm những nhóm làm tốtnhất
giáo viên cung cấp toàn bộ nội dung của các nhiệm vụ đã giao trong bản hợp đồngnhư sau:
* Nhiệm vụ 1: Phong trào Cần vương bùng nổ trong hoàn cảnh nào?