BỆNH HỌC ĐỘNG VẬT RỐI LOẠN TRONG DINH DƯỠNG VÀ TĂNG TRƯỞNG TẾ BÀO

Slide 1 NHỮNG RỐI LOẠN TRONG DINH DƯỠNG VÀ TĂNG TRƯỞNG TẾ BÀO PGS TS Nguyễn Văn Khanh BSTY Lê Nguyễn Phương Khanh 1 BẤT TRIỂN (APLASIA) Là sự không phát triển hoàn toàn của một cơ quan hay mô xảy ra ở giai đoạn phôi hay bào thai trong tử cung Căn nguyên khiếm khuyết di truyền, chết do tai nạn của một tế bào nhất là trong phôi, bệnh tật của thú mẹ có mang xâm nhập vào bào thai (siêu vi) Mô hay cơ quan biến mất một phần hoặc toàn thể Sự bất triển ở trong những cơ quan đôi như thận, dịch hoàn thì k.

NHỮNG R ỐI LOẠN TRONG

DINH DƯỠNG VÀ TĂNG

TRƯỞNG TẾ BÀO

PGS.TS Nguyễn Văn Khanh BSTY Lê Nguyễn Phương Khanh

1 BẤT TRIỂN (APLASIA)

Là sự không phát triển hoàn toàn của một cơ quan hay mô xảy ra ở giai đoạn phôi hay bào thai

trong tử cung.

Căn nguyên: khiếm khuyết di truyền, chết do tai

nạn của một tế bào nhất là trong phôi, bệnh tật của thú mẹ có mang xâm nhập vào bào thai

(siêu vi)

Mô hay cơ quan biến mất một phần hoặc toàn thể

Sự bất triển ở trong những cơ quan đôi như thận, dịch hoàn thì không nguy hiểm lắm

2 KÉM TRIỂN

ĐN: Tình trạng tế bào

hay cơ quan không đạt

đến kích thước bình

thường của chúng

Giảm kích thước của tế bào sau khi đã đạt đến sự phát triển đầy đủ hay trưởng thành

2.1 Căn nguyên:

•Quái trạng bẩm sinh

•Thiếu cung cấp thần

kinh vận động

•Dinh dưỡng sai lạc

•Sinh lý: cơ quan sinh dục già

•Thiếu ăn, Thần kinh, Nội tiết

•Không sử dụng: gãy xương (không cử động)

•Thuộc huyết quản: có thể do thiếu máu hay cương mạch thụ động

mãn tính

2 KÉM TRIỂN

(HYPOPLASIA) 3 BẤT DƯỠNG (ATROPHY)

2.2 Đại thể:

•Kích thước nhỏ, nhẹ

•Màu sắc bình thường hay

nhạt như cá

•Cơ quan kém triển yếu ớt

Teo nhỏ, nhão, mềm và mất cường tính

Màu sắc nhạt như khi bị thiếu máu

Ở những cơ quan có bao (lách): bao sẽ nhăn lại Các bắp cơ bất dưỡng thường có mô liên kết sợi xâm nhập

2.3 Vi thể:

Tb nhỏ hơn, hoặc số

lượng ít hơn

Có rất ít nhu mô

Nhiều mô mỡ và mô liên

kết

Tồn tại vĩnh viễn

3.3 Tầm quan trọng và hậu quả

Cơ quan hay mô bất dưỡng sẽ trở lại bình thường nếu nguyên do gây bất dưỡng được loại ra Mô bất dưỡng mất hay giảm khả năng thi hành những nhiệm vụ bình thường

4 TRIỂN DƯỠNG

(HYPERTROPHY) 5 BỘI TRIỂN/TĂNG SINH QUÁ MỨC/HYPERPLASIA

ĐN: gia tăng kích thước của mô

hay cơ quan mà không gia tăng

số lượng tế bào

là sự gia tăng kích thước của mô, hay cơ quan do gia tăng bất thường

số lượng tế bào Tăng sinh quá mức

và triển dưỡng thường xảy ra trên cùng một cơ quan và rất khó phân biệt

4.1 Căn nguyên:

-Sinh lý: sự lớn lên của tử cung

có mang

-TD bù đắp, hậu quả của những

diễn tiến bệnh lý, thường thấy

khi một cơ quan của cơ quan

đôi bị hủy diệt (thận)

-Kích thích kéo dài và lặp đi lặp lại -Xáo trộn nội tiết

-Xáo trộn dinh dưỡng -Cảm nhiễm: trái bò, trái gia cầm,

Corynebacterium renale ở bò

4 TRIỂN DƯỠNG

(HYPERTROPHY) 5 BỘI TRIỂN/TĂNG SINH QUÁ MỨC- HYPERPLASIA 4.3 Vi thể

Số tb trong một vi trường

có thể giảm đi

Có thể không ảnh hưởng

đến mô khác trong cơ quan

Số tế bào gia tăng

Mô tăng sinh có thể ép vào mô và những cấu tạo kế cận

Biểu mô tăng sinh có nhiều tầng hơn

4.4 Tầm quan trọng và

hậu quả

-Đáp ứng nhiệm vụ gia tăng

của mô hay cơ quan

-Bất hảo biến dưỡng

-Nghẽn: thấy ở thực quản

ngựa, ở hồi tràng của ngựa

và heo

Biểu mô tăng sinh sẽ biến mất nếu nguyên do được loại bỏ

MLK tăng sinh thì hiện hữu vĩnh viễn Tuyến nội tiết bội triển có thể mất một phần hay hoàn toàn nhiệm vụ và có thể gây ra những bất lợi tăng trưởng (trường hợp tuyến não thùy, giáp trạng tăng sinh quá mức)

Tăng sinh quá mức kéo dài có thể dẫn

6 THOÁI TRIỂN (ANAPLASIA): Là sự đảo ngược của một loại tế bào chuyên hóa cao thành một loại tế bào biệt hóa thấp hơn, mô bình thường thành một loại

mô phôi thai hơn và đây là một loại

thay đổi thấy trong các tế bào khối u

(tumors)

BIẾN TRIỂN (METAPLASIA): Là sự biến đổi của một loại mô thành một loại mô khác như mô liên kết sợi thành xương hay biểu mô trụ thành biểu mô vảy kép

6.1 Căn nguyên: 2

+ Xáo trộn nội tiết: VD: Bướu ở nhũ tuyến của

chó Trong tân bào này, biểu mô nang tuyến và

mô liên kết của tuyến biến triển và tạo ra biểu bì vẩy tầng, sụn, xương, cơ.

+ Xáo trộn dinh dưỡng: VD: Thiếu sinh tố A, biểu

mô khối đơn trong các tuyến thực quản gia cầm biến đổi thành biểu bì vẩy tầng

6.2 Đại thể

-Sự xuất hiện của các loại mô (xương sụn) ở

những vị trí bất thường, hay qua màu sắc.

Thí dụ: Biểu bì trụ biến thành vẩy kép, làm cho lớp

6.3 Vi thể:

Tìm thấy một loại tế bào ở vị trí bất thường

6.4 Tầm quan trọng và hậu quả

Biểu mô biến triển có thể trở lại loại tế bào nguyên thủy của nó

Sụn và xương là những thay đổi vĩnh viễn

và không biến mất cho dù căn nguyên

được loại bỏ