SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT LƯƠNG ĐẮC BẰNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO DỤC Ý THỨC SỬ DỤNG ĐIỆN AN TOÀN, TIẾT KIỆM CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI 22: HỆ THỐNG ĐIỆN QUỐC
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LƯƠNG ĐẮC BẰNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC Ý THỨC SỬ DỤNG ĐIỆN AN TOÀN, TIẾT KIỆM CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI 22: HỆ THỐNG
ĐIỆN QUỐC GIA CÔNG NGHỆ 12
Người thực hiện: Hoàng Thị Nhàn
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THPT Lương Đắc Bằng
SKKN thuộc môn: Công Nghệ
Trang 2THANH HÓA NĂM 2022
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm
3
2.4.1 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đến chất lượng giảng
dạy và giáo dục học sinh
17
2.4.2 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đến chất lượng giảng
dạy và giáo dục của bản thân , của đồng nghiệp
18
2.4.3.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đến phong trào giáo dục
trong nhà trường và địa phương
19
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong xu thế đổi mới và đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, nền kinh tế, xã hội của nước ta trong những năm gần đây ngàycàng phát triển với tốc độ cao Nước ta cũng đạt được nhiều tiến bộ trong côngcuộc điện khí hóa phục vụ đời sống và sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, kỹthuật, góp phần nâng cao và cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân.Nguồn cung cấp trên lưới điện quốc gia ngày càng phát triển Nhiều làng quêvùng sâu, vùng xa nay đã có điện về thắp sáng, phục vụ sản xuất, kinh doanh.Nhờ điện năng, năng suất lao động được nâng cao góp phần cải thiện đời sống,lao động chân tay dần dần đã được thay thế bằng máy móc, thúc đẩy sự pháttriển khoa học kỹ thuật Cho đến thời điểm này, đa số hộ dân của cả nước đãđược sử dụng điện từ điện lưới quốc gia Điện thực sự đã góp phần nâng caochất lượng cuộc sống của người dân Song điện cũng chính là nguyên nhân tiềm
ẩn tai nạn nguy hiểm, nếu sơ ý hoặc thiếu hiểu biết khi tiếp xúc với điện sẽ bị tainạn rất thương tâm kể cả đối với người sản xuất ra điện cũng như đối với người
sử dụng nó Thế nhưng, điều đáng quan tâm là trình độ hiểu biết về điện củanhiều người lại không tỷ lệ thuận với tốc độ điện khí hóa, với đà phát triển củakhoa học, công nghệ Do vậy, tình trạng sử dụng điện tùy tiện, bất cẩn, chủ quangây nên những hậu quả đáng tiếc cũng ngày càng tăng
Qua nhiều năm giảng dạy môn công nghệ phần kĩ thuật điện tôi thấy rằng
đa số học sinh trong quá trình học rất thích tìm hiểu và tò mò về các thiết bịđiện, các dụng cụ điện, không những ở trường mà cả ở gia đình các em Tuynhiên, các em chưa ý thức được sử dụng như thế nào cho an toàn, tiết kiệm Do
đó, dạy an toàn điện và sử dụng điện tiết kiệm cho học sinh có tầm quan trọngđặc biệt và không thể thiếu đối với học sinh khi học kỹ thuật điện của chươngtrình Công nghệ lớp 12 Bởi vì, khi các em học sinh đã hiểu rõ rằng sử dụngđiện phải đảm bảo an toàn và đúng mục đích thì mới phòng và tránh đượcnhững tai nạn nguy hiểm do điện gây ra ngoài ý muốn Từ đó bản thân các em
sẽ có ý thức hơn khi sử dụng điện trong học tập cũng như trong sinh hoạt hàngngày Từ việc được giáo dục ở trường về vấn đề an toàn và tiết kiệm điện các
em có thể tuyên truyền và thúc đẩy việc sử dụng điện an toàn và tiết kiệm cho
gia đình, người thân, bạn bè và nhân dân nơi cư trú Nếu được như vậy, tôi nghĩrằng tình trạng tai nạn do điện gây ra sẽ giảm và đồng thời sẽ giảm kinh phítrong việc điều trị những thương tật do tai nan điện gây ra Qua những phân tíchtrên, tôi chọn đề tài :
“GIÁO DỤC Ý THỨC SỬ DỤNG ĐIỆN AN TOÀN, TIẾT KIỆM CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC BÀI 22: HỆ THỐNG ĐIỆN QUỐC GIA.CÔNG NGHỆ 12”.
1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Đề tài nhằm khẳng định việc giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn, tiếtkiệm là cần thiết Nó trang bị cho học sinh ý thức bảo vệ tính mạng, tài sản của
Trang 4gia đình, của người thân các em và cho toàn xã hội khi sử dụng điện năng Từ đógiúp học sinh nắm vững những kiến thức cơ bản về an toàn điện, biết vận dụngvào cuộc sống đồng thời biết hướng dẫn và tuyên truyền, vận động mọi người xung quanh có ý thức sử dụng điện an toàn và hợp lý.
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Học sinh lớp 12 Trường THPT Lương Đắc Bằng, Huyện Hoằng Hóa , TỉnhThanh Hóa Trong phạm vi của chương mạch điện xoay chiều ba pha sách Côngnghệ lớp 12
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Theo dõi, kiểm tra học sinh qua các thao tác thực hành, qua các bài kiểm tra
thường xuyên, giữa kì, cuối kì
- Sách Công nghệ lớp 12 và thu thập thông tin qua báo, đài, qua mạng Internet
để cập nhật thêm những thông tin, hình ảnh cần thiết
1.5.NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
- Đưa các hình ảnh minh họa cho từng nội dung bài học để tạo hứng thú cho họcsinh, đồng thời kích thích sự tư duy, khám phá , tìm tòi kiến thức
- Thông qua bài học lồng ghép, tích hợp nội dung sử dụng điện an toàn, tiếtkiệm để học sinh có được những kỹ năng cơ bản đối với bản thân , gia đình và
xã hội
-Đưa ra các câu hỏi tình huống để rèn luyện ý thức và giáo dục đạo đức cho họcsinh
II NỘI DUNG
2.1.CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
Có thể nói điện năng là nguồn động lực cho máy, là nguồn năng lượng cho
máy và thiết bị Tạo điều kiện phát triển tự động hóa sản xuất và nâng cao đờisống con người Điện rất cần thiết cho cuộc sống và sản xuất, vì các tác dụngcủa dòng điện đều được ứng dụng vào khoa học – kĩ thuật Nhất là vào thời đạivăn minh khi những máy móc, vật dụng con người sử dụng hàng ngày đều cầnphải có điện Do quá phụ thuộc vào điện cho nên vì lý do nào đó mà mất điện thìchắc chắn rằng sinh hoạt của cộng đồng sẽ bị ngưng trệ, sản phẩm bị đình trễ
Có thể nói rằng hiện nay điện là một phần không thể thiếu đối với cuộc sống
của chúng ta
Ngay khi sản xuất ra điện, khoa học cũng đã phân tích đầy đủ các tácdụng của dòng điện và đồng thời cũng đã phân tích được các tác hại của dòngđiện là rất nguy hiểm khi đi qua cơ thể con người Với mạng điện hạ áp, conngười có thể bị nguy hiểm bởi tia hồ quang hay do điện giật Với mạng điện cao
áp, ngoài những nguy hiểm trên, con người còn có thể bị phóng điện qua khôngkhí khi đến quá gần các bộ phận mang điện cao áp gây bỏng, làm chết người.Thực tế cho thấy phần lớn tai nạn về điện là do chạm phải vật mang điện, dẫnđiện hoặc do vật có điện áp xuất hiện bất ngờ, những tai nạn này thường xảy ra
vì người dùng điện dễ xem thường, không thực hiện các biện pháp an toàn khi
sử dụng và sửa chữa điện So với các loại tai nạn khác thì tai nạn điện cũngthuộc loại nguy cơ cao, có thể gây chết người trong thời gian rất ngắn và điềunguy hiểm nhất là người bị tai nạn không cảm nhận được mối nguy hiểm đe dọa
mình Theo pháp lệnh “Bảo hộ lao động” quy định, mọi người tiếp xúc với dụng
Trang 5cụ, thiết bị điện đều phải được tổ chức học tập, huấn luyện chu đáo về an toànđiện Ngoài ra, việc tổ chức các lớp dạy nghề, phát triển các dịch vụ lắp đặt, sửachữa điện khu vực nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, những nơi mới có điện cũng là việc làm rất cần thiết.
Chính vì vậy, thông qua bài học: “Hệ thống điện quốc gia” của chươngtrình Công nghệ lớp 12 để giáo dục học sinh ý thức sử dụng điện an toàn, tiếtkiệm là việc rất thực tế và rất cần thiết
2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
So với các loại tai nạn khác thì tai nạn điện cũng thuộc loại nguy cơ cao, có
thể gây chết người trong thời gian rất ngắn và điều nguy hiểm nhất là người bị tainạn không cảm nhận được mối nguy hiểm đe dọa mình
Có rất nhiều vụ tai nạn điện xảy ra như:
- Vụ tai nạn điện ở huyện Nam Đàn Nghệ An Chiều 14/10/2021 HS lớp 5trường tiểu học Nam Anh huyện Nam Đàn đang vừa học vừa sạc điện thoại thìbất ngờ chiếc điện thoại phát nổ làm cháy sang quần áo và bị bỏng nặng em đãkhông qua khỏi thật đau lòng
-Vụ việc 6 HS bị điện giật ngay tại cổng trường (do trời mưa sét đánh dây điện
bị đứt) ở huyện Châu Thành (Long An) vào chiều 13/10/2018 khiến 2 em tửvong tại chỗ , 4 em bị thương nặng phải đi cấp cứu
-Tại Quảng Ngãi trong lúc công nhân đang thi công dựng trụ khung sắt dướiđường dây 220 KV trước công trình xây dựng bị vướng vào dây điện gây giậtlàm hàng loạt người bị nạn
- Tại địa phương cũng đã xảy ra một số vụ tai nạn điện rất thương tâm trong đó
có các gia đình phụ huynh học sinh Nguyên nhân là do không hiểu được mức
độ nguy hiểm của dòng điện đến cơ thể con người, không thực hiện các biệnpháp an toàn khi sử dụng và sữa chữa điện tại gia đình
- Qua thực tế giảng dạy ở trường THPT các năm qua, tôi nhận thấy trong xuhướng hiện nay học sinh không chú trọng nhiều đến môn Công Nghệ, một phầnnhỏ các em học để thi khối, một phần học để thi môn tự chọn tốt nghiệp Vì vậytích hợp nội dung vào bài học để gây hứng thú cho học sinh cũng là một vấn đềcần quan tâm góp phần giúp học sinh chủ động trong việc nắm kiến thức vàhứng thú nhiều hơn đối với môn học
Trước đây khi chưa áp dụng lồng ghép giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn,tiết kiệm cho các em thông qua bài học trong tiết dạy tôi nhận thấy rằng sự hiểubiết của các em về sự nguy hiểm của dòng điện rất mơ hồ và chưa có ý thức sửdụng điện tiết kiệm, nhiều em còn chủ quan và tự ý tháo lắp sữa chữa các đồđiện , nhiều học sinh khi hỏi về mức độ nguy hiểm của dòng điện khi đi qua cơthể như thế nào các em không biết Sau đây là kết quả khảo sát về ý thức sửdụng điện an toàn khi chưa áp dụng sáng kiến này:
Năm
học Lớp
sĩ
số Mức độ hiểu biết tốt
Mức độ hiểu biết khá
Mức độ hiểu biết trung bình
Chưa có ý thức ATĐ
Trang 6là rất cần thiết
2.3 GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
Dưới đây là đề xuất về các bước tiến hành xây dựng chuyên đề theo định hướngtích hợp dựa trên chương trình giáo dục phổ thông môn công nghệ
Chuyên đề: HỆ THỐNG ĐIỆN QUỐC GIA.
I NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
1 Nội dung 1: Khái niệm về hệ thống điện quốc gia.
2 Nội dung 2: Sơ đồ lưới điện quốc gia.
3 Nội dung 3: Vai trò của hệ thống điện quốc gia.
4 Nội dung 4: Tích hợp nội dung giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn, tiết
kiệm và hiệu quả
II.MỤC TIÊU
Sau bài học, học sinh đạt được:
1.Kiến thức:
- Hiểu được khái niệm và vai trò của hệ thống điện quốc gia
- Hiểu được sơ đồ lưới điện quốc gia
- Biết sử dụng điện an toàn, tiết kiệm
2 Kĩ năng:
- Vẽ được sơ đồ hệ thống điện và lưới điện.
- Tiếp tục rèn luyện kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Năng lực tự học: Tự giác học bài cũ, đọc trước bài mới, sưu tầm tư liệu
và tranh về các nhà máy điện, các trạm điện, các lưới điện
- Năng lực giải quyết vần đề: Khoa học và sáng tạo trước các tình huống
và các câu hỏi đặt ra trong bài học
- Năng lực thẩm mỹ: Biết giữ gìn các đồ dùng điện trong nhà sạch sẽ và
an toàn, biết sắp xếp vị trí các đồ dùng và thiết bị điện trong nhà một cách khoahọc và hoạt động hiệu quả
- Năng lực giao tiếp và năng lực hợp tác: Sử dụng ngôn ngữ có tínhthuyết phục cao, tổ chức hoạt động nhóm, lắng nghe ý kiến các bạn khi thảoluận giải quyết vấn đề của bài học và hợp tác giải quyết vấn đề của xã hội
III CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên:
Trang 7* Thiết bị dạy học, học liệu:
- Giáo án soạn trên phần mềm Microsoft office Word và giáo ánPowerPoint, laptop, máy chiếu
- Tranh ảnh về hệ thống điện.
- Tranh về các nguyên nhân gây tai nạn điện
- Tranh ảnh hậu quả gây ra khi sử dụng điện không đúng cách
- Tranh ảnh các nhà máy sản xuất điện
- Máy chiếu, máy tính
- Phiếu học tập:
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc trước bài 22 công nghệ 12
- Vẽ và sưu tầm tranh về hệ thống điện và sơ đồ lưới điện
3 Tiến trình bài học
HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (3 phút)
1.Mục tiêu của hoạt động 1
- Giúp cho học sinh có được khái niệm về hệ thống điện quốc gia
2 Phương pháp/kỹ thuật:
- Phương pháp: nêu vấn đề, đàm thoại thảo luận nhóm
- Kỹ thuật: đặt câu hỏi và trình bày
3 Hình thức tổ chức hoạt động:
- Cá nhân/nhóm
4 Phương tiện dạy học:
- Kế hoạch bài dạy; tranh ảnh; thước chỉ tranh ảnh; phiếu học tập
Bước 1: Giao nhiệm vụ.
- GV: Hình ảnh dưới đây thể hiện điều gì?
Trang 8
- HS: quan sát hình ảnh
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS: quan sát hình ảnh trả lời: Đây là bản đồ hệ thống điện 500KV được liên kết giữa 3 kh vực Bắc ,Trung, Nam thành hệ thống điện toàn quốc
GV nhận xét nhanh mức độ ý thức thực hiện nhiệm vụ của HS trong hoạtđộng này và chuyển ý vào bài học
Như vậy cô thấy các em đã có những hiểu biết ban đầu về hệ thống điệnquốc gia Để có được hệ thống điện quốc gia cần phải có những yếu tố nào , vaitrò của nó ra sao cô trò chúng ta cùng tìm hiểu nhé
HOẠT ĐỘNG 2:
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1 Mục tiêu của hoạt động 2 :
- Hiểu được vai trò của hệ thống điệ quốc gia.
- Hiểu được sơ đồ lưới điện quốc gia
2 Phương pháp/kỹ thuật:
- Phương pháp: đàm thoại, hoạt động nhóm
- Kỹ thuật: đặt câu hỏi
Trang 93 Hình thức tổ chức hoạt động:
- Cá nhân/ nhóm /cả lớp
4 Phương tiện dạy học:
- Kế hoạch bài dạy; hình ảnh phóng to, tranh ảnh (GV chuẩn bị trước
Trạm tăng áp
NMĐ số 2
Đường dây 10.5kV
22KV
Đường dây 220kV
Đường dây
Trạm giảm áp
Đường dây tới tải
0.4kV
Trạm biến áp 3 cấp
Trang 10Yêu cầu HS đọc SGK, kết hợp với quan sát hình ảnh Điền vào phiếu học tập.
Bước 2 :kiến thức mở rộng: Yêu cầu HS trả lời câu hỏi sau:
Kể tên các loại nhà máy sản xuất điện? ưu , nhược điểm của từng loại nhà máy? Cho HS quan sát hình ảnh điền vào phiếu học tập
Hình1 Hình 2 Hình 3
Trang 11
- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, trao đổi, nhận xét lẫn nhau.
- GV nhận xét về kết quả của các nhóm, chỉnh sửa những nội dung chưa đạt yêu
cầu, động viên khuyến khích những cá nhân, nhóm có thành tích tốt
Tiêu thụ điện năng
Với sự xuất hiện đường dây truyền tải điện năng Bắc-Nam 500 kv (dài
1870km) , hệ thống điện Việt Nam đã trở thành một hệ thống điện quóc gia cung cấp điện năng cho toàn quốc
Phiếu học tập số 2 :
STT Tên các nhà máy điện Ưu, nhược điểm
Hình1 Nhà máy nhiệt điện ƯĐ : Hiệu suất cao, giá hành rẻ, ngăn lũ
lụt ,cung cấp nước ngọt cho hạ du
NĐ :Tác động xấu đến môi trường, nguy cơ vỡ đập, xây dựng vốn dầu tư lớn , xa nơi phụ tải
Hình 2 Nhà máy thủy điện ƯĐ : Mặt bằng xây dựng nhỏ,vốn đầu tư
ít, gần nơi phụ tải
NĐ :khí thải ảnh hưởng lớn đến môi trường, chi phí vận hành cao, hiệu suất thấp
Hình 3 Nhà máy điện dùng sức
gió
ƯĐ : phong phú, dồi dào, sạch về sinh thái, hiệu quả cao
NĐ : Chi phí cao, không ổn định, mật
độ năng lượng thấp, ô nhiễm tiếng ồn
Trang 12Hình 4 Nhà máy điện dùng
năng lượng mặt trời
ƯĐ : Phong phú, bền vững, sạch về sinhthái, không gây tiếng ồn, hiệu quả cao
NĐ : Chi phí xây dựng cao, không ổn định ngày , đêm, mật độ năng lượng thấp, chất thải từ việc sản xuất và sử dụng pin mặt trời ảnh hưởng tới môi trường
Hình 5 Nhà máy điện nguyên tử ƯĐ : Có sản lượng điên lớn, không tạo
ảnh hưởng nhà kín, ít ảnh hưởng đến môi trường, nhiên liệu độc lập
NĐ : chi phí xây dựng khổng lồ, vận hành , sửa chữa, bảo dưỡng yêu cầu trình độ kỹ thuật cao, sử dụng năng lượng không thể tái tạo , xử lí chất thải hạt nhân rất khó khăn
Câu trả lời của nhóm HS được ghi vào vở ghi cá nhân
Tùy thuộc vào vị trí địa lý, địa hình trình độ khoa học kỹ thuật của mỗi quốc gia để xây dựng loại nhà náy phù hợp
Nội dung 2: Sơ đồ lưới điện quốc gia(5 phút) Bước 1: Giao nhiệm vụ
- GV: Trình chiếu hình ảnh trên máy chiếu
II Sơ đồ lưới điện quốc gia :
1 Khái niệm :
Lưới điện quốc gia làtập hợp gồm đường dâydẫn, các trạm điện vànơi tiêu thụ điện
2 Cấp điện áp của lưới điện :
Phụ thuộc vào mỗi quốcgia, có thể có nhiều cấpkhác nhau
+ Lưới điện truyền tải66kV trở lên
+ Lưới điện phân phối35kV trở xuống
