(SKKN 2022) một số giải pháp nhằm tạo môi trường học tập hạnh phúc, giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho đoàn viên thanh niên trường THPT thạch thành 4 thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo của đoàn thanh niên

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TẠO MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP HẠNH PHÚC, GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ KĨ NĂNG SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THA

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TẠO MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP HẠNH PHÚC, GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ KĨ NĂNG SỐNG CHO ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH 4 THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

SÁNG TẠO CỦA ĐOÀN THANH NIÊN

Người thực hiện: Nguyễn Thị Minh Chức vụ: UV BCH Đoàn trường SKKN lĩnh vực: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

2.3.2 Phát động phong trào khuyến học “Chắp cánh ước mơ” để

tạo môi trường học tập hạnh phúc, giúp học sinh khó khăn được

tiếp tục đến trường

10

2.3.3 Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho đoàn viên thanh niên

qua các chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo

13

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Nhà thơ, nhà biên kịch người Ireland, Wiliam Butler Yeats có một câu nói rất

có ý nghĩa trong lĩnh vực giáo dục: “Giáo dục không phải là việc đổ đầy một

bình nước, mà là thắp sáng một ngọn lửa” Một câu nói bao hàm cả hai mặt của

một vấn đề: người thầy dạy như thế nào để khơi dậy cho người trò niềm say mê họctập, định hướng được con đường học tập cho trò và người trò học như thế nào để cóthể từ đó nắm bắt tốt được những điều được dạy, có được cách nhìn nhận, đánh giá

và giải quyết vấn đề (trong mọi mặt của cuộc sống) rút ra từ trong quá trình học tập

và biết làm chủ mình, biết đi như thế nào để đến đích mà chúng ta muốn đến

Trong khi hiện nay, UNESCO xác định bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI là:

“Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để chung sống”, có ýnghĩa rất quan trọng trong sự thành công của mỗi cá nhân, góp phần tạo nên sứcmạnh tổng hợp cho toàn xã hội Như vậy mục tiêu giáo dục của thế giới cho thấy rõ:giáo dục không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải hình thành cho người họcnhững năng lực, kĩ năng, thái độ để họ có thể sống và làm việc trong xã hội luônthay đổi, để có thể tham gia hiệu quả vào thị trường lao động trong nước và quốc tếsau khi hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông Một trong những giải pháp đểnâng cao chất lượng đào tạo chính là đưa hoạt động trải nghiệm sáng tạo vàochương trình giáo dục phổ thông

Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đưa “hoạt động trải nghiệmsáng tạo” là hoạt động bắt buộc, “được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12” trong nhàtrường Việc đưa hoạt động trải nghiệm sáng tạo vào chương trình giáo dục phổthông phù hợp với xu thế phát triển chung của xã hội, đáp ứng yêu cầu đổi mới cănbản, toàn diện GD-ĐT theo Nghị quyết 29 của BCH Trung ương Đảng khóa XI Xác định rõ yêu cầu, nhiệm vụ trên, Đoàn thanh niên trường THPT ThạchThành 4 đã nghiên cứu để xây dựng những chương trình hoạt động trải nghiệm sángtạo bổ ích, thiết thực, chú trọng giáo dục đạo đức và giá trị sống, rèn luyện kĩ năngsống, hiểu biết xã hội; Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo để thắp lên ngọnlửa ham học, ngọn lửa của tri thức, trí tuệ và phẩm chất cho đoàn viên thanh niêncủa trường Qua những hoạt động ấy để tạo nên một môi trường học tập yêuthương, an toàn, hạnh phúc cho các em

Với vị trí là UV BCH Đoàn trường, được giao nhiệm vụ phụ trách mảng hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo, tôi đã luôn nỗ lực tìm tòi, nghiên cứu và xây dựngnhững chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo bổ ích, thiết thực, ý nghĩa Từ

sống cho đoàn viên thanh niên trường THPT Thạch thành 4 thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo của Đoàn thanh niên”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Những chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo mà Đoàn trường xâydựng, tổ chức thực hiện hướng đến những mục đích cụ thể sau:

- Tạo môi trường học tập hạnh phúc cho đoàn viên thanh niên

- Giáo dục đạo đức cho đoàn viên thanh niên; Ngăn chặn bạo lực học đường

- Hạn chế tình trạng học sinh bỏ học

- Rèn luyện kĩ năng sống, hiểu biết xã hội, giúp các em hoàn thiện bản thân

- Tạo nên những con người mới tích cực, chủ động, sáng tạo trong tương lai,đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội hiện đại

Nghiên cứu đề tài này, bản thân tôi có thêm kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn

để tiếp tục nhiệm vụ của người cán bộ Đoàn, công tác chủ nhiệm trong những nămhọc sau

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài đi sâu nghiên cứu về việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạonhằm tạo môi trường học tập hạnh phúc, giáo dục đạo đức và kĩ năng sống chođoàn viên thanh niên trường THPT Thạch Thành 4

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu mà tôi đã sử dụng trong đề tài:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: nghiên cứu các tài liệu về hoạt động trảinghiệm sáng tạo nhằm xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

- Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập thông tin: điều tra, thu thập các số

liệu nhằm nhận định khách quan thực trạng thực hiện hoạt động trải nghiệm sángtạo tại trường THPT Thạch Thành 4

- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm: thông qua kết quả thực hiện

từng chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo để nhận ra ưu điểm, hạn chế vàbiện pháp khắc phục cho các chương trình sau

- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn các đối tượng học sinh, tìm hiểu sự hứng

thú, nguyện vọng của các em về cách thức xây dựng, thực hiện và kết quả của cáchoạt động trải nghiệm sáng tạo

PHẦN 2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo (HĐTNST) là các hoạt động giáo dục (HĐGD)thực tiễn được tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường phổthông HĐTNST là một bộ phận của quá trình giáo dục, được tổ chức ngoài giờhọc các môn văn hóa ở trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt độngdạy học Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể và các hànhđộng của học sinh HĐTNST là các HĐGD có mục đích, có tổ chức được thực hiệntrong hoặc ngoài nhà trường nhằm phát triển, nâng cao các tố chất và tiềm năng củabản thân học sinh, nuôi dưỡng ý thức sống tự lập, đồng thời quan tâm, chia sẻ tớinhững người xung quanh Thông qua việc tham gia vào các HĐTNST, học sinhđược phát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bảnthân Các em được chủ động tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động:

từ thiết kế hoạt động đến chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả hoạt động phùhợp với đặc điểm lứa tuổi và khả năng của bản thân Các em được trải nghiệm,được bày tỏ quan điểm và lựa chọn ý tưởng hoạt động, được thể hiện, tự khẳngđịnh mình, được tự đánh giá và đánh giá kết quả hoạt động của bản thân, của nhómmình và của bạn bè,… Từ đó, hình thành và phát triển cho các em những giá trịsống và các năng lực cần thiết HĐTNST về cơ bản mang tính chất của hoạt độngtập thể trên tinh thần tự chủ, với sự nỗ lực giáo dục nhằm phát triển khả năng sángtạo và cá tính riêng của mỗi cá nhân trong tập thể HĐTNST có nội dung rất đadạng và mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học, nhiềulĩnh vực học tập và giáo dục như: giáo dục đạo đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục kĩnăng sống, giáo dục giá trị sống, giáo dục nghệ thuật, thẩm mĩ, giáo dục thể chất,giáo dục lao động, giáo dục an toàn giao thông, giáo dục môi trường, giáo dụcphòng chống ma túy, giáo dục phòng chống HIV/AIDS và tệ nạn xã hội

Trong năm học 2019-2020, “Trường học hạnh phúc” đã trở thành một từ khóaquen thuộc và quan trọng của ngành Giáo dục Cùng với trang bị kiến thức, kỹnăng cho học sinh, việc tạo dựng ngôi trường hạnh phúc cũng được ngành Giáo dụchết sức chú trọng Mô hình Trường học hạnh phúc lấy cảm hứng từ mô hình HappySchool của UNESCO (Tổ chức Giáo dục khoa học và văn hóa của Liên hợp quốc),được triển khai thí điểm vào tháng 4.2018 ở một số trường học tại Thành phố Huế

và hiện đang được nhân rộng trên địa bàn cả nước

Ngày 22.4.2019, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức lễ phát động “Triển khai

Kế hoạch nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo vì một trường họchạnh phúc” Tại đây, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ đã nêu

ra 3 yếu tố cốt lõi trong một trường học hạnh phúc, đó là: yêu thương, an toàn và

Công tác xây dựng trường học hạnh phúc không chỉ là mối quan tâm củanhiều nhà quản lý giáo dục, đội ngũ nhà giáo mà còn là mong muốn của nhiều họcsinh, phụ huynh và toàn xã hội Làm sao để mỗi ngày học sinh đến trường là mộtngày vui, giáo viên đến trường với niềm vui, phấn khởi và quan hệ thầy trò ngàycàng gắn bó, thân ái, tích cực để cùng phấn đấu vì mục tiêu chung: giáo dục, đàotạo các thế hệ học sinh có sức khỏe, đạo đức, lý tưởng, tri thức, kỹ năng và niềm tintốt đẹp vào cuộc sống.

2.2 Thực trạng vấn đề

Trường THPT Thạch Thành 4 được thành lập năm 2007, đóng trên địa bàn

xã Thạch Quảng, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa Học sinh của trường có tới

86,7% học sinh là con em dân tộc thiểu số cư trú ở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khókhăn; Điều kiện học tập, hiểu biết xã hội nhìn chung còn hạn chế Nhiều em họcsinh thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo nên điều kiện tới trường còn nhiều khó khăn,vất vả Vì vậy, có hiện trạng một bộ phận học sinh bỏ học, gây khó khăn cho việcđảm bảo, duy trì sĩ số học sinh

Hiện nay, mặt trái của kinh tế thị trường, những thách thức của việc hội nhậpkinh tế thế giới, đặc biệt những âm mưu thủ đoạn nham hiểm của các thế lực thùđịch đang tác động mạnh mẽ đến thanh niên, khiến cho không ít người chạy theolối sống thực dụng, sa ngã, hư hỏng, xa rời các giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc,

có thái độ thờ ơ, bàng quan trước các sự kiện kinh tế, chính trị của đất nước Một sốthanh niên mơ hồ về bản chất, âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù Điều nguy hiểm hiệnnay là đã xuất hiện một bộ phận thanh niên tôn thờ chủ nghĩa cá nhân, sống ích kỷ,chạy theo lợi ích vật chất, coi đồng tiền là trên hết Cá biệt có một số thanh niênphạm vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật Nhiều vụ án được khám phá trongthời gian gần đây cho thấy tỷ lệ phạm tội thanh thiếu niên có chiều hướng gia tăng

Từ cơ sở lí luận và thực trạng trên đây tôi nhận thấy việc tạo ra môi trườnghọc tập hạnh phúc, giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên thanh niên của trườngtrở nên vô cùng quan trọng và cấp thiết Xác định rõ vai trò, chức năng và tầm quantrọng của HĐTNST, Đoàn trường THPT Thạch thành 4 đã tích cực nghiên cứu, xâydựng, thực hiện các chương trình HĐTNST để tạo ra một môi trường học tập hạnhphúc, để đoàn viên thanh niên được học tập, rèn luyện cả tri thức, đạo đức và kĩnăng sống Trên cơ sở đó đúc rút những kinh nghiệm lựa chọn các hình thức tổchức HĐTNST phù hợp với đơn vị mình, đồng thời nâng cao kỹ năng tổ chức củaĐoàn thanh niên, kỹ năng tham gia hoạt động của học sinh, làm nền tảng để tổ chứcHĐTNST trong chương trình GDPT tổng thể sau này, đáp ứng yêu cầu của đổi mới

GD nước nhà

2.3 Các giải pháp thực hiện

Việc tổ chức HĐGDNGLL dù lớn, hay nhỏ đều cần tuân thủ các bước:

* Bước 1 : Đặt tên chủ đề hoạt động, xác định mục đích, yêu cầu của hoạt

động

* Bước 2: Chuẩn bị:

- Xây dựng kế hoạch: bao gồm dự kiến thời gian chuẩn bị, tiến trình làmviệc, thời gian tổ chức, dự kiến nội dung và hình thức tổ chức, phạm vi học sinhđược tham gia, dự kiến về kinh phí cho các hoạt động và khen thưởng (nếu có), dựkiến về nhân sự, cơ sở vật chất cần cho hoạt động

- Dự kiến những công việc cần phải chuẩn bị và phân công nhiệm vụ cho từng cánhân giáo viên (phân công giáo viên chịu trách nhiệm chính cho từng hoạt động vàphân công giáo viên phụ trách từng nhóm học sinh, từng đội chơi- nếu có) cónhững hoạt động lớn nhà trường có thể huy động cả tổ chức đoàn, đội, các lựclượng đoàn thể ở địa phương tham gia…

- Xây dựng chương trình, kịch bản; Thiết kế chi tiết hoạt động trên bản giấy

* Bước 3: Tiến hành hoạt động:

Học sinh tự điều khiển hoạt động theo chương trình đã được xây dựng vàtheo kịch bản đã được định hướng Nhà giáo dục chỉ tham gia như đại biểu hoặc là

cố vấn (chỉ xuất hiện khi các em yêu cầu tham gia với một vai trò nào đó trong quátrình hoạt động)

* Bước 4: Đánh giá kết quả hoạt động và rút kinh nghiệm; Lưu trữ kết quả

hoạt động vào hồ sơ của Đoàn thanh niên

Căn cứ vào mục tiêu nhiệm vụ và đặc điểm, điều kiện thực tế của trường,bản thân tôi đã lựa chọn một trong những loại hình hoạt động sau:

2.3.1 Các hoạt động trải nghiệm sáng tạo xây dựng môi trường học tập hạnh phúc

Để trường học thân thiện, hạnh phúc, xứng đáng là ngôi nhà, tổ ấm thứ hai vớithầy cô, với các em học sinh thì những giá trị yêu thương, quan tâm, sẻ chia cầnđược hiện hữu, lan tỏa trong mỗi nhà trường, trong mỗi lớp học Giáo dục phải xuấtphát từ tình yêu thương, quan tâm sâu sắc đến mỗi một con người Đó là nơi nângniu, chắp cánh những ước mơ, khát vọng Giáo dục phải vì sự tiến bộ của học trò.Giáo dục phải cảm hóa, giúp người học nhận ra giá trị của bản thân, những khiếmkhuyết, hạn chế của bản thân để không ngừng vươn lên hoàn thiện chính mình.Xây dựng trường học hạnh phúc không chỉ lan tỏa những giá trị yêu thương, antoàn trong học đường mà còn trở thành điểm tựa vững chắc nâng cao cho chấtlượng giáo dục

Bởi vậy, nhằm xây dựng một môi trường học tập hạnh phúc, trong 2 năm học2020-2021 và 2021-2022, Đoàn thanh niên trường THPT Thạch Thành 4 đã thựchiện một số HĐTNST cụ thể sau:

2.3.1.1 Phát động phong trào “Thi đua xây dựng trường học Xanh Sạch Đẹp” giữa các chi đoàn học sinh

-Trường học xanh, sạch, đẹp, an toàn tạo ra một môi trường học tập, sinh hoạt

và vui chơi thú vị, hấp dẫn Ngôi trường đẹp, lớp học đẹp sẽ để lại những dấu ấn tốtđẹp trong lòng mỗi người Trường học xanh, sạch, đẹp, an toàn còn có ý nghĩa giáodục mỗi chúng ta ý thức, thói quen giữ gìn và bảo vệ môi trường Hoạt động này sẽcho cả thầy cô, học sinh cảm nhận ngôi trường, lớp học thực sự là ngôi nhà, là giađình thứ hai của mình và “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” Đồng thời qua

đó tăng cường sự tham gia một cách hứng thú, tự giác, chủ động, sáng tạo và cóhiệu quả của các cá nhân và chi đoàn học sinh

Đoàn thanh niên đã phát động các chi đoàn học sinh đăng kí chăm sóc khuônviên trường ngay từ đầu năm học và tổng kết phong trào vào ngày kỉ niệm thànhlập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 26/3 Mỗi chi đoàn sẽ phụ trách việc trồng, chăm sóccây và hoa của khu vực chi đoàn mình đăng kí theo kế hoạch xây dựng cảnh quan,khuôn viên của trường Đến thời hạn tổng kết, Đoàn trường sẽ thành lập đoàn chấmđiểm kết quả trồng, chăm sóc khuôn viên của từng chi đoàn một cách công bằng,khách quan Điểm này sẽ được cộng vào điểm thi đua năm của mỗi chi đoàn Hoạtđộng này không chỉ giúp đoàn viên thanh niên thi đua tích cực mà còn cho các emnhận thấy vai trò của bản thân trong việc kiến thiết, đóng góp sức mình vào việcxây ngôi trường, xây dựng môi trường học tập xanh, sạch, đẹp

Dưới đây là hình ảnh đoàn viên thanh niên các chi đoàn chăm sóc khuôn viên:

(Chi đoàn 11B1cải tạo đất, trồng hoa khuôn viên trước cổng trường)

(Chi đoàn 11B3 cải tạo đất trồng hoa trong khuôn viên trường)

Chi đoàn 12A1 nhổ cỏ, bắt sâu cho hoa

Chi đoàn 12A4 chăm sóc bồn hoa

2.3.1.2 Phát động phong trào “Xây dựng lớp học Xanh - Sạch - Đẹp”

Với học sinh, lớp học chính là ngôi nhà thứ hai thân thương của các em Bởivậy, Đoàn thanh niên đã xây dựng, phổ biến kế hoạch cho các chi đoàn về việc giữgìn vệ sinh, trồng hoa trong bồn trước lớp và trang trí lớp học – ngôi nhà của cácchi đoàn theo mong muốn, sự sáng tạo của các em, phù hợp với nội quy trường lớp.Các chi đoàn rất hào hứng với hoạt động này Bởi các em được tự chủ, độc lập và

sáng tạo trong việc thiết kế một diện mạo riêng cho ngôi nhà chung của mình.Đồng thời, hoạt động này đã làm các em yêu thích việc đến lớp, học tập cũng nhưgắn kết các thành viên trong chi đoàn, tăng cường kĩ năng hợp tác, làm việc nhómcủa các em Kết quả của hoạt động này vô cùng phong phú, đa dạng và có tác độngtích cực đến cảm xúc của đoàn viên thanh niên mỗi chi đoàn

Dưới đây là hình ảnh trang trí lớp học của một số chi đoàn:

Chi đoàn 124

Chi đoàn 12A5

Chi đoàn 12A6

2.3.2 Phát động phong trào khuyến học “Chắp cánh ước mơ” để tạo môi trường học tập hạnh phúc, giúp học sinh khó khăn được tiếp tục đến trường