Với tưcách là một giáo viên giảng dạy bộ môn Tin học ở Trung Tâm GDNN - GDTXthành phố Thanh Hóa, tôi tự nhận thấy rằng việc nghiên cứu ứng dụng CNTT đểnâng cao hiệu quả dạy và học tin họ
Trang 1MỤC LỤC
Trang
1 Mở đầu 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 3
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 3
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
2.3.Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6
2.4.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 11
3 Kết luận và kiến nghị 17
3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 17
Tài liệu tham khảo 18
Trang 21 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết công nghệ thông tin có một vai trò vô cùng quantrọng và không thể thiếu trong sự phát triển của xã hội, giải quyết các vấn đề cấpbách của xã hội, cũng như trong đổi mới phương pháp học tập trong thời kì mới.Điều đó càng thấy rõ hơn trong hai năm qua khi cả thế giới bị Covid hoàn hoành
và gây tổn thất nghiêm trọng về người cũng như nền kinh tế của thế giới Nếunhư công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo không phát huy điểm mạnh chắcrằng nhân loại sẽ vô cùng vất vã trong việc kết nối thông tin trên toàn cầu, cũngnhư tìm ra loại Vacxin nhanh nhất hay hàng trăm triệu học sinh cũng như ngườilao động có thể làm việc và học tập trực tuyến để vừa đảm bảo chống dịch vừahọc tập và gia tăng sản xuất
Với vai trò to lớn của công nghệ thông tin với sự phát triển như vũbão, nước ta đã và đang ứng dụng những thành tựu của công nghệ thông tintrong lĩnh vực đời sống xã hội một cách triệt để mang lại nhiều tiện ích và côngsức cho người dân Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT vào việc dạy học ở nước tavẫn còn hạn chế so với các quốc gia trên thế giới và chưa đồng bộ ở các vùngmiền khác nhau Vì vậy việc lấy học sinh là chủ động trong đổi mới PPDH vàứng dụng CNTT góp phần vào việc đổi mới PPDH là việc làm cần thiết và quantrọng của ngành giáo dục trong giai đoạn hiện nay
Chính vì xác định được tầm quan trọng của bộ môn Tin học, nên Nhànước ta đã đưa môn tin học vào trong nhà trường và ngay từ tiểu học học sinhđược tiếp xúc với môn tin học để làm quen dần với lĩnh vực CNTT, tạo nềnmóng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo Với tưcách là một giáo viên giảng dạy bộ môn Tin học ở Trung Tâm GDNN - GDTXthành phố Thanh Hóa, tôi tự nhận thấy rằng việc nghiên cứu ứng dụng CNTT đểnâng cao hiệu quả dạy và học tin học lớp 11 là rất cần thiết, nhằm đổi mớiphương pháp dạy học trong bộ môn học mới này có hiệu quả hơn, giúp học sinh
có thể nắm được bài một cách trực quan hơn
Hiện nay, hầu hết các em chưa chú trọng đến việc học, do vậy khả năng tựhọc và sáng tạo là rất hạn chế Là một giáo viên được công tác và giảng dạy tạiTrung tâm GDTX thành phố Thanh Hóa, tiếp cận với đối tượng học sinh hướngnghiệp GDTX mức THPT – các em không đủ điều kiện vào học các trườngTHPT trên địa bàn thành phố Điều đó cũng đồng nghĩa với tỷ lệ học sinh yếukém về văn hoá cao hơn các trường THPT khác Để hoàn thành tốt nhiệm vụđược giao bản thân không chỉ hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn mà còn cầnnắm bắt tâm lý học sinh, quan tâm giúp đỡ với từng đối tượng cụ thể, đặc biệt làđối tượng học sinh bỏ tiết, không ghi bài hoặc không chú ý vào bài giảng trênlớp Kịp thời uốn nắn động viên, khích lệ, tạo điều kiện để các em thấy đượctầm quan trọng của môn Tin học trong nhà trường Môn tin học lớp 11 - phần
Trang 3Excel là một phần tương đối khó với học sinh Trung tâm GDTX thành phốThanh Hóa nhất là các công thức toán học và hàm nói chung, các công thức vàhàm làm cho học sinh khó nhớ và dễ bị nhầm lẫn nêú như các em không cóhứng thú học tập và không được hỗ trợ kịp thời trong khi thực hành hay cácđược áp dụng vào một số bài toán trong thực tiễn thì sẽ không đọng lại kiến thứccho các em, không gây được hứng thú học tập cũng như đạt kết quả cao trongmôn học.
Qua thực tế công tác giảng dạy của bản thân và đồng nghiệp trong những
năm qua, tôi đã đúc rút được: “Làm việc nhóm trong thực hành sử dụng hàm
If trong Excel của nghề Tin học văn phòng – Nhằm nâng cao tính hiệu quả cho học sinh Trung tâm GDNN - GDTX thành phố Thanh Hóa” với mong
muốn giúp các em có kĩ năng thực hành tôt hơn, thu hút được những em ý thứckém cũng như lười suy nghĩ có thể hoàn thành các bài tập cũng như kĩ năng thựchành Excel qua đó hiểu sâu hơn về nghề hướng nghiệp Tin học văn phòng, có
đủ tri thức hoàn thiện bản thân trở thành người có ích cho xã hội
1.2 Mục đích nghiên cứu
giảng dạy thực hành phù hợp với đối tượng học sinh nâng cao hiệu quả họctập
học tập, có tinh thần trách nhiệm trong tập thể
trong Excel
nghiêm túc và hiệu quả trong giờ học thực hành
hiệu quả cao trong thực hành
1.3.Đối tượng nghiên cứu
2 lớp 11A và 11B có số lượng học sinh, năng lực học tập tương đương nhau.+ Thực nghiệm ở lớp 11A: Giảng dạy theo phương pháp làm việc nhóm trongthực hành Excel phân chia thành 3 nhóm là 3 dãy máy tính trong phòng thựchành Tin học
+ Đối chứng ở lớp 11B: Giảng dạy theo phương pháp truyền thống thôngthường là mỗi bạn 1 máy tính và làm một cách độc lập từng bạn
Trang 4- Phạm vi nghiên cứu: “Bài 26: Sử dụng các hàm Logic” trong nghề Tin họcứng dụng lớp 11 và các bài toán thực tế khi áp dụng hàm If để tính toán.
- Sử dụng máy tính để chạy các chương trình Tin học ứng dụng
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Về lí luận: Nghiên cứu qua tài liệu, sách nghề phổ thông Tin học văn phòng,
các website…
- Về biện pháp:
+ Giảng dạy trực tiếp ở 2 lớp 11A và 11B Trung tâm GDNN - GDTX Thànhphố Thanh Hóa
+ Cho làm bài kiểm tra đánh giá hiệu quả ngay sau tiết dạy
+ Phiếu thăm dò hứng thú học tập của học sinh đối với môn Tin học
+ Tổng hợp, so sánh, đánh giá kết quả và đúc rút kinh nghiệm
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Trong quá trình thực hành Tin học ứng dụng trong nghề Tin học vănphòng có rất nhiều học sinh chăm chỉ thực hành nhưng bên cạnh đó cũng rấtnhiều học sinh không tập trung làm bài hoặc làm việc riêng Từ thực tế đó việchọc nghề của các em sẽ không có hiệu quả dẫn đến học sinh không hào hứnghọc có khuynh hướng bỏ tiết hoặc làm việc riêng nhất là đối với học sinh củaGDTX Và do thời lượng dạy thực hành 1 tiết với 45 phút nhiều khi giáo viênkhó có thể hỗ trợ học sinh một cách kịp thời khi có nhiều học sinh cùng cóvướng mắc trong cùng một thời điểm
a Chọn người Trưởng nhóm
Điều kiện để được là trưởng nhóm Trong lớp mỗi bài thực hành sẽ lựachọn ra 3 bạn làm tốt nhất và có tinh thần trách nhiệm sau đó phân chia ngẫunhiên cho 3 dãy máy thực hành Trao cơ hội điều hành nhóm cho các bạn để cácbạn cảm thấy hào hứng, phấn khởi về các nhóm tạo không khí thi đua học tậpvới nhau Mỗi buổi học sẽ chọn những bạn khác nhau để bạn nào cũng nỗ lực để
có cơ hội thể hiện mình với vai trò nhóm trưởng Những bạn nhóm trưởng sẽđược thảo luận dựa trên gợi ý của giáo viên để thực hành mẫu và giải quyết cácphát sinh trong quá trình thực hành làm bài tập, từ đó các bạn ấy sẽ hỗ trợ đượccác bạn trong nhóm nếu phát sinh lỗi khi thực hành Từ đó tạo ra sự uy tín chonhóm trưởng giúp các bạn ấy tự tin và mạnh dạn hơn
Trang 5b Chọn bài tập có dạng với bài đã được hướng dẫn và các bài có ứng dụng thực tế cao.
Sau khi Giáo viên hướng dẫn mẫu bài thực hành Trong lớp sẽ có những bạn tiếpthu rất nhanh và có thể thực hành ngay Chọn 3 bạn làm tốt nhất sau đó cho thựchành lại và có kết quả tốt thì bắt đầu phân công nhiệm vụ Bài tập trong SGK vàcác bài tập ứng dụng, mỗi bài làm tối đa trong vòng 15 phút
+ Hướng dẫn nhập công thức và tính toán
+ So sánh kết quả giữa các máy trong nhóm
+ Sửa lỗi trong quá trình thực hiện
- Báo cáo kết quả
+ Nhóm trưởng sẽ báo cáo kết quả nhóm mình, nhóm nào xong trước sẽđược chấm trước và các nhóm còn lại sẽ vẫn thực hành đến hết thời gianquy định là 15 phút Sau đó sẽ chấm đến các nhóm tiếp theo
+ Công bố kết quả và cho các nhóm tự rút kinh nghiệm
(Sách giáo khoa Nghề phổ thông Tin học văn phòng lớp 11)
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
a Thực trạng về cơ sở vật chất của Trung tâm.
Trang 6Hiện nay cơ sở vật chất phục vụ dạy và học môn nghề Tin học đang đượcchú trọng hơn Trung tâm GDNN - GDTX thành phố Thanh Hóa chỉ có 30 máy
các em học thực hành, đến tiết thực hành thì phải chia ra mỗi nhóm 10 em vàmỗi em 1 máy nên nếu các em tự giác học sẽ rất hiệu quả
b Thực trạng từ phía giáo viên
Giáo viên dạy bộ môn Tin học tại Trung tâm GDNN - GDTX thành phố ThanhHóa cho tất cả các khối lớp, đôi khi còn kiêm nhiệm nhiều công tác khác… nênkhông có đủ điều kiện đầu tư thời gian, trí lực cho việc cung cấp kiến thức vàrèn luyện các kĩ năng Tin học cho học sinh
Tôi tìm hiểu năng lực học tập và tính hứng thú học môn Tin học của học
đánh giá năng lực học và thăm dò thái độ học tập của các em đối với môn nghề Tin học, kết quả được thống kê ở bảng sau:
Bảng 1: Kết quả thăm dò năng lực học tập của học sinh
Qua Bảng 1 cho thấy năng lực học tập của 2 lớp là khá đều nhau, cụ thể:
Tỉ lệ khá giỏi đều xắp xỉ 15% và tỉ lệ học sinh yếu kém cũng gần bằng nhau.Cũng qua bài kiểm tra năng lực trên cho thấy năng lực học tập của cả 2 lớp làkhông tốt, lớp 11A có tỉ lệ yếu kém là 36,7% và lớp 11B tỉ lệ này là 31,25%
Trang 7Như vậy làm thế nào để nâng cao được kết quả học tập cho các em học sinh làđiều hết sức quan trọng.
- Bảng điều tra tính hứng thú học tập của học sinh đối với môn nghề Tin học.
Bảng 2: Kết quả thăm dò tính hứng thú học tập của học sinh
Kết quả việc thăm dò hứng thú học tập của học sinh đối với môn nghề Tinhọc được thể hiện tại Bảng 2 cho thấy tỉ lệ này ở 2 lớp là ngang nhau Qua việcđiều tra này cho thấy phần lớn các em thích được học thực hành vì khi học thựchành các em nghỉ rằng sẽ được sử dụng các ứng dụng của Internet hay chơiGame chứ không hứng thú với việc thực hành các kiến thức đã học và cũng nhưkhông thích học lý thuyết vì các em cảm thấy các công thức và hàm trong Exceldài dòng, khó hiểu, hay nhầm lẫn và nhất là không được áp dụng nhiều vào thực
tế Và khi không tính toán được các em thường quay sang làm việc riêng màkhông tiếp tục thực hành
Như vậy qua bài kiểm tra tìm hiểu năng lực học tập và thăm dò thái độhọc tập của học sinh cho thấy: 2 lớp có năng lực học tập tương đương nhau, chủyếu ở mức độ trung bình (≈ 50%), tỷ lệ học sinh đạt loại yếu, kém của cả 2 lớp
là khá cao (trên 30%) mà không có em nào có bài làm đạt loại giỏi, điều đóchứng tỏ năng lực học tập của các em còn rất thấp Tỷ lệ học sinh bày tỏ thíchhọc nghề môn Tin học cũng còn ít (≈ 35%) đa số các em chỉ thích sử dụng máytính vào việc giải trí mà không muốn thực hành các bài tập được giao Do vậycần phải tìm tòi các phương pháp giảng dạy mới, các sáng kiến phù hợp với đốitượng học sinh để gây hứng thú học tập cho các em, giúp các em nâng cao khảnăng tự học, khả năng tư duy từ đó nâng cao được kết quả học tập và chất lượnggiáo dục là điều hết sức cần thiết
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để
giải quyết vấn đề.
a Đưa ra một số phương pháp hướng dẫn phần lý thuyết
Để các em cảm thấy các công thức và hàm dễ hiểu hơn như hướng dẫn cáchviết thuật toán và cách dùng địa chỉ ô cho các hàm và nhất là hàm logic If giúpcác em dễ nhớ, dễ thực hành Từ đó các em nắm vững thêm được kiến thức cóthể áp dụng tính toán một số bài toán đơn giản trong thực tiễn
b Hướng dẫn thực hành:
Trang 8Do điều kiện cơ sở vật chất có đủ số lượng máy là 30 máy với số lượng họcsinh là 30 em Với số lượng học sinh 30 em chia thành ba tổ Các tổ sẽ thi vớinhau để xem với cùng một số bài toán tương tự nhau, thì tổ nào sẽ thực hành tốthơn với thời gian ngắn nhất Ba tổ trưởng có trách nhiệm đôn đốc các bạn tổviên để giành phần thắng về với tổ mình Khi một tổ thực hành thì các bạn sẽtrao đổi và so sánh những kết quả với nhau, đồng thời phát hiện lỗi và tìm cáchkhắc phục Với việc tạo sự thi đua giữa các nhóm với nhau tạo nên sự hứng khởihọc tập
c. Đưa thêm một số bài thực tiễn để giúp học sinh hứng thú học tập
và sử dụng tốt hơn các hàm logic If.
Bài1: Với bài toán tính điểm cho học sinh.
HK I Điểm
HK II CN
Yêu cầu:
Điểm TBHK = (Điểm HS1 + Điểm HS2*2)/Tổng số điểm hệ số
- Tính Điểm HK2 = (Điểm TBHK*2 + Điểm HK)/3
- Tính Điểm CN = (Điểm HK1 + Điểm HK2*2)/3
- Loại Giỏi Điểm CN >= 8.0
- Loại Khá Điểm CN >= 7.0
- Loại TB Điểm CN >= 5.0
Còn lại là loại Yếu
Đối với yêu cầu 1: Các em dễ dàng thực hành tính được các loại điểm củamình theo công thức đã cho
Với yêu cầu thứ 2 các em sẽ thực hành với hàm If lồng nhau Đầu tiên các em sẽxác định ở đây cho bao nhiêu điều kiện và trả về bao nhiêu giá trị khi đúng và
Trang 9Phép so sánh ở đây là gì, có bao nhiêu hàm If sẽ được thực hiện Từ đấy các emviết thuật toán trước sau đó các em thực hành:
= If(Điểm CN>=8.0, “Giỏi”, If(Điểm CN>=7.0, “Khá”, If(Điểm CN>=5.0,
“TB”, “Yếu”)))
Từ thuật toán như vậy các em sẽ thực hành và tính toán theo địa chỉ ô đểcho ra kết quả học tập của mình Cũng có một số lưu ý đó là khi các em viếtthuật toán hàm If Thứ nhất là các em xác định dùng phép so sánh nào và gía trịđúng nào đứng trước, giá trị đúng nào đứng sau để bảo đảm tính logic Thứ haicác em rất hay quên dấu đóng ngoặc “)”, thì có một mẹo nhỏ là cứ có bao nhiêuvòng lặp if thì có bấy nhiêu dấu đóng ngoặc “)”
Tuy nhiên nếu các em làm riêng lẽ rất khó phát hiện những sai sót nhỏ vàsửa chữa kịp thời Nhưng khi làm việc nhóm cùng nhau thì bạn nhóm trưởng cóthể quan sát các bạn trong nhóm đang gặp vấn đề gì, vướng mắc ở đâu để hỗ trợcác bạn ấy nhanh và kịp thời giúp các bạn ấy tìm ra được lỗi sai hiểu được và rútkinh nghiệm trong khi thực hành các bài tập khác Đồng thời tạo không khí thiđua các bạn trong nhóm để đạt kết quả cao giữa các nhóm
Bài 2: Với bài toán Tính tiền điện phạt
Từ thực tế tính tiền điện trong sinh hoạt gia đình nhất là việc sử dụng điệnkhông được kiểm soát và mọi người chưa có ý thức về tiết kiệm điện làm chonguồn điện năng ngày một cạn kiệt dẫn đến việc thiếu điện trầm trọng trong cáctháng của mùa hè và là một trong những nguyên nhân gây nên việc trái đất ngàymột nóng lên Việc đưa ra các khung bậc để tính tiền điện cũng như các chế tài
xử phạt khi sử dụng điện năng vượt mức đăng kí, từ đó làm cho mọi người có ýthức hơn về việc tiết kiệm điện vì một hành tinh xanh Từ đó tôi đã đưa ra Ứngdụng hàm logic If vào việc tính tiền phạt khi sử dụng vượt khung định mức điệnnăng đã đăng ký để cho HS thảo luận nhóm, Đưa ra ý tưởng làm bài và thựchành cùng nhau theo hướng dẫn của GV
Giả sử việc tính tiền phạt theo mẫu sau :
Yêu cầu:
1 - Tính Điện năng TT = Chỉ số mới – Chỉ số cũ
Trang 10- Vượt khung = Điện năng TT – 200 KW
2 Tính Tiền phạt :
- Nếu vượt khung <0 : không phạt
- Nếu vượt khung <100: Số vượt khung * 5000đ
- Nếu vượt khung <200: số vượt khung *10000đ
- Nếu vượt khung > = 200: Số vượt khung * 15000đ
3 Tính Tổng cộng số Điện năng TT, Vượt khung, Tiền phạt, Thuế GTGT,Thành tiền
Qua bài toán tính tiền điện GV đưa ra nhận xét về việc tiêu thụ điện củacác gia đình và đưa ra một số cách giúp tiết kiệm điện trong gia đình GV giaocho các nhóm về nhà tự thực hiện tính tiền điện trong gia đình HS và rút ra đượccách thức sử dụng điện trong gia đình giảm chi phí cho bố mẹ Nhóm trưởng sẽtổng hợp các bạn nhóm và thi đua xem nhóm nào nhiều bạn tiết kiệm được điệnnhất sẽ nhận 1 phần thưởng nhỏ từ GV
Bài 3: Với bài toán tính tiền lương của doanh nghiệp
Từ thực tế hiện nay về việc làm và tiền lương của sinh viên sau khi ratrường Tôi đưa ra bảng thanh toán tiền lương tháng 12 của một công ty TNHH
Từ đó cho thấy mức lương của lãnh đạo và nhân viên của một công ty làm ănphát đạt có mức thu nhập rất cao Từ đó cho thấy động lực của học sinh, sinhviên cố gắng phấn đấu học tập tốt, lao động tốt vì ngày mai lập nghiệp Với bàitập này khi đưa ra thảo luận nhóm học sinh rất hứng khởi Học sinh các nhóm lạitập trung trao đổi cách làm bài thực hành Nhóm trưởng sẽ được làm Demotrước cùng giáo viên để được lưu ý những điểm học sinh hay sai sót hay nhữngđiểm cần lưu ý Sau đó nhóm trưởng về các nhóm để tiến hành phân công cácthành viên vào bàn máy và lưu ý cách thực hành Quan sát nhóm và hỗ trợ kịpthời
Ứng dụng hàm logic If vào việc tính lương tháng 12 của công ty Đông Thành
