SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
Trang 31 M Đ U Ở Ầ 1.1 Lí do ch n đ tài: ọ ề
Giáo d c đào t o luôn là qu c sách hàng đ u, là s nghi p c a nhà nụ ạ ố ầ ự ệ ủ ước
và c a toàn dân Vì v y, h i ngh Trung ủ ậ ộ ị ương VIII khóa XI đã yêu c u đ i m iầ ổ ớcăn b n toàn di n giáo d c và đào t o Bên c nh vi c phát tri n trí tu , ph mả ệ ụ ạ ạ ệ ể ệ ẩ
ch t t duy còn ph i chú tr ng giáo d c nhân cách, đ o đ c, l i s ng cho hấ ư ả ọ ụ ạ ứ ố ố ọsinh Vì v y, v n đ giáo d c t tậ ấ ề ụ ư ưởng, đ o đ c cho h c sinh các nhà trạ ứ ọ ở ường
được coi là nhi m v c p thi t.ệ ụ ấ ế
Giáo d c đang tích c c và hụ ự ướng con ngườ ới t i phát tri n toàn di nể ệ
nh ng công tác giáo d c hi n nay đang đ ng trư ụ ệ ứ ước thách th c, khó khăn.ứ
T ng ngày, t ng gi trên các phừ ừ ờ ương ti n thông tin đ i chúng, trong các câuệ ạchuy n giáo d c, chúng ta ph i nghe nh ng câu chuy n khi n ngệ ụ ả ữ ệ ế ười đào t oạ
s n ph m con ngả ẩ ười ph i suy nghĩ, trăn tr Đây đó nh ng h c sinh vô l ,ả ở ữ ọ ễđánh th y cô giáo c a mình, đâu đó nh ng h c sinh đánh nhau ngay trầ ủ ữ ọ ước
c ng trổ ường, nh ng clip b o l c đữ ạ ự ược quay và tung lên m ng…Có không ítạthanh niên ch y theo l i s ng t do t s n, s ng ích k , nhu c u cá nhân phátạ ố ố ự ư ả ố ỉ ầtri n l ch l c, kém ý th c trong quan h c ng đ ng, thi u ni m tin trong cu cể ệ ạ ứ ệ ộ ồ ế ề ộ
s ng, ý chí kém phát tri n, không có tính t ch , thi u lý tố ể ự ủ ế ưởng, d sa vào cácễ
t n n xã h i… Và còn đó nh ng âu lo c a cha ông khi con tr do nh hệ ạ ộ ữ ủ ẻ ả ưởng
c a h i nh p mà đang quay l ng l i v i truy n th ng, đang b qua nh ng nủ ộ ậ ư ạ ớ ề ố ỏ ữ ề
n p đ p mà bao đ i nay dân t c gìn gi , phát huy ế ẹ ờ ộ ữ
Có th nói vi c giáo d c đ o đ c cho h c sinh ph thông là m t v n để ệ ụ ạ ứ ọ ổ ộ ấ ề
vô cùng quan tr ng, là trách nhi m c a t ng gia đình, nhà trọ ệ ủ ừ ường và toàn xã
h i Là m t giáo viên THPT, tôi nh n th y vi c chú tr ng giáo d c đ o đ cộ ộ ậ ấ ệ ọ ụ ạ ứcho h c sinh hi n nay không ch là vi c làm c n thi t mà còn là trách nhi mọ ệ ỉ ệ ầ ế ệ
l n lao, n ng n c a m i ngớ ặ ề ủ ỗ ười giáo viên
V i nh ng lí do trên, tôi đã ch n đ tài “ớ ữ ọ ề Giáo d c t t ụ ư ưở ng, đ o đ c ạ ứ cho h c sinh l p 10 qua gi ng d y môn Ng văn ọ ớ ả ạ ữ ”
Qua nghiên c u, tôi nh n th y v n đ giáo d c t tứ ậ ấ ấ ề ụ ư ưởng, đ o đ c hayạ ứgiáo d c đ o đ c, l i s ng, giáo d c kĩ năng s ng cho h c sinh là đ tài đụ ạ ứ ố ố ụ ố ọ ề ượckhông ít đ ng nghi p tri n khai, không ch môn Ng văn mà còn r t nhi uồ ệ ể ỉ ở ữ ở ấ ềmôn h c khác V y nên, qua đ tài này tôi m n phép xin nêu m t s kinhọ ậ ề ạ ộ ốnghi m, th nghi m c a b n thân v vi c k t h p giáo d c t tệ ể ệ ủ ả ề ệ ế ợ ụ ư ưởng đ o đ cạ ứcho h c sinh l p 10 thông qua m t s tác ph m văn h c dân gian và văn h cọ ớ ộ ố ẩ ọ ọtrung đ i Vi t Nam, thu c chạ ệ ộ ương trình ng văn l p 10 – C b n.ữ ớ ơ ả
Trang 4- Nh m kh ng đ nh vai tròn c a vi c giáo d c t tằ ẳ ị ủ ệ ụ ư ưởng, đ o đ c cho h cạ ứ ọsinh l p 10 qua gi d y văn nhà trớ ờ ạ ở ường ph thông.ổ
- Đ a ra m t s gi i pháp trong vi c l ng ghép giáo d c t tư ộ ố ả ệ ồ ụ ư ưởng đ oạ
đ c cho h c sinh thông qua d y các tác ph m văn h c trong nhà trứ ọ ạ ẩ ọ ường Góp
ph n đào t o đ t nầ ạ ấ ước nh ng th h h c sinh không ch có tài năng mà cònữ ế ệ ọ ỉ
có t m h n trong sáng, có l i s ng lành m nh, giàu lòng nhân ái…ậ ồ ố ố ạ
1.3 Đ i t ố ượ ng nghiên c u: ứ
H c sinh l p 10 trọ ớ ường THPT Hàm R ng - Thành ph Thanh Hóa - T nhồ ố ỉThanh Hóa
1.4 Ph ươ ng pháp nghiên c u: ứ
Đ hoàn thành SKKN, tôi đã s d ng k t h p nhi u phể ử ụ ế ợ ề ương pháp:
Phương pháp quan sát, phân tích và đánh giá tình hình th c t , phự ế ương pháp
kh o sát b ng phi u h c t p, phả ằ ế ọ ậ ương pháp t ng h p, khái quát…ổ ợ
1.5 Nh ng đi m m i c a sáng ki n: ữ ể ớ ủ ế
V lý lu n: ề ậ Sáng ki n đóng góp v i các b n đ ng nghi p d y b mônế ớ ạ ồ ệ ạ ộ
Ng văn l p 10 nói riêng và b môn Ng văn c p THPT nói chung v th cữ ớ ộ ữ ấ ề ự
tr ng v n đ phát tri n năng l c t h c cho h c sinh hi n nay ạ ấ ề ể ự ự ọ ọ ệ
V th c ti n: ề ự ễ Đi sâu vào v n đ rèn phát tri n năng l c t h ccho h cấ ề ể ự ự ọ ọsinh thông qua gi ng d y b môn mình ph trách, tôi mu n đ a ra m t sả ạ ộ ụ ố ư ộ ố
gi i pháp mà b n thân tôi đã th c hi n trong quá trình gi ng d y t i trả ả ự ệ ả ạ ạ ườngTHPT Hàm R ngồ v i mong mu n đóng góp m t ph n nh bé c a mình vàoớ ố ộ ầ ỏ ủ
vi c th c hi n m c tiêu c a ngành giáo d c: đào t o các em h c sinh trệ ự ệ ụ ủ ụ ạ ọ ởthành con người toàn di n ệ
Trang 62 N I DUNG Ộ 2.1 C s lí lu n: ơ ở ậ
Văn h c là m t lo i hình ngh thu t đ c thù Ch c năng ch y u c a vănọ ộ ạ ệ ậ ặ ứ ủ ế ủ
h c không ch kh i d y ngọ ỉ ơ ậ ở ườ ọi đ c nh ng tình c m th m mĩ mà còn đem l iữ ả ẩ ạ
nh ng nhân th c v cu c s ng và con ngữ ứ ề ộ ố ười Quan tr ng h n, văn chọ ơ ương còn
có kh năng nhân đ o hóa con ngả ạ ười, nghĩa là nó có ch c năng giáo d c, b iứ ụ ồ
đ p nuôi dắ ưỡng tâm h n con ngồ ười, giúp con ngườ ưới h ng thi n N m đệ ắ ược
đ c đi m đó c a văn h c, là m t giáo viên d y b môn Ng văn, tôi th y mìnhặ ể ủ ọ ộ ạ ộ ữ ấ
ph i có trách nhi m giáo d c t tả ệ ụ ư ưởng, đ o đ c cho h c sinh thông quaạ ứ ọ
nh ng bài h c trên l p Ngữ ọ ớ ườ ại d y văn không ch đ n th n truy n th ki nỉ ơ ầ ệ ụ ế
th c văn chứ ương mà còn là m t nhà giáo d c Nh ng bài h c t tộ ụ ữ ọ ư ưởng, đ oạ
đ c đứ ượ ồc l ng ghép ho c rút ra t nh ng văn b n không ph i là nh ng giáo líặ ừ ữ ả ả ữkhô khan, mà ngượ ạ ấc l i r t sinh đ ng, giúp h c sinh d kh c sâu h n.ộ ọ ễ ắ ơ
Trong chương trình ng văn THPT, tôi nh n th y các tác ph m Ng vănữ ậ ấ ẩ ữ
l p 10 có kh năng đ c bi t trong vi c kh i g i tình c m, giáo d c t tớ ả ặ ệ ệ ơ ợ ả ụ ư ưởng
đ o lí cho h c sinh, đ c bi t là ph n văn h c dân gian và văn h c trung đ iạ ọ ặ ệ ầ ọ ọ ạ
Vi t Nam T n i dung bài h c, giáo viên đ nh hệ ừ ộ ọ ị ướng cho h c sinh có nh ngọ ữ
nh n th c, t tậ ứ ư ưởng đúng đ n, bi t s ng và hành đ ng theo đ o lí, có nh ngắ ế ố ộ ạ ữtình c m nhân văn cao đ p, giúp hoàn thi n nhân cách.ả ẹ ệ
2.2 V th c tr ng v n đ : ề ự ạ ấ ề
Đ o đ c là m t hi n tạ ứ ộ ệ ượng xã h i, là s n ph m quan h gi a con ngộ ả ẩ ệ ữ ười
v i con ngớ ười, gi a cá nhân con ngữ ườ ớ ậi v i t p th , v i c ng đ ng xã h i Đ oể ớ ộ ồ ộ ạ
đ c là yêu t c b n c a nhân cách, là n n t ng c a b n ch t con ngứ ố ơ ả ủ ề ả ủ ả ấ ười Để
vươn t i s hoàn thi n, trớ ự ệ ước h t con ngế ười ph i vả ươn lên v đ o đ c V yề ạ ứ ậ
mà trong xã h i hi n nay l i còn không ít nh ng hi n tộ ệ ạ ữ ệ ượng tiêu c c, nh ngự ữhành vi x u thi u nhân cachs đã và đang t ng bấ ế ừ ước làm t n h i truy n th ngổ ạ ề ố
c a th h tr chúng ta Vì v y, vi c giáo d c đ o đ c cho h c sinh thông quaủ ế ệ ẻ ậ ệ ụ ạ ứ ọmôn h c trong nhà trọ ường là h t s c c n thi t và c p bách ế ứ ầ ế ấ
Người giáo viên lên l p ngoài nhi m v hớ ệ ụ ướng d n các em ti p nh nẫ ế ậ
ki n th c văn hóa mà còn ph i hình thành cho các em nh ng khác ni m vế ứ ả ữ ệ ềnhân cách, đ o đ c Vì x a nay trong vi c đào t o con ngạ ứ ư ệ ạ ười, văn chương v nẫ
đượ ử ục s d ng nh m t công c đ c hi u Không ai có th ph nh n t m quanư ộ ụ ắ ệ ể ủ ậ ầ
tr ng c a văn chọ ủ ương trong vi c xây d ng và gi gìn đ o đ c xã h i, đúngệ ự ữ ạ ứ ộ
nh vai trò xã h i nhân văn c a nó N u nói ngư ộ ủ ế ười giáo viên là kĩ s tâm h nư ồthì đi u đó đúng nh t v i các cô giáo d y văn Vì văn h c chính là b môn dề ấ ớ ạ ọ ộ ễgây xúc đ ng vui bu n, tác đ ng nhi u nh t đ n th gi i n i tâm c a conộ ồ ộ ề ấ ế ế ớ ộ ủ
người
Trang 7Tuy v y, trong th c t gi ng d y, nhi u ngậ ự ế ả ạ ề ười giáo viên coi nh đi u nàyẹ ề
mà h c cho r ng d y đ o đ c trong nhà trọ ằ ạ ạ ứ ường là vi c c a giáo viên chệ ủ ủnhi m và giáo viên gi ng d y b môn Giáo d c công dân Trong m c tiêu bàiệ ả ạ ộ ụ ụ
d y có m c đích tình c m, thái đ cho h c sinh, thê nh ng khi lên l p, gióaạ ụ ả ộ ọ ư ớviên l i ch lo làm sao truy n th đạ ỉ ề ụ ược h t, đế ược đ y ddue ki n th c sáchầ ế ứgiáo khoa mà không chú ý t i vi c giáo d c tình c m, thái đ cho h c sinh Cóớ ệ ụ ả ộ ọ
th nói, nguyên nhân d n đ n tình tr ng xu ng c p đ o đ c c a h c sinh cóể ẫ ế ạ ố ấ ạ ứ ủ ọnhi u, trong đó không th không đ c p đ n lí do này.ề ể ề ậ ế
2.3 N i dung và gi i pháp th c hi n: ộ ả ự ệ
Chương trình Ng văn l p 10 C b n đữ ớ ơ ả ược phân ph i h c 03 ti t/tu n.ố ọ ế ầQua kinh nghi m gi ng d y, tôi nh n th y, giáo viên d y văn có th k t h pệ ả ạ ậ ấ ạ ể ế ợgiáo d c t tụ ư ưởng, đ o đ c cho h c sinh trong b môn c a mình qua hai hìnhạ ứ ọ ộ ủ
th c: Qua m t s bài đ c hi u văn b n trong sách giáo khoa và qua rèn luy nứ ộ ố ọ ể ả ệ
kĩ năng làm bài ngh lu n xã h i.ị ậ ộ
* Giáo d c t t ụ ư ưở ng, đ o đ c cho h c sinh qua các gi đ c hi u văn ạ ứ ọ ờ ọ ể
b n: ả
M c tiêu đ u tiên và quan tr ng nh t c a m t gi đ c văn là giáo viênụ ầ ọ ấ ủ ộ ờ ọ
hướng d n h c sinh khai thác, phân tích nh ng giá tr n i dung và ngh thu tẫ ọ ữ ị ộ ệ ậ
c a tác ph m văn h c Gi h c ph i gây h ng thú cho h c sinh, kh i g i choủ ẩ ọ ờ ọ ả ứ ọ ơ ợcác nh ng rung đ ng th m mĩ trữ ộ ẩ ước v đ p c a văn chẻ ẹ ủ ương ngh thu t Tuyệ ậnhiên, văn h c không ch có ch c năng nh n th c và th m mĩ, nó còn có ch cọ ỉ ứ ậ ứ ẩ ứnăng giáo d c Nhi u tác ph m Ng văn l p 10 đã kh i d y cho h c sinhụ ề ẩ ữ ớ ơ ậ ọ
nh ng tình c m nhân văn cao đ p, lành m nh, ch a đ ng trong đó nhi u bàiữ ả ẹ ạ ứ ụ ề
h c t tọ ư ưởng đ o lí sâu s c ạ ắ
Vì v y, ngay t khâu so n giáo án, tôi không bao gi b qua m t ý c aậ ừ ạ ờ ỏ ộ ủ
ph n m c tiêu bài h c, đó chính là đ nh hầ ụ ọ ị ướng tình c m, thái đ c a h c sinhả ộ ủ ọqua bài h c T vi c xác đ nh đúng m c tiêu và tr ng tâm bài h c, tôi đãọ ừ ệ ị ụ ọ ọ
hướng d n h c sinh th c hi n ph n đ c hi u đ t hi u qu H c sinh khôngẫ ọ ự ệ ầ ọ ể ạ ệ ả ọ
ch n m đỉ ắ ược giá tr n i dung và đ c sác ngh thu t c a tác ph m mà cònị ộ ặ ệ ậ ủ ẩ
nh n th c, rút ra đậ ứ ược nhi u bài h c đ o lí sâu s c Đ th c hi n đề ọ ạ ắ ể ự ệ ược đi uềnày, tôi thường s d ng hai phử ụ ương pháp:
Th nh t: Đ t ra các câu h i kh i g i đ h c sinh t rút ra bài h c t ứ ấ ặ ỏ ơ ợ ể ọ ự ọ ư
t ưở ng, đ o lí ạ Ph n này thầ ường được nêu ra cu i m i bài đ c ho c ph n ônở ố ỗ ọ ặ ầ
t p, xem nh m t khái quát, nâng cao v n đ và liên h b n thân.ậ ư ộ ấ ề ệ ả
Ví d : ụ
Trang 8- Sau khi h c xong truy n c ọ ệ ườ i “Tam đ i con gà”, em rút ra đ ạ ượ c bài h c gì ọ sâu s c nh t cho b n thân? ắ ấ ả
- Qua “Truyên An D ươ ng V ươ ng và M Châu Tr ng Th y”, em rút ra đ ị ọ ủ ượ c bài h c gì v d ng và gi n ọ ề ụ ữ ướ c?
- Bài th “Thu t hoài” c a Ph m Ng lão giáo d c chúng ta đi u gì? ơ ậ ủ ạ ữ ụ ề
Nh ng câu h i nh th v a giúp ki m tra đữ ỏ ư ế ừ ể ược m c đ ti p thu bài h cứ ộ ế ọ
c a h c sinh, v a ki m tra đủ ọ ừ ể ược năng l c đánh giá khái quát và nâng cao v nự ấ
đ , đ c bi t, góp ph n đ c l c vào vi c giáo d c t tề ặ ệ ầ ắ ự ệ ụ ư ưởng, đ o đ c cho h cạ ứ ọsinh, đ nh hị ướng cho các em nh ng gì c n h c h i, c n phát huy nh ng đi uữ ầ ọ ỏ ầ ư ề
t t đ p và đ u tranh lo i b nh ng đi u không nên Nh ng bài h c đ o đ cố ẹ ấ ạ ỏ ữ ề ữ ọ ạ ứ
t tư ưởng nhu th không ph i là nh ng giáo lí khô khan mà nó đế ả ữ ược th hi nể ệsinh đ ng qua hình tộ ượng và ngôn ng ngh thu t, ch c ch n sẽ có kh n năngữ ệ ậ ắ ắ ảlan th m sâu h n vào tâm h n và nh n th c c a h c sinh ấ ơ ồ ậ ứ ủ ọ
Th hai: T ch c cho các em th o lu n nhóm theo t ng ch đ ứ ổ ứ ả ậ ừ ủ ề
Hình th c này phát huy tình tích c c, ch đ ng c a h c sinh M i thànhứ ự ủ ộ ủ ọ ỗviên trong nhóm đ u ph i làm vi c, sau đó t p trung ý ki n đ t p trung xâyề ả ệ ậ ế ể ậ
d n phự ương án tr l i đ y đ , chính xác nh t Tôi thả ờ ầ ủ ấ ường s d ng hình th cử ụ ứnày đ i v i bài mang tính ch t khái quát, ôn t p.ố ớ ấ ậ
Ví d 1: Sau khi đ c xong ph n văn h c dân gian, giáo viên có th nêu câuụ ọ ầ ọ ể
h i đ h c sinh th o lu n, câu h i có th phân lo i theo t ng th lo i.ỏ ể ọ ả ậ ỏ ể ạ ừ ể ạ
Nhóm 1: Qua s thi anh hùng Tây Nguyên, em th y nh ng ph m ch t cao ử ấ ữ ẩ ấ
đ p nào c a ng ẹ ủ ườ i anh hùng đ ượ c ca ng i? ợ
Nhóm 2: Trong truy n c tích, tác gi dân gian đã g i g m nh ng tri t lí ệ ổ ả ử ắ ữ ế nhân sinh sâu s c gì? ắ
Nhóm 3: Bên c nh vi c ph n ánh nh ng cái đáng c ạ ệ ả ữ ườ i, truy n c ệ ườ i còn khuyên ta đi u gì? ề
Nhóm 4: Qua nh ng chùm ca dao đã h c, em hãy rút ra cho mình nh ng ữ ọ ữ bài h c nhân sinh sâu s c? ọ ắ
Ví d 2: Sau khi h c xong ph n văn h c trung đ i l p 10, bài ôn t p,ụ ọ ầ ọ ạ ớ ở ậgiáo viên có th nêu ra m t s câu h i tể ộ ố ỏ ương t nh th đ cá nhóm th oự ư ế ể ả
lu n tìm ra bài h c t tậ ọ ư ưởng đ o lí.ạ
* Ph n văn h c dân gian: ầ ọ
Trang 9Sau đây, tôi xin nêu ra m t s bài h c tiêu bi u c a ph n văn h c dânộ ố ọ ể ủ ầ ọgian mà đó thông qua s hở ự ướng d n c a giáo viên, h c snh đã rút ra nh ngẫ ủ ọ ữbài h c t tọ ư ưởng đ o lí r t ý nghĩa và thi t th c.ạ ấ ế ự
- Bài “Khái quát văn h c dân gian Vi t Nam”: Văn h c dân gian là m t bọ ệ ọ ộ ộ
ph n quan tr ng c a văn h c Vi t Nam, đóng vai trò n n t ng cho s hìnhậ ọ ủ ọ ệ ề ả ựthành và phát tri n c a văn h c vi t ph n này, ngoài ki n th c c b nể ủ ọ ế Ở ầ ế ứ ơ ảtrong sách giáo khoa, tôi đ nh hị ướng cho h c sinh ý th c tôn tr ng di s n vănọ ứ ọ ả
h c dân t c, nh n m nh vai trò nuôi dọ ộ ấ ạ ưỡng, b i đ p tâm h n con ngồ ắ ồ ườ ủi c a
b ph n văn h c này Giáo viên có th l y d n ch ng t bào hát ru, nh ng câuộ ậ ọ ể ấ ẫ ứ ừ ữ
ca dao, dân ca, nh ng câu chuy n c tích t thu u th các em đã đữ ệ ổ ừ ở ấ ơ ược nghe
bà, nghe m k … đó, ngẹ ể Ở ườ ới l n mu n nh n g i cho con tr bao đi u ýố ắ ử ẻ ềnghĩa: Lòng kính yêu, bi t n đ i v i ông bà, cha m ; tình yêu thế ơ ố ớ ẹ ương đoàn
k t anh em; d y chúng ta bi t yêu quê hế ạ ế ương đ t nấ ước, bi t s ng nhân ái,ế ố
th y chung nghĩa tình, luôn có ni m tin vào cu c s ng, vào đi u thi n vàủ ề ộ ố ề ệchính nghĩa…
“Ta l n lên b ng ni m tin r t th t ớ ằ ề ấ ậ
Bi t bao nhiêu h nh phúc có trên đ i ế ạ ờ
D u ph i khi cay đ ng d p vùi ẫ ả ắ ậ
R ng cô T m v n v làm hoàng h u ằ ấ ẫ ề ậ
Cây kh chua có đ i bàng đ n đ u ế ạ ế ậ
Chim ăn r i tr ngon ng t cho ta ồ ả ọ
Đ t đai c i c n thì ng ấ ỗ ằ ườ i sẽ n hoa ở
Gb, Hoa c a đ t, ng ủ ấ ườ i tr ng cây d ng c a” ồ ự ủ
(Nguy n Khoa Đi m)ễ ề
- Bài “Truyên An D ươ ng V ươ ng và M Châu Tr ng Th y ị ọ ủ ” n i dung ch y uộ ủ ếgiáo viên c n khai thác trong bài h c này là phân tích quá trình An Dầ ọ ương
Vương xân thành ch n đ gi nế ỏ ể ữ ước, bi k ch m t nị ấ ước và bi k ch tình yêu,ịđánh giá thái đ c a nhân dân đ i v i các nhân v t Sau khi gi i quy t xongộ ủ ố ớ ậ ả ế
nh ng n i dung trên, tôi đã cho h c sinh th o lu n các v n đ n sau:ữ ộ ọ ả ậ ấ ề
+ Bài h c d ng nọ ự ước và gi nữ ước mà ông cha ta mu n g i g m qua câuố ử ắchuy n này là gì?ệ
+ Ta h c đọ ược đi u gì v thái đ , cách đánh giá c a tác gi dân gian đ iề ề ộ ủ ả ố
v i nhân v t M Châu?ớ ậ ị
Trang 10K t qu th o lu n c ng v i s đ nh hế ả ả ậ ộ ớ ự ị ướng c a giáo viên, các em đã nh nủ ậ
th c đứ ược nhi u v n đ ý nghĩa: Bài h c c nh giác trong gi nề ấ ề ọ ả ữ ước, m i quanố
h gi a cá nhân và t p th Đ ng th i h c t p tác gi dân gian cái nhìn v aệ ữ ậ ể ồ ờ ọ ậ ở ả ừnghiêm kh c công minh v a bao dung nhân h u, v tha đ i v i m t v côngắ ừ ậ ị ố ớ ộ ịchúa đáng thương, v a đáng trách nh M Châu.ừ ư ị
- V i truy n c tích “ớ ệ ổ T m Cám ấ ”: H c sinh sẽ hi u đọ ể ược cuôc đ u tranhấ
gi a cái thi n và cái ác luôn là cu c đ u tranh gian nan, nh ng câu chuy nữ ệ ộ ấ ư ệcũng gieo vào lòng các em m t ni m tin m nh mẽ, ni m l c quan tin tộ ề ạ ề ạ ưởng
r ng cái thi n, ngằ ệ ười hi n sẽ luôn chi n th ng còn cái ác, k x u sẽ b trùngề ế ắ ẻ ấ ị
* Ph n văn h c trung đ i Vi t Nam: ầ ọ ạ ệ
Trong chương trình Ng văn l p 10 b t đ u h c các tác ph m t th k Xữ ớ ắ ầ ọ ẩ ừ ế ỉ
- th k XVIII Hai n i dung c b n c a văn h c trung đ i là yêu nế ỉ ộ ơ ả ủ ọ ạ ước và nhân
đ o Do đó, nhi u tác ph m có kh năng giáo d c cho h c sinh hai t tạ ề ẩ ả ụ ọ ư ưởngnày Tôi đã s d ng phử ụ ương pháp th ng kê, phân lo i tác ph m đã h c theoố ạ ẩ ọhai n i dung, yêu c u h c sinh x p các tác ph m (đo n trích) vào hai nhóm:ộ ầ ọ ế ẩ ạ
Nhóm 1: Tác ph m mang n i dung ẩ ộ
yêu n ướ c: Nhóm 2: Tác ph m mang n i dung ẩ ộ
nhân đ o: ạ
T lòng (Ph m Ngũ Lão)ỏ ạ Cáo b nh, báo m i ngệ ọ ười (Mãn Giác)
H ng tr v (Nguy n Trung Ng n)ứ ở ề ễ ạ Chuy n ch c phán s đ n T n Viên ệ ứ ự ế ả
(Nguy n D )ễ ữ
V n nậ ước (Pháp Thu n)ậ Tình c nh l loi c a ngả ẻ ủ ười chinh ph ụ
(Đ ng Tr n Côn)ặ ầPhú sông B ch Đ ng (Trạ ằ ương Hán
Siêu) N i s u oán c a ng(Nguy n Gia Thi u)ỗ ầễ ủ ề ười cung n ữ
Trang 11Đ i cáo bình Ngô (Nguy n Trãi)ạ ễ Truy n Ki u (Nguy n Du)ệ ề ễ
Hi n tài là nguyên khí qu c gia (Thân ề ố
Nhân Trung) Đ c Ti u Thanh kí (Nguy n Du)ọ ể ễ
Thái s Tr n Th Đ (Ngô Sĩ Liên)ư ầ ủ ộ
- Nhóm 1: Tác ph m mang n i dung yêu nẩ ộ ước đã ph n nào giúp các emầ
nh n th c đậ ứ ược quá kh l ch s đ y v vang, anh dũng c a dân t c, giáo d cứ ị ử ầ ẻ ủ ộ ụcho các em tình yêu quê hương đ t nấ ước, ni m t hào t tôn dân t c, lòngề ự ự ộcăm thù gi c, lòng quy t chi n quy t th ng k thù, tính yêu thiên nhiên; h cặ ế ế ế ắ ẻ ọ
đượ ừc t nh ng nhân v t l ch s , t các tác gi nh ng bào h c nhân cách caoữ ậ ị ử ừ ả ữ ọ
đ p, đ t đó nh n th c đẹ ể ừ ậ ứ ược b n ph n, trách nhi m c a th h mình v iổ ậ ệ ủ ế ệ ớ
vi c gi gìn và phát huy nh ng giá tr tinh th n cao quý c a cha ông.ệ ữ ữ ị ầ ủ
- Nhóm 2: Nh ng tác ph m mang n i dung nhân đ o đã kh i d y cácữ ẩ ộ ạ ơ ậ ở
em nh ng tình c m nhân văn: Bi t yêu thữ ả ế ương, đ ng c m v i con ngồ ả ớ ười; bi tếdũng c m lên án, đ u tranh v i nh ng th l c b t công, tàn b o chà đ p conả ấ ớ ữ ế ự ấ ạ ạ
người; bi t b o v , tôn vinh nh ng v đ p c a con ngế ả ệ ữ ẻ ẹ ủ ười… Nhi u tác ph mề ẩcòn d y các em c n có ni m tin l c quan tin tạ ầ ề ạ ưởng vào cu c s ng, có thái độ ố ộ
s ng không màng danh l i, coi thố ợ ường công danh phú quý…
Cũng c n nh n m nh m t đi u r ng văn h c trung đ i Vi t Nam t n t iầ ấ ạ ộ ề ằ ọ ạ ệ ồ ạ
và phát tri n trong hình thái xa h i phong ki n, ch u s chi ph i ch y u c aể ộ ế ị ự ố ủ ế ủ
h t tệ ư ưởng Nho giáo và tác gi c a văn h c trung đ i đ u là t ng l p tri th cả ủ ọ ạ ề ầ ớ ứphong ki n Vì v y nh ng m u hình nhân cách và nh ng bài h c đ o lí rút raế ậ ữ ẫ ữ ọ ạ
t nh ng tác ph m trên ít nhi u mang l i s c thái riêng c a c a t từ ữ ẩ ề ạ ắ ủ ủ ư ưởngphong ki n Nho giáo Tuy nhiên, nh ng gì thu c v đ o lí truy n th ng dânế ữ ộ ề ạ ề ố
t c, nh ng gì g i là ch t nhân văn c a con ngộ ữ ọ ấ ủ ười thì v n còn nguyên giá tr ẫ ị ở
m i th i ð i Th h tr ngày nay v n bi t cách v n d ng, ti p thu tinh hoaọ ờ ạ ế ệ ẻ ẫ ế ậ ụ ế
t tư ưởng c a cha ông cho phù h p v i hoàn c nh.ủ ợ ớ ả
Sau đây là m t s tác ph m tiêu bi u giáo viên c n hộ ố ẩ ể ầ ướng d n h c sinhẫ ọrút ra bài h c giáo d c t tọ ụ ư ưởng, đ o lí:ạ
Trang 12- Bài th “T lòng” c a Ph m Ngũ Lão: Giáo d c lí tơ ỏ ủ ạ ụ ưởng s ng cho thê hố ệ
tr : Ph i có ẻ ả ước m , hoài bão xây d ng công danh s nghi p, c ng hi n choơ ự ự ệ ố ế
đ t nấ ước; có tinh th n x thân chi n đ u, quy t chi n quy t th ng k thù.ầ ả ế ấ ế ế ế ắ ẻ
- Các tác ph m c a Nguy n Trãi: Cu c đ i, nhân cách và s nghi p thẩ ủ ễ ộ ờ ự ệ ơvăn c a Nguy n Trãi là bài h c l n v lí tủ ễ ọ ớ ề ưởng nhân nghĩa cao đ p, v t mẹ ề ấlòng u ái v i nư ớ ước, s t n trung v i đ t nự ậ ớ ấ ước…
- Bài th “Nhàn” c a Nguy n B nh Khiêm: Bài h c v l i s ng thanh cao,ơ ủ ễ ỉ ọ ề ố ốkhông mang danh l i, coi thợ ường công danh phú quý
- “Chuy n ch c phán s đ n T n Viên” c a Nguy n Du: Qua hình tệ ứ ự ế ả ủ ễ ượngnhân v t Ngô T văn và l i bình cu i truy n, h c sinh đậ ử ờ ố ệ ọ ược giáo d c tinhụ
th n sũng c m nghĩa khí, dám đ u tranh ch ng l i cái x u cái ác, cái b t côngầ ả ấ ố ạ ấ ấ
đ b o v công lí.ể ả ệ
- “Hi n tài là nguyên khí qu c gia”: Bài văn bia đề ố ược kh c đ Văn Mi uắ ể ở ế
Hà N i và n i dung c a nó đã có tác d ng không nh trong vi c đ ng viênộ ộ ủ ụ ỏ ệ ộkhích l k sĩ và th h ngệ ẻ ế ệ ười Vi t không ng ng ph n đ u h c t p đ đ đ tệ ừ ấ ấ ọ ậ ể ỗ ạthành danh góp ph n c ng hi n xây d ng đ t nầ ố ế ự ấ ước
- Nguyên Du và “Truy n Ki u”, “Đ c Ti u Thanh kí”: Cu c đ i và sệ ề ọ ể ộ ờ ựnghi p th văn c a ông là bài h c l n v t m lòng nhân đ o cao c , con m tệ ơ ủ ọ ớ ề ấ ạ ả ắông nhìn th u 6 cõi, t m lòng ông nhìn su t nghìn đ i H c tác ph m c aấ ấ ố ờ ọ ẩ ủNguy n Du, các em bi t yêu thễ ế ương trân tr ng con ngọ ười, bi t lên án cái x uế ấcái ác, bi t đ u tranh vì t do và công lí.ế ấ ự
- H c hai đo n trích “Tình c nh l loi c a ngọ ạ ả ẻ ủ ười trinh ph ” giúp các emụ
hi u nh ng b t h nh c a ngể ữ ấ ạ ủ ười ph n trong xã h i phong ki n ph i gánhụ ữ ộ ế ả
ch u, hi u c nh ng khát v ng nhân văn chính đáng mà h ao ị ể ả ữ ọ ọ ước: Đó là có
được tình yêu, h nh phúc tr n v n.ạ ọ ẹ
Nh v y, bài h c t tư ậ ọ ư ưởng đ o lí đạ ược rút ra có th là t n i dung tácể ừ ộ
ph m, cũng có khi là t chính cu c đ i, nhân cách c a tác gi B i suy choẩ ừ ộ ờ ủ ả ởcùng, văn chương là con đ tinh th n c a ngẻ ầ ủ ười ngh sĩ, qua văn chệ ương, nhàvăn mu n g i g m nh ng quan ni m, t tố ử ắ ữ ệ ư ưởng, tình c m, ả ước m khát v ng,ơ ọ
đ n v i ngế ớ ười đ c và mong ch đọ ờ ược đ c gi đ ng c m, s chia Vì v y,ộ ả ồ ả ẻ ậ
nh ng đi u xu t phát t trái tim sẽ d dàng đ n đữ ề ấ ừ ễ ế ược v i trái tim Trong quáớtrình hướng d n đ c hi u văn b n văn h c, giáo viên c n chú ý t i đi u nàyẫ ọ ể ả ọ ầ ớ ề
đ đ nh hể ị ướng tình c m, thái đ c a h c sinh.ả ộ ủ ọ
* Giáo d c t t ụ ư ưở ng đ o đ c cho h c sinh qua gi T p làm văn: ạ ứ ọ ờ ậ
Đ i v i b môn ng văn, giáo d c t tố ớ ộ ữ ụ ư ưởng đ o đ c cho h c sinh đạ ứ ọ ược
th c hi n c th , tr c ti p d ng văn ngh lu n xã h i Ngh lu n xã h i làự ệ ụ ể ự ế ở ạ ị ậ ộ ị ậ ộ