BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN XÃ HỘI HỌC

Mục đích nghiên cứu - Khảo sát đánh giá nhận thức của sinh viên các trường đại học về vấn đềbảo vệ môi trường từ đó đề xuất giải pháp giúp cho sinh viên hiểu đúng và đủvề

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA XÃ HỘI HỌC -*** -

Câu 1: Anh chị hãy xây dựng một đề cương nghiên cứu xã hội học gồm những nội dung sau:

1 Tên đề tài

2 Tính cấp thiết/lý do lựa chọn đề tài

3 Mục đích nghiên cứu

4 Nhiê ̣m vụ nghiên cứu

5 Đối tượng nghiên cứu

6 Khách thế nghiên cứu

7 Phạm vi nghiên cứu

8 Phương pháp luâ ̣n và phương pháp nghiên cứu

phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước, của dân tộc và nhân loại, sựbiến đổi một

2số thành phần môi trường sẽ gây tác động đáng kể đối với các hệ sinh thái.Được tạo thành bởi nhiều yếu tố như không khí, đất, nước,…và đem lạinhững lợi ích lớn cho con người

Tuy nhiên, môi trường thì lại càng ngày bị ô nhiễm trầm trọng và đặc biệt nóxuất phát từ nhưng hoạt động, những thói quen sinh hoạt của con người Trênthế giới, theo thông tin từ Liên Hợp Quốc, trong năm 2018 có đến hơn 80%lượng nước thải trên thế giới chảy ra môi trường tự nhiên mà không qua xửlý Hay thông tin từ National Geographic, ở các nước đang phát triển, 70%chất thải công nghiệp thải vào môi trường nước mà không được xử lý đã gây

ô nhiễm nguồn cung nước có thể sử dụng Thậm chí, ở một số nước kém pháttriển, con số này lên đến mức 95% Hiện nay, tổng diện tích đất trên thế giớilà khoảng 14.777 triệu ha, Trong đó có 1.527 triệu ha đất đóng bằng và13.251 triệu ha đất không phủ băng Diện tích đất không phủ bằng bao gồm12% là đất canh tác, 24% là đồng cỏ, 32% là đất rừng và 32% là đất cư trú,đầm lầy Tuy nhiên, có đến 10% đất có tiềm năng nông nghiệp bị sa mạc hóa.Bên cạnh đó thì nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay đã xác định diện tích lớnvùng đất bị ô nhiễm Cụ thể: Anh chính thức xác nhận 300 vùng với diện tích10,000 ha; Mỹ có khoảng 25.000 vùng, Hà LAN 6.000 vùng ô nhiễm cần xửlý Còn tại Việt Nam, Bộ Tài nguyên và Môi trường (MoNRE) báo cáo rằngcác hoạt động giao thông gây ra khoảng 70% ô nhiễm không khí, cụ thể là ởHà Nội Ngân hàng Thế giới ước tính rằng khoảng 90% nước thải sinh hoạt ởcác đô thị Việt Nam không được xử lý trước khi thải ra môi trường Hiện cókhoảng 20% hộ gia đình trên toàn quốc phải sử dụng nước bị ô nhiễm từ hồ,

ao và kênh Bên cạnh đó, lượng rác thải và bao bì nhựa được đưa đến bãi rácmỗi tuần luôn ở mức đáng báo động Chỉ riêng Hà Nội và Thành phố Hồ Chí

Minh, trung bình có khoảng 80 tỷ tấn nhựa thải ra mỗi ngày Những con sốtrên là một những con số đáng báo động và đáng được chú ý vì nó liên quanmật thiết đến cuộc sống của mỗi người

3dân trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng Ảnh hưởng của vấn đề bảo

vệ môi trường là rất lớn, nó cũng đã được chứng minh rất nhiều trong các vídụ thực tế Điển hình có thể kể đến những số liệu sau: Theo thông tin từ tổchức y tế thế giới (WHO) thì ô nhiễm môi trường đã làm 4,2 triệu người chếttrên thế giới vào năm 2016 hỉ số hạt bụi mịn PM 2,5 trong không khí ở cácnước thuộc khu vực châu Á, Trung Đông và châu Phi đã đến đến ngưỡng trênmức 35 mg/m3 khí Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này là do sự bùng nổ,gia tăng dân số quá nhanh Bên cạnh những số liệu về ca tử vong vì mắc cácbệnh do ô nhiễm không khí gây ra thì hiện nay, có khoảng 95% trong số 7 tỷngười trên Trái Đất đang sống trong bầu không khí kém trong lành Bên cạnh

đó có tới 60% dân số thế giới đang phải sống trong bầu không khí đạt ngưỡngnguy hiểm cho sức khỏe

Biết được sự quan trọng của môi trường và những hệ luỵ của việc ô nhiễmmôi trường thì chúng ta cần tìm cách để có thể bảo vệ môi trường cũng nhưbiến môi trường sống của chúng ta trở nên tốt đẹp hơn Từ năm 1982 đến nay,

đã thành thông lệ, hoạt động kỷ niệm Ngày Môi trường Thế giới là dịp đểchúng ta cùng nhau đánh giá những việc đã làm được và chưa làm được trongcông tác bảo vệ môi trường; đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vậnđộng các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân tham gia tích cực hơn nữatrong công tác bảo vệ môi trường Bảo vệ môi trường chính là một nhân tốquan trọng quyết định sự thành công và vững bền của đất nước Nhiệm vụ cấpbách này đòi hỏi mọi người dân cần phải có những biện pháp hữu hiệu để bảo

vệ môi trường Xã hội tuyên truyền, mỗi các nhân tự ý thức tốt về việc bảo vệmôi trường thfi chắc chắn môi trường xã trở lại xanh – sạch – đẹp Môi

trường có trong sạch thì sức khoẻ, cuộc sống của chúng ta mới lâu dài và bềnvững

Hiện nay, với bối cảnh tình hình ô nhiễm môi trường đang diễn ra ngày càngphức tạp ở trong nước, tác động của dịch bệnh Covid – 19, mưa bão lũ lụtđang

4xảy ra cực kì khắc nghiệt ở miền trung, không khí trở nên ô nhiễm vì nhữngcánh rừng cũng bị khai thác bừa bãi Vì vậy thế hệ trẻ đặc biệt là những sinhviên trường đại học cần phải có trách nhiệm với môi trường Vì chính họ sẽ làngười xây dựng lên tương lai của đất nước Thế nhưng sinh viên các trườngđại học chưa ý thức được quá nhiều về việc bảo vệ môi trường mà vẫn vô tình

từ những hành động nhỏ nhất như xả rác bừa bãi,…khiến môi trường trở nên

ô nhiễm hơn Với những lí do trên, em quyết định lựa chọn đề tài “Nhận thức

của sinh viên các trường đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay về vấn đề bảo vệ môi trường trong giai đoạn hiện nay”

3 Mục đích nghiên cứu

- Khảo sát đánh giá nhận thức của sinh viên các trường đại học về vấn đềbảo vệ môi trường từ đó đề xuất giải pháp giúp cho sinh viên hiểu đúng và đủvề những hậu quả của ô nhiễm môi trường từ đó rút ra được tầm quan trọngcủa việc bảo vệ môi trường

- Trang bị cho đoàn viên, thanh niên thế giới quan, phương pháp luận đúngđắn, căn bản, nền tảng, để có thể luận giải những vấn đề thực tiễn đặt ra Trên

cơ sở đó giúp thanh niên hiểu rõ hơn, đầy đủ và chính xác hơn vai trò của việcbảo vệ môi trường, xây dựng một thế giới xanh – sạch – đẹp, ngăn chặnnhững hành động có thể gây ảnh hưởng đến môi trường Nhận thức đúng đắnnhững giá trị của việc bảo vệ môi trường

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu một số vấn đề về bảo vệ môi trường đặc biệt là thực trạng nhậnthức của sinh viên các trường đại học và xây dựng các khái niệm công cụ củađề tài Phân tích nguyên nhân để tìm ra các yêu tố gây lên ô nhiễm môitrường Từ đó tiến hành điều tra thực trạng của công tác bảo vệ môi trườngcho sinh

5viên hiện nay Xây dựng, đề ra những giải pháp phù hợp nâng cao nhận thứccủa sinh viên các trường đại học về vấn đề bảo vệ môi trường

5 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Nhận thức của sinh viên các trường đại học ở thànhphố Hà Nội hiện nay về vấn đề bảo vệ môi trường trong giai đoạn hiện nay

6 Khách thể nghiên cứu

- Sinh viên thành phố Hà Nội

7 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Toàn thành phố Hà Nội

- Phạm vi thời gian: từ tháng 1 năm 2020 đến tháng 1 năm 2022

8 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp luận:

- Phương pháp nghiên cứu của đề tài dựa trên các nguyên lý, phạm trừ cơ bảncủa chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử là kim chỉnam, là cơ sở phương pháp luận của toàn bộ quá trình nghiên cứu Tuân thủcác nguyên tắc của chủ nghĩa duy vật lịch sử để xem xét, đánh giá vấn đề, cụthể ở đây là nhận thức của sinh viên ở các trường đại học ở Hà Nội về bảo vệmôi trường trong giai đoạn hiện nay

Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quy nạp, diễn dịch, phân tích tổng hợp

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, thu thập tài liệu, phân tích, sắp xếp…

để làm rõ về vấn đề bảo vệ môi trường

6

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Anket: được sử dụng nhằm nắmbắt được nhận thức của các sinh viên trường đại học ở thành phố HàNội về vấn đề bảo vệ môi trường trong thời gian hiện nay

- Phương pháp phỏng vấn sâu những sinh viên của các trường đại học ởthành phố Hà Nội

Câu 2:

Đề bài: Trình bày khái niệm gia đình và đối tượng nghiên cứu của xã hội học gia đình Phân tích mối quan hệ trong gia đình Việt Nam truyền thống và hiện đại Liên hệ thực tế.

2.1 Khái niệm gia đình

Đối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội Vì vậy, cóthể xem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiết chế

xã hội mà có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xã hội hóa con người.Gia đình là thiết chế xã hội, trong đó những người có quan hệ ruột thịt (hoặcđặc biệt cùng chung sống) Gia đình là phạm trù biến đổi mang tính lịch sử vàphản ánh văn hóa của dân tọc và thời đại Gia đình là trường học đầu tiên cómối quan hệ biện chứng với tổng thể xã hội

Gia đình – đơn vị xã hội (nhóm xã hội nhỏ), là hình thức tổ chức xã hội quantrọng nhất của sinh hoạt cá nhân dựa trên hôn nhân và các quan hệ huyết

thống, tức là quan hệ vợ chồng, giữa cha và mẹ, giữa anh chị em và ngườithân thuộc khác cùng chung sống và có kinh tế chung.

7Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân, huyếtthống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữahọ với nhau theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình

Khái niệm về gia đình mang tính pháp lý ở Việt Nam được ghi trong LuậtHôn nhân và gia đình (Điều 8 Giải thích từ ngữ ): “Gia đình là tập hợp nhữngngười gắn bó với nhau theo hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệnuôi dưỡng, làm phát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau theo quiđịnh của Luật này”

2.2 Đối tượng nghiên cứu của xã hội học gia đình

Nghiên cứu sự sinh ra, quá trình phát triển liên tục của gia đình trong các chế

độ xã hội đã qua Trong phạm vi này xã hội học gia đình xem xét sự ra đờicủa gia đình gắn liền với sự phát triển của xã hội, với sự phát triển của cácmối quan hệ xã hội Nghiên cứu về mối quan hệ giữa gia đình và xã hội, đó lànhiệm vụ mà xã hội học gia đình đặt ra, đặc biệt những vấn đề của gia đình,nhất là gia đình hiện nay đều là một phần trong những vấn đề của toàn xã hộivà cơ sở cho việc giải quyết các vấn đề này của gia đình là nằm trong mốiquan hệ lẫn nhau giữa gia đình và xã hội Nghiên cứu các mối quan hệ tronggia đình - Xã hội học gia đình, trước hết cần xét tới các điều kiện cũng như

nguyên nhân và các yếu tố dẫn đến hôn nhân như là cơ sở, hạt nhân cho sựtồn tại và phát triển của gia đình Bên cạnh đó nếu xét từ khía cạnh các lĩnhvực hoạt động sống của gia đình có thể nói tới mối quan hệ giữa lĩnh vực kinhtế với các lĩnh vực đời sống văn hóa tinh thần, giáo dục, chăm sóc sức khỏe,sinh sản, điều kiện nhà ở, trang thiết bị, Khi nghiên cứu về cơ cấu gia đình, xãhội học gia đình xem xét không chỉ về số lượng người, thành phần và sốlượng các thế hệ cùng chung sống mà

8còn nghiên cứu về vị trí, vai trò xã hội của họ trong mối quan hệ gia đìnhcũng như những điều kiện xã hội ảnh hưởng tới các mối quan hệ này Nghiêncứu về các chức năng của gia đình - Hai chức năng cơ bản nhất của gia đìnhđối với xã hội là "tái tạo ra một thế hệ mới" và "nuôi dưỡng, chăm sóc cácthành viên trong gia đình" Hai chức năng cơ bản này chi phối toàn bộ cácchức năng khác của gia đình các chức năng của gia đình chỉ có thể thực hiện

có kết quả trong những gia đình được tổ chức tốt, có bầu không khí hòa thuậntôn trọng nhauThực tế, khi các gia đình thực hiện tốt các chức năng của mìnhlà đã đáp ứng được những yêu cầu, đòi hỏi của xã hội, và điều đó có nghĩa làgia đình có những ảnh hưởng và những tác động mạnh mẽ đến xã hội

2.3 Mối quan hệ trong gia đình Việt Nam truyền thống và gia đình Việt Nam hiện đại

Mối quan hệ trong gia đình Việt Nam truyền thống:

a, Mối quan hệ vợ - chồng

Trước đây, ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo, người phụ nữ luôn phải khuônmình theo đạo “tam tòng” Trong gia đình, địa vị vợ chồng được phân định rõràng: “chồng chúa vợ tôi” hay “phu vi thê cương”, “phu xướng phụ tùy”, vàngười phụ nữ mặc nhiên chấp nhận, chỉ biết suốt đời bó mình trong ngôi nhà

với những công việc bếp núc, nữ công gia chánh, không được học hành, giaolưu, không được tham gia các công tác xã hội Cổ nhân đề cao tầm quantrọng của mối quan hệ vợ chồng Họ cho rằng, mối quan | hệ giữa chồng vàvợ là mối quan hệ trọng yếu nhất của con người Điều này được ghi chép rấtnhiều trong sách cổ Trong Chu Dịch viết: “Trời Đất sinh thành rồi sau mớisinh ra vạn vật, vạn vật sinh ra rồi sau mới có nam nữ khác biệt, sau rồi mới

có quan hệ vợ chồng, cha con, quân thần, từ đó mới có khái niệm trên dưới, lễnghi.” Quan hệ

9vợ chồng được coi là ngọn nguồn của các mối quan hệ, đúng như trong Sử Kýnhấn mạnh: “Phu phụ chi tế, nhân đạo chi đại luân dã” Người xưa xem trờiđất, âm dương là nền tảng nguyên thủy nhất của tự nhiên và vợ chồng là nềntảng nguyên thủy nhất của xã hội Bởi vì, từ mối quan hệ vợ chồng mới sảnsinh ra một loạt các mối quan hệ cha con, anh em, họ hàng thân tộc cuốicùng tạo thành mạng lưới quan hệ Trong gia đình, vợ chồng làm tròn đạo củamình, các thành viên làm tròn đạo của mình mới có thể khiến gia đình hòathuận, gia phong đoạn chính

b,Mối quan hệ nam – nữ (anh – em)

Mối quan hệ anh chị em trong gia đình là mối quan hệ của những người sốngtrong gia đình có cùng huyết thống hoặc không cùng huyết thống với tư cáchlà con cái của cha mẹ Điều này có nghĩa là anh chị em được sinh ra bởi mộtcha và một mẹ Mối quan hệ gắn bó, tạo nên nguồn cảm xúc mạnh mẽ có sứcảnh hưởng lớn đến gia đình Cảm xúc này ảnh hưởng mạnh mẽ đến cuộc sốngvà tinh thần của chúng ta, mỗi chúng ta có thể nhìn thấy nó qua cách chúng tacảm nhận, và nó tạo ra nhịp điệu và những điều hạnh phúc nhất trong cuộcsống cho mỗi chúng ta Mối quan hệ giữa anh chị em trong gia đình luôn gắnliền với những giá trị tinh thần là hòa thuận, đoàn kết, chia sẻ và yêu thương

Hòa thuận ở đây là có sự kiên nhẫn và tôn trọng từ trên xuống dưới giữa cácthành viên trong gia đình Sự hòa hợp là nền tảng của tình anh em ngày càngphát triển, là nguồn động viên và là nguồn hạnh phúc của cha mẹ Quan hệanh em ruột thịt là quan hệ xuất phát từ huyết thống trong gia đình Vì vậy,anh chị em phải hiểu đoàn kết và trách nhiệm, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau.Đối với người anh, người chị phải là người biết thương yêu và có trách nhiệmđối với các em Khi cha mẹ mất sớm thì trách nhiệm ấy càng trở nên nặng nềhơn vì các em chưa trưởng thành Lúc này, người anh, người chị có vai trò vàtrách nhiệm thay cha mẹ nuôi dưỡng và giáo dục các em trưởng thành Giađình hòa thuận,

10đoàn kết, yêu thương, san sẻ khó khăn, khổ nhọc cùng nhau vượt qua, dùnhiều tiền hay ít tiền không quan trọng, gia đình hòa thuận, đoàn kết, yêuthương nhau mới là quan trọng nhất Đặc biệt, sự hòa thuận, thương yêu, đùmbọc lẫn nhau vốn là truyền thống quý báu trong các gia đình Việt Nam từ xưatới nay Quan hệ anh chị em trong gia đình là mối quan hệ lâu dài khăng khít,gắn liền suốt cuộc đời con người Hòa thuận không chỉ là nhu cầu nội tại củamối quan hệ giữa anh - chị - em mà còn là yêu cầu, mong muốn của cha, mẹ,họ hàng

c, Mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu:

Bản chất cái tên của mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu đã nói lên tất cả về mốiquan hệ này Đúng như tên gọi của nó, đó là mối quan hệ rất đơn giản giữa hainhân vật là phụ nữ trong gia đình: mẹ chồng và cô con dâu Trong xã hộiphong kiến, vai trò của người phụ nữ nói chung và nhất là con dâu rất thấp, córất nhiều quy định, tập quán ràng buộc một cách vô lý người con dâu trongquan hệ với nhà chồng Vì thế, con dâu luôn là đối tượng chịu nhiều thiệtthòi.Quan hệ mẹ chồng nàng dâu cũng được thiết lập dựa trên quan hệ hôn

nhân Dưới thời phong kiến, nàng dâu thường về nhà chồng với tư cách là “gảbán”, nên họ về nhà chồng không có quyền uy tuyệt đối Nên nếu làm trái ý

mẹ chồng thì mẹ chồng có thể tống nàng dâu ra khỏi cửa hoặc cưới vợ kháccho con Nếu với thời xưa thì nàng dâu cần thức khuya dậy sớm chỉ ở nhàchăm lo cho gia đình nhà chồng rồi từ “ lời ăn tiếng nói đến dáng đi đều phảithận trọng Với quan niệm “xuất giá tòng phu, | phu tử tòng tử” thì luôn buộccon dâu phải thực hành một cách vô điều kiện những lễ nghĩa vốn có Nàngdâu phải thực hiện trọn vẹn bổn phận làm vợ và quan trọng hơn phải thựchiện tốt các bổn phận làm dâu, làm con Và đối với các bậc tiền bối đặc biệt làbố mẹ chồng thì càng phải nhẫn nhịn, kính 16 nể, từng cử chỉ và lời nói đềuđược coi như nhiệm vụ vô cùng cao cả và bắt buộc phải hoàn thành Do vậy,

mẹ chồng thời xưa có thể đe nẹt, khắc

11nghiệt dạy dỗ con dâu và con dâu trong gia đình thời xưa thì phải luôn đúngchuẩn theo “tam tòng tứ đức” thì mới được coi là chuẩn mực của xã hội

Vì mẹ chồng là người có quyền uy trong gia đình nên thường có rất nhiều yêucầu bắt con dâu phải thực hiện thậm chí dù rất vô lý nhưng vẫn bắt buộc tuântheo Nếu con dâu là chưa tốt hoặc chưa đúng mẹ chồng có quyền dạy bảothậm chí là quát tháo con dâu Mâu thuẫn mẹ chồng - nàng dâu rất khó tránhkhỏi và thường gay gắt khi một bên là uy quyền và sự đòi hỏi quá cao, cònmột bên là tình cảm, lòng tự trọng bị tổn thương, khả năng đáp ứng cũng nhưsức lực và sự chịu đựng của con người chỉ có hạn Trong xã hội cũ, nếu nhưngười phụ nữ là người có địa vị thấp kém nhất trong gia đình thì người phụ nữlà con dâu lại còn có địa vị thấp kém nhất trong số những người phụ nữ

Mặt khác, thì trong gia đình Việt Nam truyền thống không phải trong gia đìnhnào mẹ chồng cũng khó tính hay quát tháo gắt gỏng với con dâu mà cũng có

Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)

rất nhiều những bà mẹ chồng quan tâm yêu thương con dâu coi họ như là con

đẻ của mình vậy Không chỉ đối xử tốt với con dâu mà mẹ chồng còn tận tìnhchỉ dạy bản ban con dâu từng li từng tí một trong mọi công việc của gia đình.Trong xã hội xưa không chỉ có mẹ chồng là khó tính mà con dâu cũng khôngphải toàn bộ đều là một người hiền lành luôn biết nghe lời Nếu những cô condâu lúc nào cũng không biết nghe lời mà lúc nào cũng cãi lại lời của mẹchồng thì quan hệ mẹ chồng nàng dâu vốn dĩ từ trước đã không tốt này lạicàng đi vào ngõ cụt Vì thế mà muốn cho quan hệ mẹ chồng trở nên hòa dịuhơn thì hai bên đều phải nhường nhịn nhau và thấu hiểu cho nhau

Mối quan hệ gia đình trong Việt Nam hiện đại

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, văn hóa gia đình Việt Namđang chịu những tác động nhiều chiều và biến đổi mạnh mẽ Việc phát huycác giá trị văn hóa tốt đẹp của gia đình truyền thống trong thời đại ngày nay,khắc phục

12những hệ quả tiêu cực do xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế mang lại làyêu cầu bức thiết của toàn xã hội: “Ba trụ cột của ý thức cộng đồng ngườiViệt, đó là gia đình, làng và nước Ngày nay, xây dựng một xã hội công bằng,văn minh đòi hỏi chúng ta phải trở lại với những giá trị văn hóa truyền thốngtốt đẹp từ gia đình” (Có Thủ tướng Phạm Văn Đồng) Trong những năm vừaqua việc xây dựng gia đình Việt Nam theo định hướng nâng cao chất lượngmối quan hệ gia đình đã đạt một số kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhiềuvấn đề cần quan tâm xét về cả các mối quan hệ gia đình theo chiều ngang vàtheo chiều dọc Những kết quả phân tích sâu cuộc Điều tra Gia đình Việt Nam

2006 và nhiều nghiên cứu khác đã cho thấy những bất cập về các mối quan hệtrong gia đình Việt Nam hiện nay, và điều đó đã hạn chế việc thực hiện mụctiêu xây dựng gia đình Việt Nam tiến bộ, hạnh phúc

Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)

a Mối quan hệ vợ - chồng:

Trong thời kỳ hội nhập, với sự giao lưu, tiếp xúc với văn hóa của phương Tây,đặc biệt tinh thần dân chủ, bình đẳng, trong gia đình người Việt đã có mộtluồng gió mới mát lành Người phụ nữ đã được đánh giá công bằng hơn, đượcđối xử nhân văn hơn, mối quan hệ giữa người vợ và người chồng cũng đãthay đổi tích cực Ngày nay, vợ chồng bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi.Người phụ nữ được thể hiện năng lực, theo đuổi mơ ước của mình, được tạođiều kiện học hành, phấn đấu, được tham gia công việc xã hội và giữ trọngtrách trong bộ máy Nhà nước, trong các tổ chức, đoàn thể Xã hội phát triển,quá trình hội nhập được đẩy mạnh, giá trị của người phụ nữ càng được trântrọng và nâng tầm hơn Hiện tại, trong cuộc sống hôn nhân, 19 người đàn ôngkhông thể lấy nhiều vợ cùng một lúc hay chung sống với người khác khi chưahoàn tất thủ tục ly hôn với người vợ trước được coi là vi phạm pháp luật.Theo khoản 2, điều 5, Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 thì hành vi "ngoạitình" là một trong các hành vi cấm, có thể bị xử phạt hành chính và thậm chílà truy cứu

13hình sự Người chồng hiện đại phải yêu thương người vợ và có lẽ còn cónhiều trách nhiệm đối với gia đình hơn vợ Người chồng có trách nhiệm làngười vị tha và tận tụy với gia đình, luôn sẵn lòng giúp đỡ, hỗ trợ và chia sẻcông việc, niềm vui, nỗi buồn với người vợ để cả hai vợ chồng luôn sátcánh bên nhau vượt qua mọi khó khăn Nếu người chồng chỉ muốn thỏa mãn

“cái tôi”, coi vợ phải phục tùng chồng, không cho vợ bày tỏ quan điểm, chínhkiến, không lắng nghe và tôn trọng vợ thì người chồng không chỉ xúc phạmnhân cách của vợ mà còn tự phá hoại hạnh phúc của chính mình và gia đình.Và những hành động bạo lực từ người chồng ngày càng được xã hội lên án rõrệt cũng như đưa ra hình thức xử phạt thích đáng

Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)

b Mối quan hệ nam – nữ (anh – em):

Mối quan hệ nam – nữ (anh – em) trong gia đình ngày nay vẫn còn gìn giữđược những yếu tố xưa Điều khác biệt ở đây là xã hội hoá càng ngày cànglớn, mọi thứ đều còn gìn giữ tới tận hiện nay Muốn giữ được mối quan hệ tốtđẹp đó, anh chị em trong gia đình phải biết đoàn kết, đùm bọc, yêu thươngnhau, phải luôn cải thiện 21 được những mối quan hệ giữa anh em trong giađình, điều đó sẽ làm cho cuộc sống của chúng ta thêm ý nghĩa Tuy nhiên,một vấn đề cần quan tâm là khi mỗi người đều đã lập gia đình riêng của mình,liệu mối quan hệ đó được gìn giữ bền chặt không là một điều trăn trở Mặc dùvậy, có rất nhiều người không xem đó là vấn đề cần thiết, mà chỉ duy trì mộtmối quan hệ tuỳ thuộc vào điều kiện sinh sống hoặc làm việc của mình Ngoài

ra khi con nhỏ, chúng ta có cả một thời thơ bó bên nhau dưới mái ấm gia đìnhvà đó cũng là một yếu tố khiến cho chúng ta không thể nào tìm được mộtquan hệ tương đương ở bất kỳ ai khác Khi lớn lên, mỗi người có một mái ấmgia đình riêng hoặc trong cuộc sống hôn nhân bị gãy đổ cũng không thể thayđổi được quan hệ ruột

c Mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu

14Với phụ nữ thời nay đã không còn gắn với việc chỉ làm ở nhà nội trợ gia đìnhmà chủ động ra xã hội gây dựng những sự nghiệp Phụ nữ có công việc thànhđạt, giỏi giang thậm chí còn là trụ cột kinh tế trong gia đình nên nhiều khi phụ

nữ còn lấn lướt cả chồng và gia đình nhà chồng Quan điểm lễ giáo phongkiến đã không còn, phụ nữ thời nay có thể thoải mái trong việc ăn mặc, bìnhđẳng và tự quyết các công việc gia đình không khác gì đàn ông Dù ở thời đạinào gia đình cũng cần phải có nền tảng cội nguồn, có lễ nghĩa, phép tắc và tôn

ti trật tự, nề nếp gia phong đàng hoàng, kể cả cách đối nhân xử thế giữa cha

mẹ, con cái trong gia đình Hơn nữa, nàng dâu thời nay cũng cần phải có kiến

Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)

thức, hiểu biết và làm tròn trách nhiệm của mình đối với gia đình, xã hội Đặcbiệt, là vai trò trách nhiệm của một người con, người vợ, người mẹ trong giađình Việc mẹ chồng đối xử cay nghiệt với nàng dâu, còn nàng dâu luôn đốiphó với mẹ 20 chồng, không thể tồn tại mãi mãi và thực tế đã và đang có sựthay đổi theo bước phát triển, nhịp sống văn minh của xã hội, ở đất nước ta.

Mẹ chồng cũng sống thoáng hơn, vì thế nàng dâu cũng kính trọng bố mẹchồng, vì đó là người sinh ra và nuôi dưỡng người thân yêu nhất của mình -

đó là người chồng cũng yêu quý người con gái đã yêu thương gắn bó và gửigắm cả tâm hồn, thể xác và cuộc đời cho đứa con trai của mình và gia đìnhmình Người con dâu muốn được hạnh phúc trong gia đình chồng, thì phảikính trọng bố mẹ chồng, yêu quý anh chị em nhà chồng Tình cảm chân thậtcủa người con dâu đổi lấy tình yêu thương thật sự của người mẹ chồng Mốiquan hệ mẹ chồng và nàng dâu hầu như trong bất kỳ giai đoạn nào cũng cónhững mâu thuẫn và nếu khi gia đình chào đón thêm thành viên nhỏ thì vớicác cách giáo dục khác nhau dễ đẩy lên cao trào của các thế hệ Do vậy hiệnnay, nhiều mẹ chồng nếu muốn sống chung mái ấm với con cháu và gia đìnhyên ổn thì cũng phải thay đổi tư tưởng, biết lựa lời đón ý hòa đồng với condâu để tránh cho việc gia đình con cháu dọn ra ở riêng Vậy nên nhiều mẹchồng chia sẻ rằng làm mẹ chồng thời

15ngày nay còn khó hơn cả làm con dâu thời ngày xưa Phụ nữ hoàn toàn có thểđộc lập và tự chủ cuộc sống, kinh tế nên khi kết hôn thì phụ nữ cũng nhưthành viên bình đẳng trong gia đình nhà chồng trên cả phương diện luật pháplẫn xã hội Ngoài ra, còn một nguyên nhân khác nữa là sự hội nhập của cácđất nước Phương Tây Đi kèm với sự hội nhập là sự ảnh hưởng của văn hóa,của lối sống khiến phụ nữ càng ngày càng độc lập mạnh mẽ hơn và ít có sựnhẫn nhịn, bỏ đi các giá trị truyền thống như “kính trên nhường dưới”

Downloaded by nhung nhung (nhungnguyen949595@gmail.com)