(SKKN 2022) khai thác phần mềm mozabook vào dạy tiết 1 bài ba định luật niutơn thuộc chương trình vật lí lớp 10 cơ bản nhằm tạo hứng thú cho học sinh học tập môn vật lí

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT CHUYÊN LAM SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM KHAI THÁC PHẦN MỀM MOZABOOK VÀO DẠY TIẾT 1 BÀI “BA ĐỊNH LUẬT NIUTƠN” THUỘC CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÝ LỚP 10 CƠ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT CHUYÊN LAM SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KHAI THÁC PHẦN MỀM MOZABOOK VÀO DẠY TIẾT

1 BÀI “BA ĐỊNH LUẬT NIUTƠN” THUỘC CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÝ LỚP 10 CƠ BẢN NHẰM TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH HỌC TẬP MÔN VẬT LÝ

Người thực hiện: Lê Thị Gái Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Vật lý

THANH HOÁ NĂM 2022

và phát triển nền kinh tế tri thức, hội nhập với các nước trong khu vực vàtrên toàn thế giới.

Đối với nước ta, Đảng và Nhà nước đã xác định rõ vai trò, tầm quan trọng

và hiệu quả của ứng dụng CNTT trong dạy học, cần thiết phải có những biệnpháp cụ thể tác động đến hoạt động ứng dụng CNTT trong đội ngũ giáo viên,đặc biệt là hoạt động ứng dụng CNTT trong dạy học, tạo ra động lực, tìm racách tổ chức hoạt động ứng dụng CNTT một cách khoa học và hiệu quả, để từ

đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường học, đáp ứng yêu cầu giáodục trong thời kì mới

Thực tế đã chứng minh việc ứng dụng CNTT trong GD-ĐT là hết sứccần thiết, phù hợp với xu thế thời đại Bất cứ ai cũng nhận thấy việc ứngdụng công nghệ thông tin một cách phù hợp vào công tác giảng dạy đều đemlại hiệu quả cao

Trong giảng dạy môn vật lý, một môn học có rất nhiều các khái niệmtrừu tượng, các hiện tượng vật lý phức tạp khó diễn đạt bằng lời nói thì việcvận dụng phương tiện công nghệ thông tin để khắc phục những khó khăn là

vô cùng cần thiết Trong chương trình Vật Lý 10, bài “Ba định luật Niutơn”luôn gây nhiều trở ngại cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học.Bởi khi làm thí nghiệm để nghiên cứu định luật I và định luật II Nintơn rấtkhó loại bỏ được lực ma sát, nếu không có các phần mềm hỗ trợ cho quátrình dạy và học, giáo viên sẽ rất khó mô tả và học sinh cũng khó hình dung

Vì vậy, cần thiết phải có những phương tiện hỗ trợ cho thầy và trò trong quátrình dạy và học

Một phần mềm soạn bài giảng và dạy học tiên tiến nhất hiện nay đã được

áp dụng ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam là phần mềmMozabook Phần mềm này có nhiều tính năng vượt trội đó là giúp giáo viên

dễ dàng soạn bài giảng và dạy học bằng các video 3D, Video thí nghiệm thực

tế sinh động cùng hàng ngàn các công cụ và trò chơi bổ trợ hấp dẫn Trongnăm học 2021-2022, tôi đã khai thác và sử dụng phần mềm này vào giảng dạy

tiết 1 bài “Ba định luật Niutơn” thuộc chương trình vật lý 10 cơ bản và thấy

rất hiệu quả Các cảnh 3D giúp học sinh hiểu được các hiện tượng vật lý mộtcách sâu sắc Ngoài ra, nó còn giúp cho tiết học trở nên hấp dẫn và thú vị, học

sinh tích cực hơn trong quá trình học Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: “Khai thác

phần mềm Mozabook vào dạy tiết 1 bài “Ba định luật Niutơn” thuộc chương trình vật lý 10 cơ bản nhằm tạo hứng thú cho học sinh học tập môn vật lý”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là ứng dụng công nghệ thông tin, cụ thể làphần mềm dạy học mozabook vào dạy tiết 1 bài “Ba định luật Niutơn” thuộcchương trình vật lý 10 cơ bản nhằm nâng cao tạo hứng thú cho học sinh trongquá trình học tập, từ đó nâng cao hiệu quả công tác dạy và học môn vật lý

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cảnh 3D các định luật về chuyển độngcủa Niutơn trong phần mềm dạy học mozabook, bài “Ba định luật Niutơn”

Đề tài đề xuất giải pháp sử dụng Mozabook dạy định luật I và Định luật IINiutơn, thuộc chương trình vật lý 10 cơ bản tại lớp 10T1, trường THPT chuyênLam Sơn

Đề tài được thực hiện trong năm học 2021-2022

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Trong đề tài sáng kiến kinh nghiệm tôi đã sử dụng một số phương phápnghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:

Nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu, giáo trình liên quan đến nội dung đề tài.Trên cơ sở đó, phân tích, tổng hợp, rút ra những vấn đề cần thiết cho đề tài

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

Tìm hiểu thực tiễn dạy học của môn học thông qua việc giảng dạy trựctiếp trên lớp, tham gia dự giờ lấy ý kiến của đồng nghiệp trong nhóm chuyênmôn ở trường

- Phương pháp thực nghiệm:

Dựa trên kế hoạch môn học, soạn giáo án chi tiết các tiết dạy có liên quanđến sáng kiến kinh nghiệm; thực hiện tiết dạy tại nhà trường nhằm kiểm chứngkết quả nghiên cứu của đề tài và đưa ra những đề xuất cần thiết

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu:

Thông qua kết quả kiểm tra – đánh giá bài làm của học sinh sau khi họcxong các tiết dạy có liên quan đến đề tài sáng kiến kinh nghiệm, xử lý thống

kê toán học trên cả hai nhóm đối chứng và thực nghiệm để rút ra những kếtluận và đề xuất

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận

a Giới thiệu tổng quan về Mozabook

MozaBook là phần mềm soạn bài giảng và dạy học 3D tiên tiến của tậpđoàn giáo dục Mozaik đến từ Hungary, hiện đang được ứng dụng tại hơn 50Quốc gia phát triển như: Đức, Pháp, Hoa Kỳ, Hà Lan, Nhật Bản,… Đây là

phần mềm giúp cải thiện hầu như tất cả các công việc giảng dạy và học tậpcủa giáo viên và học sinh như: Soạn bài giảng, dạy học, giao bài tập, kiểm tra

và đánh giá năng lực học sinh,…

Điểm nổi bật nhất của mozaBook là các cảnh 3D, video thực tế, âm thanh,hình ảnh mô tả sinh động nội dung bài học, khiến học sinh thích thú, hiểu và nhớbài tốt hơn MozaBook còn được tích hợp phòng thí nghiệm ảo, cho phép họcsinh thực hành, thực hiện các thí nghiệm ảo để hiểu rõ nguyên lý, nguyên nhân

sự việc, biết vận dụng lý thuyết vào đời sống thực tế, giúp học sinh sẽ tăng sựchủ động, tự tin hơn trong cuộc sống

Giao diện của phần mềm Mozabook

Ngoài ra, mozaBook còn có chức năng tương tác với học sinh trên lớp,chức năng giao bài tập về nhà và tự động chấm điểm, thống kê và đánh giá kếtquả từng học sinh rất nhanh một cách rõ ràng và chính xác MozaBook còn tíchhợp sẵn nhiều công cụ trực quan và cần thiết hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng vàdạy học Đây được xem là phần mềm giúp cải thiện và hỗ trợ tối đa hầu như tất

cả các công việc giảng dạy, học tập của giáo viên và học sinh, đáp ứng được nhucầu đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng giáo dục mới

b Cách tạo tài khoản và đăng nhập

Bước 1: Tạo tài khoản mozaWeb

Đây là tài khoản dùng để đăng nhập cả mozaWeb và phần mềm MozaBook,nên giáp viên phải tạo tài khoản mozaWeb riêng của mình để sử dụng

Link hướng dẫn tạo tài khoản mozaWeb:

https://www.youtube.com/watch?v=-i0Bmn1fAkA&t=77s

Sau khi tạo xong, hệ thống sẽ gửi link kích hoạt tài khoản về email đã đăng

ký Người đăng ký nhấp vào đường link kích hoạt trong email để xác thực tàikhoản

Bước 2: Cài đặt phần mềm mozaBook vào máy tính/laptop

-Tải phần mềm MozaBook cài đặt cho máy tính cá nhân để sử dụng

Link tải phần mềm MozaBook:

https://drive.google.com/open?id=10YTKyP4fRygKi4AaKoj_D-GBTHmNnN62 Bước 3: Đăng nhập vào mozaBook để soạn bài giảng

Giao diện Mozabook khi đăng nhập

Sau khi hoàn tất cài đặt, người dùng đăng nhập phần mềm mozaBook bằngtài khoản mozaWeb đã tạo trước đó

c Sử dụng Mozabook để soạn bài giảng

Mozabook giúp giáo viên có thể soạn thảo ra một bài giảng sinh động vàhấp dẫn Phần mềm này cung cấp cho giáo viên giao diện để sử dụng vào giảngdạy trực tiếp cho học sinh với rất nhiều công cụ và các tiện ích hỗ trợ mà trênPowerPoint bình thường không có

Nhưng điểm nổi bật nhất của phần mềm Mozabook đó là kho học liệu sốkhổng lồ trong đó gồm có rất nhiều các cảnh 3D, video, hình ảnh, phòng thínghiệm, các trò chơi phát triển năng lực và công cụ dùng để soạn thảo bài dạy

Ta có thể đưa nó vào trong bài giảng hoặc mở trực tiếp cho học sinh xem, giúphọc sinh có thể nắm rõ bài hơn

Các bước soạn thảo một bài giảng trên Mozabook

- Đăng nhập Mozabook

- Vào file, nhấp vào sách bài tập

-Tiến hành soạn thảo văn bản

-Để chèn cảnh 3D, ta vào thư viện phương tiện và chọn cảnh 3D Tiếp theovào Mozaweb, chọn chủ đề và chọn cảnh 3D phù hợp Làm tương tự với chènvideo và âm thanh, hình ảnh Ngoài việc chèn dữ liệu có sẵn trên Mozabook, ta

có thể chèn video, hình ảnh trong máy tính bằng việc chọn máy tính ở thanhcông cụ của cửa sổ.

- Muốn dùng các công cụ hoặc trò chơi, vào mục công cụ (hình cái búa).Nếu đã có sẵn các bài PowerPoint thì ta hoàn toàn có thể update lên vàchèn thêm các cảnh 3D, âm thanh, hình ảnh và các công cụ ta chọn vào Ta vàofile, chọn vào xuất /nhập và sau đó nhập file, có thể nhập file pdf, file pptx, fileExcel Sau khi soạn bài giảng xong ta có thể nén nó lại thành file pdf , nhấn vàoxuất file pdf hoặc xuất file IWB/CFF, hoặc xuất gói hình ảnh

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Vật lý là một môn khoa học với rất nhiều các khái niệm trừu tượng, cáchiện tượng vật lý phức tạp gây nhiều khó khăn cho giáo viên khi dùng lời nói đểdiễn đạt các hiện tượng, quá trình vật lý Đối với việc học của học sinh cũngvậy, nếu không được quan sát một cách trực quan, học sinh rất khó hình dungcác hiện tương, các quá trình đó Từ chỗ khó hình dung dẫn đến học sinh phảitiếp nhận kiến thức một cách thụ động, ghi nhớ kiến thức một cách máy móc.Khi dạy tiết 1 bài “Ba định luật Niutơn” thuộc chương trình vật lý 10 cơbản, tôi nhận thấy một số thực trạng sau:

- Nếu dạy theo phương pháp truyền thống, không dùng đến phương tiệndạy học là CNTT thì giáo viên và học sinh gặp rất nhiều trở ngại trong quá trìnhdạy và học Bởi khi tìm hiểu định luật I Niutơn, rất khó để loại bỏ được lực masát, nên việc nêu ra kết luận “lực không phải là nguyên nhân duy trì chuyểnđộng” rất khó thuyết phục

Việc phải tiếp nhận kiến thức bài học một cách thụ động khiến cho học sinhcảm thấy tiết học nhàm chán, không tạo được hứng thú cho học sinh Tôi đã sửdụng phiếu điều tra hứng thú của học sinh tại lớp 10T2 (lớp đối chứng) sau khidạy tiết 1 bài “Ba định luật Niutơn”, không sử dụng Mozabook, kết quả thuđược như sau:

2.3 Biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

Khai thác phần mềm Mozabook vào dạy tiết 1 bài “Ba định luật Niutơn”thuộc chương trình vật lý 10 cơ bản nhằm tạo hứng thú cho học sinh học tậpmôn vật lý

Bài 10: BA ĐỊNH LUẬT NIU-TƠN

(Tiết 17)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Phát biểu được định luật I Niu-tơn

- Nêu được quán tính của vật là gì và kể được một số ví dụ về quán tính

- Nêu được khối lượng là số đo mức quán tính

- Nêu được mối quan hệ giữa lực, khối lượng và gia tốc được thể hiện trongđịnh luật II Niu-tơn và viết được hệ thức của định luật này

- Yêu thích khoa học, tác phong của nhà khoa học

- Tự tin đưa ra ý kiến cá nhân khi thực hiện các nhiệm vụ ở lớp, ở nhà

- Chủ động trao đổi thảo luận với các học sinh khác và với giáo viên

- Hợp tác chặt chẽ với các bạn khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu thựchiện ở nhà

- Tích cực hợp tác, tự học để lĩnh hội kiến thức

4 Định hướng phát triển năng lực

a Năng lực được hình thành chung:

Năng lực giải quyết vấn đề

Năng lực dự đoán, suy luận lí thuyết,

Năng lực đánh giá kết quả và giải quyết vân đề

b Năng lực chuyên biệt môn vật lý:

- Năng lực kiến thức vật lí

- Năng lực trao đổi thông tin

- Năng lực cá nhân của HS

II PHƯƠNG PHÁP – PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Về phương pháp

- Sử dụng phương pháp thuyết trình kết hợp với đàm thoại nêu vấn đề, nếu

có điều kiện sử dụng bài giảng điện tử trình chiếu trên máy chiếu

- Sử dụng phương pháp thí nghiệm biểu diễn

2 Về phương tiện dạy học

- Giáo án, sgk, thước kẻ, đồ dùng dạy học,

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5’) Mục tiêu: HS biết được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt được, tạo

tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới

Phương pháp dạy học: Dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương pháp

thuyết trình; sử dụng đồ dùng trực quan

Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác,

năng lực xử lí tình huống, năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức, điều chỉnhhành vi, tư duy sáng tạo

Đặt vấn đề vào bài:

Giáo viên trình chiếu video một vật đang nằm yên trên mặt phẳng nằmngang thì chịu tác dụng của một lực HS quan sát và thấy sau khi thôi tác dụnglực, vật chuyển động chậm dần và dừng lại

GV: Vậy phải chăng muốn cho một vật duy trì chuyển động thì luôn cầnphải có lực tác dụng lên vật ? Lực gây ra gia tốc cho vật, vậy mối quan hệ địnhlượng giữa lực và gia tốc là gì ?

Bài này sẽ cho ta biết câu trả lời

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Mục tiêu:

+ Định luật I, định nghĩa quán tính

+ Định nghĩa khối lượng và các tính chất của khối lượng

+ Định luật II Niu- tơn, viết được công thức của định luật

Phương pháp dạy học: dạy học nêu và giải quyết vấn đề; phương pháp

thuyết trình; sử dụng Mozabook

Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác,

năng lực xử lí tình huống, năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức, điều chỉnhhành vi, tư duy sáng tạo

Hoạt động của GV Kiến thức cơ bản

Mô tả lại TN lịch sử của Ga-li-lê Sử

dụng công cụ cơ học của Mozabook để

thiết kế thí nghiệm mô phỏng thí

nghiệm lịch sử của Galile GV cho học

sinh quan sát quá trình chuyển động của

vật trên các máng và nêu câu hỏi để học

sinh tìm hiểu hiện tượng

Thiết kế thí nghiệm ảo mô tả thí nghiệm của Galile trong Mozabook

CH: Vì sao viên bi không lăn đến độ

cao ban đầu?

HS quan sát hình vẽ thí nghiệm và rút

ra nhận xét

TL: Do có ma sát giữa viên bi và máng

nghiêng

CH: Khi giảm độ dốc của máng

nghiêng thứ hai thì đoạn đường mà viên

bi lăn được trên máng 2 sẽ thế nào ?

TL: Viên bi đi được đoạn đường xa

hơn

CH: Nếu đặt máng 2 nằm ngang, quãng

đường hòn bi lăn được sẽ thế nào so với

lúc đầu ?

- Suy luận cá nhân hoặc trao đổi nhóm

để trả lời: (sẽ dài hơn lúc đầu)

+ Làm thí nghiệm theo hình 10.1c

SGK

CH: Nếu máng 2 nằm ngang và không

I Định luật I Niu-tơn

1 Thí nghiệm lịch sử của Ga-li-lê

* Nếu không có ma sát và nếu máng(2) nằm ngang thì hòn bi sẽ lăn vớivận tốc không đổi mãi mãi

có ma sát thì hòn bi sẽ chuyển động như

thế nào ?

TL: - Lăn mãi mãi

CH: Vậy lực có cần thiết để duy trì

chuyển động không?

TL: - Không

- Giảng về sự khái quát hoá của Niu-tơn

thành nội dung định luật I Niu-tơn

GV yêu cầu HS phát biểu lại định luật

như SGK

- Hs phát biểu và ghi nhận định luật I

Tìm hiều về Định luật II Niutơn

GV sử dụng Mozabook, cho học sinh

quan sát cảnh 3D hai tàu vũ trụ có cùng

khối lượng chuyển động và chịu tác

dụng của hai lực có độ lớn khác nhau

Sau đó yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

CH: Trong hai tàu trên, tàu nào thu

được gia tốc lớn hơn? Mối quan hệ giữa

lực và gia tốc là gì ?

II Định luật II Niu-tơn

Video chuyển động của hai tàu vũ trụ có cùng khối lượng và chịu tác dụng

của hai lực có độ lớn khác nhau

- HS trả lời

+ Khi hai vật có cùng khối lượng, vật

nào chịu tác dụng của lực F lớn hơn thì

thu được gia tốc lớn hơn

+ Vectơ gia tốc và vectơ lực cùng

hướng

Để tìm hiểu về mối quan hệ giữa gia tốc

và khối lượng, GV chiếu cảnh 3D hai

tàu vũ trụ có khối lượng khác nhau đều

chịu tác dụng của một lực như nhau

GV đặt câu hỏi:

CH: Mối quan hệ giữa khối lượng và

gia tốc là gì ?

TL: Khi hai tàu có khối lượng khác

nhau, chịu tác dụng của lực giống nhau,

tàu có khối lượng lớn hơn sẽ thu được

- GV giảng về sự khái quát của Niu- tơn

thành nội dung định luật II

- Nếu nhiều lực tác dụng lên vật thì ĐL

II được áp dụng như thế nào ?

tỉ lệ nghịch với khối lượng của vật

m

F a





= hay F m a

F= F1+F2 +F3 +

HOẠT ĐỘNG 3: VẬN DỤNG VẬT LÝ VÀ CUỘC SỐNG.

Mục tiêu: Tìm hiểu ý nghĩa của định luật I Niutơn và định luật II Niutơn Phương pháp dạy học: Dạy học nhóm; phương pháp nêu và giải quyết vấn

đề

Định hướng phát triển năng lực: giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác,

năng lực xử lí tình huống, năng lực giao tiếp, năng lực nhận thức, điều chỉnhhành vi, tư duy sáng tạo

Giáo viên đặt vấn đề: Bây giờ chúng ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của định luật I

và định luật II Niutơn, áp dụng để giải thích một số hiện tượng trong cuộc sống,đặc biệt là các hiện tượng liên đến tai nạn giao thông, qua đó biết cách phòngtránh tai nạn giao thông

GV chia lớp thành 6 nhóm, cử nhóm trưởng, nêu nhiệm vụ của mỗi nhóm.Yêu cầu học sinh hoàn thiện phiếu học tập trong thời gian 5 phút

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

HS trả lới các câu hỏi liên quan đến định luật I Niutơn

Câu 1 Một vật đang chuyển động với vận tốc 3 m/s Nếu bỗng nhiên các

lực tác dụng lên nó mất đi thì

A vật dừng lại ngay.

B vật đổi hướng chuyển động.

C vật chuyển động chậm dần rồi mới dừng lại.

D Vật tiếp tục chuyển động theo hướng cũ với vận tốc 3 m/s.

Chọn đáp án đúng

Câu 2 Tính chất nào của vật giúp nó bảo toàn vận tốc cả về hướng và độ lớn Câu 3 Một ô tô đang chuyển động thì người lái xe phanh gấp do gặp

chướng ngại vật Người ngồi trên ô tô chuyển động về phía nào ?

Câu 4 Tại sao nhiều nước lại bắt buộc người lái xe và người ngồi trên xe ô

tô phải thắt dây an toàn khi xe chạy ?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

HS trả lới các câu hỏi liên quan đến định luật II Niutơn

Câu 1 Cho hai vật chịu tác dụng của những lực đẩy có độ lớn bằng nhau.

Biết m1>m2 Hỏi vật nào có gia tốc nhỏ hơn ? Vật đó khó thay đổi vận tốc hơnhay dễ thay đổi vận tốc hơn ? Nêu ý nghĩa vật lý của khối lượng

Câu 2 Một ô tô tải và một tàu hỏa có khối lượng lần lượt là m1 = 5 tấn và

m2 = 20 tấn Cả hai đều đang chuyển động với vận tốc v thì đều chịu tác dụngcủa lực hãm có độ lớn bằng 10.000 N Tính độ lớn gia tốc của ô tô và tàu hỏa

Câu 3 Điều 25 luật Giao thông đường bộ quy định “Trên đoạn đường bộ

giao nhau cùng mức với đường sắt, cầu đường đi bộ chung với đường sắt,phương tiện giao thông đường sắt được quyền ưu tiên đi trước” Quy định nàydựa trên cơ sở vật lý nào ?

Trả lời phiếu học tập số 1

Câu 1 Chọn đáp án D.