BỘ NÔNG NGHIỆP PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ NÔNG LÂM ĐÔNG BẮC BÁO CÁO ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NĂM HỌC 2020 2021 Tên đề tài Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón Đầu trâu tổng hợp (NPK 13 13 13 TE) đến sinh trưởng của loài cây Mỡ (Manglietia conifera) giai đoạn vườn ươm (2 5 tháng tuổi) tại vườn ươm số 1 Trường cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc Nhóm tác giả 1 Nguyễn Thị Minh Huệ Trưởng nhóm 2 Vũ Văn Trưởng Thành viên 3 Lê Xuân Chinh Thành viên Tháng 7, năm 2021 I GIỚI TH.
Trang 1BỘ NÔNG NGHIỆP PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ NÔNG LÂM ĐÔNG BẮC
BÁO CÁO ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
NĂM HỌC 2020-2021 Tên đề tài:
Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón Đầu trâu tổng hợp (NPK 13-13-13-TE) đến sinh trưởng của loài cây Mỡ (Manglietia conifera) giai đoạn vườn ươm (2-5 tháng tuổi) tại vườn ươm số 1
Trường cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc
Nhóm tác giả:
1.Nguyễn Thị Minh Huệ- Trưởng nhóm
2 Vũ Văn Trưởng- Thành viên
3 Lê Xuân Chinh- Thành viên
Tháng 7, năm 2021
Trang 2I GIỚI THIỆU
Trường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc là trường trực thuộc
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trường chịu sự quản lý nhà nước vềgiáo dục nghề nghiệp của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, quản lýhành chính về lãnh thổ của Ủy ban Nhân dân tỉnh Lạng Sơn
Nhiệm vụ của Trường là đào tạo nghề theo 3 cấp trình độ: cao đẳng, trungcấp và sơ cấp; Bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao độngtheo yêu cầu của cơ sở sản xuất, kinh doanh và của người lao động; Tham giaphổ cập nghề cho người lao động, dạy kỹ thuật và hướng nghiệp cho học sinhphổ thông; Tham gia nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ liênquan đến các nội dung đào tạo của trường và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuậtvào phục vụ sản xuất; Liên kết và hợp tác với các tổ chức: cơ sở đào tạo, nghiêncứu, sản xuất kinh doanh trong nước và ngoài nước để tổ chức đào tạo và kếthợp đào tạo với sản xuất, tăng nguồn thu; Quản lý tổ chức, viên chức và tài sảncủa Trường theo phân cấp của Bộ và quy định của Nhà nước
Hiện tại, Trường đào tạo 14 nghề trình độ cao đẳng và 19 nghề trình độtrung cấp
Đối với nhóm nghề nông-lâm nghiệp nói chung và với nghề Lâm sinh nóiriêng thì việc nghiên cứu thực nghiệm nhằm bổ sung những kinh nghiệm và kiếnthức thực tế cho giáo viên từ đó nâng cao chất lượng đào tạo, giúp giáo viênnâng cao kỹ năng nghề, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người học là việclàm hết sức cần thiết Trong đó công tác gieo ươm các loài cây để có cây contiêu chuẩn phục vụ nhu cầu trồng rừng đặc biệt là trồng rừng gỗ lớn là vấn đềđang được quan tâm
Với ý nghĩa trên chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của
phân bón đầu trâu tổng hợp (NPK 13-13-13-TE) đến sinh trưởng của loài cây
Mỡ ( Manglietia conifera) giai đoạn vườn ươm( 2-5 tháng tuổi) tại vườn ươm
số 1 Trường cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc”
Trang 3II SỰ CẦN THIẾT, MỤC ĐÍCH, MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
2.1 Sự cần thiết
Cây Mỡ có tên khoa học là Manglietia conifera Cây Mỡ là loài cây lárộng thường xanh Cây Mỡ thường sống với các loài giổi, giẻ, trâm, ngát,gội Cây Mỡ chủ yếu dùng phủ xanh đất trống, phục hồi rừng, lấy gỗ phục vụsản xuất công nghiệp chế biến, tiểu thủ công nghiệp Gỗ mỡ trắng hoặc vàngnhạt, mềm nhẹ, tỷ trọng ở độ ẩm 15% là 0,480 Dăm mịn, thịt đều, ít co rút, nứt
nẻ, ít bị mối mọt và mục Chịu được mưa nắng, dễ cưa xẻ, bào trơn, tiện, chạmtrổ, bắt sơn, đóng đinh Là loại gỗ tốt được nhân dân ưa chuộng Thường gỗ mỡđược dùng vào nhiều công việc: Làm cột, kèo nhà, làm đồ mộc, bàn ghế, gường,
tủ, công nghệ dán lạng, bút chì Gỗ Mỡ nhẹ và bền nên hay làm cung đình, nhàthờ, nhà chùa, hoành thiên, câu đối, tượng Phật, hộp khảm trai, sơn mài
Cây Mỡ là một trong những cây trồng nằm trong danh mục các loài câychủ yếu cho trồng rừng sản xuất theo 9 vùng sinh thái nhằm đáp ứng nhu cầuphát triển kinh tế lâm nghiệp và nhu cầu sản xuất kinh doanh rừng ở Việt nam
Hiện nay, trồng rừng gỗ lớn là một hướng đi mang lại hiệu quả kinh tếcao cho người dân nên trồng cây Mỡ là một trong những loài được lựa chọn đểtrồng rừng gỗ lớn đang được khuyến khích ở nhiều nơi trên cả nước
Để có cây con cây Mỡ tiêu chuẩn cung cấp cho nhu cầu trồng rừng chúng
ta cần chú ý chăm sóc cây con ở giai đoạn vườn ươm chu đáo, đúng kỹ thuật,trong đó bón phân và phân loại phân bón là một trong những nhân tố quyết địnhchất lượng cây con
Theo Nguyễn Xuân Quát (1985) để giúp cây con sinh trưởng và phát triểntốt, vấn đề bổ sung thêm chất khoáng và cải thiện tính chất của ruột bầu bằngcách bón phân là rất cần thiết Trong giai đoạn vườn ươm, những yếu tố đượcđặc biệt quan tâm là đạm, lân, kali và các chất phụ gia
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại phân bón khác nhau trong đóphân bón Đầu trâu tổng hợp của công ty phân bón Bình Điền đang được ưachuộng vì đây là dòng sản phẩm phân bón vô cơ chứa hàm lượng N-P-K cân đối13%, dòng sản phẩm có bổ sung thêm khoáng TE (các khoáng vi lượng) giúp
Trang 4cây sinh trưởng và phát triển mạnh, tăng năng suất và chất lượng cây trồng, duytrì độ phì nhiêu của đất đặc biệt loại phân này thích hợp trên nhiều loài câytrồng Đối với cây gỗ Mỡ đã có một số tài liệu hướng dẫn kỹ thuật gieo ươmnhư: “Sổ tay kỹ thuật gieo ươm một số giống cây rừng, NXB Nông Nghiệp, Hànội , 2007 của tác giả Phạm văn Điển và Triệu Minh Đức…Tuy nhiên nội dungbón phân định kỳ cho cây con ở giai đoạn vườn ươm trong các tài liệu này rấtchung chung, không xác định rõ hàm lượng, loại phân cụ thể Vì vậy việc xácđịnh chính xác lượng phân bón thúc cho cây Mỡ ở giai đoạn vườn ươm (2-5tháng tuổi) là việc làm cần thiết.
Xuất phát từ thực tế trên chúng tôi thực hiện đề tài: “ Nghiên cứu ảnh
hưởng của phân bón đầu trâu tổng hợp (NPK 13-13-13-TE) đến sinh trưởng
tại vườn ươm số 1 Trường cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc”
2.2 Mục đích của đề tài
- Bổ sung những kinh nghiệm và kiến thức thực tế cho giáo viên về gieoươm cây Mỡ nhằm nâng cao chất lượng dạy và học nghề lâm sinh, khuyến nônglâm và quản lý cây xanh đô thị
- Đề xuất các giải pháp kỹ thuật chăm sóc và bón phân cho cây Mỡ ở giaiđoạn vườn ươm
2.3 Mục tiêu của đề tài
Xác định ảnh hưởng của phân Đầu trâu tổng hợp (NPK 13-13-13-TE) ởcác nồng độ khác nhau đến sinh trưởng của cây Mỡ giai đoạn 2-5 tháng tuổitrên cơ sở đó đề xuất biện pháp kỹ thuật chăm sóc hợp lý cây con giai đoạnvườn ươm
2.4 Giới hạn của đề tài
- Chỉ dùng phân bón đầu trâu tổng hợp (NPK 13:13:13-TE) của công typhân bón Bình Điền ở các nồng độ khác nhau để đánh giá khả năng sinh trưởngcủa cây Mỡ giai đoạn vườn ươm (2-5 tháng tuổi)
- Chỉ sử dụng đất tầng B tại Hữu Lũng, Lạng Sơn và supe lân Lâm Thao
để làm hỗn hợp ruột bầu gieo ươm loài cây Mỡ
Trang 5- Các công thức thí nghiệm chỉ được bố trí tại Trường Cao đẳng Côngnghệ và Nông lâm Đông Bắc
2.5 Chỉ số đánh giá đề tài nghiên cứu
- Chiều cao cây
- Đường kính cổ rễ
- Chất lượng cây con
Trang 6III CƠ SỞ KHOA HỌC, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
Năm 1989, Trương Thị Thảo đã nghiên cứu về dinh dưỡng NPK đối vớicây Thông nhựa đã cho thấy dinh dưỡng không những ảnh hưởng đến sinhtrưởng của cây Thông nhựa mà còn ảnh hưởng đến khả năng nhiễm bệnh củacây Bón phân hợp lý làm tăng sức đề kháng của cây đối với bệnh phấn trắng
Năm 2000, Hoàng Công Đãng trong luận văn tiến sỹ đã đề cập đến ảnhhưởng của một số nhân tố sinh thái đến sinh trưởng và sinh khối của loài câybần chua, trong đó tác giả đã nghiên cứu tác động riêng lẽ của từng loại phânNPK đến sinh trưởng và chất lượng cây con bần chua…
Từ kết quả nghiên cứu của nhà bác học của nhiều nhà khoa học trongnước cho thấy đối với từng loài, từng giai đoạn phát triển khác nhau thì yêu cầu
về phân bón cũng khác nhau Các tác giả đã xác định chính xác định lượng phânbón phù hợp để cây con của các loài cây đó sinh trưởng nhanh, chất lượng tốt
Như vậy, bón phân cho cây trồng là một trong những biện pháp kỹ thuậtthâm canh đã được nghiên cứu nhiều nhất Hầu hết các tác giả đều kết luận rằngphân bón có ảnh hưởng khá rõ đến sinh trưởng của các loài cây trồng, đặc biệt làđối với cây con ở vườn ươm
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Cây con Mỡ (Manglietia conifera) giai đoạn 2-5
tháng tuổi
Trang 73.3 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu khoa học là tập hợp tất cả những biện pháp cáchthức và kỹ năng để nhận thức sự vật, hiện tượng
Nghiên cứu là một quá trình có các bước thu thập và phân tích thông tinnhằm gia tăng sự hiểu biết của chúng ta về một chủ đề hay một vấn đề
Các phương pháp nghiên cứu: Định tính, định lượng, thực nghiệm, phântích tổng hợp, quy nạp, diễn giải, phân tích lịch sử và logic
Phương pháp thực nghiệm là phương pháp thu thập thông tin dưới dạngquan sát, ghi nhận số liệu do thay đổi điều kiện xung quanh hay biến đổi đốitượng khảo sát
Trong đề tài này chúng tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
để thực hiện đề tài
3.3.1 Bố trí thí nghiệm
Bố trí ô thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên, loại thí nghiệm thực nghiệmngoài hiện trường Phương pháp bố trí thí nghiệm đảm bảo tính đồng nhất cácyếu tố tham gia thí nghiệm như: nước, ánh sáng và các biện pháp kỹ thuật.Cụthể như sau:
* Đóng bầu:
- Hỗn hợp ruột bầu: 98% đất tầng B +2% supe lân
- Đất tầng B trong thí nghiệm được lấy tại huyện Hữu lũng, Lạng Sơn với đặc điểm:
+ Feralit vàng nhạt phát triển trên đá mẹ Sa phiến thạch sét
+ Feralit vàng đỏ phát triển trên Phiến thạch sét
+ Đất có độ dày trung bình 60 - 70 cm, ít đá lẫn, độ ẩm đất trung bình, độchua pHKCl từ 3,9 - 4,5
* Xử lý hạt, gieo hạt vào bầu
- Hạt Mỡ sau khi thu hái được xử lý và gieo ngay là tốt nhất
- Thời vụ gieo hạt: Vụ chính là vụ thu (từ tháng 9 đến hết tháng 10dương lịch)
- Hạt được xử lý trong cát ẩm, nứt nanh 80% đem gieo vào bầu
Trang 8- Tưới ẩm luống bầu trước khi gieo 24 giờ
- Dùng que cấy hoặc đũa tạo lỗ giữa bầu có độ sâu 0,5-07 cm
- Tra hạt vào bầu: mỗi bầu tra 1-2 hạt
- Lấp đất kín hạt
* Chăm sóc cây con, bố trí thí nghiệm
- Sau 1 tháng chọn cây mầm có độ cao đồng đều xếp thành các khối thínghiệm (để đảm bảo chất lượng các cây trong từng khối thí nghiệm như nhau)
- Khi cây được 2 tháng tuổi tiến hành bón phân cho cây theo các côngthức thí nghiệm
-Thí nghiệm gồm 5 công thức chia thành 5 khối thí nghiệm
- Số cây TN (thí nghiệm): 100 cây/CT
+ CT1(đối chứng): Không bón phân
+ CT2: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) Nồng độ 0,3% + CT3: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) Nồng độ 0,5% + CT4: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) Nồng độ 0,7% + CT5: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) Nồng độ 1%Các công thức được chăm sóc với chế độ như nhau
* Sơ đồ bố trí thí nghiệm
Bảng 01 Sơ đồ phương pháp bố trí thí nghiệm
Ô công thức thí nghiệm
Trang 9Để đánh giá ảnh hưởng của phân bón Đầu trâu tổng hợp (NPK TE) đến sinh trưởng của loài cây Mỡ (Manglietia conifera) giai đoạn vườn ươm
13-13-13-(2-5 tháng tuổi) các công thức thí nghiệm được bón phân như sau:
- Loại phân : phân bón Đầu trâu tổng hợp (NPK 13-13-13-TE)
- Định kỳ bón: 15 ngày/lần
- Cách bón:
+ Tất cả các công thức đều dùng 3 lít nước sạch để hòa tan phân sau đódùng ô doa tưới đều cho từng công thức (100 cây/1CT).Sau khi tưới phân cáccông thức đều được tưới rửa lá bằng nước sạch
+ CT1: Không bón phân
+ CT2: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) nồng độ0,3% tức cân 9g phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) hòa tan với 3 lítnước sạch
+ CT3: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) nồng độ0,5% % tức cân 15g phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) hòa tan với 3lít nước sạch
+ CT4: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) nồng độ0,7% tức cân 21g phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) hòa tan với 3 lítnước sạch
+ CT5: Sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) nồng độ1% tức cân 30 g phân Đầu trâu tổng hợp NPK (13-13-13-TE) hòa tan với 3 lítnước sạch
Trang 10Hình 1: Phân bón Đầu trâu được cân để pha theo từng công thức
* Chỉ tiêu theo dõi:
+ Chiều cao cây
+ Đường kính cổ rễ
+ Chất lượng cây con
3.3.2 Theo dõi các chỉ tiêu
- Thu thập số liệu về sinh trưởng: Tiến hành thu thập số liệu tại các CT thínghiệm khi cây được 5 tháng tuổi
- Các cấp chất lượng: tốt, trung bình, xấu dựa trên quan sát đặc điểm hìnhthái kích thước, mức độ sinh trưởng:
+ Cây tốt: là những cây có các chỉ tiêu sinh trưởng vượt so với các chỉtiêu trung bình, không bị sâu bệnh, lá xanh thẫm
+ Cây trung bình: là những cây có chỉ tiêu sinh trưởng ở mức trung bình,không sâu bệnh, phát triển bình thường
+ Cây xấu: là những cây sinh trưởng kém, cụt ngọn, bị sâu bệnh hại
- Đo chiều cao cây Hvn là chiều dài từ gốc cây sát mặt đất đến đỉnh sinhtrưởng của cây
+ Dụng cụ đo: thước thẳng vạch đến mm
+ Cách đo: dựng thước thẳng đứng song song với thân cây và đọc số
Trang 11- Đo đường kính cổ rễ (D0):
+ Dụng cụ đo kỹ thuật đọc đến 0,1mm
+ Cách đo: đặt thước vuông góc với thân cây tại vị trí gốc cây sát mặt đất.Thân cây được kẹp giữa chân thước cố định và chân thước di động
Các chỉ tiêu trên đo đếm trong mỗi lần thu thập số liệu Kết quả điều tra đượcghi vào biểu số liệu gốc Từ đó tổng hợp, lấy giá trị trung bình và phân cấp chấtlượng cây theo các cấp chất lượng cây
Tiến hành thu thập số liệu vào cuối kỳ thí nghiệm bằng cách đo chiềucao cây, đường kính cổ rễ, đánh giá phẩm chất cây Kết quả điều tra ghi vàobiểu số liệu
Bảng 02: Phiếu điều tra cây con ở các công thức thí nghiệm.
Địa điểm: ……… Ngày điều tra ………
Công thức: ……… Người điều tra ………
gian Hvn(cm) D0(mm)
Phẩm chất Ghi chú
Bảng 03: Biểu tổng hợp ảnh hưởng của các công thức thí nghiệm
IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Qua quá trình bố trí và theo dõi thí nghiệm cũng như thu thập tổng hợp vàkiểm tra số liệu về ảnh hưởng của phân bón đầu trâu tổng hợp đối với một số chỉ
Trang 12tiêu sinh trưởng (chiều cao Hvn, đường kính cổ rễ D0,) và chất lượng (các cấpchất lượng được đánh giá dựa vào các chỉ tiêu sinh trưởng kết hợp với quan sáthính thái, màu sắc, tình hình sâu bệnh…) của cây Mỡ ở giai đoạn 2 - 5 thángtuổi, thu được kết quả như sau:
4.1 Ảnh hưởng của phân Đầu trâu tổng hợp (13-13-13-TE) đến chiều cao cây con Mỡ
Sinh trưởng là quá trình tăng lên về kích thước của các bộ phận cấu thành
cơ thể thực vật Quá trình sinh trưởng diễn ra nhanh hay chậm phụ thuộc vàonhiều nhân tố như: loài cây, cấp đất, khí hậu, các giai đoạn phát triển và loạiphân bón
Sinh trưởng về chiều cao là sự lớn lên của cây do đỉnh sinh trưởng Đỉnhsinh trưởng là nơi tập trung mô sơ cấp và tập trung nhiều tế bào phân sinh Tếbào này phân chia nhanh chóng làm ngọn cây lớn lên Cây Mỡ là loại cây ưasáng, đỉnh sinh trưởng phát triển rõ rệt có thể nhận thấy bằng mắt thường Kếtquả thí nghiệm cho thấy chỉ tiêu chiều cao cây ở các công thức khác nhau có sựsai khác, kết quả tổng hợp thể hiện ở bảng sau:
Bảng 04: Hiệu số của chỉ tiêu Hvn của các công thức sử dụng phân bón đầu trâu tổng hợp (13-13-13-TE) so với công thức đối chứng
CT4 (0,7%)
CT5 (1%)
Trang 13Biểu đồ 01: Chỉ tiêu Hvn của từng công thức thí nghiệm
Qua các bảng 04 và biểu đồ 01 trên ta thấy, về chỉ tiêu chiều cao Hvn:
- Ở công thức đối chứng, chỉ tiêu này là 22,57cm;
- Ở các công thức có sử dụng phân Đầu trâu tổng hợp (13-13-13-TE) thì
các chỉ tiêu này lần lượt là:
+ Nồng độ 0,3%: 27,82 cm tăng 5,25 cm so với công thức đối chứng
+ Nồng độ 0,5%: 32,42 cm tăng 9,85cm
+ Nồng độ 0,7%: 35,39 cm tăng 12,82cm
+Nồng độ 1%: 38,69cm tăng 16,12cm
Kết quả này chứng tỏ việc bón phân có ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng
về chiều cao Công thức thí nghiệm với nồng độ 1% có chỉ số chiều cao lớn nhất
Như vậy, trong các nồng độ phân bón Đầu trâu tổng hợp (13-13-13-TE)
thí nghiệm trên thì nồng độ 1% là nồng độ tốt nhất đối với sự phát triển chiều
cao của cây Mỡ
4.2 Ảnh hưởng của phân Đầu trâu tổng hợp (13-13-13-TE) đến
đường kính cổ rễ của cây Mỡ
Đường kính cổ rễ là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá mức độ sinh
trưởng của cây Kết quả theo dõi và thu thập về D0 được tổng hợp qua bảng sau