Trêng TiÓu häc T©n Héi A TẬP LÀM VĂN LUYỆN TẬP TẢ NGƯỜI (Quan sát và chọn lọc chi tiết) I MỤC TIÊU Sau bài học, học sinh có khả năng 1 Kiến thức Hiểu Khi quan sát, khi viết một bài văn tả người, phải chọn lọc để đưa vào bài chỉ những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn tượng Từ đó, vận dụng để ghi lại kết quả quan sát ngoại hình của một người thường gặp 2 Kĩ năng Nhận biết được những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc về hình, hoạt động của nhân vật qua hai bài văn mẫu trong SGK 3 Thái độ Yêu thích mô[.]
Trang 1TẬP LÀM VĂN
LUYỆN TẬP TẢ NGƯỜI (Quan sát và chọn lọc chi tiết)
I MỤC TIÊU:
Sau bài học, học sinh có khả năng:
1 Kiến thức:
- Hiểu: Khi quan sát, khi viết một bài văn tả người, phải chọn lọc để đưa vào bài chỉ những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn tượng Từ đó, vận dụng để ghi lại kết quả quan sát ngoại hình của một người thường gặp
2 Kĩ năng:
- Nhận biết được những chi tiết tiêu biểu, đặc sắc về hình, hoạt động của nhân vật qua hai bài văn mẫu trong SGK
3 Thái độ:Yêu thích môn học.
II CHUẨN BỊ:
- GV: BGĐT
- HS: Sách vở
III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
1 Kiểm tra bài cũ
- Câu 1: Cấu tạo của bài văn tả người
gồm mấy phần? Đó là những phần nào?
=> Nhận xét
- Câu 2: Trong bài văn tả người, phần
thân bài cần tả những gì?
A Tả ngoại hình
B Tả tính tình, hoạt động
C Tả ngoại hình và tả tính tình, hoạt
động
- Nhận xét
Chuyển: Ở tiết học trước, các con đã
được làm quen với cấu tạo của một bài
văn tả người Để có thể viết được một bài
văn miêu tả nói chung hay bài văn tả
người nói riêng, bước đầu tiên, các con
cần quan sát và chọn ra những chi tiết
tiêu biểu Chúng ta sẽ cùng học cách
quan sát và chọn lọc chi tiết miêu tả con
người qua bài học hôm nay: Luyện tập tả
người (Quan sát và chọn lọc chi tiết)
HS ghi bài
2 Bài mới
2.1 Khởi động
- Trò chơi “Ai đoán đúng!”
- GV đưa ra ba gợi ý nói về một bạn
trong lớp Nhiệm vụ của HS dựa vào
- Gồm 3 phần Đó là : MB, TB, KB
- Đáp án C
- HS lắng nghe
- HS chơi trò chơi
Trang 2những gợi ý và quan sát các bạn để tìm
đúng người
+ Mái tóc của bạn đen dài, luôn được
buộc gọn gàng đằng sau
+ Trán của bạn ấy khá rộng và cao
+ Khi bạn ấy cười, chiếc má lúm đồng
tiền xinh xắn lộ ra
- Yêu cầu HS viết đáp án vào hộp chat
nào!
- GV nhận xét
2.2 Hướng dẫn HS làm các bài tập
Bài tập 1:
- Đưa ra bức tranh Quan sát bức tranh
và cho biết : Bức tranh vẽ gì ?
- Nhìn vào người bà, con ấn tượng nhất
với đặc điểm nào về bà ?
- Vì sao ?
- Gọi HS đọc yêu cầu
- Bài tập 1 có mấy yêu cầu?
- Gọi HS đọc bài « Bà tôi »
- Bài văn được chia làm mấy đoạn ? Mời
2 HS nối tiếp đọc bài
- Gọi HS nêu yêu cầu thứ hai
- Tác giả đã miêu tả những đặc điểm
ngoại hình nào của bà?
- Nhận xét
- GV chia cả lớp thành 8 nhóm, mỗi
nhóm 5 bạn Yêu cầu HS thảo luận nhóm,
ghi lại những chi tiết miêu tả một đặc
điểm của người bà lên trang Padlet
Trong đó:
Nhóm 1, 2: Những chi tiết miêu tả mái
tóc
Nhóm 3, 4: Những chi tiết miêu tả giọng
nói
Nhóm 5,6: Những chi tiết miêu tả đôi
mắt
Nhóm 7,8: Những chi tiết miêu tả khuôn
mặt
- Yêu cầu HS hoạt động nhóm
- Gọi các nhóm trình bày
- Nhận xét
- Nhận xét gì về cách quan sát và chọn
lọc chi tiết của tác giả ?
- Bức tranh vẽ khung cảnh trong một ngôi nhà, có bà đang chải đầu bên cạnh
là người cháu
- Mái tóc
- Vì mái tóc của bà đen và khá dài
- HS đọc
- 2 HS đọc
- 1 HS nêu
- Mái tóc, giọng, con ngươi, đôi mắt, khuôn mặt
- HS thảo luận nhóm 5
- Các nhóm trình bày
- Quan sát rất kĩ và tìm ra những chi tiết nổi bật trên khuôn mặt của bà để
Trang 3- Nhận xét:
+ Mái tóc : đen và dày kì lạ Để chứng
minh cho cái « dày kì lạ », tác giả đã đưa
thêm hai dẫn chứng rất đặc sắc : phủ kín
cả hai vai, xoã xuống ngực, xuống đầu
gối (tóc dài) ; đưa một cách khó khăn
chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày
=> Ở độ tuổi già mà bà của tác giả lại có
một mái tóc đen và dày như vậy quả là
rất kì lạ, đây đúng là một đặc điểm đặc
biệt Có lẽ vì thế tác giả đã lựa chọn để tả
đầu tiên và dành hẳn một đoạn văn ngắn
để tả về mái tóc
+ Giọng nói :
- Khi tả giọng nói của bà, tác giả đã sử
dụng hình ảnh so sánh nào ?
- Khi tả giọng nói của bà, tác giả đã sử
dụng hai hình ảnh so sánh, so sánh với
tiếng chuông và so sánh với đoá hoa Đều
là những hình ảnh so sánh rất hay và đẹp
- Đối với nhân vật tôi, giọng nói của bà
ấn tượng như thế nào ?
=> Để tả về giọng nói của bà, tác giả đã
dùng đến hai hình ảnh so sánh cùng một
loạt các từ ngữ gợi tả, giọng nói ấy đã
khắc sâu vào tâm trí của người cháu một
cách rất dễ dàng
- Qua sự miêu tả của tác giả, con cảm
nhận về giọng nói của bà như thế nào ?
(Tương tác hộp chat)
=> Giọng nói rất hay, dễ nghe
+ Đôi mắt :
- Đôi mắt của bà được tác giả miêu tả khi
nào ?
- Tác giả đã lựa chọn một hoàn cảnh cụ
thể để tả đôi mắt của bà, đó là lúc bà
cười Phải quan sát rất kĩ tác giả thì mới
thấy được «hai con ngươi đen sẫm nở ra,
long lanh, dịu hiền khó tả » và khi cười,
đôi mắt ấy còn « ánh lên những tia sáng
ấm áp vui tươi »
- Theo con vì sao tác giả có thể nhìn
thấy được những chi tiết nhỏ trong đôi
mắt của bà để miêu tả ?
miêu tả
- HS lắng nghe
- Giọng của bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông
- Giọng như đoá hoa, …
- Nó khắc sâu vào tâm trí tôi một cách
dễ dàng…
- HS chat vào hộp chat
- Khi mỉm cười
- Vì tác giả đã quan sát rất kĩ
Trang 4=> Nhận xét.
+ Khuôn mặt :
- Nhắc lại những chi tiết tả khuôn mặt
người bà ?
- Hai ý đầu « ngăm ngăm, nhiều nếp
nhăn », đây là đặc điểm mà người già nào
cũng có Nhưng tác giả đưa ra hai chi tiết
đó là để làm nổi bật đánh giá cuối cùng,
đó là « khuôn mặt của bà tôi hình như
vẫn tươi trẻ »
- Qua bốn chi tiết vừa rồi, con cảm nhận
được người bà trong bài văn là người như
thế nào ?
- Thế con thấy được tình cảm gì của cháu
đối với bà ?
=> GV nhận xét, chốt
=> Khi miêu tả ngoại hình của nhân vật,
chúng ta cần quan sát và lựa chọn những
chi tiết như thế nào?
- Tả hết những chi tiết về ngoại hình của
bà thì có được không ? Vì sao ?
- GV chốt bài 1
Bài tập 2:
- Gọi HS đọc yêu cầu
- Bài tập 2 có mấy yêu cầu?
- Gọi 1 HS đọc bài
- GV cho HS nghe bài đọc “Người thợ
rèn »
+ Nhân vật được miêu tả trong bài văn
này tên là gì?
+ Anh Thận làm công việc gì ?
+ Trong bài văn vừa rồi có nhắc đến
« con cá lửa », con cá lửa trong bài là cái
gì ?
- Đây là hình ảnh thỏi thép hồng
+ Đối với nghề thợ rèn ngoài thép còn có
búa và đe (hình ảnh) Đó là những công
cụ chính để người thợ rèn làm ra sản
phẩm
+ Sản phẩm sau khi làm việc của anh
Thận là cái gì ?
- Đúng rồi, đây là hình ảnh cái rựa
- Cho HS xem clip về công việc của
người thợ rèn
- Nhắc lại yêu cầu thứ hai của bài
- ngăm ngăm, nhiều nếp nhăn, khuôn mặt hình như vẫn còn tươi trẻ
- Hiền hậu, nhân từ, dịu dàng, …
- Yêu quý, kính trọng bà
- … ta cần quan sát kĩ nhân vật và lựa chọn ra những chi tiết tiêu biểu tả
- Được nhưng nó sẽ dài
- HS lắng nghe
- HS đọc
- 2 yêu cầu
- HS đọc
- HS nghe
- Anh Thận
- Thợ rèn
- Thỏi thép hồng
- Chiếc lưỡi rựa
- HS xem clip
Trang 5- Yêu cầu HS lấy bút chì và thước kẻ, tìm
và gạch chân những chi tiết tả người thợ
rèn đang làm việc có trong bài (Thời
gian để các con làm là 3 phút! Sau khi
làm xong, chụp ảnh, gửi về zalo)
- GV hắt bài 1 HS, yêu cầu HS trình bày
- Gọi HS khác nhận xét
- GV nhận xét, chốt lại đáp án đúng
- Những chi tiết tả người thợ rèn đang
làm việc chính là hoạt động của người
thợ rèn đấy! Theo con, nhờ đâu mà tác
giả lại tả được những hoạt động ấy ?
- Con có nhận xét gì về cách miêu tả anh
thợ rèn đang làm việc của tác giả ?
- Đó là cuộc chiến đấu của ai và ai ?
- GV nhận xét
- Qua bài văn, con thấy anh Thận là
người như thế nào ?
- GV chốt: Khắc hoạ một phần tính cách
- Khi miêu tả ngoại hình hay hoạt động
của một người, các con cần quan sát và
chọn chi tiết như thế nào ?
- Khi quan sát và chọn lọc chi tiết con
cần lưu ý điều gì ?
- Chốt (sơ đồ): Khi quan sát chúng ta cần
phải :
+ Xác định rõ mục đích để tập trung quan
sát đối tượng (về ngoại hình, hoạt động)
+ Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả,
vận dụng nhiều giác quan để quan sát (thị
giác, thính giác, xúc giác, cảm nhận, …)
+ Chọn lọc ra những chi tiết tiêu biểu, nổi
bật, ấn tượng
=> Tác dụng của việc quan sát và chọn
lọc chi tiết là gì ?
3 Củng cố :
- Qua tiết học hôm nay, con học thêm
được điều gì ?
- Nhận xét
- HS làm bài
- Tác giả đã quan sát rất kĩ và chọn ra những hoạt động chính để miêu tả
- Miêu tả rất hay như một cuộc chiến đấu
- Anh thợ rèn và con cá lửa
- Anh rất khoẻ, chăm chỉ
- Khi miêu tả ngoại hình hay hoạt động của một người, chúng ta cần quan sát
kĩ càng, tỉ mỉ và chọn lọc được những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, ấn tượng
- HS trả lời
- Tác dụng của việc quan sát và chọn lọc chi tiết là tìm ra được những đặc điểm tiêu biểu để khi miêu tả làm cho người này khác người kia, bài viết hấp dẫn, không lan man, dài dòng
- Cần quan sát kĩ và chọn ra những chi tiết tiêu biểu, nổi bật để miêu tả đối tượng
- HS lắng nghe
Trang 6IV ĐỊNH HƯỚNG HỌC TẬP
- Về nhà, các con hãy xem lại bài, viết lại bài 2 vào vở và chuẩn bị cho cô bài tiếp theo Luyện tập tả người (tả ngoại hình)
