SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT SẦM SƠN =====***===== BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN MỘT SỐ BÀI TẬP BỔ TRỢ NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH MÔN NHẢY XA ƯỠN THÂN CHO
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT SẦM SƠN
=====***=====
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
MỘT SỐ BÀI TẬP BỔ TRỢ NHẰM NÂNG CAO THÀNH TÍCH
MÔN NHẢY XA ƯỠN THÂN CHO HỌC SINH
KHỐI 11 TRƯỜNG THPT SẦM SƠN
Người thực hiện: Tạ Minh Võ Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Sầm Sơn SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Thể dục
THANH HÓA NĂM 2022
Trang 32.3.1 Những điều kiện cần thiết trong giảng dạy nội dung nhảy xa 92.3.2 Vận dụng lý luận và các điều kiện thực tiễn vào giảng dạy 112.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
14
Trang 5BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 MỞ ĐẦU.
1.1 Lý do chọn đề tài:
Giáo dục thể chất ở trường phổ thông có mục đích là hoàn thiện thể chấtcho học sinh, góp phần đào tạo thế hệ trẻ thanh thiếu niên thành những người
phát triển cao trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng
về đạo đức để các em tham gia vào các hình thức hoạt động trong xã hội Đây làmột trong các nội dung quan trọng trong hệ thống giáo dục Việt Nam Điền kinh
là một môn cơ bản, có vai trò quan trọng đem lại sức khoẻ và phát triển cácphẩm chất thể lực như: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền, khéo léo cho con người.Trong môn điền kinh có nhiều nội dung tập luyện và thi đấu chủ yếu như: chạyngắn 60m,100m, nhảy cao, nhảy xa, chạy bền,trong đó nhảy xa là nội dung có
kỹ thuật đa dạng và phức tạp gồm nhiều giai đoạn trong kỹ thuật như: Giai đoạnchạy đà , giai đoạn giậm nhảy, giai đoạn trên không và cuối cùng là giai đoạntiếp đất Ở mỗi giai đoạn, giai đoạn nào cũng quan trọng, mỗi giai đoạn cónhiệm vụ cụ thể Để nâng cao hiệu quả và thành tích của môn nhảy xa, ngoài cácyếu tố kỹ thuật khác, sự cần thiết phải kết hợp giữa giai đoạn chạy đà và chuẩn
bị giậm nhảy một cách hợp lý có hiệu quả sao cho giậm nhảy nhanh, mạnh, tíchcực là yếu tố quan trọng
Như vậy kết quả kỹ thuật nhảy xa phần lớn đều phụ thuộc vào sức mạnhcủa các nhóm cơ, sự đàn hồi co, duỗi của chi dưới cũng như phụ thuộc vào tốc
độ chạy đà và sức mạnh của chân Mấu chốt quan trọng thành tích môn nhảy xadựa vào tố chất sức mạnh, sức mạnh tốc độ như các tài liệu chuyên môn đãkhẳng định
Qua tài liệu giáo trình điền kinh đã khẳng định vai trò và tầm quan trọngcủa các tố chất thể lực trong việc nâng cao thành tích của môn nhảy Tuy nhiêntrong lĩnh vực giảng dạy và huấn luyện thể thao ở trường phổ thông sự chú ý đếncác yếu tố riêng biệt của từng môn chưa được quan tâm đúng mức dẫn đến ảnhhưởng cho việc tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật cũng như thành tích của các em
Để chuẩn bị thể lực chuyên môn đối với môn nhảy xa đòi hỏi giáo viênphải tìm ra những bài tập để phát triển thể lực cho học sinh trên cơ sở biết vậndụng các phương pháp và biện pháp tập luyện, các bài tập được lựa chọn kỹcàng và khoa học để phổ biến và áp dụng rộng rãi vào nội dung môn học
Từ khi chưa có hướng đổi mới phương pháp dạy học, thì tất cả các mônhọc khác cũng như bộ môn thể dục thường dạy theo lối cũ, giờ học đơn điệu, tẻnhạt, giáo viên thiếu nhiệt tình, chưa năng động, dụng cụ tập luyện thiếu, họcsinh vận động quá ít, chưa tích cực năng động, chơi nhiều nên chưa đạt yêu cầulượng vận động cần thiết đối với lứa tuổi học sinh, thành tích thấp Điều này đãảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cơ thể học sinh, chưa thúc đẩy sự phát triểntoàn diện ở các em, thành tích nhiều môn thể thao - điền kinh chưa cao Vì vậy
Trang 6các bài tập bổ trợ chuyên môn là yếu tố quan trọng của quá trình hình thành kỹthuật động tác Bài tập bổ trợ chuyên môn nhằm tác động có hiệu quả, có chủđích vào việc phát triển các tố chất thể lực (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéoléo và mềm dẻo cùng khả năng phối hợp vận động) và kỹ xảo động tác của cácmôn thể thao Trong kỹ thuật nhảy xa nói chung và kỹ thuật nhảy xa kiểu “ưỡn
thân” được giảng dạy ở cả 3 năm học Một trong những yếu tố ảnh hưởng trực
tiếp đến thành tích nhảy xa kiểu “ưỡn thân” là việc nắm bắt đúng kỹ thuật, để
thực hiện được yêu cầu này các giáo viên đều sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên
môn để củng cố và nâng cao kỹ thuật cho học sinh Những bài tập bổ trợ nhảy
xa kiểu “ưỡn thân” có vai trò quan trọng, tác động có chủ đích, hiệu quả vào
các giai đoạn của kỹ thuật Qua kiểm tra, đánh giá kết quả học tập nội dungNhảy xa Kiểu “ưỡn thân” của học sinh chúng tôi nhận thấy tỷ lệ phần trăm họcsinh nắm bắt kỹ thuật còn kém, dẫn đến thành tích nhảy xa chưa cao như mongmuốn Từ những vấn đề nêu trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu:
“Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích môn nhảy xa ưỡn thân cho học sinh khối 11 tại trường THPT Sầm Sơn”
nhằm lựa chọn ra những bài tập bổ trợ kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân nhằm nâng caothành tích cho các em học sinh khối 11
1.2 Mục đích nghiên cứu.
- Nhằm mục đích phát triển thể lực toàn diện cho học sinh, đặc biệt làphát triển sức mạnh của chân
- Phát hiện những học sinh có thành tích tốt để bồi dưỡng thi đấu
- Từ đó tạo hứng thú học tập phát triển sức khỏe toàn diện cho các em họcsinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng: Học sinh khối 11 trường THPT Sầm Sơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
* Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu.
Trong quá trình nghiên cứu, tham khảo các tài liệu chung và chuyênmôn liên quan đến lĩnh vực giảng dạy môn nhảy xa sách giáo khoa Thể Dụclớp 11 “phần nhảy xa kiểu ưỡn thân”
* Phương pháp phỏng vấn tọa đàm.
Đây là phương pháp sử dụng nhằm xác định căn cứ, cơ sở lý luận vàthực tiễn của việc nghiên cứu hệ thống các bài tập kỹ thuật làm căn cứ để ápdụng các bài tập mới nhằm nâng cao thành tích nhảy xa
* Phương pháp quan sát sư phạm.
Thông qua quan sát thực tế việc giảng dạy - huấn luyện, thi đấu kỹthuật từ đó tìm ra những sai lầm thường mắc trong kỹ thuật nhay xa và cáchsửa chữa
Trang 7* Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
Đối tượng thực nghiệm là HS khối 11 đã được kiểm tra sức khỏe, thể lực vàthành tích trước khi áp dụng các bài tập thực nghiệm
* Phương pháp toán học thống kê.
Sau một thời gian áp dụng các bài tập nghiên cứu tôi sử dụng phươngpháp toán học thống kê để tính toán kết quả trước và sau khi nghiên cứu
- Cách thực hiện:
Trao đổi với đồng nghiệp, tham khảo ý kiến của giáo viên bộ môn, củahọc sinh khối
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm.
Đưa ra hệ thống các nhóm bài tập nhằm bổ trợ kỹ thuật nhảy xa, nhómbài tập hỗn hợp và nhóm bài tập bổ trợ thể lực Từ đó phát triển thể lực toàndiện cho các em học sinh, thông qua chuỗi các bài tập đa dạng, tạo nên hứng thúhọc tập rèn luyện tính tự giác tích cực cho các em
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Khái niệm nhảy xa:
Nhảy xa là hoạt động không có chu kỳ, gồm nhiều động tác liên kết vớinhau một cách chặt chẽ và phức tạp từ chạy lấy đà, giậm nhảy, bay trên không
và kết thúc là rơi xuống đất
2.1.2 Kỹ thuật nhảy xa.
Nhảy xa là nội dung có kỹ thuật đa dạng và phức tạp gồm nhiều giai đoạnnhư: Giai đoạn chạy đà, giai đoạn giậm nhảy, giai đoạn trên không và cuối cùng
là giai đoạn tiếp đất Ở mỗi giai đoạn, giai đoạn nào cũng quan trọng, mỗi giaiđoạn có nhiệm vụ cụ thể Để nâng cao hiệu quả và thành tích của môn nhảy xa,ngoài các yếu tố kỹ thuật khác, sự cần thiết phải kết hợp giữa giai đoạn chạy đà
và chuẩn bị giậm nhảy một cách hợp lý có hiệu quả sao cho giậm nhảy nhanh,mạnh, tích cực là yếu tố quan trọng
Chạy đà được giới hạn từ lúc bắt đầu chạy đà đến khi đặt chân vào ván
giậm, với nhiệm vụ tạo ra tốc nằm ngang lớn nhất chuẩn bị tốt cho giai đoạngiậm nhảy
Cự ly chạy đà từ 15- 20m Chạy đà với tốc độ tăng dần và đạt tốc độ lớnnhất ở những bước cuối cùng, có thể tăng tốc độ đà ngay từ đầu và đến 2/3quãng đường thì đạt tốc độ lớn nhất hoặc tăng tốc độ đà từ từ và đến gần vángiậm đạt tốc độ tối đa
Bước 1 và bước 2 có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc chuẩn bị tớigiậm nhảy, vì việc tăng độ dài bước ở bước 2 và hạ thấp trọng tâm lúc kết thúc
Trang 8nó cho phép người nhảy có thể bắt đầu nâng cao trọng tâm cơ thể ngay trước khigiậm nhảy Ở bước cuối cùng, trọng tâm cơ thể được nâng lên một chút và sau đóđược chuyển mạnh theo vòng cung lên trên lúc giậm nhảy Điều này có tác dụngtăng cường hiệu quả giậm nhảy do sử dụng được tốc độ thẳng đứng vừa tạo ra.
Nó góp phần làm giảm ảnh hưởng kìm hãm khi chuyển từ đà đến giậm nhảy
Các bước đà cuối cần đưa nhanh, mạnh, tích cực, là là mặt đất, tiếp xúcván giậm gần điểm trọng tâm cơ thể
Khi giậm nhảy cần đưa chân nhanh, mạnh, tích cực duỗi các khớp cổchân, gối, hông phối hợp nhịp nhàng với đánh tay, cánh tay ngang vai dừng độtngột, cánh tay vuông góc với cẳng tay và thân người tạo ra góc độ bay hợp lý
Do đó đối với môn nhảy xa, muốn đưa cơ thể bay một khoảng xa nhất cầnchú ý đến chạy đà và góc độ bay ra sau khi giậm nhảy Vì độ bay xa của tổngtrọng tâm cơ thể nó phụ thuộc vào bình phương tốc độ bay ban đầu và sin 2 lầngóc độ bay Chính vì vậy tốc độ bay ban đầu Vo và góc bay là 2 yếu tố quyếtđịnh đến thành tích của lần nhảy
Tốc độ bay ban đầu chính là tốc độ tổng hợp của các tốc độ thẳng đứng vànằm ngang được tạo ra do kết quả của chạy đà và giậm nhảy Ở nhảy xa, tốc độnằm ngang lớn hơn tốc độ thẳng đứng nhiều
Ngoài ra trong lần nhảy còn chịu ảnh hưởng sức cản của không khí nhưngkhông đáng kể
Giậm nhảy là giai đoạn quan trọng nhất trong nhảy xa Giai doạn giậm
nhảy bắt đầu khi đặt chân giậm nhảy vào ván giậm nhảy Lúc này chân giậmnhảy hơi khuỵu gối, sau đó dùng sức mạnh của chân và toàn thân đạp mạnhnhanh lên ván như sức bật của một chiếc lò so.Việc đặt chân lên ván giậm nhảycần thực hiện nhanh, mạnh, tích cực theo hướng từ trên xuối dưới - ra sau và tiếpxúc với ván giậm gần điểm dọi trọng tâm cơ thể (cách khoảng 1 - 1,5 bàn chân)
để không làm giảm tốc độ nằm ngang
Chân đặt xuống ván giậm bằng cả bàn và khi tiếp xúc chân hầu như thẳng
ở khớp gối Góc độ đặt chân giậm khoảng 60-650 lúc này chân lăng ở phía sauchuẩn bị đánh lăng ra trước Hai tay vung bình thường như khi chạy
Sau khi chân chạm ván, do ảnh hưởng của quán tính và trọng lực ngườinhảy gấp nhanh các khớp của chân giậm chủ yếu là khớp gối để làm giảm chấnđộng lúc đặt chân, đồng thời làm tăng các nhóm cơ chuẩn bị cho hoạt động giậmnhảy tích cực tiếp theo
Trang 9Độ gấp lại hợp lý của chân giậm khi hoãn xung không những làm ngườinhảy giữ được khối lượng lớn, trên chân lúc chống mà còn tạo điều kiện cho nóduỗi ra nhanh, mạnh hơn khi bật lên.
Nhà sinh lý học Nga Xêtrênớp đã nói: “Sự căng cơ làm nảy sinh tronglòng nó 1 thế năng tạo điều kiện phát huy sự nỗ lực của chúng lúc co lại”
Kết thúc thời kỳ hoãn xung là lúc góc độ giữa đùi và cẳng chân giậm đạtkhoảng 140 - 1450 Nếu góc độ này không hợp lý (lớn hoặc nhỏ quá) sẽ có ảnhhưởng đến hiệu quả hoãn xung và làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giậmnhảy Kết thúc giậm nhảy đùi chân lăng gần như song song với mặt đất, cẳngchân vuông góc với đùi và chân giậm bắt đầu rời đất Khi giậm nhảy tay bênchân giậm đánh mạnh từ sau ra trước lên trên và dựng lại khi cánh tay ngang vaicẳng tay vuông góc với cánh tay
Trên không được tính khi chân giậm nhảy rời khỏi ván giậm, chân giậm
đưa về phía sau, co dần lại, chân lăng từ phía trước chủ động đưa xuống dưới –
về sau phối hợp với chân giậm nhảy và ngực ưỡn căng thân ra sau, mắt nhìn lêncao, hai tay có thể chếch về sau hoặc giang ngang Tư thế 2 tay, ngực, hông và 2chân lúc này chủ động ưỡn ngực căng về sau sao cho thân người căng như mộthình cánh cung Tiếp theo gập nhanh thân trên, đồng thời 2 chân vươn ra trướchết sức tích cực, phối hợp với đánh tay từ trên cao ra trước vòng xuống dưới – rasau để chuẩn bị giai đoạn tiếp đất
Tiếp đất là lúc khi 2 chân bắt đầu tiếp đất, chủ động khụy gối để giảm
chấn động, đồng thời dướn thân, vươn 2 tay ra trước để giữ thăng bằng, không
để mông hoặc tay chạm cát ở phía sau, sau đó đứng lên đi về trước, rời khỏi hốcát Không đi sang ngang hoặc lùi vì theo luật thi đấu thành tích sẽ tính từ bộphận cơ thể chạm cát gần ván nhất
2.1.3 Một số bài tập nâng cao tố chất sức mạnh nhảy xa cho học sinh khối 11.
Trang 1015m cò cò bằng 1 chân, 15m bằng 2 chân 15m chạy nâng cao đùi, 15m chạy vớitốc độ cao.
- Chạy 2x30m tốc độ cao
- Bật nhảy lò cò
- Chạy 30m vượt vật cản
Cứ 5m lại căng dây ngang đường chạy cách mặt đất khoảng 50 60 cm
để bật nhảy qua và chạy về đích
- Bật xa tại chỗ
- Bật xa tiếp sức
Chia học sinh ra làm nhiều nhóm để thực hiện, mỗi học sinh thực hiện bật
xa liên tiếp 20m sau đó chạy quay về và học sinh tiếp theo thực hiện tương tựcho đến hết nhóm
- Bật nhảy tại chỗ luân phiên bằng 2 chân lên bục cao
- Sức mạnh bột phát: Là một dạng đặc biệt của sức mạnh tốc độ đó là khảnăng huy động sức mạnh lớn nhất trong thời gian ngắn nhất Sức mạnh bột phátđòi hỏi khả năng phối hợp sức mạnh đối với các động tác có sức cản lớn thì sứcmạnh càng trở lên quan trọng
Như vậy: Sức mạnh được thể hiện ở nhiều mặt hoạt động thực thể lựckhác nhau Trong nhảy xa cần sức mạnh tốc độ và sức mạnh bột phát
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2.2.1 Về cơ sở vật chất.
Trường THPT Sầm Sơn, sân tập nhỏ chưa đáp ứng được yêu cầu giảngdạy và huấn luyện thể dục thể thao Với đội ngũ giáo viên có trình độ chuyênmôn và kinh nghiệm công tác lâu năm Đặc biệt trong lĩnh vực thể dục thể thao,đây là một mặt rất quan trọng của giáo dục toàn diện Trong nhiều năm gần đâythành tích thi đấu các giải thể thao: Giải học sinh giỏi TDTT THPT, Hội khỏePhù đổng cấp tỉnh nhà trường luôn đạt giải cao được các các cấp tặng nhiềubằng khen, giấy khen Có được điều đó là do nhà trường đã đầu tư cơ sở vật chấtkhang trang cho việc giảng dạy và huấn luyện thể dục thể thao
2.2.2 Về phương pháp dạy của giáo viên nhà trường.
Với số lượng 04 giáo viên thể dục năng động, có nhiều kinh nghiệm Quanghiên cứu tìm hiểu dự giờ dạy của giáo viên và một số giáo án giảng dạy thể dục,chúng tôi nhận thấy các giáo viên đã tuân thủ theo đúng chương trình và phươngpháp giảng dạy của Sở Tuy nhiên giáo viên còn thiên về giảng dạy cơ bản, còn ít
Trang 11sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn và sửa chữa sai sót kỹ thuật trong giảng dạy
và huấn luyện nhảy xa Vì kỹ thuật nhảy xa ưỡn thân là kỹ thuật khó nên việcnghiên cứu lựa chọn ứng dụng một số bài tập bổ trợ chuyên môn và sửa chữa sailầm thường mắc trong nhảy xa ưỡn thân mà cụ thể là giảng dạy kỹ thuật chạy đà,giậm nhảy, trên không là ba giai đoạn quan trọng rất cần thiết để hoàn thiện kỹthuật, nâng cao hơn nữa thành tích nhảy xa cho học sinh nhà trường
Tóm lại: cơ sở vật chất dành cho giảng dạy giáo dục thể chất của nhà trường
là tương đối đầy đủ Tuy nhiên phương pháp sử dụng trong giảng dạy và huấnluyện giáo dục thể chất của giáo viên còn ít sử dụng các bài tập bổ trợ chuyênmôn, sửa chữa kỹ thuật, nên thành tích môn nhảy xa ưỡn thân chưa cao Cụ thểtôi tiến hành kiểm tra các lớp trước thực nghiệm với kết quả như sau:
Bảng Kết quả Nhảy xa “Kiểu ưỡn thân” trước thực nghiệm của HS 4 lớpthực nghiệm
Nguyên nhân: Nhịp điệu toàn đà không ổn định "độ dài các bước", tăng
tốc độ quá sớm hoặc quá muộn Tư thế xuất phát không ổn định
Biện pháp sửa: Tổ chức cho học sinh chạy đà nhiều lần, nhịp điệu tăng
tốc độ và hạ thấp trọng tâm để chuẩn gị giậm nhảy tốt, chú ý vạch báo hiệu Tập
tư thế xuất phát cố định
+ Chạy đà tốc độ không cao:
Biện pháp sửa: Tổ chức cho học sinh chạy tốc độ cao ngoài đường chạy.
Chạy tốc độ cao trong đường chạy hướng vào hố nhảy
+ Chạy đà không có tư thế chuẩn bị giậm nhảy:
