Tài liệu hướng dẫn điều chỉnh nội dung CT hiện hành theo CT GDPT 2018 môn Đạo đức - lớp 5

Bản sửa 22 12 2020 BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN HỖ TRỢ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Hợp đồng số 89/2020/HĐKT RGEP/ĐT 1 2/IC/14 3 TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 5 HIỆN HÀNH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH MỚI Hà nội 12 2020 MỤC LỤC Trang Các chữ viết tắt 3 I Giới thiệu tổng quan 4 II Mục tiêu 7 III Nội dung 8 Nội dung 1 Rà soát, điều chỉnh nội dung dạy học Đạo đức lớp 5 hiện hành theo Chương trình Đạo đức lớp 5 mới[.]

BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN HỖ TRỢ ĐỔI MỚI GIÁO DỤC PHỔ THÔNG

Hợp đồng số 89/2020/HĐKT-RGEP/ĐT-1.2/IC/14_3

-TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN

ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 5 HIỆN HÀNH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU

CHƯƠNG TRÌNH MỚI

Hà nội 12.2020

Nội dung 1 Rà soát, điều chỉnh nội dung dạy học Đạo đức

lớp 5 hiện hành theo Chương trình Đạo đức lớp 5 mới

8

Nội dung 2 Tổ chức dạy học nội dung điều chỉnh, bổ sung

Đạo đức lớp 5 hiện hành theo định hướng phát triển năng

GDĐT Giáo dục và Đào tạo

Dự án Hỗ trợ đổi mới GDPT (GDPT) do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT)thực hiện với sự hỗ trợ từ Ngân hàng thế giới (WB) Mục tiêu của Dự án là nângcao kết quả học tập của HS thông qua các hoạt động: (i) Điều chỉnh và thực hiệnChương trình (CT) theo hướng tiếp cận dựa trên năng lực; (ii) Nâng cao hiệu quảgiảng dạy bằng việc biên soạn, thực hiện sách giáo khoa (SGK) phù hợp với CTđiều chỉnh Tổng số vốn của Dự án là 80 triệu USD, trong đó vốn vay là 77 triệuUSD từ Hiệp hội phát triển quốc tế (IDA) và vốn ngân sách đối ứng là 3 triệuUSD Thời gian thực hiện Dự án từ năm 2016 đến hết năm 2020.

Dự án gồm 4 thành phần:

Thành phần 1: Hỗ trợ phát triển CT

Kết quả đầu ra của thành phần 1 gồm: (i) CT GDPT mới, gồm CT tổng thể vàcác CT môn học, hoạt động giáo dục (sau đây môn học và hoạt động giáo dục gọichung là môn học) với các năng lực được tích hợp theo yêu cầu được ban hành; (ii)Hướng dẫn cho các nhà xuất bản mong muốn phát triển SGK theo CT mới; (iii)Một hệ thống tập huấn, bồi dưỡng GV và cán bộ quản lý GD qua mạng toàn diện

và đầy đủ chức năng; (iv) Tất cả GV được tập huấn, bồi dưỡng và hỗ trợ thông quatập huấn trực tiếp và qua mạng cũng như hỗ trợ của GV cốt cán và cán bộ CT ởtrường học để có được sự hiểu biết đầy đủ về CT mới và những gợi ý đối vớinhững thực hành trong lớp học nhằm thực hiện thành công CT và SGK mới

Thành phần 2: Hỗ trợ biên soạn và thực hiện SGK theo CT.

Kết quả đầu ra của thành phần 2 gồm: (i) Bộ SGK mới do Bộ GDĐT tổ chứcbiên soạn được phê duyệt cho phép sử dụng, Tài liệu hướng dẫn sử dụng SGK vàcác tài liệu sư phạm khác phù hợp với CT mới cho các trường khó khăn; (ii) Tăngtính sẵn có của SGK cho HS ở các trường khó khăn có thể mượn; (iii) SGK điện tửmột số môn học được biên soạn và thử nghiệm; (iv) SGK song ngữ (tiếng Việt -tiếng một số tiếng dân tộc thiểu số có chữ viết) được biên soạn đối với một số mônhọc

Thành phần 3: Hỗ trợ đánh giá và phân tích kết quả học tập để liên tục cải tiến CT và chính sách GDPT.

Kết quả đầu ra thành phần 3 gồm: (i) Trung tâm Phát triển bền vững chấtlượng GDPT quốc gia (NCSDGEQ) và Trung tâm Khảo thí ngoại ngữ quốc gia(NCFLT) được thành lập và xây dựng với các trung tâm chính ở Hà Nội và các vănphòng vệ tinh ở 4 địa điểm khác trên cả nước; (ii) Một nhóm chuyên gia kỹ thuật

và quản lý chịu trách nhiệm phát triển CT và đo lường chất lượng GD phổ thôngđược tích hợp và đào tạo, tập huấn trong việc lãnh đạo và quản lý hoạt động củaNCSDGEQ; (iii) Hệ thống đánh giá diện rộng quốc gia mở rộng sẽ được phù hợpvới CT mới và chính sách mới của Bộ GDĐT về khảo sát HS dựa trên mẫu ở từngcấp học; (iv) Cải thiện tính hiệu lực và tính tin cậy của các kỳ thi quốc gia (tốtnghiệp THPT và kỳ thi vào Cao đẳng/Đại học), tạo thuận lợi cho việc phát triển vàphê duyệt đánh giá dựa vào năng lực tích hợp; (v) Bộ phân tích kết quả học tập của

HS một cách toàn diện theo CT mới, với sự quan tâm đặc biệt đến tiến bộ của HSnghèo và HS có hoàn cảnh khó khăn, (vi) hệ thống khảo thí tiếng Anh cho HS ViệtNam, tương đương với các công cụ kiểm tra tiếng Anh học thuật và chuyên nghiệpnhư TOEIC, TOEFL, IELTS, ; (vii) Truyền thông dự án được thực hiện đểchuyển tải thông điệp đến các bên liên quan bảo đảm đúng thời hạn và chính xác

Thành phần 4: Quản lý Dự án

Dự án được quản lý, kiểm toán, đánh giá, giám sát tốt bảo đảm quy định củaChính phủ Việt Nam và WB; các chuyên gia tư vấn quốc tế/Việt Nam và các thànhviên Ban Quản lý Dự án được bố trí văn phòng làm việc tập trung với đầy đủ thiết

bị văn phòng theo quy định; Khung chính sách quản lý an toàn môi trường và xãhội (ESMF), Khung đánh giá tác động xã hội khi thực hiện đổi mới CT, SGK và

Kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số (EMDP) được xây dựng và áp dụng trong quátrình thực hiện Dự án

Cả bốn thành phần trên đóng góp vào việc thay đổi các mức độ đối với mụctiêu chung của Dự án là tạo ra một CT được điều chỉnh, SGK và các công cụ đánhgiá rõ ràng, nhất quán và phù hợp với các mục tiêu học tập đối với hệ thống trườnghọc tại Việt Nam

Triển khai thực hiện Thành phần 1 của dự án, ngày 26/12/2018, Bộ GDĐT đãban hành CT GDPT tại Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT (sau đây gọi tắt là CTmới), trong đó quy định lộ trình áp dụng CT mới như sau:

Như vậy, đến năm học 2024-2025 cả nước mới áp dụng đại trà CT mới ở tất

cả các lớp Trong giai đoạn “chuyển tiếp” từ CT hiện hành sang CT mới theo lộtrình trên, cần hướng dẫn điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học các mônhọc, hoạt động giáo dục CT hiện hành theo định hướng phát triển phẩm chất, nănglực của CT mới, nhất là đối với các môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc ở cáclớp cuối cấp tiểu học và cuối cấp THCS; cụ thể:

- Cần triển khai thực hiện nội dung và phương pháp dạy học (sau khi đã điềuchỉnh) đối với HS học lớp 5 CT hiện hành từ năm học 2020-2021 để những HS nàyhọc lớp 6 CT mới từ năm học 2021-2022

- Cần triển khai thực hiện nội dung và phương pháp dạy học (sau khi đã điềuchỉnh) đối với HS học lớp 9 CT hiện hành từ năm học 2021-2022 để những HS nàyhọc lớp 10 CT mới từ năm học 2022-2023

Để thực hiện được mục tiêu này, dự án tổ chức biên soạn Tài liệu hướng dẫnđiều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học các môn học, hoạt động giáo dục CThiện hành theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS, trong đó có môn Đạo đứclớp 5

II MỤC TIÊU

1 Mục tiêu chung

Tài liệu hướng dẫn điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học môn Đạođức lớp 5 trong CT hiện hành theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS nhằmcung cấp, hướng dẫn cụ thể cho GV trường Tiểu học nói chung, GV dạy môn Đạođức lớp 5 nói riêng những hiểu biết về sự cần thiết, cách thức điều chỉnh nội dungdạy học, phương pháp và kĩ thuật dạy học để phát triển phẩm chất, năng lực HStheo yêu cầu của CT mới, góp phần triển khai đúng tiến độ và có chất lượng Thông

tư số 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ GDĐT và Nghị quyết số 88/2014/QH13, Nghịquyết số 51/2017/QH14 của Quốc hội

CT mới thay đổi căn bản hướng tiếp cận dạy học từ việc tập trung chủ yếu vàomục tiêu trang bị kiến thức sang ứng dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tiễn

và phát triển phẩm chất, năng lực của HS Sự thay đổi về mục tiêu này đặt ra yêucầu đối với GV đang dạy CT hiện hành: (i) Điều chỉnh nội dung dạy học của CTxây dựng theo hướng tiếp cận nội dung nhằm phát triển phẩm chất, năng lực HS;(ii) Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triểnphẩm chất, năng lực HS Như vậy, tài liệu này nhằm mục tiêu kép là hướng dẫn

GV khắc phục hạn chế của CT, SGK hiện hành theo yêu cầu của CT mới và nângcao năng lực để đáp ứng yêu cầu dạy học môn Đạo đức ở lớp 5 theo CT mới

2 Mục tiêu cụ thể:

Tài liệu hướng dẫn sẽ giúp GV dạy môn Đạo đức lớp 5 CT hiện hành:

a) Biết cách phân tích, so sánh các nội dung, yêu cầu cần đạt (chuẩn đầu ra)của CT môn Đạo đức lớp 5 trong CT GDPT 2018 với nội dung, chuẩn kiến thức, kĩnăng CT môn Đạo đức lớp 5 hiện hành, trong đó tập trung phân tích mục tiêu, yêucầu cần đạt của các chủ đề nội dung làm cơ sở cho điều chỉnh nội dung dạy họccủa CT môn Đạo đức lớp 5 hiện hành; lựa chọn phương pháp, hình thức, phươngtiện dạy học; phương pháp, hình thức, công cụ kiểm tra, đánh giá kết quả học tậptheo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS đáp ứng yêu cầu CT mới

b) Biết cách lập ma trận tổng thể đối chiếu quan hệ giữa: các chủ đề nội dung;yêu cầu cần đạt; các chỉ báo phẩm chất, năng lực; phương pháp dạy học; kiểm tra,đánh giá môn Đạo đức lớp 5 trong CT mới làm cơ sở điều chỉnh nội dung dạy học

CT môn Đạo đức lớp 5 hiện hành

c) Vận dụng được hiểu biết về cơ sở lý thuyết, nguyên tắc về dạy học pháttriển năng lực để dạy học môn Đạo đức lớp 5 CT hiện hành đáp ứng yêu cầu của

CT mới

d) Vận dụng được mô hình cấu trúc bài học và các tiêu chí đánh giá bài họcphát triển phẩm chất, năng lực HS để thiết kế bài học ứng với các chủ đề nội dungcủa môn Đạo đức lớp 5 CT hiện hành

III NỘI DUNG

NỘI DUNG 1

Rà soát, điều chỉnh nội dung dạy học Đạo đức lớp 5 hiện hành theo Chương

trình Đạo đức lớp 5 mới Hoạt động 1: Phân tích, so sánh giữa cấu trúc, nội dung chương trình môn Đạo đức lớp 5 mới với chương trình Đạo đức hiện hành.

Mục tiêu hoạt động: HV phân tích, so sánh được giữa cấu trúc, mạch nội dung và

các nội dung của Chương trình Đạo đức lớp 5 mới với các chủ đề nội dung củaChương trình môn Đạo đức hiện hành

Thông tin cơ bản:

1) Về cấu trúc và các mạch nội dung của chương trình Đạo đức mới và chươngtrình Đạo đức hiện hành

- Chương trình Đạo đức trong Chương trình GDPT mới gồm các lĩnh vực: giáo dụcđạo đức, giáo dục KNS, giáo dục pháp luật, giáo dục kinh tế

Các nội dung trong lĩnh vực giáo dục đạo đức, lại được cấu trúc thành các mạchtheo 5 phẩm chất chủ yếu, đó là: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, tráchnhiệm

- Chương trình Đạo đức hiện hành gồm các chuẩn mực hành vi đạo đức và phápluật Các chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật trong chương trình được cấutrúc thành các mạch nội dung theo năm mối quan hệ của HS với bản thân, vớingười khác, với công việc, với cộng đồng, đất nước, nhân loại và với môi trường tựnhiên Tuy trong chương trình Đạo đức hiện hành không đề cập đến nội dung giáodục KNS và giáo dục pháp luật nhưng những nội dung này cũng đã được tích hợpvào các bài trong chương trình.

2) Chương trình môn Đạo đức lớp 5 mới ( CT năm 2018)

Chăm chỉ Vượt qua khó khăn

Trung thực Bảo vệ cái đúng, cái tốt

3) Nội dung Chương trình môn Đạo đức lớp 1 – lớp 5 hiện hành (CT 2006)

Chương trình hiện hành (2006) Mạch

Tự làm lấyviệc của mình

Trung thựctrong học tập

Em là HS lớp5

Có tráchnhiệm về việclàm của mìnhGiữ gìn sách

vở, đồ dùng

học tập

Gọn gàng,ngăn nắp

Tiết kiệmtiền của

Tiết kiệmthời giờ

Nhớ ơn tổtiên

Quan tâm,chăm sóc ông

bà, cha mẹ,anh chị em

Biết ơn thầygiáo, cô giáo

Tình bạn

Lễ phép,

vâng lời thầy

giáo, cô giáo

Biết nói lờiyêu cầu, đềnghị

Chia sẻ vuibuồn cùngbạn

Kính trọng,biết ơnngười laođộng

Kính già, yêutrẻ

Em và các

bạn

Lịch sự khinhận và gọiđiện thoại

Quan tâm,giúp đỡ hàngxóm láng

Lịch sự vớimọi người

Tôn trọngphụ nữ

giềngCảm ơn và

xin lỗi

Lịch sự khiđến nhàngười khác

Tôn trọng thư

từ, tài sản củangười khác

Hợp tác vớinhững ngườixung quanhChào hỏi và

tạm biệt

Giúp đỡngười khuyếttật

Đoàn kết vớithiếu nhiquốc tế

Tôn trọngkhách nướcngoài

Tôn trọngđám tang

Tích cựctham gia việclớp, việctrường

Vượt khótrong học tập

Có chí thì nên

Trật tự trong

trường học

Chăm chỉ họctập

Yêu laođộng

Giữ gìntrường lớpsạch đẹp

Kính yêu BácHồ

Giữ gìn cáccông trìnhcông cộng

Em yêu Tổquốc ViệtNam

Đi bộ đúng

quy định

thương binh,liệt sĩ

Tích cựctham gia cáchoạt độngnhân đạo

Em yêu quêhương

Tôn trọngLuật Giaothông

UBND xã(phường) em

Em yêu hòabình

Em tìm hiểu

về Liên HợpQuốc

Tiết kiệm vàbảo vệ nguồnnước

Bảo vệ môitrường

Bảo vệ tàinguyên thiênnhiên

Chăm sóc câytrồng, vậtnuôi

Nhiệm vụ :

1) Hãy nghiên cứu, so sánh giữa cấu trúc, các mạch nội dung, cách tiếp cận trongxây dựng các mạch nội dung của Chương trình Đạo đức mới 2018 với cấu trúc, cácmạch nội dung, cách tiếp cận trong xây dựng các mạch nội dung của Chương trìnhĐạo đức hiện hành

2) So sánh nội dung môn Đạo đức lớp 5 theo chương trình mới với nội dungchương trình Đạo đức lớp 1 – lớp 5 hiện hành và cho biết:

- Những chủ đề nào của Đạo đức lớp 5 theo Chương trình mới là hoàn toànchưa có, cần bổ sung vào trong Chương trình Đạo đức hiện hành?

- Những bài nào, ở lớp nào của Chương trình Đạo đức hiện hành (từ lớp 1 –lớp 5) có liên quan đến các chủ đề của Chương trình môn Đạo đức lớp 5 mới?

- Những bài nào của Chương trình Đạo đức lớp 5 hiện hành mặc dù khôngliên quan đến các chủ đề nội dung của Chương trình Đạo đức lớp 5 mới nhưng vẫnnên giữ lại vì phù hợp với yêu cầu phát triển các phẩm chất, năng lực của Chươngtrình Đạo đức mới?

- Những bài nào của Chương trình Đạo đức lớp 5 hiện hành đã được giảmtải theo hướng dẫn trước đây của Bộ GD&ĐT?

- Những bài nào của Chương trình Đạo đức lớp 5 hiện hành còn thiên về lýthuyết, ít tính thực hành và vận dụng thực tiễn, chưa thể hiện rõ được yêu cầu pháttriển năng lực của Chương trình mới, do vậy nên tích hợp vào các bài khác trongchương trình?

Hoạt động 2: Phân tích, so sánh giữa yêu cầu cần đạt của các chủ đề nội dung môn Đạo đức lớp 5 mới với yêu cầu cần đạt của các chủ đề nội dung có liên quan của chương trình Đạo đức hiện hành.

Mục tiêu hoạt động: HV phân tích, so sánh được các yêu cầu cần đạt (chuẩn đầu

ra) của CT môn Đạo đức lớp 5 trong Chương trình mới với chuẩn kiến thức, kĩnăng của các bài có liên quan trong Chương trình môn Đạo đức lớp 1- lớp 5 hiệnhành

Thông tin cơ bản:

1) Yêu cầu cần đạt về các năng lực đặc thù của môn Đạo đức cấp Tiểu học theochương trình mới 2018

Năng

lực đặc

thù

Năng lực thành phần

– Nhận biết được một số chuẩn mực hành vi đạo đức

và pháp luật thường gặp phù hợp với lứa tuổi và sựcần thiết của việc thực hiện theo các chuẩn mực đó.–Có kiến thức cần thiết, phù hợp để nhận thức, quản

lí, tự bảo vệ bản thân và duy trì mối quan hệ hoà hợpvới bạn bè

– Nhận biết được sự cần thiết của giao tiếp và hợptác; trách nhiệm của bản thân và của nhóm trong hợptác nhằm đáp ứng các nhu cầu của bản thân và giải

quyết các vấn đề học tập, sinh hoạt hằng ngày.

– Nhận xét được thái độ của đối tượng giao tiếp; một

số đặc điểm nổi bật của các thành viên trong nhóm đểphân công công việc và hợp tác

Điều chỉnh

hành vi

– Tự làm được những việc của mình ở nhà, ở trườngtheo sự phân công, hướng dẫn; không dựa dẫm, ý lạingười khác

– Bước đầu biết điều chỉnh và nhắc nhở bạn bè điềuchỉnh cảm xúc, thái độ, hành vi, thói quen của bảnthân phù hợp với chuẩn mực hành vi đạo đức, phápluật và lứa tuổi; không nói hoặc làm những điều xúcphạm người khác; không mải chơi, làm ảnh hưởngđến việc học hành và các việc khác; biết sửa chữa saisót, khuyết điểm trong học tập và sinh hoạt hằngngày

– Thực hiện được một số hoạt động cần thiết, phù hợp

để nhận thức, phát triển, tự bảo vệ bản thân và thiếtlập, duy trì mối quan hệ hoà hợp với bạn bè

– Bước đầu biết thực hành tiết kiệm và sử dụng tiềnhợp lí

NL Tự nhận thức Nhận biết được một số điểm mạnh, điểm yếu của bản

– Bước đầu nhận biết được một số khái niệm cơ bản

về xã hội và quan sát xã hội như: cá nhân, gia đình,

xã hội, đất nước, tốt – xấu

– Bước đầu biết quan sát, tìm hiểu về gia đình, quêhương, đất nước, các hành vi ứng xử trong đời sốnghằng ngày với sự giúp đỡ của thầy giáo, cô giáo vàngười thân

– Nhận biết được vai trò của tiền; sự cần thiết phảibảo quản, tiết kiệm, sử dụng hợp lí tiền

Tham gia hoạt

động kinh tế –

xã hội

– Bước đầu nêu được cách giải quyết và tham gia giảiquyết được các vấn đề đơn giản, phù hợp với lứatuổivề đạo đức, pháp luật, kĩ năng sống trong học tập

và sinh hoạt hằng ngày

– Có được cách cư xử, thói quen, nền nếp cơ bản, cầnthiết trong học tập, sinh hoạt

– Đề xuất được phương án phân công công việc phùhợp; thực hiện được nhiệm vụ của bản thân; biết traođổi, giúp đỡ thành viên khác để cùng nhau hoàn thànhnhiệm vụ trong nhóm theo sự phân công, hướng dẫn.– Tham gia các hoạt động phù hợp với lứa tuổi do nhàtrường, địa phương tổ chức.

2) Yêu cầu cần đạt của các chủ đề nội dung môn Đạo đức lớp 5 mới

Chương trình mới (2018) lớp 5 Chủ đề: Biết ơn những người có công với quê hương, đất nước

Yêu cầu cần đạt:

– Kể được tên và đóng góp của những người có công với quê hương, đấtnước

– Biết vì sao phải biết ơn những người có công với quê hương, đất nước

– Thể hiện được lòng biết ơn bằng lời nói, việc làm cụ thể phù hợp với lứatuổi

– Nhắc nhở bạn bè có thái độ, hành vi biết ơn những người có công với quêhương, đất nước

Chủ đề: Tôn trọng sự khác biệt của người khác

Yêu cầu cần đạt:

– Kể được một số biểu hiện tôn trọng sự khác biệt (về đặc điểm cá nhân, giớitính, hoàn cảnh, dân tộc…) của người khác

– Biết vì sao phải tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người

– Thể hiện được bằng lời nói và hành động thái độ tôn trọng sự khác biệt củangười khác

– Không đồng tình với những hành vi phân biệt đối xử vì sự khác biệt về đặcđiểm cá nhân, giới tính, hoàn cảnh, dân tộc…

Chủ đề: Vượt qua khó khăn

Yêu cầu cần đạt:

- Nhận biết được những khó khăn cần phải vượt qua trong học tập và trong

cuộc sống.

– Kể được một số biểu hiện của vượt qua khó khăn

– Biết vì sao phải vượt qua khó khăn

– Biết vượt qua một số khó khăn của bản thân trong học tập và sinh hoạt.– Quý trọng gương vượt khó trong học tập và cuộc sống

Chủ đề: Bảo vệ cái đúng, cái tốt

Yêu cầu cần đạt:

– Nhận biết được cái đúng, cái tốt cần bảo vệ

– Biết vì sao phải bảo vệ cái đúng, cái tốt

–Biết một số cách đơn giản để bảo vệ cái đúng, cái tốt

– Mạnh dạn bảo vệ cái đúng, cái tốt

Chủ đề: Bảo vệ môi trường sống

Yêu cầu cần đạt:

– Nêu được các loại môi trường sống

– Biết vì sao phải bảo vệ môi trường sống

– Biết bảo vệ môi trường sống ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng bằng nhữngviệc làm cụ thể phù hợp với khả năng

– Không đồng tình với những hành vi gây ô nhiễm môi trường; nhắc nhởngười thân, bạn bè bảo vệ môi trường sống

Chủ đề: Lập kế hoạch cá nhân

Yêu cầu cần đạt:

– Nêu được các loại kế hoạch cá nhân

– Biết vì sao phải lập kế hoạch cá nhân

– Biết cách lập kế hoạch cá nhân và lập được kế hoạch cá nhân để thực hiệncác công việc của bản thân trong học tập và cuộc sống

Chủ đề: Phòng, tránh xâm hại

Yêu cầu cần đạt:

– Nêu được một số biểu hiện xâm hại

– Biết vì sao phải phòng, tránh xâm hại

– Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về phòng, tránh xâm hại

trẻ em.

– Thực hiện được một số kĩ năng để phòng, tránh xâm hại

Chủ đề: Sử dụng tiền hợp lí

Yêu cầu cần đạt:

– Nêu được biểu hiện của việc sử dụng tiền hợp lí

– Biết vì sao phải sử dụng tiền hợp lí

– Nêu được cách sử dụng tiền hợp lí

– Thực hiện được việc sử dụng tiền hợp lí

– Góp ý với bạn bè để sử dụng tiền hợp lí

Nhiệm vụ:

1) Dựa trên kết quả Hoạt động 1 và thông tin cơ bản đã được cung cấp ở trên, hãyđiền nội dung và chuẩn kiến thức, kĩ năng các chủ đề nội dung của Chương trìnhĐạo đức hiện hành có liên quan đến các chủ đề nội dung của Chương trình Đạođức lớp 5 mới vào bảng theo mẫu sau:

của những người có công

với quê hương, đất nước

– Biết vì sao phải biết ơn

những người có công với

quê hương, đất nước

– Thể hiện được lòng biết ơn

bằng lời nói, việc làm cụ thể

phù hợp với lứa tuổi

Ví dụ:

Lớp 3, Bài 1 Kính yêu Bác Hồ

Yêu cầu cần đạt:

- Nêu được công lao to lớn củaBác Hồ đối với đất nước, dântộc

- Biết được tình cảm của Bác

Hồ đối với thiếu nhi và tìnhcảm của thiếu nhi đối với BácHồ

- Thực hiện tốt Năm điều Bác

Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng và

Lớp 3, Bài 8 Biết ơn thương binh, liệt sĩ

Yêu cầu cần đạt:

- Biết công lao của các thươngbinh, liệt sĩ đối với quê hươngđất nước

- Kính trọng, biết ơn và quantâm, giúp đỡ các gia đìnhthương binh, liệt sĩ ở địaphương bằng những việc làmphù hợp với khả năng

đặc điểm cá nhân, giới tính,

hoàn cảnh, dân tộc…) của

người khác

– Biết vì sao phải tôn trọng

sự khác biệt giữa mọi người

– Thể hiện được bằng lời nói

điểm cá nhân, giới tính,

khăn cần phải vượt qua

trong học tập và trong cuộc

sống

– Kể được một số biểu hiện

của vượt qua khó khăn

– Biết vì sao phải vượt qua

khó khăn

– Biết vượt qua một số khó

khăn của bản thân trong học

–Biết một số cách đơn giản

để bảo vệ cái đúng, cái tốt

môi trường; nhắc nhở người

thân, bạn bè bảo vệ môi

– Nêu được một số quy định

cơ bản của pháp luật về

phòng, tránh xâm hại trẻ em

- Những chủ đề nào của môn Đạo đức lớp 5 mới mà yêu cầu cần đạt đã đượcchuyển tải đầy đủ (hoặc về cơ bản là đầy đủ) qua các bài Đạo đức của Chươngtrình hiện hành?

- Những chủ đề nào của môn Đạo đức lớp 5 mới mà yêu cầu cần đạt mới chỉ đượcchuyển tải một phần qua Chương trình Đạo đức hiện hành?

- Những chủ đề nào của môn Đạo đức lớp 5 mới mà yêu cầu cần đạt hoàn toànchưa được chuyển tải qua Chương trình Đạo đức hiện hành?

3) Ghi kết quả so sánh vào cột (3) của bảng trên

Hoạt động 3: Điều chỉnh nội dung dạy học môn Đạo đức lớp 5 hiện hành theo yêu cầu của Chương trình mới

Mục tiêu hoạt động: GV điều chỉnh được nội dung dạy học môn Đạo đức lớp 5

hiện hành theo yêu cầu của Chương trình mới và giải thích được lí do

Thông tin cơ bản:

1) Định hướng điều chỉnh:

Dựa trên kết quả phân tích, so sánh cấu trúc, nội dung, yêu cầu cần đạt của Chươngtrình Đạo đức lớp 5 mới với Chương trình Đạo đức hiện hành, việc điều chỉnh nộidung, phương pháp dạy học môn Đạo đức lớp 5 hiện hành cần được thực hiện theonhững định hướng sau:

- Giữ nguyên cấu trúc các mạch nội dung trong CT, SGK môn Đạo đức lớp 5 hiệnhành

- Sử dụng được SGK môn Đạo đức lớp 5 hiện hành để tạo thuận lợi cho GV thựchiện

- Đảm bảo thời lượng 35 tiết/năm theo quy định của CT môn Đạo đức hiện hành

- Lược bỏ những bài của chương trình môn Đạo đức lớp 5 hiện hành đã giảm tải

theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT trước đây, đó là bài Em tìm hiểu về Liên Hợp Quốc.

- Tích hợp những bài trong chương trình lớp 5 hiện hành có nội dung nặng về lý

thuyết, ít tính thực hành, vận dụng thực tiễn như các bài: Em lả HS lớp Năm, Nhớ

ơn tổ tiên vào các bài có liên quan trong chương trình.

- Bổ sung thêm những chủ đề nội dung, những yêu cầu cần đạt mà chương trìnhhiện hành hoàn toàn chưa có như:

+ Chủ đề Bảo vệ cái đúng, cái tốt

+ Chủ đề Phòng, tránh xâm hại

- Riêng chủ đề Lập kế hoạch cá nhân, tuy chưa có trong chương trình Đạo đức cáclớp hiện hành nhưng không cần thiết phải thêm một chủ đề mới vào chương trìnhlớp 5 hiện hành mà có thể tích hợp vào trong quá trình dạy học một số bài Đạo đứckhác thông qua việc yêu cầu HS lập kế hoạch dự án hoặc kế hoạch hành động cánhân để thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đức

- Bổ sung thêm một số đơn vị kiến thức, yêu cầu cần đạt còn thiếu so với chươngtrình lớp 5 mới vào các bài có liên quan của chương trình lớp 5 hiện hành, để đảmbảo phát triển cho HS những năng lực chung và năng lực đặc thù theo yêu cầu củamôn Đạo đức lớp 5 mới

2) Điều chỉnh cụ thể:

Em là HS lớp năm Tích hợp vào bài Có trách nhiệm về

- yêu cầu cần đạt về lập kế hoạch cá nhân để thực hiện nhiệm vụ của mình

- yêu cầu cần đạt của bài Em là HS lớp 5

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung thêm YCCĐ

Có chí thì nên Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt được Bài trong chương trình

quy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần bổ sung thêm yêu cầu cần đạt về:

- Vượt qua khó khăn trong cuộc sống

- Lập được kế hoạch để thực hiện mục tiêu trong một ngày/một tuần/một tháng/một năm của bản thân

lớp 5 hiện hành, có bổ sung thêm YCCĐ của 2chủ đề có liên quan trong chương trình mới

Sử dụng tiền hợp lí Chủ đề mới Tuy nhiên khi dạy cần:

– Bổ sung yêu cầu lập kế hoạch sửdụng tiền hợp lí

- Khai thác nội dung “tiết kiệm tiềncủa” mà HS đã được học ở lớp 4

Bài mới được bổ sung

Phòng tránh xâm hại Chủ đề mới Tuy nhiên khi dạy cần

liên hệ với những kiến thức, kĩ năng

HS đã được học ở môn Khoa học lớp

5 Hoặc có thể xây dựng nội dungnày thành một chủ đề liên môn Đạođức – Khoa học

Bài mới được bổ sung

Nhớ ơn tổ tiên Tích hợp vào bài “Kính già, yêu trẻ”

Tình bạn Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt được

quy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần nhấn mạnh thêm yêu cầu cần đạt về tôn trọng sự khác biệt trong tình bạn, cụ thể là: tôn trọng, không phân biệt đối xử với bạn khác giới, bạn khuyết tật, bạn nghèo hoặc

có hoàn cảnh khó khăn khác, bạn

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung thêm YCCĐ của

chủ đề Tôn trọng sự khác biệt của chương

trình lớp 5 mới

người dân tộc khác…

Kính già, yêu trẻ

Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần:

- Nhấn mạnh thêm yêu cầu cần đạt vềtôn trọng sự khác biệt về lứa tuổi

- Liên hệ, bổ sung thêm nội dung của bài Nhớ ơn tổ tiên

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung thêm YCCĐ của

chủ đề Tôn trọng sự khác biệt của chương

trình lớp 5 mới

Tôn trọng phụ nữ

Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5hiện hành, cần nhấn mạnh thêm yêucầu cần đạt về tôn trọng sự khác biệt

về giới tính,

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung thêm YCCĐ của

chủ đề Tôn trọng sự khác biệt của chương

trình lớp 5 mới

Hợp tác với những

người xung quanh

Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần nhấn mạnh vào yêu cầu cần đạt về lập được kế hoạch và thực hiện được kế hoạch hợp tác để giải quyết nhiệm vụ chung của tổ, củalớp, của trường

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung nội dung: lập kế hoạch hợp tác thực hiệnnhiệm vụ chung

Bảo vệ cái đúng, cái

tốt

Chủ đề mới với yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5mới

Bài mới được bổ sung

Em yêu quê hương Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt được

quy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần bổ sung thêm yêu cầu cần đạt về lập được kế hoạch và thực

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung nội dung: lập kế hoạch và thực hiện kế

hiện được kế hoạchdự án tham gia góp phần bảo vệ quê hương.

hoạch dự án góp phần bảo vệ quê hương

UBND xã (phường)

em

Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần bổ sung thêm yêu cầu cần đạt về lập được kế hoạch và thực hiện được kế hoạch tìm hiểu về các hoạt động mà UBND xã (phường) đã làm cho trẻ em ở cộng đồng địa phương

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung nội dung: lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch tìm hiểu về các hoạt động mà UBND

xã (phường) đã làm chotrẻ em ở cộng đồng địa phương

Em yêu Tổ quốc

Việt Nam

Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần bổ sung thêm yêu cầu cần đạt về lập được kế hoạch và thực hiện được kế hoạch tìm hiểu về các biểu trưng của đất nước, các di sản thế giới của Việt Nam, các sự kiện chính trị - XH nổi bật của đất nước, các anh hùng dân tộc

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung nội dung: lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch tìm hiểu về các biểu trưng của đất nước, các di sản thế giới của Việt Nam, các

sự kiện chính trị - XH nổi bật của đất nước, các anh hùng dân tộc

Em yêu hòa bình Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt được

quy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần bổ sung thêm yêu cầu cần đạt về lập được kế hoạch và thực hiện được kế hoạch tìm hiểu về các hoạt động bảo vệ hòa bình, chống

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung nội dung: lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch tìm hiểu về các hoạt động bảo vệ hòa

chiến tranh phi nghĩa…của thiếu nhi, nhân dân Việt Nam và Quốc tế.

bình, chống chiến tranhphi nghĩa…của thiếu nhi, nhân dân Việt Nam

Bảo vệ tài nguyên

thiên nhiên

Ngoài nội dung, yêu cầu cần đạt đượcquy định trong chương trình lớp 5 hiện hành, cần bổ sung thêm yêu cầu cần đạt về lập được kế hoạch và thực hiện được kế hoạch dự án góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ở địa phương

Bài trong chương trình lớp 5 hiện hành, có bổ sung thêm:

- một vài yếu tố của môi trường sống

- lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch dự án góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ở địa phương

3) Cụ thể, nội dung chương trình môn Đạo đức lớp 5 hiện hành sau khi điều chỉnh

sẽ gồm những bài như sau:

Bài 1: Có trách nhiệm về việc làm của mình

Bài 7: Tôn trọng phụ nữ

Bài 8: Hợp tác với những người xung quanh

Bài 9: Bảo vệ cái đúng, cái tốt

Bài 10: Em yêu quê hương

Bài 11: UBND xã (phường) em

Bài 12: Em yêu Tổ quốc Việt Nam

Bài 13: Em yêu hòa bình

Bài 14: Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên

4) Gợi ý chủ đề liên môn giữa môn Đạo đức với môn Lịch sử- Địa lí, Âm nhạc và

Mĩ thuật:

Dự án tìm hiểu về thiên nhiên

và con người quê hương em

Tổ chức cho HS lập kế hoạch và thực hiện dự

án với nội dung tìm hiểu về:

- Đặc điểm về tự nhiên của quê hương (vị tríđịa lí, cảnh quan thiên nhiên, tài nguyên thiênnhiên )

- Đặc điểm về xã hội của quê hương (các dântộc, truyền thống đấu tranh Cách mạng, các ditích lịch sử và văn hóa, danh nhân văn hóa, các

lễ hội truyền thống, các nghề truyền thống, cáclàn điệu dân ca, các bài hát, tác phẩm hội họa

về quê hương )

- Đặc điểm về kinh tế của quê hương

Nhiệm vụ :

1) Nghiên cứu những đề xuất điều chỉnh trong phần Thông tin cơ bản và giải thích

lí do của mỗi điều chỉnh cụ thể

2) Nghiên cứu gợi ý về chủ đề liên môn và đề xuất thêm những chủ đề liên mônkhác, nếu có

NỘI DUNG 2

Tổ chức dạy học nội dung điều chỉnh, bổ sung Đạo đức lớp 5 hiện hành theo

định hướng phát triển năng lực HS

Hoạt động 1 So sánh giữa PPDH môn Đạo đức theo Chương trình mới và PPDH môn Đạo đức theo Chương trình hiện hành

Mục tiêu hoạt động:

- HV so sánh được giữa PPDH Đạo đức theo Chương trình mới với PPDH Đạo

đức theo Chương trình hiện hành

- Trình bày được một số PPDH, KTDH tích cực trong môn Đạo đức có ưu thế pháttriển năng lực cho HS

Thông tin cơ bản:

1) Đặc trưng của PPDH theo định hướng phát triển năng lực

- PPDH theo định hướng phát triển năng lực chú trọng hình thành và phát triểncác năng lực chung và đặc thù cho HS

- Trong PPDH theo định hướng phát triển năng lực, HS giữ vai trò chủ động, tíchcực trong việc lĩnh hội tri thức GV chủ yếu là người thiết kế, tổ chức và hỗ trợ

2 Kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học truyền thống với các phương phápdạy học hiện đại theo hướng tích cực hoá hoạt động của người học; tăng cường

sử dụng các phương pháp dạy học đặc thù của môn học như: giải quyết vấn đề,phân tích trường hợp điển hình kết hợp nêu những tấm gương công dân tiêu biểu;

xử lí tình huống có tính thời sự về đạo đức, pháp luật và kinh tế trong cuộc sốnghằng ngày; thảo luận nhóm; đóng vai; dự án;

3 Kết hợp các hình thức dạy học theo hướng linh hoạt, phù hợp, hiệu quả: dạyhọc theo lớp, theo nhóm và cá nhân; dạy học ở trong lớp và ở ngoài lớp, ngoàikhuôn viên nhà trường; tăng cường thực hành, rèn luyện kĩ năng trong các tìnhhuống cụ thể của đời sống; tích cực sử dụng các phương tiện dạy học hiện đạinhằm đa dạng, cập nhật thông tin, tạo hứng thú cho HS

4 Phối hợp giáo dục trong nhà trường với giáo dục ở gia đình và xã hội

Kết hợp hài hòa giữa việc trang bị kiến thức với bồi dưỡng tình cảm và hìnhthành kĩ năng, hành vi cho HS

3) Một số PPDH môn Đạo đức có thế mạnh trong việc phát triển năng lực

HS cùng thực hiện một nhiệm vụ nhất định trong một khoảng thời gian nhấtđịnh Trong quá trình làm việc, có sự kết hợp giữa làm việc cá nhân với làm việctheo cặp, theo nhóm để cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác để thực hiệnnhiệm vụ được giao.

- Khuyến khích sự tương tác: Trong quá trình làm việc, cần có sự trao đổi,chia sẻ giữa các thành viên trong nhóm để tạo thành ý kiến chung của nhóm

- Rèn luyện các kĩ năng xã hội: Tất cả các thành viên đều có cơ hội để rèn

kĩ năng như: lắng nghe tích cực, đặt câu hỏi, đưa thông tin phản hồi tích cực,thuyết phục ra quyết định

- Rèn kĩ năng đánh giá: Các thành viên trong nhóm thường xuyên cùngnhau rà soát đánh giá công việc đang làm để góp phần hoàn thiện các nhiệm vụđược giao và kết quả của nhóm

b) Quy trình thực hiện

- Chọn nội dung và nhiệm vụ phù hợp

Gv cần phải lựa chọn nội dung nhiệm vụ tương đối khó, mà để giải quyết nó phảihuy động kinh nghiệm, ý kiến, công sức của nhiều HS Những nội dung quá dễkhông cần phải tổ chức hợp tác theo nhóm, chỉ mất thời gian không cần thiết

- Thiết kế kế hoạch bài học áp dụng phương pháp hợp tác theo nhóm nhỏ

- Tổ chức dạy học theo phương pháp hợp tác nhóm

+ GV nêu nhiệm vụ học tập hoặc vấn đề cần tìm hiểu và phương pháp họctập cho cả lớp

+ Phân công nhóm học tập và phân công vị trí làm việc cho các nhóm Tùytheo nhiệm vụ, quy mô nhóm có thể khác nhau, nhưng từ 4 - 6 HS là tốt nhất HScần được ngồi đối diện với nhau để tạo ra sự tương tác trong quá trình học tập.+ Giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm HS Mỗi nhóm có thể thực hiện một nhiệm

vụ riêng biệt trong gói nhiệm vụ chung hoặc tất cả các nhóm đều thực hiện cùngmột nhiệm vụ Cần quy định thời gian làm việc và sản phẩm cần đạt của mỗinhóm

+ Hướng dẫn hoạt động của nhóm HS: Nhóm trưởng điều khiển hoạt động,

HS làm việc cá nhân, theo cặp, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận và thống nhất kếtquả chung, thư kí ghi chép kết quả làm việc nhóm, phân công đại diện trình bàykết quả trước lớp

+ GV quan sát và hỗ trợ các nhóm thảo luận giải quyết nhiệm vụ được giao + Tổ chức cho HS báo cáo kết quả và đánh giá

Có nhiều hình thức tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả làm việc:

Thông thường thì mỗi nhóm cử một đại diện trình bày kết quả làm việc củanhóm Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, chất vấn, bình luận và bổ sung ýkiến

Cũng có thể yêu cầu các nhóm trưng bày, triển lãm sản phẩm, các nhóm khácđến quan sát, tham quan, trao đổi, chia sẻ Cuối cùng cả lớp sẽ bình chọn sảnphẩm tốt nhất

- Đánh giá hoạt động hợp tác nhóm

- Thời gian đủ để HS làm việc nhóm và trình bày kết quả

- HS cần được bồi dưỡng các kĩ năng điều khiển, tổ chức và các kĩ năng xãhội cần thiết

● Phương pháp Đàm thoại( Vấn đáp)

a) Bản chất

Phương pháp đàm thoại là phương pháp, trong đó GV đặt ra những câu hỏi

để HS trả lời, hoặc có thể tranh luận với nhau và với cả GV, qua đó HS lĩnh hộiđược nội dung bài học

Căn cứ vào tính chất hoạt động nhận thức, người ta phân biệt 3 hình thứcđàm thoại sau :

 Đàm thoại tái hiện : GV đặt ra những câu hỏi chỉ yêu cầu HS nhớ lại kiến

thức đã biết và trả lời dựa vào trí nhớ, không cần suy luận Đó là hình thức đượcdùng khi cần đặt mối liên hệ giữa kiến thức đã học với kiến thức sắp học hoặckhi cần củng cố kiến thức vừa mới học

 Đàm thoại giải thích  minh hoạ : Nhằm mục đích làm sáng tỏ một vấn đề

nào đó, GV lần lượt nêu ra những câu hỏi kèm theo những ví dụ minh hoạ để HS

dễ hiểu, dễ nhớ Hình thức này đặc biệt có hiệu quả khi có sự hỗ trợ của cácphương tiện nghe nhìn

 Đàm thoại gợi mở (hay còn gọi là đàm thoại tìm tòi) : GV dùng một hệ

thống câu hỏi được sắp xếp hợp lí để dẫn dắt HS từng bước phát hiện ra bản chất

của sự vật, tính quy luật của hiện tượng đang tìm hiểu, kích thích sự ham muốnhiểu biết.

Trong quá trình dạy học, GV có thể sử dụng cả 3 hình thức, tuy nhiên cầnkhuyến khích GV sử dụng hình thức đàm thoại tìm tòi

b) Quy trình thực hiện

Ở Tiểu học, GV thường tổ chức hoạt động của HS trong phương pháp đàmthoại theo các bước sau:

Bước 1 : GV đặt câu hỏi nhỏ, riêng rẽ

Bước 2 : GV chỉ định từng HS trả lời hoặc để HS tự nguyện trả lời (mỗi

HS trả lời một câu hỏi và trước mỗi câu hỏi nên để thời gian cho HS suynghĩ câu trả lời)

Bước 3 : GV tổng hợp ý kiến và nêu ra kết luận dựa trên những câu trả lờiđúng của HS

c) Một số lưu ý

- GV cần chuẩn bị thật tốt hệ thống câu hỏi Các câu hỏi có liên quan chặtchẽ với nhau, câu hỏi trước là tiền đề cho câu hỏi sau, câu hỏi sau là sự kế tục vàphát triển kết quả của câu hỏi trước Mỗi câu hỏi là một cái "nút" của từng bộphận mà HS cần lần lượt tháo gỡ thì mới tìm được kết quả cuối cùng

- Để tăng thêm hiệu quả của việc sử dụng phương pháp hỏi - đáp, GV cần

tổ chức đối thoại theo nhiều chiều: GV HS ; HS HS và HS GV

- Phương pháp đàm thoại có thể sử dụng cho tất cả các môn học, cấp học

● Phương pháp giải quyết vấn đề

a) Bản chất

Giải quyết vấn đề là xem xét, phân tích những vấn đề/tình huống cụ thểthường gặp phải trong đời sống hàng ngày và xác định cách giải quyết, xử lí vấnđề/tình huống đó một cách có hiệu quả

b) Quy trình thực hiện

- Xác định, nhận dạng vấn đề/tình huống;

- Thu thập thông tin có liên quan đến vấn đề/tình huống đặt ra;

- Liệt kê các cách giải quyết có thể có ;

- Phân tích, đánh giá kết quả mỗi cách giải quyết ( tích cực, hạn chế, cảmxúc, giá trị) ;

- So sánh kết quả các cách giải quyết ;

- Lựa chọn cách giải quyết tối ưu nhất;

- Thực hiện theo cách giải quyết đã lựa chọn;

- Rút kinh nghiệm cho việc giải quyết những vấn đề, tình huống khác

+ Vấn đề/ tình huống phải gần gũi với cuộc sống thực của HS

+ Vấn đề/ tình huống có thể diễn tả bằng kênh chữ hoặc kênh hình, hoặckết hợp cả hai kênh chữ và kênh hình hay qua tiểu phẩm đóng vai của HS

+ Vấn đề/ tình huống cần có độ dài vừa phải

+ Vấn đề/ tình huống phải chứa đựng những mâu thuẫn cần giải quyết, gợi

ra cho HS nhiều hướng suy nghĩ, nhiều cách giải quyết vấn đề

- Tổ chức cho HS giải quyết, xử lí vấn đề/ tình huống cần chú ý:

+ Các nhóm HS có thể giải quyết cùng một vấn đề/ tình huống hoặc cácvấn đề/ tình huống khác nhau, tuỳ theo mục đích của hoạt động

+ HS cần xác định rõ vấn đề trước khi đi vào giải quyết vấn đề

+ Cần sử dụng KTDH động não để HS liệt kê các cách giải quyết có thểcó

- Cách giải quyết tối ưu đối với mỗi HS có thể giống hoặc khác nhau

● Phương pháp đóng vai

a)Bản chất

Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực hành, “ làm thử” một sốcách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định `Đây là phương pháp nhằmgiúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụthể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải làphần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phầndiễn ấy.

b) Quy trình thực hiện

Có thể tiến hành đóng vai theo các bước sau :

- GV nêu chủ đề, chia nhóm và giao tình huống, yêu cầu đóng vai cho từngnhóm Trong đó có quy định rõ thời gian chuẩn bị, thời gian đóng vai của mỗinhóm

- Các nhóm thảo luận chuẩn bị đóng vai

- Tình huống không nên quá dài và phức tạp, vượt quá thời gian cho phép

- Tình huống phải có nhiều cách giải quyết

- Tình huống cần để mở để HS tự tìm cách giải quyết, cách ứng xử phùhợp; không cho trước “ kịch bản”, lời thoại

- Mỗi tình huống có thể phân công một hoặc nhiều nhóm cùng đóng vai

- Phải dành thời gian phù hợp cho HS thảo luận xây dựng kịch bản vàchuẩn bị đóng vai

- Cần quy định rõ thời gian thảo luận và đóng vai của các nhóm

- Trong khi HS thảo luận và chuẩn bị đóng vai, GV nên đi đến từng nhómlắng nghe và gợi ý, giúp đỡ HS khi cần thiết

- Các vai diễn nên để HS xung phong hoặc tự phân công nhau đảm nhận

- Nên khích lệ cả những HS nhút nhát cùng tham gia.

- Nên có hoá trang và đạo cụ đơn giản để tăng tính hấp dẫn của tiểu phẩmđóng vai

● Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (Nghiên cứu trường hợp)

a) Bản chất

Nghiên cứu trường hợp điển hình là phương pháp sử dụng một câu chuyện cóthật hoặc chuyện được viết dựa trên những trường hợp thường xảy ra trong cuộcsống thực tiễn để minh chứng cho một vấn đề hay một số vấn đề Đôi khi nghiêncứu trường hợp điển hình có thể được thực hiện trên video hay một băng catset

mà không phải trên văn bản viết

Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình còn được gọi là phương phápnghiên cứu trường hợp

b) Quy trình thực hiện

Các bước nghiên cứu trường hợp điển hình có thể là:

- HS đọc (hoặc xem, hoặc nghe) về trường hợp điển hình

- Suy nghĩ về nó (có thể viết một vài suy nghĩ trước khi thảo luận điều đó vớingười khác)

- Thảo luận về trường hợp điển hình theo các câu hỏi hướng dẫn củaGV

c) Một số lưu ý

- Vì trường hợp điển hình được nêu lên nhằm phản ánh tính đa dạng của cuộcsống thực, nên nó phải tương đối phức tạp, với các tuyến nhân vật và những tìnhhuống khác nhau chứ không phải là một câu chuyện đơn giản

- Trường hợp điển hình có thể dài hay ngắn, tuỳ từng nội dung vấn đề songphải phù hợp với chủ đề bài học, phù hợp với trình độ HS và thời lượng chophép

- Tùy từng trường hợp, có thể tổ chức cho cả lớp cùng nghiên cứu mộttrường hợp điển hình hoặc phân công mỗi nhóm nghiên cứu một trường hợpkhác nhau

- HS có thể lạc đề nếu trường hợp điển hình đưa ra không phù hợp hoặc câu

hỏi thảo luận không tốt.

● Phương pháp trò chơi

a) Bản chất

Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho HS tìm hiểu một vấn đề hayluyện tập, thực hành những thao tác, kĩ năng, hành vi thông qua một trò chơi nàođó

Ưu điểm

- Qua trò chơi, HS có cơ hội để thể nghiệm những thái độ, hành vi Chínhnhờ sự thể nghiệm này, sẽ hình thành được ở các em niềm tin vào những thái độ,hành vi tích cực, tạo ra động cơ bên trong cho những hành vi ứng xử trong cuộcsống

- Qua trò chơi, HS sẽ được rèn luyện khả năng quyết định lựa chọn chomình cách ứng xử đúng đắn, phù hợp trong tình huống

- Qua trò chơi, HS được hình thành năng lực quan sát, được rèn luyện kĩnăng nhận xét, đánh giá hành vi

- Bằng trò chơi, việc học tập được tiến hành một cách nhẹ nhàng, sinhđộng; không khô khan, nhàm chán HS được lôi cuốn vào quá trình luyện tậpmột cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời giải trừ đượcnhững mệt mỏi, căng thẳng trong học tập

- Trò chơi còn giúp tăng cường khả năng giao tiếp giữa HS với HS, giữa

GV với HS

Hạn chế

- Trong quá trình chơi, HS có thể ồn ào, làm ảnh hưởng đến các lớp khác

- HS có thể ham vui, kéo dài thời gian chơi, làm ảnh hưởng đến các hoạtđộng khác của tiết học

- Sự ganh đua nhau thái quá giữa các cá nhân và nhóm HS trong khi chơi

có thể dẫn đến mất đoàn kết trong tập thể HS

- Ý nghĩa giáo dục của trò chơi có thể bị hạn chế nếu lựa chọn trò chơikhông phù hợp hoặc tổ chức trò chơi không tốt

b) Quy trình thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị

- GV cần căn cứ vào chủ đề bài học, đặc điểm của HS Tiểu học, quỹ thời giandạy học, điều kiện không gian, phương tiện vật chất của lớp học để lựa chọn vàthiết kế trò chơi cho phù hợp

- GV chuẩn bị hoặc hướng dẫn HS chuẩn bị các phương tiện cần thiết cho tròchơi

Bước 2: Tổ chức chơi

- GV phổ biến tên trò chơi, cách chơi và luật chơi

- Tổ chức cho Hs chơi thử, nếu cần thiết

- HS phải nắm được quy tắc chơi và phải tôn trọng luật chơi

- Phải quy định rõ thời gian, địa điểm chơi

- Phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, tạo điều kiện cho

HS tham gia tổ chức, điều khiển tất cả các khâu: từ chuẩn bị, tiến hành tròchơi và đánh giá sau khi chơi

- Trò chơi phải được luân phiên, thay đổi một cách hợp lí để không gây nhàmchán cho HS

- Sau khi chơi, GV cần cho HS thảo luận để nhận ra ý nghĩa giáo dục của tròchơi

● Phương pháp dự án/Học theo dự án