(SKKN 2022) một số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc ở trường THPT hoằng hóa 4

Dưới góc độ quản lý trường học xây dựngphong trào đọc sách, xây dựng văn hóa đọc trong cơ quan là xây dựng nếp sinhhoạt văn hóa, xây dựng truyền thống nhà trường và xây dựng chất lượng g

TRƯỜNG THPT HOẰNG HÓA 4

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM XÂY DỰNG

VĂN HÓA ĐỌC Ở TRƯỜNG THPT HOẰNG HÓA 4

Người thực hiện: Lê Văn Chí Chức vụ: P Hiệu Trưởng SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Quản lý

THANH HÓA, THÁNG 5 NĂM 2022

1 Mở đầu Trang

1.5 Những điểm mớ của Sáng kiến

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4 2.3 Một số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường

2.3.2 Đưa việc đọc sách thành nhiệm vụ, công việc thường

xuyên Tạo sự lan tỏa, hình thành thói quen ham đọc, hay viết

7

2.3.3 Đầu tư CSVC, trang thiết bị, xây dựng thư viện hiện đại

Xây dựng qui chế làm việc, phân công nhiệm vụ cho CBGV phát

huy, phát triển thư viện phát triển phong trào đọc sách trong nhà

trường

10

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

Các đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được hội đồng đánh giá xếp

loại cấp phòng GD & ĐT, cấp Sở GD & ĐT và cấp cao hơn xếp

loại từ C trở lên

21

THPT Trung học phổ thôngSGD&ĐT sở giáo dục và đào tạoCSVC Cơ sở vật chất

CBGV Cán bọ giáo viên

SKKN Sáng kiến kinh nghiệm

1.Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài :

Kỷ nguyên số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang đem lại nhiềuthách thức không chỉ cho mỗi ngành, lĩnh vực mà còn ảnh hường to lớn tới xãhội trong đó có văn hóa đọc Để xây dựng một xã hội đọc và cao hơn là xã hộihọc tập, mỗi cá nhân cần tự xây dựng văn hóa đọc trên cơ sở trau dồi thói quenđọc, kỹ năng và sở thích đọc Văn hóa đọc được xem là “kim chỉ nam” giúp độcgiả nhận biết thế giới, đồng thời tích lũy kho tàng kiến thức về các lĩnh vực vănhóa, xã hội, khoa học, kỹ thuật Trong nhiều năm qua, ngành giáo dục cũngnhư cả nước luôn nỗ lực vun bồi văn hóa đọc cho độc giả, nhất là các em họcsinh Nhận thức được giá trị to lớn của vai trò văn hóa đọc đối với mọi lứa tuổi.Trường THPT Hoằng Hóa 4 luôn tích cực, chủ động hưởng ứng, phát động trongtoàn cơ quan phong trào đọc sách Dưới góc độ quản lý trường học xây dựngphong trào đọc sách, xây dựng văn hóa đọc trong cơ quan là xây dựng nếp sinhhoạt văn hóa, xây dựng truyền thống nhà trường và xây dựng chất lượng giáodục

Tuy nhiên trong giai đoạn phát triển bùng nổ như hiện nay xây dựng vănhóa đọc cho một người, một cơ quan đứng trước rất nhiều câu hỏi khó như: + Đọc gì?

+ Đọc như thế nào?

+ Tổ chức, quản lý và duy trì được phong trào tạo được nếp văn hóa đọc rasao Cơ quan, tổ chức nào đóng vai trò là động lực?

…

Hiểu được giá trị của việc xây dựng văn hóa đọc, đứng trước những câu hỏi

khó và với trách nhiệm của người quản lý cơ quan văn hóa Tôi viết đề tài “Một

số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc ở trường THPT Hoằng Hóa 4” Với

mong muốn được trao đổi cùng các đồng nghiệp, lan tỏa tinh thần đọc sách đếnvới các em học sinh để tạo nên được một môi trường học tập, phát triển lànhmạnh

1.2 Mục đích nghiên cứu :

Mục đích nghiên cứu đề tài để nâng cao “văn hóa đọc” trong tập thể

CBGV, HS Qua đó giúp xây dựng môi trường văn hóa giáo dục của Nhà trường,giúp thầy cô không tụt hậu, thích ứng nhanh với các thay đổi của xã hội Giúpcác em học sinh trở thành những công dân tri thức Biết tự đọc, tự học, tự thíchnghi và hòa nhập

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu một số giải pháp nhằm nâng cao văn hóa đọc trong nhàtrường của tập thể giáo viên và học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp thống kê khảo sát thực tế, thu thập thông tin, phân tích, đánhgiá

1.5 Những điểm mới của SKKN

- Sáng kiến này được bổ sung và hoàn thiện của sáng kiến tôi viết năm học2020- 2021

+ Trong đó có bổ sung: cơ sở lí luận; một số hình ảnh minh họa; kết quảgiáo dục của năm học 2021 -2022…

+ Thay thế và điều chỉnh: Một số hình ảnh thực tế liên quan đến đề tài

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Sách có vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, vừa giúp ngườiđọc có những thông tin cần thiết, hữu ích; vừa như một chất xúc tác rèn luyện

tính kiên nhẫn, khả năng ngôn ngữ, giao tiếp, trí tưởng tượng sáng tạo [2] Đặc

biệt, đây là những yếu tố rất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của học sinh

Vì vậy, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc cho học sinh được ngành Giáodục quan tâm thực hiện thông qua việc triển khai Đề án Phát triển văn hóa đọctrong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 của tỉnh Nhiều giảipháp linh hoạt, sáng tạo được đẩy mạnh thực hiện như: Tăng cường thông tin,

tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh

và toàn xã hội về tác dụng, ý nghĩa việc đọc sách; kiện toàn mạng lưới thư viện,trong đó tập trung tu bổ, xây mới các thư viện trường học; đổi mới cách thức tổchức và hoạt động thư viện

Hình ảnh: Lấy từ ngày hội văn hóa đọc năm 2020

Hàng năm, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức các lớp tập huấn đào tạo, bồidưỡng nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ thư viện; phối hợp với sở, ngànhliên quan tổ chức các hoạt động giao lưu, tọa đàm, cuộc thi "Đại sứ văn hóađọc", ngày hội sách Vì thế việc phát triển văn hóa đọc trong nhà trường trởthành nhiệm vụ quan trọng trong nhiệm vụ chính trị xuyên suốt của nhà trường.Nhiệm vụ xây dựng và phát triển nhà trường có nhiệm vụ xây dựng văn hóa đọc

cho CBGV, NV, học sinh Mỗi nhà trường cần xây dựng để trở thành một môi

trường đọc: từ xưa đến nay, giáo dục vẫn luôn được coi là quốc sách, nền tảngxây dựng một nền giáo dục toàn diện và phát triển chính là văn hóa đọc Mỗinhà trường ở mọi cấp học cần được xây dựng để trờ thành một môi trường họctập, môi trường giáo dục tiên tiến đổng thời là một môi trường đọc an toàn Đểlàm được như vậy, trước hết mỗi thầy cô giáo cần là một tấm gương cho việc

đọc Các kỹ năng đọc cần được coi là những kỹ năng cơ bản và đưa vào chươngtrình giáo dục quốc dân Cần quan tâm tới hệ thống cung cấp tài liệu cho việcđọc trong các cơ sở giáo dục - thư viện trường học Có thể nhận thây, vài nămgần đây, tuy đã có được sự quan tâm của các cấp ban ngành nhưng các thư việntrường học - đặc biệt là thư viện các trường học ở các địa phương vẫn còn rấtnghèo nàn về cơ sở vật chất, điều kiện làm việc, nhân viên thư viện chậm đổimới, không theo kịp xu hướng phát triển của thời đại Hầu hết chưa có môitrường đọc lý tưởng cho các em học sinh Nhiều thư viện trường học cũng đưa

ra rất nhiều biện pháp đề cải thiện như thư viện xanh, thư viện trường học thânthiện nhưng sức hút của thư viện trường học vẫn chưa được cải thiện Công tác

xã hội hóa hoạt động thư viện tuy đã được triển khai rộng rãi nhưng hiệu quảchưa cao Vì vậy xây dựng mỗi nhà trường là một môi trường đọc cẩn là phải trởthành hành động quốc gia mang tầm vĩ mô và cần có sự tham gia của các cấpban ngành liên quan song cũng cần tới sự quan tâm đặc biệt của xã hội

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Khoa học công nghệ phát triển đặc biệt là sự phát triển của công nghệtruyền thông và internet tạo ra phương thức đọc mới Từ phương thức đọctruyền thống chuyển sang phương thức đọc điện tử; từ văn hóa đọc chuyển sangvăn hóa nghe nhìn Các loại hình sách đa dạng hơn và dần chuyển sang các loạiebook, sách mạng, sách điện tử, tạp chí số hóa, sách số hóa, sách công nghệ 3D,4D Hiện tượng đọc sách mỏng, đọc nhanh, sách tranh, sách chuyển thể từ phimảnh ngày càng phổ biến và trở thành trào lưu của giới trẻ Hứng thú đọc cũng

vì thế mà có sự dịch chuyển từ sách phóng sự, chính luận sang truyện ngắn,truyện tranh Sự ham thích đọc sách cũng trở nên thụ động, theo cảm tính và chủ

yếu để giải trí

Việc bùng nổ thông tin, sách báo, bùng nổ các loại hình sách- đọc sáchdẫn đến việc kiểm soát nội dung, chủng loại sách đến với con em học sinh vớingười lớn ngày càng khó

Trong khuôn khổ của bài viết tác giả chỉ trình bày một góc nhìn hẹp về

“Văn hóa đọc” trong nhà trường trước thực tế là:

+ Nhận thức không đầy đủ giá trị của việc đọc sách và phát triển văn hóađọc cho bản thân cũng như xã hội

+ Sự bùng nổ các loại hình đọc, bùng nổ phức tạp các chủng loại, nộidung sách dẫn đến việc mất định hướng cho người đọc Kéo theo những cám dỗlệch lạc văn hóa đọc của nhiều người Văn hóa đọc bị văn hóa xem lấy đi khônggian và thời gian

+ Thiếu sự dẫn dắt tinh thần, yếu về định hướng dẫn đến việc phát triểnphong trào đọc sách trong nhà trường không được phát huy Việc sắp xếp thờigian cho việc học ngoài giờ -học thêm làm cho phong trào văn hóa đọc mờ nhạt.Việc kiểm soát nội dung, chủng loại, hình thức xem- đọc của con trẻ ngày trởnên khó hơn

+ Đầu tư cho thư viện, đầu tư cho không gian đọc, không gian sách khôngđáp ứng được với nhu cầu cũng như yêu cầu của việc đọc sách trong các nhàtrường phổ thông Việc chậm trong triển khai xây dựng thư viện, thư viện số sovới thư viện các trường phổ thông ngoài công lập và các trường Đại học đang cómột khoảng cách quá xa

2.3 Một số kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường những năm qua.

2.3.1 Giáo dục, tuyên truyền cho CBGV, Học sinh giá trị của việc đọc sách.

Xác định việc nâng cao văn hóa đọc cho CBGV, HS là một trong nhữngyếu tố góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng văn hóa trong cơ

quan [7]

Đọc sách là một kênh tự học hiệu quả nhất trong tất cả các kênh Thầy côđọc sách nâng cao chuyên môn, mở rộng kiến thức, mở rộng khả năng hiểu biết.Thầy cô sẽ tự tin khi trong mình có tri thức Bài giảng sẽ sinh động, hấp dẫn,

thuyết phục học trò Tâm hồn thầy cô rộng mở, thầy cô sẽ bao dung và yêuthương học trò hơn

Ðọc sách giúp em có thêm kiến thức về văn hóa, hình thành cho em kỹ

năng sống, kỹ năng giao tiếp tốt hơn, phát triển toàn diện hơn [4] Thúc đẩy

ngược để các thầy cô phải ham đọc, ham học nhiều hơn khi đứng trước các em.Ngược lại nếu không đọc sách sẽ có không ít những tác hại Những người khônghay đọc sách kiến thức ngày một bó hẹp, tầm nhìn và nhịp điệu của cuộc sốngcũng sẽ hạn chế và chậm lại so với sự phát triển của xã hội Suy nghĩ và việclàm mai một đi xuống cùng thời gian Tâm hồn cũng theo đó mà cằn cỗi dokhông được chăm sóc, bồi đắp… Rồi đến một lúc sẽ như những con ếch mãi chỉ

biết vùng sáng nhỏ bé trong cái giếng của chính mình Đọc sách giúp thay đổi

bản thân, hình thành nhân cách

Nhiều người hiểu giá trị của việc đọc sách, mà không chuyên đọc Có rấtnhiều nguyên nhân và lí do Trong đó khó nhất là có vượt qua được chính mình

Có sắp xếp được công việc, thời gian Có sẵn sàng hi sinh nhiều thời gian quý

giá, nhiều thứ khác chăm chút cho việc đọc Và làm thế nào để tạo thành thói quen cho mình cho mọi người xung quanh? Con người khi nhận thức được giá

trị của những việc mình làm thì họ phải tự mình trải nghiệm và bước qua nhữngviệc đó Vì thế xây dựng văn hóa đọc cho một người, xây dựng văn hóa đọc chomột cơ quan gốc rễ là phải qua trải nghiệm, qua thực tế, bằng kế hoạch và việclàm cụ thể, bằng minh chứng có sức ảnh hưởng lớn Minh chứng giá trị nhấtđiển hình cho việc không ngừng đọc, không ngừng học hỏi không ai khác chính

là vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh của chúng ta Người đi qua nhiều nơi, tiếp xúcvới nhiều người nhưng đi đâu Người cũng tìm tòi, cũng luôn mang theo mìnhnhững cuốn sách để không ngừng trau dồi kiến thức Để rồi khi đọc xong, khitrải nghiệm thực tế, Người đã sống và thích nghi trong những điều kiện, hoàncảnh khó khăn khắc nghiệt nhất Người trở nên uyên bác, vĩ đại Người mớithấu hiểu được nỗi thống khổ của những người dân bị áp bức, Người mới tìm ra

con đường dẫn tới thắng lợi của các dân tộc bị áp bức chính là cách mạng xã hộichủ nghĩa…

Công tác tuyên truyền về giá trị của việc đọc sách trở nên quan trọng Đó

là khởi đầu đưa cảm hứng và niềm đam mê tới người đọc Từ việc lí giải đó nhà

trường xác định nhiệm vụ của các nhà cán bộ quản lý phải là nguồn cảm hứng,

là tấm gương cho giáo viên Giáo viên là nguồn cảm hứng và tấm gương chohọc sinh noi theo Tuyên truyền bằng việc làm cụ thể, con người cụ thể, bằng

minh chứng sống hằng ngày để tạo phong trào “chuyên đọc” trong nhà trường.

Những câu chuyện, những cuốn sách được giới thiệu vào mỗi sáng thứ 2 đầutuần của các thầy cô trong BGH, của các thầy cô chăm chút cho việc đọc dầnbiến thành thuốc dẫn cho phong trào chuyên đọc trong nhà trường

Hình ảnh: Sinh hoạt dưới cờ vào sáng thứ 2

(Thầy H.Trưởng Nguyễn Hữu Kỳ đang giới thiệu một bài viết hay cho GV và Học sinh toàn trường )

2.3.2 Đưa việc đọc sách thành nhiệm vụ, công việc thường xuyên Tạo

sự lan tỏa, hình thành thói quen ham đọc, hay viết.

Xây dựng được thói quen đọc sách cho cả cơ quan không phải là điều đơngiản Nhưng không có nghĩa là không thể Trong một cơ quan văn hóa- mà nhất

là đơn vị trường học chúng ta có nhiều thuận lợi Đặc thù là công tác dạy – học

giáo dục luôn liên quan đến sách vở Trình độ nhận thức, nhu cầu văn hóa cơbản tương đồng giữa thầy cô với thầy cô, giữa học sinh với học sinh Nhà trường

có thư viện, có nhiều đầu sách và luôn được đầu tư nâng cấp Có không gian vàthời gian hợp lý cho người đọc Vậy vấn đề chỉ là khâu tổ chức, sắp xếp và hìnhthành thói quen, nhu cầu cho các thành viên trong cơ quan

Tập cho học sinh thói quen đọc sách là điều không đơn giản, nhất là trongbối cảnh các em có nhiều cơ hội tiếp cận với trò chơi giải trí hiện đại Do đó, đểhọc sinh có thói quen đọc sách, hãy cho các em sống trong một không gian cóthật nhiều sách vở, không gì lý tưởng hơn khi hình thành văn hóa đọc cho họcsinh từ khi bước chân vào nhà trường, và điều này là rất cần thiết Trong nhữngnăm qua việc đưa việc đọc sách vào trong các giờ học, các giờ sinh hoạt đầutuần, sinh hoạt 15 phút đầu giờ đã trở thành nếp sinh hoạt định kì của học sinhnhà trường Dưới sự giám sát lẫn nhau giữa các lớp, mà Đoàn trường là nhân tố

tổ chức việc giám sát và đánh giá thi đua cho phong trào “chuyên đọc” giữa các

chi đoàn lớp với nhau Phong trào xây dựng tủ sách riêng cho lớp và giao lưusách giữa các lớp với nhau Năm học 2021-2022 Nhà trường sẽ mạnh dạn thíđiểm đưa việc đọc sách vào các tiết học tự chọn ở một số lớp Giáo viên đượcphân công dạy tự chọn tiết nào sẽ có trách nhiệm quản lí, hướng dẫn và đánh giákết quả tiết học đó Bằng hai loại hình đọc là đọc sách in và đọc sách điện tửtrên thư viện điện tử Về đầu sách được chọn lọc cho phù hợp ứng với từng lĩnhvực gắn với công tác chuyên môn

Đối với các thầy cô giáo trên tinh thần của việc học tập nâng cao trình độnhận thức, nâng cao văn hóa cho bản thân, phải phát huy được tính gương mẫutrước học sinh Hơn thế nữa có thể là nguồn cảm hứng cho các em Thầy cô cótrách nhiệm định hướng, dẫn dắt các em từ những điều nhỏ nhất nhưng đúng

đắn đến những ước mơ, hoài bão lớn [5] Điều này thành hiện thực khi thầy cô

có tâm và đủ tầm trước các em Muốn vậy không cách nào ngoài việc ham học,ham đọc, ham nghiên cứu Chủ động và giàng thời gian và cơ hội có thể để hoànthiện nâng cấp mình Các thầy cô giỏi chính là nguồn cảm hứng sống cho các

em học tập noi theo Ở lứa tuổi học sinh cấp THPT sự ảnh hưởng về nhân cách,

sự hiểu biết, cách đối nhân xử thế …của các thầy cô rất lớn đến học sinh Mànhiều khi sự ảnh hưởng đó có thể đi ra từ nhân vật, nội dung của một cuốn sáchnào đó đến cả cô – trò

Hình ảnh : Cô giáo đang say sưa đọc sách ngoài giờ lên lớp.

Hình ảnh : Thầy giáo đang bên kệ sách ngoài giờ lên lớp.