Trong bối cảnh đại dịch covid-19, phải cách ly và giãn cách xã hội, trường học đóng cửa, học sinh HS học trực tuyến trong thời gian dài…kỹ năng sống KNS chính là hành trang giúp con ngườ
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Sự xuất hiện của cuộc cách mạng 4.0 đã tác động rất lớn đến mọi mặt của đời sống xã hội, đòi hỏi con người phải có những kỹ năng cần thiết để ứng phó với mọi tình huống xảy ra trong cuộc sống
Trong bối cảnh đại dịch covid-19, phải cách ly và giãn cách xã hội,
trường học đóng cửa, học sinh (HS) học trực tuyến trong thời gian dài…kỹ năng sống (KNS) chính là hành trang giúp con người chuyển những điều đã biết đến
để thay đổi hành vi, nhờ đó mà đạt được lối sống lành mạnh, đảm bảo cân bằng
cuộc sống KNS là một phần quan trọng trong nhân cách con người trong xã hội hiện đại
Kỹ năng sống là những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội cần thiết đối với thanh thiếu niên giúp họ có khả năng học tập tốt hơn, ứng xử một cách tự tin đồng thời là một phương sách để hoàn thiện bản thân mình trước mọi người Đồng thời, kỹ năng sống giúp biến kiến thức thành những hành động cụ thể, những thói quen lành mạnh Những người có kỹ năng sống là những người biết làm cho mình và những người khác được hạnh phúc Họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của họ
Giáo dục kỹ năng sống có vai trò rất quan trọng trong sự phát triển toàn diện của con người nói chung và các em học sinh nói riêng Giáo dục khoa học
đã khẳng định mỗi cá nhân muốn tồn tại và phát triển trong một xã hội công
nghiệp hiện đại thì cần phải học: “Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình” đó như một lời khẳng định về sự bất diệt của việc
học Điều này giúp trang bị cho học sinh trung học phổ thông (THPT) những kỹ năng mềm giúp các em thích ứng với điều kiện và hoàn cảnh sống mới Đồng thời loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong cuộc sống tạo cơ hội cho các có khả năng xử lý các tình huống trong cuộc sống hàng ngày, thúc đẩy sự phát triển của cá nhân, góp phần xây dựng các mối quan hệ xã hội tốt đẹp, giảm các tệ nạn xã hội làm cho môi trường xã hội trở nên lành mạnh, trong sạch hơn Trường THPT Thọ Xuân 4 đóng trên địa bàn xã Thọ Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa Đây là một xã thuộc tả ngạn sông Chu cách xa trung tâm huyện, có kinh tế chậm phát triển, trình độ dân trí thấp Học sinh cũng vì vậy rất thiếu tự tin, các em có ngoan nhưng rụt rè và nhút nhát Thực tế, nhiều em đã đánh mất đi cơ hội phát triển bản thân trong quãng thời gian dài học tập và sự phát triển của các em sau khi tốt nghiệp do thiếu đi những kĩ năng mềm, đồng thời dễ bị tụt hậu trong môi trường xã hội ngày càng hiện đại và kéo theo nhiều
hệ lụy không tốt cho bản thân và gia đình
Giáo dục KNS cho học sinh không chỉ là nhiệm vụ của người giáo viên trong quá trình lựa chọn hình thức và phương pháp giảng dạy bộ môn mà còn là nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần thiết của giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lớp
Từ những suy nghĩ đó, tôi đã trăn trở thực hiện đề tài: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm 10A4 trường THPT Thọ Xuân 4”.
Trang 21.2 Mục đích nghiên cứu
- Tìm ra các giải pháp nhằm giáo dục kỹ năng sống cho học sinh , từ đó là động lực thúc đẩy cho cả quá trình dạy - học, giáo dục, rèn luyện các hành vi, phẩm
chất, nhân cách của học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng là một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 10A4
trường THPT Thọ Xuân 4, huyện Thọ Xuân
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Sáng kiến kinh nghiệm được viết trên cơ sở sử dụng các phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với phương pháp ứng dụng, điều tra thực tế trong quá
trình chủ nhiệm đối với khối lớp 10 trong năm học 2021 - 2022 và trước đó.
- Phương pháp tổng hợp: tập hợp các tư liệu liên quan đến đề tài.
- Phương pháp điều tra, khảo sát: về tình hình chủ nhiệm lớp trong thực tế ở nhà
trường để xác lập cơ sở thực tiễn cho đề tài
- Phương pháp phân tích: để rút ra một số kinh nghiệm giúp người giáo viên chủ
nhiệm làm tốt vai trò, nhiệm vụ được giao
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: để chứng minh tính khả thi của đề tài.
- Phương pháp thống kê: thống kê các dữ liệu, số liệu khi thực hiện đề tài.
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Kĩ năng sống là năng lực, khả năng tâm lí - xã hội của con người có thể
ứng phó với những thách thức trong cuộc sống, giải quyết các tình huống và giao tiếp có hiệu quả Dựa trên cơ sở phân tích kinh nghiệm quốc tế và thực trạng giáo dục kĩ năng sống ở Việt Nam, có thể đề xuất nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các trường phổ thông bao gồm 21 kĩ năng Trong
đó, các kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng tư duy sáng tạo, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng kiên định, kĩ năng ra quyết định,
kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, thương lượng, là những kĩ năng sống mà các em thường thực hiện trong cuộc sống hàng ngày
Giáo dục KNS là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp người học có kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng thích hợp Giáo dục và đào tạo ở bất cứ thời điểm nào cũng đều có mục tiêu là giáo dục toàn diện học sinh cả về đức, trí và các năng lực khác cho học sinh Đảng ta xác định con người vừa là mục tiêu vừa là động lực cho sự phát triển xã hội, để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cần phải có những con người lao động mới phát triển toàn diện Nếu đơn thuần chỉ thiên về đào tạo tri thức (dạy chữ), sẽ tạo nên thế hệ học sinh không toàn diện Khó ứng phó với thực tế của cuộc sống Nền kinh tế xã hội nước ta đang phát triển với một tốc độ nhanh, kéo theo đó là sự xuất hiện nhiều vấn đề mà đòi hỏi mỗi con người cần có những kĩ năng sống nhất định để có thể giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra
Thực tế hiện nay HS thiếu các kĩ năng cơ bản cần trong cuộc sống hiện đại như kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sinh hoạt tập thể, kĩ năng hóa giải căng thẳng,
Trang 3…Để cùng học tập sinh sống và làm việc trong xã hội hiện đại, những kĩ năng trên là không thể thiếu Nhiều ý kiến của các chuyên gia giáo dục và xã hội cho rằng việc rất nhiều học sinh ở nước ta hiện nay thiếu các kĩ năng để có thể đương đầu và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống Trong nhà trường phổ thông suốt thời gian dài chúng ta chỉ quan tâm đến giáo dục trí dục, nhiều trường, nhiều địa phương lấy tỉ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp, học sinh đạt điểm cao
là thước đo chất lượng giáo dục mà ít quan tâm đến sự chăm ngoan, chuyên cần,
sự tự tin và phát triển nhân cách của học sinh
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
a Thuận lợi
Trường THPT Thọ Xuân 4 được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Sở giáo dục và đào tạo, lãnh đạo huyện Thọ Xuân, Đảng uỷ và Chính quyền
xã Thọ Lập
Ban giám hiệu nhà trường rất chú ý đến việc giáo dục KNS cho học sinh, coi đây là nội dung quan trọng trong giáo dục học sinh của nhà trường
Đội ngũ giáo viên giảng dạy, cán bộ Đoàn đầy đủ đảm bảo cho việc thực thi nhiệm vụ được giao Đặc biệt, có nhiều giáo viên giàu kinh nghiệm, tâm huyết với nghề và yêu thương học sinh hết lòng, luôn dành nhiều tâm sức trong công tác giáo dục học sinh được khẳng định qua các cuộc thi của Ngành tổ chức Học sinh của nhà trường học tập trung nên rất thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục KNS cho học sinh
Phương tiện phục vụ cho các hoạt động được trang bị đầy đủ nên rất thuận lợi cho các hoạt động giáo dục tại nhà trường
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin cũng mở ra nhiều con đường để khai thác học liệu, cách thức tổ chức các hoạt động giáo dục cho học sinh sát với tình hình thực tế của nhà trường Đồng thời tiếp cận gần hơn với thế giới bên ngoài, thường xuyên bổ sung được những thông tin mới, mang tính thời
sự để rút ngắn khoảng cách giữa học với hành, giữa lý thuyết với thực tiễn, giữa miền núi với đồng bằng
b Khó khăn, hạn chế.
Trường THPT Thọ Xuân 4 đóng trên địa bàn xã Thọ Lập, khu vực có trình
độ kinh tế và dân trí còn hạn chế, lại cách xa trung tâm huyện nên có sự cách lế, học sinh ít được giao lưu, học hỏi các đơn vị trường bạn
Việc giáo dục KNS tại nhà trường chưa thực sự hiệu quả: số lần tổ chức
các hoạt động chưa nhiều, nhất là khi ảnh hưởng của dịch Co-vid 19, hoạt động
tổ chức tập trung gần như là không tổ chức được Nội dung và hình thức tổ chức hoạt động cũng chưa đa dạng, phong phú; chưa lôi cuốn và kích thích được học sinh tham gia, hưởng ứng
Năm học 2021 - 2022, tập thể lớp 10A4 có sĩ số là 41 học sinh, trong đó đa
số học sinh là con em gia đình làm nông nghiệp, một số em hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn, có em bố mẹ đi làm xa, ở với ông bà, thiếu sự quan tâm thường xuyên của bố mẹ; còn một số phụ huynh chưa thật sự để tâm đến việc học và giáo dục con cái, phó mặc cho nhà trường Ngoài ra, điểm đầu và của lớp
Trang 4gần như là thấp nhất khối, tiệm cận điểm sàn là chủ yếu Điều này là một yếu tố khó khăn đối với GVCN
Ngày đầu tiên tôi nhận lớp và sau một tiết làm quen tôi nắm được sĩ số trong lớp, trong đó nam 26 em, nữ 15 em Ấn tượng không phai mờ là các em nhìn tôi rất chăm chú lắng nghe những điều tôi giới thiệu về ngôi trường mới, về ban giám hiệu nhà trường và phổ biến dặn dò nội quy với lớp Nhưng khi tôi nhắc đến việc các em đứng dậy giới thiệu sơ qua về gia đình, về bản thân để các bạn trong lớp cùng làm quen thì ấp úng, lắp bắp, xấu hổ, không dám nói
Trước tình hình đó, tôi đã cho các em làm bài khảo sát như sau:
Chọn đáp án phù hợp nhất với em trong các câu sau đây:
Câu 1: Trong tiết chào cờ đầu tuần, nếu được mời lên hát tặng thầy cô và các bạn em sẽ
A lên hát ngay B chỉ lên khi thuộc bài hát em thích
B không dám lên D lên nhưng không hát được
Câu 2 Tổ em được phân công chuẩn bị tiết mục kịch về “Bạo lực học đường”
em sẽ:
A hào hứng tham gia B từ chối không tham gia
B sợ hãi vì lo lắng D không thể làm được trước đám đông Câu 3 Trong tiết sinh hoạt lớp em được giao trình bày ý kiến về cách khắc phục hiện tượng không học bài, em sẽ:
A chuẩn bị ý kiến nhưng không trình bày được vì ngại mọi người
B đứng trước cả lớp không thể nói được
C hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
D trình bày ý kiến nhưng chưa tự tin
Câu 4 Trong buổi chào cờ có nội dung của “Câu lạc bộ Văn học” câu hỏi đưa
ra em biết rõ đáp án, em có tự tin đứng lên trả lời câu hỏi không?
A Có B Không
C Nếu gọi nhiều lần em sẽ lên D Muốn lên nhưng ngại
Và kết quả khảo sát thu được thể hiện qua bảng sau :
(Số lượng,tỉ lệ %)
Số học sinh tự tin thể hiện 1 vấn đề trước đám
đông
6 = 14,6 %
Số học sinh ít khi thể hiện trước đám đông 12 = 29,3 %
Số học sinh không dám thể hiện trước đám
đông, gọi lên không nói được
23 = 56,1 %
Kết quả trên cho thấy: Trong tổng số 41 học sinh của lớp 10A4 chỉ có 14,6% số học sinh tự tin thể hiện một vấn đề trước đám đông, số học sinh ít thể hiện trước đám đông chiếm 29,3 % Chiếm tỉ lệ lớn nhất là số học sinh không dám thể hiện trước đám đông hoặc gọi lên không nói được Qua đó thấy được đa
số các em còn rất nhút nhát, khép mình, ít bộc lộ và ngại va chạm, ngại tham
Trang 5gia Điều đó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học tập và sự phát triển toàn diện của các em
Trước những khó khăn trên, tôi tự hứa với lòng mình cố gắng thực hiện thật tốt công tác chủ nhiệm lớp ở lớp 10A4 trường THPT Thọ Xuân 4, để làm
thay đổi nhận thức của các em, giúp các em nhận ra: “Kỹ năng sống là một phần quan trọng không thể thiếu trong cuộc sống, đặc biệt là kỹ năng thể hiện
tự tin trước đám đông của học sinh khối THPT" Bởi kỹ năng này giúp các em
tiếp cận được với nhiều cơ hội để hình thành và phát triển bản thân, giúp các em khám phá những khả năng của bản thân mình, góp phần định hướng nghề nghiệp trong tương lai Đồng thời, thu hút các em tham gia vào các hoạt động bổ ích sẽ hạn chế các tệ nạn xã hội, các trò chơi điện tử vô bổ, các trang mạng xã hội facebook, tạo nên một môi trường sống lành mạnh và hành động có ích cho
xã hội, thích ứng với môi trường học tập và môi trường cuộc sống luôn thay đổi
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Mục tiêu
Trước hết khi được phân công chủ nhiệm tôi xác định rõ: GVCN đóng vai trò như một người cha, người mẹ dạy dỗ, uốn nắn, dìu dắt các em
Tâm lý GVCN, ai cũng muốn học sinh lớp mình phụ trách luôn ngoan, học giỏi, tập thể lớp luôn học tập tiến bộ năng nổ trong các hoạt động…Vì vậy, khi tiếp nhận lớp, GVCN thường phải quan tâm xem lớp mình, học sinh nào, có bao nhiêu đối tượng học sinh để có biện pháp phù hợp Chính vì lẽ đó, người GVCN phải nâng cao khả năng sư phạm, óc sáng tạo, tăng cường khả năng tự nghiên cứu, học hỏi của giáo viên trong quá trình chủ nhiệm Đồng thời thể hiện
sự nhiệt tình, tâm huyết, không ngại khó khăn, gian khổ và sự gần gũi, thân thiện với các đối tượng HS nhằm nâng cao hiệu quả việc chủ nhiệm lớp và nâng cao kết quả học tập, rèn luyện, hoạt động phong trào cũng như việc thay đổi nhận thức, thay đổi nhân cách của các đối tượng học sinh
2.3.2 Các giải pháp thực hiện
Con đường giáo dục KNS cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp có thể được thực hiện trong những công việc hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng… qua sinh hoạt 10 phút đầu giờ, sinh hoạt lớp, các hoạt động văn nghệ, lao động, ngoài giờ lên lớp…của lớp chủ nhiệm Có rất nhiều phương pháp và hình thức
tổ chức để giáo dục kĩ năng sống cho các em, song chúng ta lựa chọn những kĩ năng sống cần thiết và phương pháp sao cho phù hợp với đối tượng học sinh lớp mình
Tôi đã giáo dục KNS cho học sinh lớp mình chủ nhiệm bằng các giải pháp sau:
2.3.2.1 Thực hiện thiết kế nội quy lớp học dựa trên tinh thần cộng tác
Theo tôi, điều thiết yếu là cần phải có những nội quy hoặc những khuôn
mẫu hành vi cho lớp học, nếu làm như vậy sẽ rất tốt cho cả học sinh lẫn giáo
viên - xây dựng mối quan hệ hợp tác và gia tăng ý thức tự chủ của học sinh.
Ngoài ra, cũng là cách giúp HS học được những kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng ra quyết định
Trang 6Ngay đầu năm học, chúng ta cần xây dựng nội quy lớp học, quy định chế
độ khen thưởng và xử phạt Các nội quy đó cần để các em tham gia thảo luận rồi
ra quyết định Việc tăng cường sự tham gia của HS trong việc xây dựng nội quy lớp học có ý nghĩa:
* Được tham gia:
- Học sinh được cung cấp thông tin, bày tỏ ý kiến, được lắng nghe và được tôn
trọng
- Học sinh tự giác đề ra nội quy, biết cách thể hiện quyền và bổn phận của học
sinh
* Sự cần thiết học sinh tham gia:
- Hiểu, tôn trọng và thực hiện tốt nội quy do chính học sinh đưa ra.
- Rèn khả năng giao tiếp, bày tỏ ý kiến và ra quyết định.
- Phát huy tinh thần tập thể, nâng cao tinh thần trách nhiệm
Ví dụ: Vào tuần thứ nhất “Ổn định nề nếp lớp học” tôi cho học sinh thảo
luận theo tổ đề ra nội quy lớp học Quan sát việc làm này tôi thấy các em hồ hởi tham gia, em nào cũng muốn đóng góp ý kiến hay cho tổ
Các tổ thảo luận các ý kiến của các bạn rất sôi nổi rồi đi đến thống nhất, cử đại diện lên trình bày trước lớp Sau đó dựa vào ý kiến của các tổ, lớp trưởng cùng cả lớp tổng hợp lại các ý kiến cử bạn trang trí thành quy ước của lớp Qua việc các em tự đưa ra ý kiến, thảo luận rồi thống nhất, tôi thấy hầu
hết HS cả lớp ghi nhớ rất cụ thể về những nội dung đã quy ước Do đó, các em
có ý thức, kỷ luật cao để thực hiện những điều mình đã nói, đã bàn, đã thống nhất Học sinh tham gia xây dựng nội quy lớp học giúp giáo viên không áp đặt, bắt buộc học sinh phải học thuộc nội quy do giáo viên đưa ra tạo nên tính thân thiện và tinh thần thoải mái cho học sinh.
Ảnh: Nội quy lớp học 10A4 2.3.2.2 Thực hiện đổi mới nội dung, hình thức tiết sinh hoạt lớp
Trong tình hình ảnh hưởng của dịch bệnh covid-19, nên dù học trực tiếp
nhưng không tổ chức chào cờ đầu tuần tại sân trường, giờ ra chơi nghỉ tại chỗ không giao lưu với lớp khác, mọi hoạt động đều diễn ra trong phạm vi lớp học
Tổ chức các hoạt động như nào để vừa không bị nhàm chán mà vẫn phát huy tính tích cực của HS, giáo dục KNS là điều tôi luôn trăn trở
Tập thể 10A4 quyết
tâm
Trang 7* Đối với tiết sinh hoạt 10 phút đầu giờ:
Hàng ngày, hàng tuần, trường tôi đều tổ chức sinh hoạt 10 phút đầu giờ Qua các buổi sinh hoạt đầu giờ, tuy ngắn ngủi, nhưng tôi đã tận dụng thời gian tạo nhiều cơ hội để lồng ghép giáo dục KNS cho các em như phân công cán sự
bộ môn giải và giải trình các bài tập trong ngày, để các em tự trao đổi nội dung bài học và phương pháp học tập; tổ chức những trò chơi ngắn, giao lưu văn nghệ, nghiên cứu tình huống.v.v Khi đó, các em được nói, được trình bày, được trao đổi chắc chắn rằng các em sẽ mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp, tránh được những buổi sinh hoạt GV chỉ lên nhắc nhở, nhàm chán, lặp đi lặp lại
mà lại gây hứng thú cho HS, khởi động tinh thần cho một ngày học mới
Ví dụ : Để giáo dục kĩ năng tự tin cho các em, tôi khuyến khích các em lên
bảng chữa bài tập Lúc đầu các em chưa mạnh dạn, chưa dám lên, nhưng dưới
sự động viên cố vũ của bạn bè, các em đã tự xung phong chữa bài cũ:
Hay để giáo dục kĩ năng "tự nhận thức giá trị bản thân", tôi đã cho in sẵn các
phiếu với nội dung:
- Sở thích của em là gì? (đọc báo, xem ti vi, du lịch )
- Cuốn truyện/sách, chương trình ti vi mà em thích nhất?
- Điểm mạnh, điểm yếu của em là gì? Em muốn làm nghề gì trong tương lai?
Sau đó, các em tự suy nghĩ và điền vào tờ rơi trong vòng 3 phút Tiếp theo tôi gọi đại diện các em trình bày quy nghĩ, quan điểm của mình
Hoặc trong khuôn khổ thời gian có hạn, tôi thường cho HS xem các video ngắn :
Ví dụ video giới thiệu về khẩu hiện “5K” và cho biết “5K” là gì và nhấn mạnh khẩu hiệu “5K” trong phòng chống dịch bệnh Covid – 19 tại trường THPT Thọ Xuân 4 Sau đó khyến khích các em về nhà sáng tác khẩu hiệu phòng chống dịch, làm video cổ vũ đeo khẩu trang góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm công dân, đảm bảo an toàn cho bản thân, tác động lan tỏa đến người thân, cộng đồng xung quanh Đồng thời vừa giúp các em tự tin hơn vừa rèn luyện kĩ năng công nghệ thông tin
Ảnh: nhảy mê say đánh bay covid
Hoặc tôi cho HS xem video giới thiệu các tấm giương đoàn viên sáng
trong học tập trên đất nước ta, trong tỉnh, trong trường:
+ Nguyễn Khánh Linh - học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Lam Sơn –
Thanh Hoá đạt huy chương Đồng trong kỳ thi Olympic Vật lý Châu Á và là nữ sinh đạt thành tích cao nhất trong kỳ thi Olympic Vật lý Châu Á năm 2019
Trang 8+ Đôi bạn Ngô Minh Hiếu và Nguyễn Tất Minh, 10 năm cõng bạn đến trường, cùng nhau tham gia kỳ thi Đại học
Ảnh : Đón em Nguyễn Khánh Linh – Huy chương Đồng Olympic Vật lý năm
2019 và đôi bạn Ngô Minh Hiếu và Nguyễn Tất Minh, trường THPT Triệu Sơn 5
- mười năm cõng bạn đến trường, cùng nhau đậu Đại học.
+ Sau đó tôi hỏi: Em học tập gì từ bạn Nguyễn Khánh Linh, đôi bạn Ngô Minh Hiếu và Nguyễn Tất Minh? Bản thân em cần phải làm gì để phấn đấu trở thành người Đoàn viên trong tương lai?
Học sinh ghi nội dung trả lời ra giấy, giáo viên chiếu câu trả lời của một số học sinh Cuối cùng, chốt lại các việc học sinh cần làm để phấn đấu trở thành đoàn viên sáng trong tương lai
Qua những tiết sinh hoạt đầu giờ như vậy, các em được tìm hiểu về các tấm gương đoàn viên tiêu biểu của đất nước, tại địa phương, được xử lí tình huống, được trình bày hiểu biểu của mình… từ đó xác định được mục tiêu phấn đấu cho mình
* Đối với tiết sinh hoạt lớp cuối tuần học:
Khác với tiết sinh hoạt mang tính chất hành chính mà đa số các giáo viên chủ nhiệm vẫn làm, tôi mạnh dạn đổi mới tiết sinh hoạt như sau:
Thông thường, giờ sinh hoạt lớp được các em chờ đợi cả tuần Cho nên, tôi đã xây dựng kế hoạch cho giờ sinh hoạt lớp khá bài bản, thường có hai nội dung: nội dung thứ nhất là nhận xét đánh giá tuần qua, kế hoạch tuần mới, nội dung thứ hai là phần vui chơi
Ở phần đầu, ngay từ đầu năm, tôi đã hướng dẫn cho ban cán sự lớp, các tổ trưởng, tự điều hành sinh hoạt theo yêu cầu của giáo viên chủ nhiệm và đặc điểm tình hình của lớp, giáo viên nêu vấn đề, gợi mở để các em học sinh trong lớp tích cực tham gia đóng góp ý kiến Ban cán sự lớp và các tổ trưởng được thay thế, có khi luân phiên nhau để trong lớp nhiều người được làm ban cán sự lớp, tổ trưởng Có như vậy, các em mới được trải nghiệm về kĩ năng sống
Còn phần thứ hai là tổ chức vui chơi, tôi ưu tiên, động viên, hướng dẫn cho những HS nhút nhát, có hoàn cảnh đặc biệt, nói năng, xử sự hay va vấp hoặc
có em có kĩ năng sống nhưng cố tình không thực hiện, không tham gia với lớp
để kịp thời giúp đỡ, uốn nắn, rèn luyện, giúp các em được trải nghiệm nhằm tạo
cơ hội cho học sinh đều được hiểu biết và thực hành KNS Kết thúc mỗi học kì, tôi hướng dẫn cho các em tự viết bản đánh giá cá nhân Nội dung đánh giá những việc mình đã làm được, mặt chưa làm được trong thời gian qua, phương
Trang 9hướng đến và những đề xuất Qua việc làm này đã giáo dục cho học sinh kĩ năng
tự đánh giá bản thân và có trách nhiệm với bản thân mình
Ví dụ : Tiết sinh hoạt đầu năm học thường là các lớp tổ chức đại hội lớp,
tôi phân công nhiệm vụ cho các em, như người viết báo cáo, tổ thư ký, người dẫn chương trình, trang hoàng, viết tham luận,…Tôi nêu vấn đề, gợi ý để các
em thực hiện quyền dân chủ của mình trong bầu cử, ứng cử, để các em tự đưa ra quyết định chọn ai để bầu, quyết định ứng cử khi nhận thấy rằng bản thân mình
đủ khả năng làm cán sự lớp Trong quá trình các em thực hiện, chúng ta cần theo dõi, hướng dẫn, dìu dắt các em, nghiêm túc trong đại hội, thực hiện tốt vai trò của mình Có nhiều học sinh đã tự quyết định ra ứng cử vào ban cán sự lớp, ban chấp hành chi đoàn và các em đã lựa chọn khách quan trong bầu cử Qua đó,
học sinh đã thực hiện được quyền dân chủ của mình và đã rèn luyện được nhiều
kĩ năng như kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng kiên định lập trường, kĩ năng thể hiện sự tự tin và kĩ năng ra quyết định.
Ảnh : Đại hội lớp đầu năm bầu ban cán sự lớp Khi tổ chức tiết sinh hoạt thành một sân chơi bổ ích, các em được thể
hiện khả năng của bản thân, được tham gia vào xây dựng kế hoạch và được học hỏi thêm nhiều kiến thức thông qua các trò chơi bổ ích, được giáo dục các kỹ năng sống cần thiết giúp học sinh ứng phó được với các tình huống xảy ra trong cuộc sống
Ví dụ: Tiết sinh hoạt tuần 10 lớp tại lớp 10A4 được tổ chức như sau:
Nội dung các hoạt động thực hiện trong tiết sinh hoạt lớp:
Hoạt động 1: Nhận xét, đánh giá hoạt động tuần 10 (10 phút).
- Lớp trưởng nhận xét, đánh giá các mặt hoạt động của lớp: Đạo đức – tác
phong, học
tập, các hoạt động khác
- Ý kiến góp ý, bổ sung của các thành viên trong lớp.
- Lớp trưởng đưa ra những tồn tại mà lớp mắc phải trong tuần 10, lấy ý kiến về
cách khắc phục các tồn tại Lớp trưởng xin ý kiến tư vấn của giáo viên chủ nhiệm
- Giáo viên chủ nhiệm khái quát lại các ưu, nhược điểm lớn, nổi bật trong tuần
10
Hoạt động 2: xây dựng phương hướng hoạt động tuần 11 (10 phút).
- Giáo viên tổ chức lớp thành 8 nhóm, hoạt động nhóm trong 4 phút: thảo luận
các hoạt động cần làm về đạo đức – tác phong, học tập, các hoạt động khác trong tuần 11
Trang 10+ Đại diện nhóm 2 báo cáo, các nhóm khác bổ sung Các nhóm đổi chéo kết quả
và chấm điểm cho nhóm bạn
- Giáo viên chủ nhiệm chiếu bản phương hướng các hoạt động trong tuần 11, đối
chiếu, yêu cầu các nhóm bổ sung những nội dung còn thiếu cho nhóm bạn, giáo viên chủ nhiệm chốt các nội dung cần hoạt động trong tuần 11, tổng hợp kết quả làm việc nhóm, tuyên dương, khích lệ các nhóm làm tốt, động viên các nhóm chưa làm tốt
Hoạt động 3: Giáo dục kỹ năng sống và trò chơi (25 phút).
*Trò chơi: Rung chuông vàng
+ Luật chơi: Ban tổ chức sẽ có 10 câu hỏi, sau khi nghe câu hỏi mỗi đội chơi có
15 giây suy nghĩ và 3 giây để đưa ra đáp án, trả lời đúng được 10 điểm, trả lời
+ Khi chưa có tín hiệu trả lời, đội nào giơ tay trước coi như phạm quy câu trả lời
sẽ giành cho 2 đội còn lại
+ Hết 10 câu hỏi ba đội chơi sẽ được trọng tài công bố đội chơi thắng cuộc, nếu đội chơi nào cao điểm nhất thì đội chơi đó sẽ được nhận 1 phần thưởng của chương trình
Bộ câu hỏi sử dụng trong trò chơi:
Câu 1 Nhiệm vụ chính của học sinh khi đến trường là gì? (Đáp án: Học tập) Câu 2 Khi bạn cùng bàn ốm em sẽ
A quan tâm, động viên bạn C mặc kệ bạn
B không nói chuyện với bạn D nghĩ là bạn giả vờ ốm
(Đáp án: A).
Câu 3 Khi ở trường có bạn nam động chạm vào chỗ nhạy cảm trên cơ thể của
em, em sẽ
A thấy xấu hổ C không nói với ai
B báo với thầy cô giáo D khóc
(Đáp án: B)
Câu 4 Hành động nào dưới đây không phải là hành động bảo vệ môi trường:
A vệ sinh lớp hàng ngày C vứt rác bừa bãi
B trồng cây xanh D khơi thông rãnh nước
(Đáp án: C)
Câu 5: Tác giả của bài “Quốc ca” là ai? (Đáp án: Văn Cao)
Câu 6 Gần đây, em thấy các bạn nam trong lớp thường xuyên sử dụng điện
thoại chơi điện tử, em sẽ
A để các bạn tự do chơi C khuyến khích các bạn chơi
B chơi cùng các bạn D báo với thầy cô giáo chủ nhiệm
(Đáp án: D).
Câu 7 Giờ học kết thúc, các bạn đã ra về hết, em thấy các thiết bị điện trong lớp
vẫn hoạt động em sẽ làm gì?
A đi kêu bảo vệ C đi tắt các thiết bị điện rồi về
B mặc kệ khóa cửa đi về D báo với thầy cô chủ nhiệm
Câu 9 Cho biết số điện thoại của tổng đài chăm sóc và bảo vệ trẻ em ở Việt
Nam ?
